GRUPPA JAǴDAYDA PSIXOLOGIYALIQ TRENINGLARNI SHÓLKEMLESTIRIWDIŃ TIYKARǴI QAǴIYDALARI

Aprel, 2025-Yil

193

GRUPPA JAǴDAYDA PSIXOLOGIYALIQ TRENINGLARNI

SHÓLKEMLESTIRIWDIŃ TIYKARǴI QAǴIYDALARI

Turemuratova Aziza Begibaevna

Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universiteti assistenti.

Azizaturemuratova85@gmail.com

Iniyatdinova Tursinay Adilbek qizi

Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universiteti studenti.

Saribaeva Nilufar Islam qizi

Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universiteti student.

https://doi.org/10.5281/zenodo.15237599

Annotatsiya.

Bul

izertlewde

gruppa

jaǵdayda

psixologiyalıq

trenin’lerdi

shólkemlestiriwdiń tiykarǵı qaǵıydaları haqqında maǵlıwmatlar keltirip ótilgen. Studentler

toparına psixologiyalıq trenin’lerdi shólkemlestiriwde hár qıylı pedagogikalıq hám psixologiyalıq

metodlardan paydalanıw múmkin. Psixologiyalıq trenin’lerdi shólkemlestiriwde psixolog -

trenerdan pedagogikalıq uqıp hám psixologiyalıq potencial talap etiledi. Psixologiyalıq trenin’ler

óz gezeginde túrli metodologiyalardan dúzilisi múmkin. Psixolog hár bir metoddıń basqıshpa-

basqısh ámelge asırılıwın qadaǵalaw etip barıwı zárúr. Studentler toparlarında trenin’lerdi

shólkemlestiriwde zamanagóy tálim programmalarına tiykarlanǵan pedagogikalıq hám

psixologiyalıq izertlewlerden paydalanıw usınıs etiledi.

Gilt sózler:

Psixologiyalıq izertlewler, pedagogikalıq jantasıwlar, studentler toparı,

psixologiyalıq trenin’ler, zamanagóy tálim programması, psixolog -trener.

GURUH HOLATDA PSIXOLOGIK TRENINGLARNI TASHKIL ETISHNING ASOSIY

QOIDALARI

Annotatsiya. Ushbu tadqiqotda guruh holatda psixologik treninglarni tashkil etishning

asosiy qoidalari haqida ma’lumotlar keltirib o’tilgan. Talabalar guruhiga psixologik treninglarni

tashkil etishda turli xil pedagogik va psixologik metodlardan foydalanish mumkin. Psixologik

treninglarni tashkil etishda psixolog-trenerdan pedagogik mahorat va psixologik salohiyat talab

etiladi. Psixologik treninglar o’z navbatida turli metodologiyalardan tuzilishi mumkin. Psixolog

har bir metodning bosqichma-bosqich amalga oshirilishini nazorat qilib borishi zarur. Talabalar

guruhlarida treninglarni tashkil etishda zamonaviy ta’lim dasturlariga asoslangan pedagogik va

psixologik tadqiqotlardan foydalanish tavsiya etiladi.

Kalit so’zlar:

Psixologik tadqiqotlar, pedagogik yondashuvlar, talabalar guruhi,

psixologik treninglar, zamonaviy ta'lim dasturi, psixolog-trener.

Aprel, 2025-Yil

194

BASIC RULES FOR ORGANIZING PSYCHOLOGICAL TRAINING IN A GROUP

SETTING

Abstract. This study provides information on the basic rules for organizing psychological

training in a group setting. Various pedagogical and psychological methods can be used to

organize psychological training for a group of students. Organizing psychological training

requires pedagogical skills and psychological potential from a psychologist-trainer.

Psychological training, in turn, can be built from various methodologies. The psychologist must

monitor the step-by-step implementation of each method. It is recommended to use pedagogical

and psychological research based on modern educational programs when organizing training in

groups of students.

Keywords:

Psychological research, pedagogical approaches, student group, psychological

training, modern educational program, psychologist-trainer.

Birgeliktegi kishi topar - jámáátlik oqıtıw; oyın, turnir túrinde jámáátlik oqıtıw; qalǵan

ekewi kópshilik jaǵdaylarda ayırım pánlerdi belgili bir jastaǵı studentlerge mólsherlengen jámáátte

bilimlendiriwdi differenciyalastırıp, yaǵnıy matematika pánin oqıtıwda; oqıw, dóretiwshilik

shıǵarma jazıwǵa birgelikte oqıtıwda unamlı nátiyjeler beretuǵını anıqlanǵan. Bunda muģallim

jana temanı túsindirip, sonınan oqiwshilarga toparlarda oni bekkemlew, oniń barlıq táreplerin

ańlap alıwdı tapsıradı. Toparlarda belgili tapsırmanıń zárúr tayanish táreplerin tıńlaw buyrıǵı

beriledi. Bunda tapsırmanı ayırım bólimlerge bólip, hár bir student óz bólimin úyreniwi yamasa

aylanba túrinde hár bir student onnan keyingi bólimdi orınlawı tárizinde bolıwı múmkin.

