2024
DECEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 1
|
ISSUE 10
300
O‘ZBEKISTONDA SOLIQ SIYOSATINI TAKOMILLASHTIRISHNING USTIVOR
YO‘NALISHLARI
Tojiboyeva Odinaxon Bahromjon qiz
O‘zbekiston Respublikasi Bank-Moliya akademiyasi tinglovchisi.
odinaxontojiboyeva95@mail.ru
https://doi.org/10.5281/zenodo.14556757
O‘zbekiston iqtisodiyotining barqaror rivojlanishi va jamiyatda ijtimoiy adolatni
ta’minlash uchun soliq siyosatini takomillashtirish juda muhim ahamiyatga ega. Soliq tizimi
davlatning moliyaviy resurslarini shakllantiradi va ijtimoiy-iktisodiy rivojlanishning asosi sifatida
xizmat qiladi. Shunday qilib, O‘zbekistonda soliq siyosatini takomillashtirishning ustivor
yo‘nalishlarini belgilash quyidagi asosiy sohalarda amalga oshirilishi lozim:
1.Soliq tizimini soddalashtirish
O‘zbekiston soliq tizimida mavjud murakkabliklar va ortiqcha byurokratik to‘siqlar biznes
faoliyatiga to‘sqinlik qilmoqda. Shu sababli, soliq siyosatini takomillashtirishda soliq tizimini
soddalashtirish eng muhim ustuvor yo‘nalishlardan biridir. Bu jarayon quyidagilarni o‘z ichiga
olishi kerak:
•
Soliq stavkalarini optimallashtirish
: Soliq stavkalarining bir qismini kamaytirish va turli
soliq turlari sonini kamaytirish biznesning rivojlanishiga yordam beradi.
•
Soliqlarni to‘lash jarayonini avtomatlashtirish
: Yangi texnologiyalar yordamida soliq
to‘lovlari tizimini yanada samarali va shaffof qilish mumkin. Elektron soliq to‘lovlari va raqamli
xizmatlarni kengaytirish soliq to‘lovchilarning vaqtini va resurslarini tejaydi.
2. Soliq yig‘imlarini oshirish va soliq taqsimotini yaxshilash
Soliq tizimi davlatning ijtimoiy va iqtisodiy siyosatlarini amalga oshirish uchun zarur
bo‘lgan moliyaviy resurslarni shakllantiradi. Soliq yig‘imlarini oshirish uchun quyidagilarni
amalga oshirish zarur:
•
Ko‘chma va turar-joy soliq bazalarini kengaytirish
: Qishloq joylaridagi soliq bazalarini
rivojlantirish, soliq to‘lovchilarni ko‘paytirish va soliq tizimidan o‘rinli foydalanuvchilarni
rag‘batlantirish zarur.
•
Qorazm, Surxondaryo va boshqa rivojlanmagan hududlar uchun soliq imtiyozlarini
joriy etish
: Soliq taqsimotini regionlarga nisbatan adolatli qilish, muayyan hududlarda iqtisodiy
o‘sishni rag‘batlantirish.
3. Korrupsiyaga qarshi kurashish va soliq to‘lovlarining shaffofligini oshirish
2024
DECEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 1
|
ISSUE 10
301
Soliq siyosatining samarali ishlashi uchun korrupsiyaga qarshi kurashish muhimdir. Soliq
tizimidagi korrupsiya va nohaqliklarni kamaytirish, soliq to‘lovchilarining o‘z huquqlarini bilishi
va himoya qilinishi zarur. Buni amalga oshirish uchun:
•
Soliq organlarining mustaqilligini ta'minlash
: Soliq inspektorlarining biznesga ta'sirini
kamaytirish va soliq tekshiruvlari jarayonini shaffof qilish.
•
Elektron soliq xizmatlarini kengaytirish
: Soliq to‘lovchilarning o‘z hisob-kitoblarini
raqamli tizimlar orqali amalga oshirish imkoniyatlarini kengaytirish.
4. Soliqni takroran hisoblash va optimallashtirish
Soliq to‘lovchilari va davlat o‘rtasidagi munosabatlar samarali bo‘lishi uchun soliq hisoblash
tizimini takomillashtirish zarur. Bu, ayniqsa, kichik va o‘rta biznesning rivojlanishini qo‘llab-
quvvatlashda muhimdir:
•
Soliq imtiyozlarini aniqlash va samarali qo‘llash
: Soliq imtiyozlari faqatgina ishlab
chiqarishni rag‘batlantirish uchun emas, balki ijtimoiy tizimni yaxshilash uchun ham kerak.
•
Innovatsiyalarni rag‘batlantirish
: Soliq siyosatida ilmiy-texnikaviy yangiliklarni
qo‘llash va raqamli texnologiyalarga asoslangan innovatsiyalarni rag‘batlantirish.
5. Soliq siyosatini ijtimoiy jihatdan adolatli qilish
Soliq tizimi adolatli bo‘lishi uchun barcha qatlamlar uchun teng imkoniyatlarni yaratishi
zarur. Ijtimoiy jihatdan adolatli soliq siyosatini yaratish quyidagilarni anglatadi:
•
Progressiv soliq tizimini joriy etish
: Daromad darajasi yuqori bo‘lgan shaxslar va
kompaniyalar uchun progressiv soliq tizimini tatbiq etish. Bu davlat byudjeti uchun yanada
ko‘proq mablag‘ to‘plashga yordam beradi.
•
Ijtimoiy himoya dasturlarini kuchaytirish
: Kam ta'minlangan oilalar va ijtimoiy
ehtiyojmand qatlamlarga yo‘naltirilgan soliq imtiyozlarini joriy etish.
Xulosa
O‘zbekistonda soliq siyosatini takomillashtirish jarayoni mamlakatning iqtisodiy va
ijtimoiy taraqqiyotiga katta hissa qo‘shadi. Soliq tizimining soddalashtirilishi, shaffofligining
oshirilishi, korrupsiyaga qarshi kurashish, va adolatli taqsimotning ta'minlanishi davlat
iqtisodiyotining barqaror rivojlanishiga xizmat qiladi. Bu yo‘nalishlar nafaqat biznesni
rivojlantirishga, balki jamiyatda ijtimoiy barqarorlikni ta'minlashga ham yordam beradi.
