Dekabr, 2024-Yil
717
GIYOHVANDLIKKA QARSHI KURASH
Asadulloh Dusiyarov O’tkir o’g’li
O‘zbekiston Milliy universiteti,
Ijtimoiy fanlar fakulteti Sotsiologiya yo‘nalishi 1-kurs talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14477444
Anotatsiya.
Ushbu maqolada giyohvandlikning salbiy oqibatlari, jamiyat va shaxsga
ko‘rsatadigan zararlari, uning oldini olish va unga qarshi kurash yo‘llari muhokama qilingan.
Asosiy e’tibor giyohvandlikka olib keluvchi omillarni tahlil qilish, ta’lim va targ‘ibot
ishlarining ahamiyatini yoritishga qaratilgan. Shuningdek, reabilitatsiya markazlari va davlat
hamda xalqaro tashkilotlarning hamkorligi orqali giyohvandlikka qarshi samarali kurash
strategiyalari ishlab chiqish masalalari ko‘rib chiqilgan. Ushbu ishning asosiy maqsadi –
jamiyatda sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish va kelajak avlodni ushbu xavfdan himoya
qilishdir.
Kalit so’zlar:
giyohvandlik, sog’lom turmush tarzi, ta’lim va targ’ibot, qonuniy choralar,
reabilitatsiya, Davlat va xalqaro hamkorlik, giyohvand moddalar savdosi.
FIGHT AGAINST DRUG ADDICTION
Abstract.
This thesis discusses the negative consequences of drug addiction, its harm to
society and the individual, and ways to prevent and combat it. The main focus is on analyzing the
factors leading to drug addiction, highlighting the importance of education and advocacy. It also
considers the development of effective strategies for combating drug addiction through the
cooperation of rehabilitation centers and state and international organizations. The main goal of
this work is to promote a healthy lifestyle in society and protect future generations from this danger.
Keywords:
drug addiction, healthy lifestyle, education and advocacy, legal measures,
rehabilitation, State and international cooperation, drug trafficking.
БОРЬБА С НАРКОТИЧЕСКОЙ ЗАВИСИМОСТЬЮ
Аннотация.
В данной статье рассматриваются негативные последствия
наркомании, ее вред обществу и личности, пути ее предотвращения и борьбы с ней.
Основное внимание уделяется анализу факторов, приводящих к наркозависимости, а
также важности образования и пропаганды. Также были рассмотрены вопросы
разработки стратегий эффективной борьбы с наркоманией на основе сотрудничества
реабилитационных центров и государственных и международных организаций. Основная
цель этой работы – пропаганда здорового образа жизни в обществе и защита будущего
поколения от этой опасности.
Dekabr, 2024-Yil
718
Ключевые слова:
наркомания, здоровый образ жизни, образование и пропаганда,
правовые меры, реабилитация, государственное и международное сотрудничество,
торговля наркотиками.
Bugungi kunda turli xalqaro tashkilotlarning bergan malumotlariga ko'ra yer yuzi
aholisining deyarli 500 mlndan ortiq qismi giyohvandlik vositalarini va psixotrop moddalarni
iste'mol qilib kelmoqda[1]. O’zbekistonda esa 5 mingga yaqin fuqaro giyohvandlikka qaram
kishilar hisobida turadi. Giyohvandlikka qaram kishilar hisobida turgan fuqarolarning 31 foizini
20-40 yoshdagilar tashkil etadi[2].
Statistik malumotlarga qaraganda bahor va kuz oylarida giyohvandlik vositalari yoki
psixotrop moddalarni g'ayriqonuniy iste'mol qiluvchi shaxslarda kasallik asoratlari kuchaydi va bu
davrda mazkur moddalar savdosi avjiga chiqadi. Giyohvandlik vositalarining qonunga xilof
muomalasiga oid jinoyat ishlari tahlili shuni ko'rsatadiki, mazkur turdagi jinoiy qilmishlarning 60
foizi aynan fevral-aprel, 25 foizi sentyabr-noyabr, 15 foizi esa, boshqa davrlarda sodir etiladi.
Hozirgi kunda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 1987-yil 7-
dekabrdagi qaroriga asosan, 26-iyun «Xalqaro giyohvandlikka qarshi kurash kuni» deb e'lon
qilingan va mazkur tashkilot tomonidan "Narkotik moddalar to'g'risida"gi, "Psixotrop moddalar"
hamda "Giyohvandlik vositalari va psixotrop moddalarning noqonuniy aylanishiga qarshi qurash
to'g'risida"gi konventsiyalar qabul qilingan. O'zbekiston Respublikasida ham xalqaro huquqning
umum e'tirof etilgan[3].