Tapsırmanı orınlawdı kúshli yamasa tómenirek ózlestiriwshi studentler baslawı múmkin

bolǵan jaǵdaylarda názerde tutıw, biraq hár bir tapsırmanı orınlawı, ashıq, dawıslap túsindiriwi

hám pútkil topar qadaǵalawı kerek. Eger tapsırma topar ushin birdey bolsa, pútkil topar tapsırmanı

orınlap bolgannan keyin, muģallim sabaqtı hár túrli toparlardıń jumısın uliwma túrde talqılawı

múmkin. Eger tapsırma hár túrli bolsa, hárbir topar óz aldına juwmaqlawı múmkin. Oqiw materialı

oqiwshilar tárepinen ózlestirilgenine isenim payda etkennen keyin, olardın túsiniwi hám

ózlestiriwin anıqlaw ushin test sınaǵın ótkeredi. Bunda oqıtıwshı studentlerge individual qatnasta

bolıp, olardıń bilim dárejesin esapqa alǵan halda tapsırmanı támiyinleydi. Hárbir student algan

bahaları uliwmalastırılıp, topardıń uliwma bahası járiyalanadi. Bunda kúshli studentler menen

jarıspay, al hárbir student ózi menen jarısıp, óz wazıypasın orınlap, toparǵa bahalardı kóbeytiwge

umtıladı. Bilimlendiriwdi bunday shólkemlestiriwdi anıq hám tábiyiy pánlerdi bilimlendiriw

mákemelerinde qollanıw múmkin.

Aprel, 2025-Yil

195

Birgelikte oqıtıwdıń pedagogikalıq kóp vektorlı bilim beriw texnologiyasınıń jáne bir

kórinisi topar-oyın iskerligi arqalı shólkemlestiriw esaplanadı. Bunda da aldınģiday, muģallim

jana temanı túsindiredi hám oqiwshilar oqiw materialın topar bolip ózlestiriwine toparlı

bagdarlaydı. Biraq ózlestiriw nátiyjelerin bahalawda komandalar arasında háptelik jarıs turnirlerin

shólkemlestiredi. Bunıń ushın úsh studentten ibarat "jarıs stolları" shólkemlestirilip, onda bir-

birine teń ózlestiriwshi studentler jarıstı shólkemlestiredi. Bunday oqitiw ámeliy psixologiya,

tábiyiy pánlerde kóbirek unamlı nátiyje beredi. Tapsırmalar differenciyalanıp, quramalılıq

dárejesine qarap beriledi. Hárbir stol jeńimpazı óz komandasına birdey muģdarda ballar keltiredi.

Bunda bos ózlestiriwshiler de óz teńleri menen jarısıp, komandasına baha keltiredi. Jarısta

eń kóp baha toplaǵan studentler komandası jeńimpaz dep járiyalanadı hám sıylıqlanadı. Birgelikte

oqitiwdi pedagogikalıq-psixologiyalıq trenin’ arqalı shólkemlestiriw texnologiyasınıń bul

kórinislerinen jáne biri toparda individual islew esaplanadı. Bunda studentler aldın ózlestirgen

bilimleriniń nátiyjesi boyınsha, individual tapsırma alıp, óz jumıs tezligi tiykarında onı orınlaydı.

Bilimlendiriwdiń bunday kóp vektorlı qatnasıqlarına tiykarlanǵan formada jámáátler hár

qıylı iskerlik penen shuǵıllanıwı múmkin. Jámáát agzaları bir-birine ózleriniń individual

tapsırmaların orınlawda járdem berip, ózleriniń jetiskenlikleri yaki ózlestiriwlerin arnawlı jurnalda

jazıp baradı. Juwmaqlawshı bahalaw testleri studentlerdiń ózleri tárepinen individual ámelge

asırıladı. Oqıtıwshı hár háptede jámááttiń hár bir aģzası islegen tema hám tapsırmalardı

bagdarlama hám oqiw rejesi tiykarında esapqa aladı. Bunda muģallim toparlardıń jetiskenliklerin

ayrıqsha atap ótiwi kerek. Oqıwshılar óz betinshe islewi sebepli oqıtıwshınıń ayrıqsha topar

yamasa oqıwshılar menen individual jumıs alıp barıw imkaniyatı keńeedi. Oqıwshılardıń jumısın

bilimlendiriw procesinde bunday shólkemlestiriw kóbirek fizika, matematika, ximiya pánlerin

