Authors

  • Ra’no Ravshanova

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.science-research.64652

Keywords:

Kreativ fikrlash pedagogik asoslar ona tili o‘qish savodxonligi tanqidiy fikrlash tasavvur qilish mustaqil fikrlash innovatsion metodlar ijodiy yondashuv o‘qitish texnikalari o‘zini anglash ijtimoiy ko‘nikmalar akademik muvaffaqiyat.

Abstract

Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf ona tili va o‘qish savodxonligi darslarida kreativ fikrlashni rivojlantirishning pedagogik asoslari tahlil qilinadi. Maqola kreativ fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish uchun qo‘llaniladigan metodlar va yondashuvlar, shuningdek, bolalarning tasavvurini kengaytirish uchun ishlatiladigan texnikalar haqida ma’lumot beradi. Shuningdek, kreativ pedagogik yondashuvlarning o‘quvchilarning mustaqil va tanqidiy fikrlash qobiliyatiga ta’siri hamda bu yondashuvlarning o‘quvchilarning yangi g‘oyalar yaratish va o‘z fikrlarini erkin ifodalash imkoniyatiga olib kelishdagi roli o‘rganiladi. Bunday pedagogik yondashuvlar o‘quvchilarning akademik muvaffaqiyatlarini oshirish bilan birga, ularning hayotiy ko‘nikmalarini rivojlantirishga ham katta yordam beradi. O‘quvchilarning o‘zini o‘zi anglash, ijodiy fikrlashni qo‘llash, hamda kelajakda jamiyatda muvaffaqiyatli faoliyat yuritishga tayyorlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.

background image

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

24

BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINING ONA TILI VA O‘QISH

SAVODXONLIGI DARSLARIDA KREATIV FIKRLASHINI RIVOJLANTIRISHNING

PEDAGOGIK ASOSLARI

Ravshanova Ra’no Raup qizi

Qarshi xalqaro universiteti Muhandislik va pedagogika fakulteti

Boshlang‘ich ta’lim yo‘nalishi 3-bosqich talabasi

Aloqa uchun: Tel +998-88-008-88-02.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14799793

Annotatsiya.

Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf ona tili va o‘qish savodxonligi

darslarida kreativ fikrlashni rivojlantirishning pedagogik asoslari tahlil qilinadi. Maqola kreativ

fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish uchun qo‘llaniladigan metodlar va yondashuvlar,

shuningdek, bolalarning tasavvurini kengaytirish uchun ishlatiladigan texnikalar haqida

ma’lumot beradi. Shuningdek, kreativ pedagogik yondashuvlarning o‘quvchilarning mustaqil va

tanqidiy fikrlash qobiliyatiga ta’siri hamda bu yondashuvlarning o‘quvchilarning yangi g‘oyalar

yaratish va o‘z fikrlarini erkin ifodalash imkoniyatiga olib kelishdagi roli o‘rganiladi. Bunday

pedagogik yondashuvlar o‘quvchilarning akademik muvaffaqiyatlarini oshirish bilan birga,

ularning hayotiy ko‘nikmalarini rivojlantirishga ham katta yordam beradi. O‘quvchilarning o‘zini

o‘zi anglash, ijodiy fikrlashni qo‘llash, hamda kelajakda jamiyatda muvaffaqiyatli faoliyat

yuritishga tayyorlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.

Kalit so‘zlar

: Kreativ fikrlash, pedagogik asoslar, ona tili, o‘qish savodxonligi, tanqidiy

fikrlash, tasavvur qilish, mustaqil fikrlash, innovatsion metodlar, ijodiy yondashuv, o‘qitish

texnikalari, o‘zini anglash, ijtimoiy ko‘nikmalar, akademik muvaffaqiyat.

PEDAGOGICAL FOUNDATIONS FOR DEVELOPING CREATIVE THINKING IN

PRIMARY SCHOOL STUDENTS' NATIVE LANGUAGE AND READING LITERACY

LESSONS

Abstract.

