768
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
KO`MAKCHI SO`Z TURKUMINING USLUBIYATI
Achilova Zarina Saidovna
Samarqand iqtisodiyot va servis instituti akademik litseyi,
ona tili va adabiyot fani o`qituvchisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14531756
Annotatsiya.
Ushbu maqolada ko`makchi so`z turkumining uslubiyatiga doir darsda
qo`llaniladigan yangi pedagogik texnologiyalar haqida ma’lumot beriladi.
Kalit so`zlar.
Yangi O`zbekiston, taraqqiyot strategiyasi, juftlikda ishlash, ovozli diktant,
videousul, telegramma, matbuot sahifalarida, sof va vazifadosh ko`makchi.
TECHNOLOGY OF THE AUXILIARY WORD GROUP
Abstract.
This article provides information about new pedagogical technologies used in the
lesson on the methodology of auxiliary vocabulary.
Key words.
New Uzbekistan, development strategy, work in pairs, voice dictation, video
method, telegram, on press pages, pure and dedicated assistant.
ТЕХНОЛОГИЯ ВСПОМОГАТЕЛЬНОЙ ГРУППЫ СЛОВ
Абстрактный.
В данной статье представлена информация о новых педагогических
технологиях, используемых на уроке по методике вспомогательной лексики.
Ключевые слова
. Новый Узбекистан, стратегия развития, работа в парах, голосовой
диктант, видеометод, телеграмм, на страницах прессы, чистый и преданный помощник.
“
Ko`makchi so`z turkumining uslubiyati
” mavzusi uchun 2-bosqich o`quv rejasida 2 soat
ajratilgan. Ushbu dars 2 soatga mo`ljallangan bo`lib, unda ko`makchi so`z turkumining uslubiyati
haqidagi ma’lumot beriladi.
O`quv mashg`uloti quyidagi usullardan fo`ydalanilgan holda o`tkaziladi: ”Juftlikda
ishlash”, videousul, ”Kim g`olib?”, ”Ovozli saylanma diktant”, ”Fikrni charxlang!”,
”Telegramma”, ”Matbuot sahifalarida” usuli. Dars quyidagi reja asosida o`tkaziladi:
O`quv mashg`uloti
“Kun hikmatlari” usuli
bilan boshlanadi. O`zbekiston Respublikasi
Prezidenti Sh.M.Mirziyoyevning quyidagi fikri elektron doskada namoyish qilib izohlanadi:
“Prezident
sifatida men mamlakatimiz tinchligi, el-yurt farovonligi, Vatan taraqqiyoti
yo`lida butun borlig`imni bag`ishlab xalqimga sadoqat bilan xizmat qilishni hayotimning ma’no-
mazmuni deb bilaman. Siz, qadrli vatandoshimning, chin dildan qo`llab-quvvatlashingiz, nuroniy
otaxon va onaxonlarimizning duolari, aziz yoshlarimizning ishonchi menga katta kuch va g`ayrat
beradi”.
769
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
Shuningdek, darsda topshiriqlarni bajarishda ”2022-2026-yillarga mo`ljallangan Yangi
O`zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to`g`risida”gi ma’lumotlardan foydalaniladi.
Yangi mavzu bayonidan so`ng quyidagi usullardan foydalanib, mavzu
mustahkamlanadi.
“Juftlikda ishlash” usuli
Ushbu matndagi sof va vazifadosh ko`makchilarni toping
.
“Jahon miqyosidagi murakkab jarayonlarni va mamlakatimiz bosib o‘tgan taraqqiyot
natijalarini chuqur tahlil qilgan
holda
keyingi yillarda “Inson qadri
uchun
” tamoyili asosida
xalqimiz farovonligini oshirishga e’tibor qaratildi.