oqıtıwda qol keledi. Birgeliktegi bilim alıwdıń oqıwǵa hám dóretiwshilik iskerlikke qollanıw

forması kóbinese tómengi toparlarda qollanılıwı múmkin. Bunda 4 studentten ibarat topar juplarga

ajıratıladı. Oqıtıwshı oqıtıwshılardıń bir jubı menen islep atırǵanda basqası óz betinshe bir-birine

oqıp berip, onıń aytıp beriwi rejesin dúzedi. Tiykarǵı pikirlerdi ajıratıp, teksttegi sorawlarǵa juwap

jazadı, duris jaziw, sózlik penen islewdi shınıģadı. Studentlerdiń bilimin bahalaw testleri

oqıtıwshılardıń tolıq tayar ekenligine isenim payda etkennen keyin ótkeriledi. Birgelikte bilim

beriwdiń kollaboraciyalıq usılı arqalı "birgelikte oqıymız" pedagogikalıq metodi texnologiyasında

klass hár qıylı ózlestiriwshi 3-5 studentten ibarat toparlardı tańlap aladı. Hárbir topar klass uliwma

temanıń bir bóleginen ibarat tapsırma aladı. Topar hárbir agzasınıń birgeliktegi jumısı pútkil oqiw

materialınıń ózlestiriliwine erisiledi. Tiykarǵı jumıs principi pútkil jámáátti xoshametlew,

studentlerge individual qatnas jasaw, hár kimge teńdey imkaniyatlar jaratıwdan ibarat boladı.

Aprel, 2025-Yil

196

Topardı sıylıqlaw hár bir studenttiń erisken nátiyjesine baylanıslı boladı. Bunda oqıtıwshı

toparlardı dúziwde studentlerdiń individual hám psixologiyalıq ózgesheliklerine hám hár bir topar

ushın anıq-sáykes tapsırma dúziwge itibar qaratıw úlken áhmiyetke iye. Topar ishinde bolsa hárbir

studenttiń ornın ózleri belgileydi. Toparlar bilimlendiriwdiń bul formasında biliwi, dóretiwshilik

maqset penen birge, sociallıq-psixologiyalıq wazıypa joldaslarınıń tapsırmaların orınlaw

mádeniyatı hám óz ara qarım-qatnastı qadaǵalawdı ámelge asıradı. Bilimlendiriwdiń bul eki

maqsetin de oqıtıwshı turaqlı túrde qadaǵalaydı.

Ol studentlerge tayar bilimlerdi úyretiwden

tısqarı, olardı erkin, dóretiwshilik pikirlewge úyretiw, óz shaxsına hám bilimine sın kózqarastan

qaraw, maǵlıwmatlardı tallaw, olardan keregin ajırata alıw, juwmaqlar shıǵarıw, óz pikirlerin

tiykarlawǵa úyretiwdiń áhmietliliginde óz ornın ańlaydı. Úyreniletuģın mashqala ústinde óz

betinshe islew ádettegi jaģday hám jumıstıń tiykarģı bagdarı bolip qalıwı birgelikte oqitiwdıń

tiykarģı maqseti esaplanadı.

Juwmaq

Birgelikte oqıtıwdıń kóp vektorlı pedagogikalıq-psixologiyalıq trenin’ler arqalı oqıtıwda

joqarıda qarap shıqqan formaları ushın uluwmalıq-maqset hám wazıypalardıń jaqınlıǵı,

studentlerdiń bilim alıwda teń imkaniyatları individual juwapkershilik esaplanadi. Sonıń menen

birge, toparda báseki emes, birge islesiw, topar aǵzalarınıń ulıwma maqset hám tabıstan

mápdarlıǵı óz ara anıqlawshı faktor esaplanadı. Teń imkaniyatlar studentlerdiń jetilisiwine tiykar

tayarlaytuǵının ańlaw hám alǵa umtılıw áhmiyetli esaplanadı. Eń áhmiyetlisi bilim beriw

procesinde muģallimniń orni oqiwshilarga óz betinshe bilim alıwģa járdem beriwi menen

belgilenedi.

Paydalanılģan ádebiyatlar

1.

Turemuratova, Aziza, Rita Kurbanova, and Barno Saidboyeva. "EDUCATIONAL

TRADITIONS IN SHAPING THE WORLDVIEW OF YOUNG PEOPLE IN FOLK

PEDAGOGY." Modern Science and Research 2.10 (2023): 318-322.

2.

Kurbanova, R. J., and B. E. Saidboeva. "MAKTAB VA OILADA ESTETIK TARBIYANI

SHAKLLANTIRISH

JARAYONIDA

O'QUVCHILARNING

AKSIOLOGIK

DUNYOQARASHINI RIVOJLANTIRISH." Inter education & global study 9 (2024):

114-121.

3.