This article analyzes the pedagogical foundations of developing creative thinking

in primary school native language and reading literacy classes. The article provides information

on the methods and approaches used to develop creative thinking skills, as well as techniques used

to expand children's imagination. It also examines the impact of creative pedagogical approaches

on students' independent and critical thinking skills and the role of these approaches in enabling

students to generate new ideas and freely express their thoughts. Such pedagogical approaches,

in addition to increasing students' academic success, also greatly contribute to the development


background image

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

25

of their life skills. They have a positive effect on students' self-awareness, the use of creative

thinking, and their preparation for successful functioning in society in the future.

Keywords:

Creative thinking, pedagogical foundations, native language, reading literacy,

critical thinking, imagination, independent thinking, innovative methods, creative approach,

teaching techniques, self-awareness, social skills, academic success.

ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ РАЗВИТИЯ ТВОРЧЕСКОГО МЫШЛЕНИЯ НА

УРОКАХ РОДНОГО ЯЗЫКА И ЧИТАТЕЛЬСКОЙ ГРАМОТНОСТИ УЧАЩИХСЯ

МЛАДШИХ КЛАССОВ

Аннотация.

В данной статье анализируются педагогические основы развития

творческого мышления на уроках родного языка и чтения в начальной школе. В статье

представлена информация о методах и подходах, используемых для развития навыков

творческого мышления, а также о приемах, используемых для расширения воображения

детей. В ней также рассматривается влияние творческих педагогических подходов на

навыки самостоятельного и критического мышления учащихся и роль этих подходов в

предоставлении учащимся возможности генерировать новые идеи и свободно выражать

свои мысли. Такие педагогические подходы, помимо повышения успеваемости учащихся,

также вносят большой вклад в развитие их жизненных навыков. Они оказывают

положительное влияние на самосознание учащихся, использование творческого мышления

и их подготовку к успешному функционированию в обществе в будущем.

Ключевые слова:

Творческое мышление, педагогические основы, родной язык,

грамотность чтения, критическое мышление, воображение, самостоятельное мышление,

инновационные методы, творческий подход, методики обучения, самосознание,

социальные навыки, академическая успеваемость.

KIRISH

Zamonaviy ta’lim jarayonida o‘quvchilarning faqat bilim egallashi emas, balki mustaqil va

ijodiy fikrlash qobiliyatini shakllantirish muhim ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, boshlang‘ich sinf

o‘quvchilarining ijodiy tafakkurini rivojlantirish ularning kelajakdagi muvaffaqiyatiga zamin

yaratadi. Ona tili va o‘qish savodxonligi darslarida kreativ fikrlashni shakllantirish

o‘quvchilarning o‘z fikrlarini erkin ifodalashi, mustaqil xulosa chiqarishi va yangilik yaratishga

intilishiga yordam beradi. Bugungi kunda interfaol ta’lim texnologiyalari, innovatsion metodlar

va didaktik yondashuvlar ijodiy tafakkurni rivojlantirishda samarali vositalardan biri bo‘lib xizmat


background image

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

26

qilmoqda. O‘yinli ta’lim, rolli o‘yinlar, interfaol muhokamalar hamda ijodiy yozuv mashqlari

orqali o‘quvchilarning tasavvur qilish qobiliyati kengayib, o‘qilgan matnga nisbatan tanqidiy va

ijodiy yondashish shakllanadi.Mazkur maqolada ona tili va o‘qish savodxonligi darslarida ijodiy

fikrlashni rivojlantirishning pedagogik asoslari, ta’lim texnologiyalari va samarali metodlari tahlil

qilinadi. Shuningdek, o‘quvchilarning kreativ tafakkurini rivojlantirish uchun zarur bo‘lgan shart-

sharoitlar va usullar o‘rganilib, ularning ta’lim jarayonidagi ahamiyati yoritiladi.

