ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 9 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
204
BUXARANIŃ ARDAQLÍ PERZENTÍ HIKMAT RAJABOVTÍŃ ÓMIRI HÁM
DÓRETÍWSHILIGI
(1950-1975-jıllar kesiminde)
Ongarbaeva Larisa Amanbay qizi
Ózbekstan mámleketlik konservatoriyası Nókis filialınıń
Saz atqarıwshılıǵı (xalıq sazları) jónelisinıń 4-kurs studenti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.13814107
Annotaciya. Bul maqalada ustaz, kompozitor, belgili dirijyor, “Shuhrat” medalınıń iyesi.
Qaraqalpaqstan Respublikasına miynet sıńdirgen jaslar ustazı, proffessor Hikmat Rajabov ómiri
hám dóretiwshiligı.
Gilt sózler: Muzıka, orkestr, dirijyor, ustaz, shákirt, konservatoriya, koncert.
THE LIFE AND CREATION OF HIKMAT RAJABOV, THE PRECIOUS SON OF
BUKHARA
Abstract. In this article, the master, composer, conductor, recipient "Shuxrat" of the Medal
of Honor. Teacher of youth for the Republic of Karakalpakstan , Professor Hikmat Rajabov.
Key words: music, orchestra, conductor, master, conductor, conservatory, concert.
ЖИЗНЬ И ТВОРЕНИЕ ХИКМАТА РАДЖАБОВА, ДРАГОЦЕННОГО СЫНА
БУХАРЫ
Аннотация. В этой статье мастер, композитор, обозначено дирижёр, обладатель
медали “Шухрат“. Учитель молодежи, профессор Хикмат Ражабов, заслуженный
деятель Республики Каракалпакстан.
Ключевые слова: Музыка, оркестр, дирижер, мастер, ученик, консерватория,
концерт.
Bugingi kúnde Ózbekstannıń jańa rawajlanıw dáwiri, súyenishin jaratip atirmiz. Bunda
bızıń eń jaqın kómekshimiz ustaz hám tárbiyashilar, ilimıy hám dóretiwshi zıyalilar bolıp
esaplanadı. Xalqımızdıń mádeniy dárejesin asırıw, insaniy pikirler, ana wataǵa degen sadıqlıq
ruwxinda tárbiyalawda muzıka kórkem ónerinıń ornı júdá úlken bolıp tabıladı. Áwelen bar ınsan
ózı gózzalıqtı seze alatuǵın, pák kewil iyesi bolıwı kerek.
Bay muzıkalıq miyrasımizdı asrap abaylawda hám rawajlaniwi ushın usı jónelıste ıskerlık
kórsetken kompozitor hám bastakorlar, qosiqshi hám sazendeler óz dóretiwshılık ıskerlıgın alıp
barip, Ózbekstannıń muzıka kórkem ónerı rawajlaniwında óz úlesin qosip kelmekte.
Ózbekstanda 2020-jıl 1-fevralda kompozitorlar hám bastakorlar aǵzası, ajayip sazende
hám tárbiyashı qabıletli dirijyor, hám taniqlı jámiyetlik ǵayratker, mehriban ustaz Hikmat Rajabov
tuwılıwına 70 jıl toldı. Bugıngı kúnde Hikmat Rajabov “Shuhrat” medalınıń iyesi, Qaraqalpaqstan
Respublikasına miynet sińgen jaslar ustazı, professor ataqların alıwǵa miyassar boldı.
1950-jıl 1-fevralda Buxara wálayatı Buxara rawonı atbazar QFY “Shiribadan” awılinda
jumisshı diyhan shańaraǵinda on jıldan berı intizarlıq penen kútken perzentı dunyaǵa keldı. Oǵan
ata-anası quwanıp, Hikmatjon dep at qoydı. “Balamız halal pak bolsın, ómirı hikmetlerge tolsın”
– dep niyet qildı.
Anası Zevarxon apa Ahmedova (1912-1975) hár kúni balasına ájayip erteklerdı aytip
beretuǵın bolǵan. Bala anasınıń tizzsine basın qoyip, bul erteklerdi esitiwdi suyer edı. Onıń
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 9 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
205
hayyiwlerin, qosiqlarin tińlap, bul siyqirli ájayip dawislarin esitip uyxlap qalǵanin sezbey qalar
edi. Anasi ózinıń saldamlılıǵı, insanlarǵa muhabbati, nama hám qosiqlarǵa qiziǵiwshańlıǵı menen
balasinıń qalbinde muzikaǵa iqlasin oyatadi.