Saidboeva, B. "Competence of Manifestation of Moral and Aesthetic Values in Students

in Practice." JournalNX 9.6 (2023): 109-113.

Aprel, 2025-Yil

197

4.

Jarilkapovich, Matjanov Aman. "Program Technology for Choosing an Effective

Educational Methodology Based on Modern Pedagogical Research in The Educational

System." CURRENT RESEARCH JOURNAL OF PEDAGOGICS 6.02 (2025): 30-33.

5.

Jarilkapovich, Matjanov Aman. "USE OF PEDAGOGICAL METHODS BASED ON

THE MODERN EDUCATIONAL PROGRAM TO INCREASE THE EFFECTIVENESS

OF EDUCATION." European International Journal of Pedagogics 4.06 (2024): 26-33.

6.

Turemuratova,

Aziza,

and

Kamola

Yoldasheva.

"PSYCHOLOGICAL

CONFIDENTIALITY OF THE FORMATION OF STUDENTS'COLLABORATIVE

SKILLS BASED ON MULTI-VECTOR APPROACHES IN EDUCATION." Modern

Science and Research 4.4 (2025): 262-269.

7.

Turemuratova, Aziza, Shahlo Matmuratova, and Nargisa Tajieva. "THE DEPENDENCE

OF MULTI-VECTOR APPROACHES ON PEDAGOGICAL METHODS AND

PSYCHOLOGICAL TRAINING IN IMPROVING STUDENTS'COLLABORATIVE

SKILLS BASED ON THE EDUCATIONAL PROGRAM." Modern Science and Research

4.4 (2025): 50-55.

8.

Turemuratova, Aziza, and Marhabo Kenjayeva. "KO’P VEKTORLI YONDASHUVLAR

ASOSIDA

TALABALARNING

KOLLOBORATIV

KO’NIKMALARINI

RIVOJLANTIRISHNING PSIXOLOGIK TRENING USLUBI." Modern Science and

Research 4.4 (2025): 252-261.

9.

Begibaevna, Turemuratova Aziza, Kushbaeva Indira Tursinbaevna, and Dawletmuratova

Raxila

Genjemuratovna.

"THE

MAIN

ESSENCE

OF

DEVELOPING

STUDENTS'COLLABORATIVE

SKILLS

BASED

ON

MULTI-VECTOR

PEDAGOGICAL

APPROACHES

IN

MODERN

EDUCATION."

CURRENT

RESEARCH JOURNAL OF PEDAGOGICS 5.09 (2024): 43-46.

10.

Туремуратова,

А.

Б.

"ИСПОЛЬЗОВАНИЕ

ВОСПИТАТЕЛЬНЫХ

ТРАДИЦИЙНАРОДНОЙ

ПЕДАГОГИКИ

В

ФОРМИРОВАНИИ

МИРОВОЗЗРЕНИЯ МОЛОДЕЖИ." Мировая наука 6 (75) (2023): 125-129.

11.

Turemuratova, Aziza, and Zubayda Qaypnazarova. "PEDAGOGICAL AND

PSYCHOLOGICAL FACTORS OF FORMATION OF NATIONAL VALUES IN THE

PROCESS OF EDUCATING YOUNG PEOPLE." Science and innovation in the education

system 2.11 (2023): 62-67.

12.

Begibaevna, T. A. "PEDAGOGICAL AND PSYCHOLOGICAL STUDIES ON

INCREASING THE ACTIVITY OF TEACHING STUDENTS IN THE EDUCATIONAL

Aprel, 2025-Yil

198

PROCESS OF HIGHER EDUCATIONAL INSTITUTIONS." IJTIMOIY FANLARDA

INNOVASIYA ONLAYN ILMIY JURNALI 4 (2024): 2.

13.

Begibaevna, T. A. "MODERN APPROACHES TO IMPROVING THE PEDAGOGICAL

SKILLS AND PSYCHOLOGICAL POTENTIAL OF TEACHERS OF HIGHER

EDUCATION INSTITUTIONS." TA'LIM VA RIVOJLANISH TAHLILI ONLAYN

ILMIY JURNALI 4.2 (2024): 22-26.

14.

Turemuratova, Aziza, Elvira Sultanova, and Benezera Orazova. "THE ROLE OF

PEDAGOGICAL SKILLS IN EDUCATION AND USE OF NEW METHODS IN

TEACHING PRINCIPLES." Models and methods in modern science 2.11 (2023): 134-

140.

15.

Turemuratova, A., and N. Tureniyazova. "THE PROGRAM OF USING MODERN

PEDAGOGICAL METHODS IN THE HIGHER EDUCATION SYSTEM AND THE

PROBLEMS OF IMPROVING PEDAGOGICAL SKILLS." Science and innovation

2.B10 (2023): 373-377.