Asosiy qism

Ona tili va o‘qish savodxonligi darslarida kreativ fikrlashni rivojlantirish boshlang‘ich

ta’limning muhim yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Bu jarayonda o‘quvchilarning ijodiy fikrlash

qobiliyatini shakllantirish orqali ularni o‘qishga bo‘lgan qiziqishlarini oshirish, mustaqil fikrlash

va yangi yondashuvlarni topish qobiliyatlarini rivojlantirish maqsad qilingan. Bunday darslarda

kreativ yondashuv o‘quvchilarning faqatgina matnni o‘qish yoki yozish bilan chegaralanmasdan,

balki o‘quv jarayonida erkin fikr bildirish, tasavvur qilish va tanqidiy yondashish ko‘nikmalarini

ham shakllantiradi.Kreativ fikrlashni rivojlantirish uchun o‘qituvchilar tanqidiy va ijodiy

fikrlashni rag‘batlantiradigan usullardan foydalanishlari zarur. Masalan, "Aqliy hujum", "Nima

bo‘lsa, agar…" kabi usullar orqali o‘quvchilarga turli nuqtai nazarlarni o‘rganish imkoniyati

beriladi. Bunda o‘quvchilar o‘zlarining shaxsiy nuqtai nazarlarini shakllantiradi va fikrlarini

asoslab bera oladi. Bundan tashqari, erkin insholar, hikoya tuzish, va matn tahlili kabi topshiriqlar

yordamida o‘quvchilar tasavvurlarini kengaytiradi, ularning ijodiy tafakkuri rivojlanadi va ular

matnlarga nisbatan yangi qarashlarni o‘rganadi. Pedagogik asoslarda kreativlikni rivojlantirish

ta’limning asosiy maqsadlaridan biri bo‘lib, o‘quvchilarni faol tinglovchi va mustaqil

o‘rganuvchiga aylantirishga yordam beradi. Bu esa ularning nafaqat akademik bilimlarini, balki

hayotiy ko‘nikmalarini rivojlantirishga zamin yaratadi. Ta’lim jarayonida kreativ yondashuvni

qo‘llash orqali o‘quvchilarning qiziqishlari va intilishlari rivojlanib, ularda o‘z-o‘zini anglash va

o‘ziga ishonch tuyg‘ulari shakllanadi. Kreativlikka asoslangan darslarda innovatsion metodlardan

foydalanish o‘quvchilar uchun yangi imkoniyatlar eshigini ochadi. Bu esa ularni bilim olishda

mustaqil va yangicha yondashuvlarni qidirishga undaydi. Shu tariqa, ona tili va o‘qish

savodxonligi darslarida o‘quvchilar yangi bilimlarni chuqur o‘zlashtirish va ularni qo‘llash orqali

yanada ijodkor va mustaqil shaxs sifatida shakllanadi. Chunonchi, O‘zbekiston Respublikasi

Prezidentining 2022-2026-yillarga mo‘ljallangan "Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi

to‘g‘risida"gi Farmonida ham "Ilg‘or xorijiy tajribani hisobga olgan holda bolalarni har

tomonlama intellektual, axloqiy, estetik va jismoniy rivojlantirish uchun ta’lim sifatini oshirish,


background image

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

27

ta’lim-tarbiya jarayoniga jahon tajribasida keng qo‘llaniladigan zamonaviy ta’lim dasturlari va

texnologiyalarini joriy etish zarur" deb alohida uqtirib o‘tilgan. Ona tili va o‘qish savodxonligi

darslarida kreativ fikrlashni rivojlantirish uchun yangi yondashuvlardan foydalanish

o‘quvchilarning qiziqishlarini oshirish va ularni faol fikrlashga undashda muhim ahamiyatga ega.

Quyidagi innovatsion usullar bu jarayonda samarali bo‘lishi mumkin:

1. Rollearning almashinuvi: Bu usul o‘quvchilarga boshqa odamlar nuqtai nazaridan

vaziyatni tushunish va his qilish imkoniyatini beradi. Masalan, matndagi qahramon rolini bajarish

yoki hikoyani boshqa qahramon nuqtai nazaridan davom ettirish vazifalari ijodiy fikrlashni

rag‘batlantiradi.

2. "Eng yaxshi fikrni tanlash" usuli: Darsda o‘quvchilar muhokama jarayonida turli

g‘oyalar ilgari suradi va har bir g‘oya ustidan tanqidiy fikr yuritadi. Keyinchalik ular eng yaxshi

deb hisoblangan fikrni tanlab, bu tanlovlarini asoslab beradilar. Bu usul tanqidiy va kreativ

fikrlashni rivojlantirish uchun qulaydir.