Atasi Juma Rajabov (1900-1985) Shashmaqom hám eski qosiqlar ishqipazi edi. Radio
tolqinları arqali Mámurjon Uzoqov, Komiljon Otaniyozovlar atqariwindaǵi qosiqlar jańraǵanda,
olarǵa qosilip aytar edi. Balasın kitab hám ilimge ishqipaz, qiziqtirip tarbiyaladı. Hikimatjon
tarbiyasinda atası alip kelip bergen kitaplardıń hám áhmiyeti úlken boldı. Ata nasiyatlarınan
muzikashi boliw ushın hám álbette oqiw, izleniw kerekligin Hikmatjon balalıǵınan aq tusinip
jetti.
Hikmat Rajabov orta mektepte oqip júrgen kezlerinde olardıń awilinda Usmon Salixovlar
shańaraǵı kóship keledı. Jas Hikmat olardıń shańaraǵinda balalayka sazın kórip qalip, oǵan qiziǵa
baslaydı. Balanıń usı sazǵa qiziǵiwın kórgen Usmon aǵa oǵan balalayka sazında shertiwdı
úyretedı. Atasi balasına rubob sazın alip beriw niyetinde boladı. Biraq balasinıń muzikaǵa mehri
balaliǵi sebeplı sabri shidamay qolbala rubob sazın jasap ata-ansi úkelerine qosiq aytip beretin
bolǵan.
Usi tárizde ol mekteptegi háweskerler tógeregine qatnap rubob shertiwdi úyrenedı hám
mektepler ara ótkeriletin turli kórik tanlawlarda qatnasip, jeńıslikke eriser edi.
Muzikaǵa daslepki hawesi áne sonda baslandı. Aqil-zakawati, ótkir ziyinli bilimge shańqaq
bala mektep jillarinda muzikadan tisqari, ádebiyat, tariyx, filasofiyaǵa qiziǵiwi joqari edi. Hikmat
Rajabov dáslepki muzikaliq bilimlerin qalaliq mádeniyat úyi qasinda iskerlik kórsetken kursta
muǵallim Shavkat Subhonovadan aldı. Hikmatjonnıń oqip atirǵan jilları Buxara mámleketlik
muzika bilim jurti I-kurs studenti 1964-jil. Buxara qalasindaǵı Uluǵbek atli 20-orta mektepte 7-
klass oqiwshisi 1966-jil.
1966-jilda orta mektepti tamamlaǵannan soń Buxara mámleketlik muzika bilim jurtinda
oqiwǵa kiredi. Hámde kiriw imtihanlarin Ózbekistanda xizmet kórsetken artist, taniqli ustaz,
bastakor sheber dirijyor, xalıq arbabi Ixtiyorov Ahmad Muxtorovich taniqli girjekshi sazende
Vohidov Sami Vohidovich hámde tájriybeli dirijyor ustaz Badirov Boris Amirovichlar qabul qilip,
bolashaq musiqashini tıńlaǵannan soń bul balada keleshekte dirijyorliqqa mas qabileti barliǵın
bilip tıńlap qabullaydı.
1967-jıl. Buxara qalasi. Buxara mámleketlik muzika bilim jurti II-kurs studenti. Oqiw
orayinda Hikmat Rajabov Ózbekstan xaliq bilimlendiriw aǵzasi taniqli kórkem óner muǵallim
Hojiyev Mómin Muxsinovich qolinan qashqar rubob sazi hám dirijyorliq qanigelıgı boyınsha
oqıdı. Ustazi shagirtin hárdayim maqtanish tutatuǵın edı.