-inson qadrini yuksaltirish va erkin fuqarolik jamiyatini yanada rivojlantirish
orqali
xalqparvar davlat barpo etish;
-nodavlat, notijorat tashkilotlari
bilan
xotin-qizlarni kasb-hunarga o‘qitish
orqali
ularning
bandligiga ko‘maklashish loyihalar ko‘lamini kengaytirish;
-ish bilan band bo‘lmagan xotin-qizlarni tadbirkorlik va o‘zini o‘zi band qilish
bo‘yicha
kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish;
oliy ta’lim tizimida masofaviy ta’lim shaklini joriy etish
orqali
yoshlarni ishlab
chiqarishdan ajralmagan
holda
oliy ma’lumot olish imkoniyatini yanada kengaytirish”.
“Ovozli saylanma diktant” usuli
Quyidagi matn ovozli tarzda kompyuter orqali o`qiladi, o`quvchilarga yordamchi
so`zlarni saylab yozish topshiriladi
.
“Taraqqiyot strategiyasida quyidagilarga e’tibor qaratilgan:
-hududlar kesimida ichki turizm oqimi
ham
yo`nalishini tashkil qilishga
oid
asosiy prognoz
ko‘rsatkichlarini tasdiqlash;
-mehnat jamoalari orasida mamlakat
bo‘ylab
sayohatlarni rag‘batlantiruvchi turizm
xizmatlarini taqdim etish;
-Samarqand xalqaro aeroportiga yangi xorijiy tashuvchilarni jalb qilish
orqali
parvozlar
soni
va
geografiyasini oshirish
orqali
turistlar
bilan
yo‘lovchilar oqimini ko‘paytirish;
-har yili qabul qilinadigan davlat dasturiga yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida
tarbiyalash
bo‘yicha
Kompleks dasturni ishlab chiqish
va
amalga oshirish;
-umumta’lim maktablarida chaqiruvga
qadar
boshlang‘ich tayyorgarlik fanining moddiy-
texnik bazasini mustahkamlash;
-o‘zbek milliy mumtoz
va
zamonaviy adabiyoti namunalarini jahon tillariga sifatli
o‘girishga
doir
tarjimonlik maktablarini rivojlantirish, xorijiy tillarga tarjima qilingan o‘zbek
ijodkorlari asarlarini keng targ‘ib qilishni tizimli yo‘lga qo‘yish;
770
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
-buyuk ajdodlarimizning boy ilmiy-ma’naviy merosini keng targ‘ib qilish
maqsadida
yurtimizdan yetishib chiqqan allomalarning asarlarini xalqchil tarjimasini amalga oshirish, ularga
muvofiq
ilmiy
va
ommabop risolalar yaratish.
“Kim g`olib?” usuli
Ushbu matndagi ko`makchi, bog`lovchi va fe’l so`z turkumlarini ko`chirib yozish
topshiriladi.
Keng jamoatchilik muhokamasi natijasida “Harakatlar strategiyasidan — Taraqqiyot
strategiyasi sari” tamoyiliga asosan ishlab chiqilgan quyidagi yettita ustuvor yo‘nalishdan iborat
2022-2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi va uni “Inson
qadrini ulug‘lash va faol mahalla yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturi 1 va 2-ilovalarga
muvofiq tasdiqlansin:
-Taraqqiyot strategiyasida inson qadrini ulug‘lashga yo‘naltirilgan ijtimoiy himoya
siyosati bo‘yicha belgilangan vazifalar doirasida:
-2026-yilga qadar ehtiyojmand aholi ijtimoiy nafaqa va moddiy yordam bilan to‘liq qamrab
olinsin.
Beshinchi yo`nalishda asosan ma’naviy va ma’rifiy sohalar rivojlantiriladi. Shu maqsadda
“Yangi O`zbekiston - ma’rifatli jamiyat konsepsiyasi amalga oshiriladi. Madaniyat va san’atni
yuksaltirish, yoshlarni sog`lom e’toqod ruhida tarbiyalash, millatlararo hamjihatlik hamda o`zaro
hurmatni mustahkamlashga ustuvor ahamiyat beriladi.
“Fikrni charxlang” usuli
O`quvchilar yil nomlariga qarab, uning yilini topib daraxtga yopishtiradilar, xato va
kamchiliklari o`qituvchi tomonidan to`g`rilanadi.