Giyohvandlikning salbiy tomonlari juda ko’p. Ular:
1.
Jismaniy salomatlikka ta’siri.
2.
Psixologik salbiy oqibatlari.
3.
Ijtimoiy salbiy oqibatlari.
4.
Iqtisodiy zararlari.
Bulardan tashqari oilaviy buzilishlar. Giyohvandlik oilaviy munosabatlarning buzilishi
uchun asosiy jiddiy sabab bo’la oladi. Chunki, giyohvandlikka ro’ja quygan inson maqsadsiz,
befarq hamda oila ma’sulyatini unutib qo’yishadi.
Giyohvandlikning oldini olishda asosiy rolni oila va oila a’zolar hisoblanadi.
Oila a'zolarining bir-biriga bo'lgan hurmati va o'zaro tushunishi yoshlarning sog'lom
rivojlanishiga yordam beradi.
Dekabr, 2024-Yil
719
Yoshlar orasida giyohvandlikka qarshi kurashish va ularni oldini olish uchun ular bilan
alohida ishlash lozim. Yoshlarni giyohvandlikdan saqlash uchun ijtimoiy tadbirlar, sport
musobaqalari, san'at ko'rgazmalari va boshqa ijtimoiy faoliyatlarni tashkil etish mumkin.
Giyohvandlikning oldini olish uchun ko'plab chora-tadbirlarni amalga oshirish zarur. Bu
chora-tadbirlar nafaqat huquqiy va tibbiy, balki ijtimoiy, psixologik va tarbiyaviy sohalarda ham
bo'lishi kerak. Shunday qilib, giyohvandlikka qarshi kurashning samarali bo'lishi uchun
jamiyatning barcha qatlamlari ishtirok etishi lozim.
Hozirgi kunda mamlakatimizda giyohvandlik vositalarini o'stirish va sotishga qaraganda
psixotrop moddalar va ularning analoglarini dorixonalardan olish hollari yoshlar o'rtasida keng
tarqalmoqda shu sababli biz ushbu turdagi psixotrop moddalar va ularning analoglarini noqonuniy
aylanmasiga chek qo yish uchun quyidagi takliflarni bermoqchimiz:
1.
Har bir hududdagi dorixonalarda psixotrop moddalar va ularning analoglarini sotilish
noqonuniy sotilish holatlarini hududiy profilaktikka inspektorlari tomonidan qat’iy nazoratga olish;
2.
Bemorlarga tarkibida psixotrop moddalar va ularning analoglari bo'lgan dori vositalarini
har bir hududdagi shifoxonalar, diognostik klinikalarda faoliyat yuritayotgan shifokorlarning
maxsus retsepti asosida berish;
3.
Har bir hududdagi shifoxonalar va diognostik klinikalarda faoliyat yuritayotgan
shifokorlar tomonidan kimga qancha miqdorda tarkibida psixotrop moddalar va ularning
analoglari bo'lgan dori vositalarini sotib olib, davolanish uchun maxsus retsept yozib berganligini
kunlik yuritib borish va har oyning ohirgi 3 kunligida shifoxonalar va diognostik klinika rahbarlari
tomonidan hududiy ichki ishlar organlariga hisobot topshirish;
4.
Har bir dorixonalarda tarkibida psixotrop moddalar va ularning analoglari bo'lgan dori
vositalarini qaysi shifokorning maxsus retsepti asosida qancha miqdorda sotganligi hisobini kunlik
yuritib borish va har oyning birinchi 3 kunligida dorixona rahbarlari tomonidan hududiy ichki
ishlar organlariga hisobot topshirish.
Bizning fikrimizcha yuqorida bergan takliflarimiz albatta o'zining ijobiy natijasini beradi
va jamiyatimizda giyohvandlik vositalari va psixotrop moddalarining noqonuniy aylanmasiga
chek qo yishga yaxshigina imkoniyat yaratib beradi[4].
Xulosa qilib aytishimiz mumkinki, bugungi kunda yurtimizda ,„Barcha sayi harakatlar
inson qadri uchun" deb nomlangan ezgu maqsad yo’lida harakat qilinayotgan davrda
fuqarolarimizning mana shunday jirkanch illatga ruju qo’yishi yuqorida ta'kidlab o'tganimizdek
bir qator salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkinligi milliy va xalqaro mutaxassis olimlarning
tadqiqotlari natijasidan namoyon bo'ldi.