Ózbekstanda xizmet kórsetken muǵallim maqamshunas Márufjon Toshpólatovtan bolsa
shashmaqom sirlarin úyrendı. Keyinshelik Hikmat Rajabovtıń jaratqan shiǵarmalarinda Buxara
shashmaqominıń ózine tán usıl hám sesler úyǵınlıǵı óz ornin tawa basladi. Bilim jurtinda tájriybeli
muǵallimler qatarinda muzika teoriyasinan Ózbekistanda xizmet kórsetken artist Ahmadjon
Ixtiyorov sabaq beretuǵin edı. Hikmat Rajabovtıń qol hareketlerin diqqat penen qaraǵan
Ahmadjon Ixtiyorov bul qábiletti oqiwshidan jaqsi dirijyor shiǵıwın aytti. Hikmat Rajabovtıń kóz
aldında ardaqlı kórkem ónershi, professor Muxtor Ashrafiy suwretlenedı hám keleshekte ullı
dirijyor boliwdı niyet qiladı.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 9 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
206
1968-jıl ol bilim jurtında oqiw menen birge birinshı márte jumis iskerlıgın Sadriddin Ayniy
atli Buxara walayati muzikali drama hám komediya teatrinda qashqar rubab sazı atqariwshisi
sipatinda baslaydi. 1969-1971-jıllar araliǵında armiya qatarinda xizmet etedı. 1971-jılda armiya
xizmetınen qaytip, muzika bilim jurtında oqiwin dawam ettıredı. Hikmat Rajabov bilim jurtın jaqsi
tamamlap 1973-jıl Tashkent mámleketlik konservatoriyasina xaliq sazlari fakutetine oqiwǵa
kiredı. Konservatoriyada qashqar rubabı qanigeligi boyinsha jetekshi qánigeliklerden biri
professor Vasilev Feoktist Nikiforovich klasinda dirijyorliq qánigeligı boyinsha taniqli kompazitor
professor Nazarov Fattoh Vahobovich (1919-1982) tan bilim aladı. 1977-jıl Konservatoriyanıń
studentler orkestirinde Hikmat Rajabov dirijyorliq qiladi hám igzamindi aliwshilar, professor
A.I.Petrosyants, S.Boboyev, A.Leviyev. Hikmat Rajabov muǵallimlerinen, xalıq namaları hám
bastakorliq atqariwina tiyisli kólemı ırı, atqariwi quramali bolǵan shiǵarmalardi akadimiyaliq hám
milliy jónelislerde sheber atqariwdi úyrenedi. 1978-jıl iyunda Hikmat Rajabov hám fortepianoda
Yusman Irina Yakovlevna qanigelik páninen mámleketlik igzamin tapsiradı. Konservatoriya
studenti Hikmat Rajabov 1975-jılı 10-20- avgusta Ózbekstan student jaslari atinan Moskvada bolip
ótken Ózbekistan ádebiyati hám muzika hám kórkem óner kúnleri konfrenciyasinda qatnastı.
1975-jıl avgust ayinda Ózbekistan joqari oqiw orinlari bilimdan studentler qatarina
kiritilip, Konservatoriya wákili retinde Moskvada dem aliwǵa jiberiledı.
REFERENCES
1.
Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabinetiniı 2021jıl 5-apreldegi “Ózbekstan Mámleketlik
Konservatoriyasınıń Nókis filialın shólkemlestiriw haqqında” gı 186-sanlı qararı.
2.
Nargıza Barnayeva. Buxoroı Sharıfnıng Ardoqlı Farzandı./managrafiya 2020.
3.
Hikmat Rajabov “ORKIESTR SINIFI” “MUZIKA”, Tashkent 2011
4.
Hikmat Rajabov “RUBOB SABAQLIǴI” Nokis 2023.
Qosımsha ádebiyatlar dizimi
5.
Мамутов П. А. Обеспечение профессиональными кадрами каракалпаского
государственного театра //Проблемы современной науки и образования. – 2023. –
№. 3 (181). – С. 104-111.
6.
Pirnazarov S. M., Mamutov P. A. History And Development Of Karakalpak National
Ethnogenesis //Eurasian Scientific Herald. – 2022. – Т. 7. – С. 193-195.
7.
Pirnazarov S. M. Qaraqalpaq teatrinin' professionalliqqa o'tiwinde da'slepki adimlar
(1930-1939). Ilim hám jámiyet. 62-64-bet.
8.
Pirnazarov S. M. A PERIOD OF FORMATION OF THE KARAKALPAK THEATRE
(1922-1930). Science and Education in Karakalpakstan. 93-94-bet.