3. Sinov va xatolik metodi: O‘quvchilarga mavhum topshiriqlar berish orqali ular o‘zlari

izlanish va tajribalar o‘tkazish imkoniyatini oladi. Bu usul orqali o‘quvchilar xatolarini tahlil qilish

va ulardan yangi yechimlar topishni o‘rganadi, bu esa ijodiy fikrlash ko‘nikmalarini kuchaytiradi.

4. “Gapni tugatish” texnikasi: O‘qituvchi dars davomida ma’lum bir matn yoki jumla

boshlang‘ich qismini aytadi, va o‘quvchilardan uni o‘z fantaziyalari bilan davom ettirishni

so‘raydi. Bu usul o‘quvchilarning ijodiy fikrlashini rivojlantirishda samarali bo‘ladi. Pedagogik

asoslarda, kreativlikni rivojlantirish ta'limning asosiy maqsadlaridan biri bo‘lib, o‘quvchilarni faol

tinglovchi va mustaqil o‘rganuvchiga aylantirishga yordam beradi. Bu esa ularning nafaqat

akademik bilimlarini, balki hayotiy ko‘nikmalarini rivojlantirishga zamin yaratadi. Ta'lim

jarayonida kreativ yondashuvni qo‘llash orqali o‘quvchilarning qiziqishlari va intilishlari

rivojlanib, ularda o‘z-o‘zini anglash va o‘ziga ishonch tuyg‘ulari shakllanadi.Kreativlikka

asoslangan darslarda innovatsion metodlardan foydalanish o‘quvchilar uchun yangi imkoniyatlar

eshigini ochadi. Bu esa ularni bilim olishda mustaqil va yangicha yondashuvlarni qidirishga

undaydi. Shu tariqa, ona tili va o‘qish savodxonligi darslarida o‘quvchilar yangi bilimlarni chuqur

o‘zlashtirish va ularni qo‘llash orqali yanada ijodkor va mustaqil shaxs sifatida shakllanadi.

Chunonchi, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-2026-yillarga mo‘ljallangan

"Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida"gi Farmonida ham "Ilg‘or xorijiy

tajribani hisobga olgan holda bolalarni har tomonlama intellektual, axloqiy, estetik va jismoniy

rivojlantirish uchun ta'lim sifatini oshirish, ta'lim-tarbiya jarayoniga jahon tajribasida keng


background image

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

28

qo‘llaniladigan zamonaviy ta'lim dasturlari va texnologiyalarini joriy etish zarur" deb alohida

uqtirib o‘tilgan. Ona tili va o‘qish savodxonligi darslarida kreativ fikrlashni rivojlantirish uchun

yangi yondashuvlardan foydalanish o‘quvchilarning qiziqishlarini oshirish va ularni faol

fikrlashga undashda muhim ahamiyatga ega. Quyidagi innovatsion usullar bu jarayonda samarali

bo‘lishi mumkin:

1. Rollearning almashinuvi: Bu usul o‘quvchilarga boshqa odamlar nuqtai nazaridan

vaziyatni tushunish va his qilish imkoniyatini beradi. Masalan, matndagi qahramon rolini bajarish

yoki hikoyani boshqa qahramon nuqtai nazaridan davom ettirish vazifalari ijodiy fikrlashni

rag‘batlantiradi.

2. "Eng yaxshi fikrni tanlash" usuli: Darsda o‘quvchilar muhokama jarayonida turli

g‘oyalar ilgari suradi va har bir g‘oya ustidan tanqidiy fikr yuritadi. Keyinchalik ular eng yaxshi

deb hisoblangan fikrni tanlab, bu tanlovlarini asoslab beradilar. Bu usul tanqidiy va kreativ

fikrlashni rivojlantirish uchun qulaydir.

3. Sinov va xatolik metodi: O‘quvchilarga mavhum topshiriqlar berish orqali ular o‘zlari

izlanish va tajribalar o‘tkazish imkoniyatini oladi. Bu usul orqali o‘quvchilar xatolarini tahlil qilish

va ulardan yangi yechimlar topishni o‘rganadi, bu esa ijodiy fikrlash ko‘nikmalarini kuchaytiradi.

