2025
JANUARY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 1
147
YUKLARNI YETKAZIB BEISH TIZIMINING SIFATINI BELGILOVCHI ASOSIY
PARAMETRLAR, YUKLARNI YETKAZIB BERISHNING SFAT KO’RSATKICHI
SIFATIDA NARX, ULARNI ANIQLASH USULLARI VA AXBOROT MANBALARI
Babayev Nasim
Samarqand iqtisodiyot va servis instituti
“Marketing” kafedrasi dotsenti, i.f.n.
Rahmonov Hosilbek Yolqin o’g’li
Samarqand iqtisodiyot va servis instituti talabasi
hosilbekrahmonov5445@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.14630092
Annotatsiya. Yuklarni yetkazib berish tizimining sifati global savdo va logistika
jarayonlarida hal qiluvchi ahamiyatga ega. Ushbu maqolada yuklarni yetkazib berish sifatini
belgilovchi asosiy parametrlar, narx ko‘rsatkichining ahamiyati va uni aniqlash usullari batafsil
ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, axborot manbalari va narxni baholash uchun ishlatiladigan statistik
va analitik yondashuvlar haqida ma‘lumot beriladi.
Kalit so‘zlar: yuk tashish sifati, yetkazib berish narxi, sifat ko‘rsatkichlari, statistik
baholash, logistika tizimi.
ОСНОВНЫЕ ПАРАМЕТРЫ, ОПРЕДЕЛЯЮЩИЕ КАЧЕСТВО СИСТЕМЫ
ДОСТАВКИ ГРУЗОВ, ЦЕНА КАК ПОКАЗАТЕЛЬ КАЧЕСТВА ДОСТАВКИ
ГРУЗОВ, МЕТОДЫ ИХ ОПРЕДЕЛЕНИЯ И ИСТОЧНИКИ ИНФОРМАЦИИ
Аннотация. Качество системы доставки грузов имеет решающее значение в
глобальной торговле и логистике. В данной статье рассматриваются основные
параметры, определяющие качество доставки, значение показателя цены и методы его
определения. Также обсуждаются источники информации и статистические подходы для
оценки цены.
Ключевые слова: качество доставки, цена перевозки, показатели качества,
статистическая оценка, логистическая система.
THE MAIN PARAMETERS DETERMINING THE QUALITY OF THE
FREIGHT DELIVERY SYSTEM, PRICE AS AN INDICATOR OF THE QUALITY OF
FREIGHT DELIVERY, METHODS FOR THEIR DETERMINATION AND SOURCES
OF INFORMATION
Abstract. The quality of the freight delivery system is crucial in global trade and logistics.
This article examines the key parameters defining delivery quality, the importance of cost as a
2025
JANUARY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 1
148
quality indicator, and methods for determining it. Additionally, information sources and statistical
approaches for cost evaluation are discussed.
Keywords: delivery quality, transportation cost, quality indicators, statistical evaluation,
logistics system.
Yuklarni yetkazib berish tizimining sifatini belgilovchi asosiy parametrlar
Yuk tashish tizimining sifatini belgilovchi parametrlar quyidagilardan iborat:
1.
Yetkazib berish vaqti:
o
Yukning belgilangan manzilga o‘z vaqtida yetkazilishi.
o
Vaqtning kechikishi mijoz qoniqishiga salbiy ta‘sir ko‘rsatadi.
2.
Xavfsizlik:
o
Yuk tashishda zarar ko‘rmasligi yoki yo‘qolmasligi.
o
Tashish jarayonida yukning to‘liq saqlanishini ta‘minlash.
3.
Moslashuvchanlik:
o
Tizimning mijoz talablariga tezkor javob bera olish qobiliyati.
4.
Narx va samaradorlik:
o
Yuk tashish xizmatining narxi uning sifatiga mos kelishi.
o
Past narx va yuqori sifat balansini ta‘minlash.
5.
