ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1508
YOSHLAR ONGGIDA DEVIANT XULQ-ATVOR SHAKLLANISHIDA “TUNGI
(NIGHT) CLUB” LAR TA’SIRI
X.U.Samatov
Ilmiy rahbar
Hamroyev Aslbek
Toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti Samarqand filiali Kompyuter
Injeniring fakulteti KI-21-03 guruh talabasi
Telefon raqam:+998993307816
Elektron pochta manzili:
aslbekhamroyev281@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.11402223
Annotatsiya.
Deviant xulq-atvor ijtimoiy me'yorlardan chetga chiqadigan, jamiyat
tomonidan nomaqbul hisoblanadigan harakatlar to'plamidir. Bunday xulq-atvorning
shakllanishida turli omillar, jumladan, ijtimoiy muhit va madaniy ta'sirlar muhim rol o'ynaydi.
Shu nuqtai nazardan, yoshlar orasida ommalashgan night clublar (kechki klublar) ham alohida
ahamiyat kasb etadi. Ushbu maqolada night clublarning yoshlar ongida deviant xulq-atvor
rivojlanishiga qanday ta'sir ko'rsatishi tahlil qilinadi.
Kalit so’zlar
: voyaga yetmaganlar, deviant xulq-atvor, diagnostika, ijtimoiy
funksiya, jinoyatchilik, ijtimoiy norma, o'smir, profilaktika.
THE INFLUENCE OF "NIGHT (NIGHT) CLUBS" ON THE FORMATION OF
DEVIANT BEHAVIOR IN YOUNG PEOPLE'S CONSCIOUSNESS
Abstract.
Deviant behavior is a set of actions that deviate from social norms and are
considered unacceptable by society. Various factors, including social environment and cultural
influences, play an important role in the formation of such behavior. From this point of view, night
clubs, which are popular among young people, are of particular importance. This article analyzes
how night clubs influence the development of deviant behavior in the minds of young people.
Key words:
minors, deviant behavior, diagnosis, social function, crime, social norm,
adolescent, prevention.
ВЛИЯНИЕ «НОЧНЫХ (НОЧНЫХ) КЛУБОВ» НА ФОРМИРОВАНИЕ
ДЕВИАНТНОГО ПОВЕДЕНИЯ В СОЗНАНИИ МОЛОДЫХ ЛЮДЕЙ
Аннотация.
Девиантное поведение – это совокупность действий, которые
отклоняются от социальных норм и считаются обществом неприемлемыми. В
формировании такого поведения важную роль играют различные факторы, в том числе
социальная среда и культурные влияния. С этой точки зрения особое значение
приобретают ночные клубы, популярные среди молодежи. В данной статье
анализируется, как ночные клубы влияют на развитие девиантного поведения в сознании
молодежи.
Ключевые слова:
несовершеннолетние, девиантное поведение, диагностика,
социальные функция, преступность, социальная норма, подросток, профилактика.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1509
Yoshlar onggiga Global ravishda ta’sir qilayot har xil buzg’unchi odatlarni shakllanishiga
asos bo’layotgan turli omillar mavjud, bularga qarshi hammamiz birgalikda kurashishimiz chora
tadbirlar ko’rishimiz zarur va muhum.
“Night” Clublarning o'ziga xosligi
“Night” clublar, asosan, yoshlar va kattalar uchun mo'ljallangan, tungi vaqtda ishlaydigan dam
olish va o'yin-kulgi joylari hisoblanadi. Bu joylarda musiqa, raqs, ichimliklar va ba'zan noqonuniy
moddalar (masalan, narkotiklar) mavjud bo'lib, yoshlar orasida qiziqish uyg'otadi. “Night” clublar
yoshlar uchun:
Ijtimoiy muloqot maskani: “Night” clublar yoshlar orasida yangi tanishlar orttirish, do'stlar
bilan vaqt o'tkazish va ijtimoiy muloqot qilish joyi sifatida xizmat qiladi.
E'tiborni Jalb Qilish Vositasi: Bu muhitda yoshlar o'zini namoyon qilish, diqqat markazida bo'lish
va boshqalarning e'tiborini jalb qilishga intiladi.
Stressni Yengillatuvchi Joy: Yoshlar o'zlarining kundalik muammolaridan xalos bo'lish, stress va
asabiylikni kamaytirish uchun night clublarga murojaat qiladi.