2024 - Yoshlar va biznesni qo`llab-quvvatlash yili
2023 - Insonga e’tibor va sifatli ta’lim yili
2022 - Inson qadrini ulug`lash va faol mahalla yili
2021 - Yoshlarni qo`llab-quvvatlash va aholi salomatligini mustahkamlash yili
2020 - Ilm, ma’rifat va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish yili
2019 - Faol investitsiyalar va ijtimoiy rivojlantirish yili
2018 - Faol tadbirkorlik, innovatsion g`oyalar va texnologiyalarni qo`llab-quvvatlash yili
“Telegramma” usuli
Ta’lim oluvchilar mavzu o`zlashtirilgandan so`ng, o‘z istak (she’r, tilak, lirik qahramon,
hayotiy voqea va hokazo) larini bildirib yonidagi ta’lim oluvchiga yoki yaqin kishisiga telegramma
jo‘natadi (qog‘ozlar bilan almashinadi). Bu usulda ko`makchilar imlosidan foydalanishlari
mumkin.
771
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
“Izohli yozuv” usuli
Ushbu gaplardagi yordamchi so`z turkumlarini izohlash topshiriladi.
Mamlakatimizni 2017-2021-yillarda rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha
Harakatlar strategiyasi doirasida o‘tgan davr mobaynida davlat va jamiyat hayotining barcha
sohalarini tubdan isloh etishga qaratilgan 300 ga yaqin qonun, 4 mingdan ziyod O‘zbekiston
Respublikasi Prezidenti qarorlari qabul qilindi. “Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot
tizimida yordamga muhtoj ayollar, yoshlar va nogironligi bo‘lgan shaxslar bo‘yicha alohida
ma’lumotlar bazasini yaratish, jumladan, “Temir daftar”, “Yoshlar daftari” va “Ayollar daftari”ni
“Ijtimoiy himoya yagona reyestri” bilan integratsiya qilish yo`lga qo`yilsin.
“Matbuot sahifalarida” usuli
Respublika gazetalaridan ko`makchilar ishtirok etgan gaplarni ko`chirib yozish
topshiriladi.
O`quvchilar bilimi izohlanib baholanadi va uy ishi topshiriladi.
Darsni xulosalashda o`qituvchi
O`zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M.Mirziyoyevning
quyidagi fikri yoshlarga dasturulamal bo`lishi lozimligini ta’kidladi:
“Xalqimiz talablarini
inobatga olgan holda, biz YANGI O`ZBEKISTON TARAQQIYOT STRATEGIYASINI ishlab
chiqdik. Prezident sifatida men mamlakatimiz tinchligi, el-yurt farovonligi, Vatan taraqqiyoti
yo`lida butun borlig`imni bag`ishlab xalqimga sadoqat bilan xizmat qilishni hayotimning ma’no-
mazmuni deb bilaman. Siz, qadrli vatandoshimning, chin dildan qo`llab-quvvatlashingiz, nuroniy
otaxon va onaxonlarimizning duolari, aziz yoshlarimizning ishonchi menga katta kuch va g`ayrat
beradi”.
Xulosa sifatida aytish joizki, ushbu darsdan ko`zlangan maqsad o`quvchilarning ijtimoiy-
siyosiy, axloqiy, ma’naviy-ma’rifiy qarashlarini yangi pedagogik texnologiyalardan foydalangan
holda yanada shakllantirish bo`lib, uni amalga oshirish o`qituvchining uslubiy mahoratiga
bo`g`liqdir.
REFERENCES
1.
N.Mahmudov, Y.Odilov, G.Ziyodullayeva . Ona tili. - Toshkent-2018.
2.
N.Saidaxmedov,
S.A.
Abdurahimov.
Pedagogik
mahorat
va
pedagogik
texnologiyalar.Toshkent -2019.
3.
2022-2026-yillarga mo`ljallangan Yangi O`zbekistonning taraqqiyot strategiyasi.
“Zarafshon” gazetasi, 28-yanvar 2024-yil