Logistika xizmatlari:
o
Omborxona xizmatlari, yukni qayta ishlash, va boshqa qo‘shimcha xizmatlarning sifati.
Yuklarni yetkazib berishning sifat ko‘rsatkichi sifatida narx
Narx yuk tashish sifatining muhim ko‘rsatkichi hisoblanadi. Quyidagi jihatlar narxni
belgilashda muhim rol o‘ynaydi:
1.
Xizmatlar qiymati:
o
Transport vositalari, yoqilg‘i, bojxona rasmiylashtiruvi va boshqa xarajatlar narxga ta‘sir
ko‘rsatadi.
2.
Bozor sharoiti:
o
Mavsumiy talab va taklif, raqobat darajasi narxni belgilashga ta‘sir qiladi.
3.
Masofa va yuk hajmi:
o
Masofa oshishi yoki yuk hajmining kattaligi narxning oshishiga olib keladi.
4.
Xavflilik darajasi:
o
Xavfli yuklarni tashishda qo‘shimcha sug‘urta va xavfsizlik choralariga ehtiyoj narxga
ta‘sir qiladi.
2025
JANUARY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 1
149
Narxni aniqlash usullari
1.
Statistik baholash:
o
Tarixiy ma‘lumotlardan foydalanib narxlarni tahlil qilish va o‘rtacha ko‘rsatkichlarni
aniqlash.
2.
Benchmarking (Solishtirish):
o
Raqobatchi kompaniyalar tomonidan belgilangan narxlar bilan solishtirish.
3.
Masofaga asoslangan baholash:
o
Tashish masofasi va yuk hajmi asosida narxni hisoblash.
4.
Logistika xarajatlarini modellashtirish:
o
Transport, ombor, va qayta ishlash xarajatlarini modellashtirish orqali narxni aniqlash.
Axborot manbalari
1.
Logistika tizimlarining ichki ma‘lumotlari:
o
Kompaniyaning yuk tashish xarajatlari, vaqt ko‘rsatkichlari va xizmat sifatiga oid
ma‘lumotlar.
2.
Bozor tadqiqotlari:
o
Raqobatchilar va bozor narxlari haqidagi ma‘lumotlar.
3.
Statistik tashkilotlar:
o
Milliy va xalqaro statistik tashkilotlar tomonidan chop etilgan transport va logistika
bo‘yicha hisobotlar.
4.
Mijozlardan olingan fikr-mulohazalar:
o
Mijozlar qoniqish darajasiga asoslangan sifat baholari.
Xulosa
Yuklarni yetkazib berish tizimining sifati transport xizmatlarining raqobatbardoshligini
belgilovchi asosiy omillardandir. Narx yuk tashish sifatining muhim ko‘rsatkichi sifatida jarayonni
samarali boshqarish va mijoz qoniqishini ta‘minlash uchun ehtiyotkorlik bilan aniqlanishi kerak.
Statistik va analitik yondashuvlardan foydalanish orqali narxni aniq belgilash va transport tizimini
takomillashtirish imkoniyatlari mavjud.
REFERENCES
1.
Chopra, S., & Meindl, P. (2021).
Supply Chain Management: Strategy, Planning, and
Operation.
Pearson Education.
2.
Simchi-Levi, D., Kaminsky, P., & Simchi-Levi, E. (2007).
Designing and Managing the
Supply Chain.
McGraw-Hill Education.
2025
JANUARY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 1
150
3.
World Bank Logistics Performance Index (LPI): https://lpi.worldbank.org.
4.
International Transport Forum (ITF) –
Transport Performance Reports.
https://www.itf-
oecd.org.
5.
Deloitte Insights –
Smart Supply Chain and Pricing Strategies.
https://www.deloitte.com.
6.
Statista –
Global Logistics Industry Overview.
https://www.statista.com.
7.
McKinsey & Company (2023).
Logistics Cost Optimization Strategies.
https://www.mckinsey.com.