Deviant xulq-atvorning shakllanishi
Night clublar yoshlar ongida deviant xulq-atvor shakllanishida bir qator omillar orqali ta'sir
ko'rsatadi:
Ichimlik va Narkotiklar: Night clublar ko'pincha spirtli ichimliklar va ba'zida narkotik
moddalar bilan bog'liq bo'ladi. Yoshlar bu muhitda ichimlik va narkotiklar iste'mol qilishga moyil
bo'lib qolishi mumkin, bu esa deviant xulq-atvorning bir ko'rinishi hisoblanadi.
Zararli Do'stlik Munosabatlari: “Night “clublarda noto'g'ri do'stlar orttirish ehtimoli yuqori bo'lib,
bu yoshlarning salbiy xulq-atvorini kuchaytirishi mumkin.
Agressiya va Zo'ravonlik: “Night” clublarda alkogol va narkotiklar iste'moli ortishi
natijasida agressiya va zo'ravonlik holatlari ko'payishi mumkin. Bu esa yoshlarning deviant xulq-
atvori rivojlanishiga turtki bo'ladi.
Ijtimoiy va Madaniy Ta'sirlar
“Night “clublar faqat dam olish joyi bo'lib qolmay, balki ijtimoiy va madaniy ta'sir
ko'rsatish vositasi sifatida ham xizmat qiladi. Yoshlar bu muhitda:
Madaniy Normalarni O'zlashtirish: “Night “clublar orqali turli madaniyatlar, musiqalar va raqslar
bilan tanishadi, bu esa ularning madaniy tasavvurlariga ta'sir qiladi.
Ijtimoiy Me'yorlar va Qoidalarning Buzilishi: Bu joylarda ijtimoiy me'yorlar va qoidalar buzilishi
ehtimoli yuqori bo'lib, yoshlar bu harakatlarni norma sifatida qabul qilishi mumkin.
Deviant xulq-atvor sotsiologiyasi
Jamiyatda o’rnatilgan ijtimoiy me’yorlardan chetga chiqish holatlarini o’rganuvchi deviant xulq-
atvor sotsiologiyasi muammolari O’zbekistonda istiqlol sharofati bilan o’rganila boshladi.Deviant
xulq-atvorning turli ko’rinishlari mamlakatimiz olimlari o’z tatqiqot obyektlari doirasida
o’rganganlar .
"Deviant" atamasi odatda ijtimoiy va psixologik kontekstlarda ishlatiladi va u turli
ma'nolarga ega bo'lishi mumkin. [1,115 bet]
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1510
Ijtimoiy Deviantlik:
Ta'rif: Ijtimoiy me'yorlardan, qoidalardan yoki qadriyatlardan chetga chiqadigan xatti-
harakatlar yoki odatlar.
Misollar: Jinoyatlar, jinoyatchilik, giyohvandlik, yoki jamiyat tomonidan nomaqbul deb
hisoblangan boshqa xatti-harakatlar.
Muhimlik: Ijtimoiy deviantlik sotsiologlar tomonidan jamiyatdagi me'yorlar, qoidalar va
qadriyatlarning tushunilishi va o'rganilishi uchun muhimdir. Bu atama ijtimoiy nazorat
mexanizmlarining qanday ishlashini tushunishga yordam beradi.
Psixologik Deviantlik:
Ta'rif: Psixologik jihatdan odatdagi xulq-atvor me'yorlaridan chetga chiqadigan xatti-
harakatlar.
Misollar: Ruhiy kasalliklar, muayyan obsesyonlar yoki kompul'siyalar, va boshqa
psixologik nosozliklar.
Muhimlik: Psixologik deviantlik ruhiy salomatlik mutaxassislari tomonidan tashxis va
davolashda ko'rib chiqiladi. Bu xatti-harakatlar odatda shaxsning hayoti va atrof-muhitiga qanday
ta'sir ko'rsatishini tushunishga yordam beradi.
Submadaniy Deviantlik:
Ta'rif: Muayyan submadaniyat yoki kichik guruhning me'yorlaridan chetga chiqadigan xatti-
harakatlar.
Misollar: Punk rock, goth, yoki boshqa alternativ madaniyatlarning me'yorlaridan chetga
chiqadigan xatti-harakatlar.
Muhimlik: Bu turdagi deviantlik submadaniyatlarni o'rganish orqali madaniyatlar va ularning
evolyutsiyasini tushunishga yordam beradi.
Deviantlik haqida o'rganish orqali jamiyat va inson xulq-atvorining turli jihatlarini
yaxshiroq tushunish mumkin. Agar sizda bu mavzu bo'yicha qo'shimcha savollar bo'lsa yoki aniq
bir jihatni ko'proq o'rganmoqchi bo'lsangiz, iltimos, batafsilroq ma'lumot bering.