4. “Gapni tugatish” texnikasi: O‘qituvchi dars davomida ma'lum bir matn yoki jumla

boshlang‘ich qismini aytadi va o‘quvchilardan uni o‘z fantaziyalari bilan davom ettirishni

so‘raydi. Bu o‘quvchilarning tasavvurini kengaytiradi va ularni erkin ijod qilishga undaydi.

5. Visualizatsiya orqali hikoya qilish: O‘quvchilarni hikoyani faqat so‘zlar orqali emas,

balki chizma, diagramma yoki xaritalar yordamida tushuntirishga o‘rgatish ham ijodiy fikrlashni

rivojlantirishda samarali. Bu usul o‘quvchilarning fikrlar orasida bog‘liqliklarni ko‘rish

qobiliyatini oshiradi.

6. "Keyingi qadamni rejalashtirish" metodi: Bu usulda o‘quvchilardan matn yoki

hikoyadagi voqealar ketma-ketligini davom ettirish yoki keyingi qadamlarni rejalashtirish talab

qilinadi. O‘quvchilar voqealar rivojini mustaqil davom ettirishi kerak bo‘lgan ushbu topshiriq

ijodiy fikrlash va tasavvur qilish ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Bu yangi usullar o‘quvchilarni

darsda yanada faol ishtirok etishga undaydi, ularning ijodiy fikrlash qobiliyatlarini

mustahkamlaydi va mustaqil o‘rganish jarayonida muvaffaqiyatga erishishlariga yordam beradi.

Ona tili va o‘qish savodxonligi fanini o‘qitishda tamoyillar bo‘yicha, 4-tamoyilda o‘qish

savodxonligida tez, to‘g‘ri, ongli va ifodali o‘qish kompetensiyalarini shakllantirish, o‘quvchilarni

oddiy kitobxondan chuqur mulohaza qiluvchi, keng mushohadali, zukko kitobxon darajasiga olib


background image

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

29

chiqish, tevarak-atrof va butun dunyoda ro‘y berayotgan o‘zgarishlar to‘g‘risida o‘z fikrini

mustaqil ayta oladigan, tanqidiy hamda kreativ fikrlash ko‘nikmasini oshirishga qaratilgan.Ona

tili va o‘qish savodxonligi darslarida kreativ fikrlashni rivojlantirishning pedagogik asoslari ta'lim

jarayonini yangi yondashuvlar bilan boyitish, o‘quvchilarning ijodiy imkoniyatlarini kengaytirish

va ularni kelajakka tayyorlash vazifalarini o‘z ichiga oladi. Ushbu pedagogik asoslar quyidagi

yo‘nalishlarda ochib berilishi mumkin:

1. Konstruktiv yondashuv asoslari: Ushbu yondashuvga ko‘ra, ta'lim jarayoni o‘quvchilarni

faqat bilim olish jarayonida ishtirokchi emas, balki faol ijodkor sifatida shakllantiradi. O‘qituvchi

esa o‘quvchini ma'lumot olishda yo‘naltiruvchi va yordamchi sifatida harakat qiladi. Ona tili

darslarida bu yondashuv orqali o‘quvchilar mustaqil ravishda matnlarni o‘rganib, o‘z xulosalarini

chiqara oladi, bu esa kreativ fikrlashni rivojlantirishga zamin yaratadi.

2. Psixologik asoslar: Kreativlikni rivojlantirish uchun o‘quvchilarning yoshiga mos

psixologik omillarni hisobga olish muhim. Masalan, boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun o‘yin

va tasviriy metodlar samarali bo‘ladi. Psixologlar fikricha, ijodiy fikrlashni rag‘batlantirish uchun

o‘quvchilarda erkinlik va xavfsizlik muhitini yaratish zarur. Bu, o‘z navbatida, o‘quvchilarning

yangi g‘oyalarni ilgari surishga bo‘lgan qo‘rquvini bartaraf etadi. Ona tili va o‘qish savodxonligi

darslarida kreativ fikrlashni rivojlantirishning pedagogik asoslari Kreativ fikrlashni rivojlantirish

zamonaviy ta’limning ustuvor yo‘nalishlaridan biridir. Ayniqsa, boshlang‘ich sinf o‘quvchilari

uchun kreativlikni shakllantirish ularning tasavvur qilish qobiliyatini kengaytirib, mustaqil

fikrlashga undaydi va shaxsiy qobiliyatlarini rivojlantiradi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki,

innovatsion metod va interfaol yondashuvlarni qo‘llash dars jarayonida ijodiy faollikni oshirishda

muhim ahamiyat kasb etadi. Ona tili va o‘qish savodxonligi darslarida kreativ fikrlashni

rivojlantirishning pedagogik asoslari quyidagi yo‘nalishlarni qamrab oladi:

1. Konstruktiv yondashuv

Bu yondashuvga ko‘ra, ta’lim jarayonida o‘quvchilar faqat bilim oluvchi emas, balki faol

ijodkor sifatida shakllanadi. O‘qituvchi esa yo‘naltiruvchi va yordamchi rolini bajaradi. Ona tili

darslarida bu yondashuv orqali o‘quvchilar mustaqil matnlarni tahlil qilib, xulosalar chiqarishi,

yangi hikoyalar yaratishi va o‘z ijodiy g‘oyalarini ifodalashi mumkin.

2. Psixologik asoslar

Kreativlikni rivojlantirish uchun o‘quvchilarning yoshiga mos psixologik omillarni

hisobga olish muhim. Masalan, boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun o‘yin va tasviriy metodlar

samarali bo‘ladi.


background image

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

30

Shuningdek, ijodiy fikrlashni rag‘batlantirish uchun o‘quvchilarga erkinlik va xavfsizlik

muhiti yaratish lozim. Bu ularning yangi g‘oyalarni ilgari surishga bo‘lgan ishonchini oshiradi.

3. Interfaol ta’lim texnologiyalari

Interfaol metodlar, masalan, klaster tuzish, rolli o‘yinlar va interfaol muhokamalar,

o‘quvchilarning darsga jalb qilinishini kuchaytiradi va ularni ijodiy fikrlashga undaydi. Masalan,

matn mazmunidan kelib chiqib yangi hikoya yoki dramatik ssenariy yaratish topshiriqlari ijodiy

tafakkurni rivojlantiradi.

4. Didaktik asoslar

O‘quvchilarning bilimlarini amaliy qo‘llashga yo‘naltirilgan topshiriqlar kreativ fikrlash

uchun qulay imkoniyat yaratadi. Masalan, o‘quvchilar qahramonlarning xarakterini o‘z nuqtai

nazaridan talqin qilishi yoki o‘qilgan matnga yangi yakun yozishi mumkin. Bunday usullar

didaktik tamoyillarni ijodiylik bilan uyg‘unlashtirish imkonini beradi.

5. O‘yinli ta’limning pedagogik roli

Boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun o‘yinli ta’lim ijodiy fikrlashni rivojlantirishning

muhim vositalaridan biridir. "So‘z zanjiri", "Topishmoqlarni davom ettirish", "Erkin hikoya

tuzish" kabi o‘yinlar o‘quvchilarning so‘z boyligini kengaytiradi va ularni mustaqil fikrlashga

undaydi.

6. Ijtimoiy-psixologik muhitni yaratish

Pedagogik

jarayonda

ijtimoiy

muloqotga

asoslangan

muhitni

shakllantirish

o‘quvchilarning kreativlik qobiliyatlarini rivojlantiradi. Bu muhitda o‘quvchilar bir-birlari bilan

fikr almashadi, turli qarashlarni tahlil qiladi va o‘ziga mos yechimlarni izlaydi.

Ona tili va o‘qish savodxonligi darslarida ushbu pedagogik asoslarni tizimli qo‘llash orqali

o‘quvchilarning ijodiy tafakkuri, mustaqil fikrlash qobiliyati va hayotiy ko‘nikmalarini

rivojlantirish mumkin. Bu esa nafaqat ta’lim sifatini oshiradi, balki o‘quvchilarning hayotga ijodiy

yondashishiga ham yordam beradi.