Dekabr, 2024-Yil
720
Hozirgi kunda jamiyatimizda huquqbuzarliklar profilaktikasini amalga oshirish va
jinoyatchilikka qarshi kurashish faqat huquqni muhofaza qiluvchi organlarning vazifasi sifatida
baholanib qolinayotgan holatlar ham uchrab turibdi. Bizning fikrimizcha, huquqbuzarliklar
profilaktikasini amalga oshirish va jinoyatchilikka qarshi kurashish nafaqat huquqni muhofaza
qiluvchi organlarning, balki jamoat tashkilotlari, fuqarolarni o'zini o'zi boshqarish organlari, oila
va ta'lim muassasalari bilan hamkorlikdagi faoliyati hisoblanadi.
REFERENCES
1.
https://uwed.uz/en/news/fulltext/1669
2.
Uzbekistan
3.
3.https://daryo.uz/2021/10/14/
4.
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari (2021-yil 12-noyabr). -T.
5.
NURQULOV B. YOSHLARNING IJTIMOIY-SIYOSIY FAOLLIGINI OSHIRISH
OMILLARI //UzMU xabarlari. – 2024. – Т. 1. – №. 1.3. 1. – С. 190-193.
6.
Nurqulоv B. G. THE MAIN THEORETICAL APPROACHES TO THE CONCEPT OF
POLITICAL SOCIALIZATION //Academic research in educational sciences. – 2024. – №.
3. – С. 426-431.
7.
Nurqulov B. G. SAYLOV VA UNING YOSHLAR FAOLIYATIDA TUTGAN OʻRNI
//Academic research in educational sciences. – 2024. – №. 3. – С. 432-436.
8.
Нуркулов Б., Равшанова О. JORJ GERBERT MIDNING RAMZIY INTERAKSIONIZM
NAZARIYASI //NRJ. – 2024. – Т. 1. – №. 3. – С. 402-405.
9.
Nurqulov B. et al. PITRIM SOROKINNING “SOTSIAL VA MADANIY DINAMIKA”
ASARI //NRJ. – 2024. – Т. 1. – №. 3. – С. 289-291.
10.
Panjiyeva Z. et al. RAZMIY INTERAKTSIONIZM TAMOYILLARI //NRJ. – 2024. – Т.
1. – №. 3. – С. 292-295.
11.
A’ZAMXONOV S. OLIY TA’LIM TIZIMIDA TALABALARNING MUSTAQIL
TA’LIM OLISHLARNI TASHKIL ETISH //News of UzMU journal. – 2024. – Т. 1. – №.
1.1. 1. – С. 63-66
12.
Saidabzalkhan A. MODERN CONCEPTS OF HUMAN CAPITA MEASUREMENT
https://farspublishers.
org/index.
php/ijessh/article/view/1527
https://zenodo.
org/records/8003552#. – 2023.
13.
A‘zamxonov S. X. Ta’lim jarayonida o ‘qituvchi faoliyatining o ‘ziga xos xususiyatlari
//IJODKOR O'QITUVCHI. – 2022. – Т. 2. – №. 22. – С. 381-386.
Dekabr, 2024-Yil
721
14.
Аъзамхонов С. TALABALAR MUSTAQIL TA’LIM OLISHINI OSHIRISHNING
NAZARIY ASOSLARI //ЖУРНАЛ СОЦИАЛЬНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ. – 2024. – №.
SI-1.
15.
Azamkhanov S. SOCIOLOGICAL ANALYSIS OF MODERN FORMS OF ORGANIZING
STUDENTS'INDEPENDENT WORK //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №.
5.
16.
Ilxomov,
Umrbek,
and
Parizod
Nasirdinova.
"IRVING
GOFFMANNING
DRAMATURGIYASI." NRJ 1.3 (2024): 239-245.
17.
ILXOMOV,
Umrbek.
"SOTSIAL
MOBILLIK
YOSHLAR
INTELLEKTUAL
SALOHIYATNING OMILI SIFATIDA." News of UzMU journal 1.1.2. 1 (2024): 110-114.
18.
Ilxomov, U. U., and P. Sh Nasirdinova. "UMUMIY-O „RTA TA „LIM
MUASSASALARIDA O „QITISH METODI VA BITIRUVCHI YOSHLARNI KASBGA
YO „NALTIRILGANLIGI DOLZARB MASALA." Academic research in educational
sciences 3 (2024): 252-256.
19.
Ilxomov U. U. YOSHLARDA DEVIANT XULQ-ATVOR MUAMMOLARINING
INDEKATORI //Academic research in educational sciences. – 2024. – №. 3. – С. 263-268.
20.
Ilxomov U. U. YOSHLAR ISHSIZLIGI IJTIMOIY MUAMMO SIFATIDA //Academic
research in educational sciences. – 2024. – №. 3. – С. 257-262