“Night “clublarning salbiy tomonlari haqida bir necha jihatlar mavjud. Bu jihatlar sog'liq,
xavfsizlik va ijtimoiy jihatlarni o'z ichiga oladi. Mana, night clublarning ba'zi salbiy tomonlari:
Sog'liqka salbiy ta'sirlar:
Alkogol va giyohvandlik: “Night” clublarda odatda ko'p miqdorda alkogol iste'mol qilinadi.
Bu esa alkogolizm va sog'liq muammolariga olib kelishi mumkin. Ba'zi klublarda giyohvand
moddalar ham mavjud bo'lib, bu yanada ko'proq xavf tug'diradi.
Shovqin va uyqusizlik: “Night” clublar juda shovqinli bo'lishi mumkin, bu esa tashrif
buyuruvchilarning uyqusizlik va eshitish qobiliyatiga zarar etkazishi mumkin.
Xavfsizlik muammolari:
Zo'ravonlik va janjallar: “Night” clublarda ko'pincha janjallar va zo'ravonliklar sodir bo'ladi,
ayniqsa alkogol ta'siri ostida.
Jinoyat va xavfsizlik muammolari: Qaroqchilik, o'g'irlik va jinsiy zo'ravonlik kabi jinoyatlar night
clublar atrofida tez-tez uchrab turadi.
Ijtimoiy muammolar:
Axloqiy masalalar: Ba'zi odamlar night clublarni axloqsizlik va buzuqlik o'chog'i deb
hisoblaydi, chunki bu joylarda ko'pincha intizomsiz xulq-atvor namoyon bo'ladi.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1511
Yoshlar uchun yomon ta'sir: “Night” clublar yoshlar uchun zararli bo'lishi mumkin, chunki ular
hali rivojlanish bosqichida bo'lganligi sababli, noto'g'ri qarorlar qabul qilishlari va yomon
odatlarga moyil bo'lishlari mumkin.
Moliyaviy muammolar:
Moliyaviy isrofgarchilik: “Night” clublarga borish qimmat bo'lishi mumkin. Ko'pchilik
uchun bu moliyaviy isrofgarchilikka olib kelishi mumkin.
Yomon moliyaviy qarorlar: Ba'zi odamlar night clublarda o'zlarining moliyaviy imkoniyatlaridan
ko'proq pul sarflab, moliyaviy qiyinchiliklarga duch kelishlari mumkin.
Atrof-muhitga ta'sir:
Shovqin ifloslanishi: “Night” clublar yaqin atrofdagi aholi uchun shovqin ifloslanishiga
sabab bo'lishi mumkin, bu esa ularning tinchligiga va uyqu sifatiga salbiy ta'sir ko'rsatadi.
Chiqindilar: Night clublar ko'pincha katta miqdorda chiqindi hosil qiladi, bu esa atrof-muhitga
zarar etkazishi mumkin.
“Night” clublarning salbiy tomonlarini hisobga olgan holda, bu muammolarni kamaytirish
uchun qator chora-tadbirlar ko'rish mumkin. Bu choralarga kuchli xavfsizlik choralarini joriy
qilish, alkogol iste'molini nazorat qilish va atrof-muhitni himoya qilish uchun chiqindilarni
kamaytirish kiradi.
Xulosa
“Night” clublar yoshlar orasida deviant xulq-atvor rivojlanishida muhim rol o'ynashi
mumkin. Ushbu muhitlarning salbiy ta'sirini kamaytirish uchun ta'lim, ijtimoiy tadbirlar, oilaviy
qo'llab-quvvatlash va qonuniy tartibotlar kabi chora-tadbirlar amalga oshirilishi lozim. Yoshlar
sog'lom va barqaror rivojlanishiga yordam berish uchun bunday muammolarga jiddiy yondashish
zarur.
REFERENCES
1.
Sotsiologiyaga kirish Toshkent 2002 1-bet1. Abdurasulova. Voyaga yetmaganlar
jinoyatchiligi va uning oldini olish muammolari. ―Qonun himoyasida‖ T. №1. 2001y. 23
bet.
2.
Каримова Л.И. Социальная психология и реклама: Учебное пособие дляMвузов. Т.:
Издательскополиграфический творческий дом им. Г.Гуляма, 2004. С. 20.
3.
Giddens E. Sotsiologiya. Toshkent – Sharq, 2002.
4.
B.A.Aliyev., G‘.Rafiqov., T.Sultonov., M.Mullajonova., B.Rahmonov. Sotsiologiya.
O‘quv qo‘llanma. - T.: 2005,120-127 b
5.
http// www.sociologu.ru.