XULOSA

Ona tili va o‘qish savodxonligi darslarida ijodiy fikrlashni rivojlantirish zamonaviy

ta’limning muhim yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. O‘quvchilarning mustaqil tafakkurini

shakllantirish, ularni tanqidiy va kreativ fikrlashga o‘rgatish bugungi jamiyat talablariga mos

shaxslarni tarbiyalashga xizmat qiladi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, interfaol ta’lim

texnologiyalarini qo‘llash, o‘yinli usullar, matn tahlili va mustaqil yozuv mashqlari

o‘quvchilarning ijodiy salohiyatini oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi.


background image

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

31

O‘qituvchining vazifasi faqat bilim berish bilan cheklanib qolmay, balki o‘quvchilarda

yangi g‘oyalarni ilgari surish, mustaqil fikr yuritish va yangilik yaratishga bo‘lgan ishtiyoqni

shakllantirishdan iboratdir. Ta’lim jarayonida ochiq muloqot, innovatsion yondashuvlar va ijodiy

muhit yaratish orqali o‘quvchilar o‘z fikrlarini erkin ifodalashga o‘rganadilar va bilimlarni hayotiy

faoliyatda qo‘llash ko‘nikmasini egallaydilar.Shunday qilib, ona tili va o‘qish savodxonligi

darslarida kreativ tafakkurni rivojlantirish nafaqat o‘quvchilarning o‘qish jarayonidagi faolligini

oshiradi, balki ularning kelajakda muvaffaqiyatli shaxs bo‘lib yetishishiga ham asos yaratadi. Shu

sababli, ta’lim jarayonida innovatsion yondashuvlar va interfaol metodlarni tizimli joriy etish

muhim vazifalardan biri bo‘lib qolmoqda.

REFERENCES

1.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022–2026-yillarga moʻljallangan "Yangi

Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi toʻgʻrisida"gi Farmoni. – T., 2022.

2.

A. Nisanbayeva, J. Tagayeva (2024). Boshlangʻich sinflarda “ona tili va oʻqish” darslarini

kreativlik asosida tashkil qilish usullari. Maqola. International scientific and practical

conference "Economics, management and digital innovation in education: modern trends

and approaches", 417–418-bet.

https://doi.org/10.5281/zenodo.10802377

3.

Boshlangʻich sinf oʻqituvchilarida kreativ salohiyatni rivojlantirishning pedagogik

xususiyatlari.

https://cyberleninka.ru/article/n/boshlang-ich-sinf-o-qituvchilarida-kreativ-

salohiyatni-rivojlantirishning-pedagogik-xususiyatlari

4.

V. Xaydarov (2023). Boshlangʻich taʼlimda interfaol metodlar orqali o‘quvchilar ijodiy

fikrlashini rivojlantirish. Taʼlim va innovatsiya jurnali, №4, 112–117-bet.

5.

Sh. Qosimov (2022). O‘quvchilarni mustaqil va tanqidiy fikrlashga o‘rgatish usullari.

Pedagogika va psixologiya ilmiy jurnali, №2, 65–70-bet.

References

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022–2026-yillarga moʻljallangan "Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi toʻgʻrisida"gi Farmoni. – T., 2022.

A. Nisanbayeva, J. Tagayeva (2024). Boshlangʻich sinflarda “ona tili va oʻqish” darslarini kreativlik asosida tashkil qilish usullari. Maqola. International scientific and practical conference "Economics, management and digital innovation in education: modern trends and approaches", 417–418-bet. https://doi.org/10.5281/zenodo.10802377

Boshlangʻich sinf oʻqituvchilarida kreativ salohiyatni rivojlantirishning pedagogik xususiyatlari. https://cyberleninka.ru/article/n/boshlang-ich-sinf-o-qituvchilarida-kreativ-salohiyatni-rivojlantirishning-pedagogik-xususiyatlari

V. Xaydarov (2023). Boshlangʻich taʼlimda interfaol metodlar orqali o‘quvchilar ijodiy fikrlashini rivojlantirish. Taʼlim va innovatsiya jurnali, №4, 112–117-bet.

Sh. Qosimov (2022). O‘quvchilarni mustaqil va tanqidiy fikrlashga o‘rgatish usullari. Pedagogika va psixologiya ilmiy jurnali, №2, 65–70-bet.