64
Issue 9(44), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 10.05.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
“YAGONA G‘AZNA HISOBVARAG‘I VA SHAXSIY G‘AZNA
HISOBRAQAMLARINI BOSHQARISH”
Abdimajidova Sabina
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti BNG‘ 60 guruh talabasi
Abdujalilova Dilnoz Abdusattorovna
Ilmiy rahbar Byudjet husobi va g‘aznachilik kafedrasi PhD, dotsenti
Annotatsiya:
Ushbu ilmiy tezisda O‘zbekiston Respublikasi moliyaviy
boshqaruv tizimining markaziy elementi hisoblangan Yagona g‘azna hisobvarag‘i
(YGH) va shaxsiy g‘azna hisob raqamlarini boshqarish masalalari keng ko‘lamda
tahlil qilinadi. Davlat byudjeti mablag‘larining harakati, ularni aniq maqsadlarga
yo‘naltirish, real vaqt rejimida monitoring va nazoratni amalga oshirishda YGH va
shaxsiy hisob raqamlarning tutgan o‘rni, ularning texnik va huquqiy asoslari,
shuningdek, 2024–2025 yillarda kutilayotgan raqamli transformatsiya loyihalari
asosida tahliliy yondashuv taqdim etiladi.
Kalit so‘zlar:
Davlat moliyasi, g‘aznachilik, yagona g‘azna hisobvarag‘i,
shaxsiy hisob raqam, byudjet nazorati, elektron to‘lovlar, raqamli boshqaruv,
monitoring, moliyaviy shaffoflik.
Kirish
O‘zbekiston Respublikasi moliyaviy siyosatining asosiy yo‘nalishlaridan
biri – byudjet mablag‘larining samaradorligini oshirish, ulardan foydalanishda
shaffoflikni ta’minlash va moliyaviy intizomni kuchaytirishdir. Ushbu maqsadlarga
erishishda Yagona g‘azna hisobvarag‘i va unga bog‘liq shaxsiy g‘azna hisob
raqamlarining zamonaviy boshqaruvi hal qiluvchi rol o‘ynaydi. YGH orqali
byudjetga tushgan har bir so‘m markazlashtirilgan holda boshqariladi va u bilan
bog‘liq xarajatlar faqat smeta doirasida va belgilangan tartib asosida amalga
oshiriladi. Shaxsiy g‘azna hisob raqamlari esa tashkilotlar faoliyati uchun ajratilgan
resurslarning tartibli va oqilona sarflanishini ta’minlaydi.
Moliya vazirligi huzuridagi G‘aznachilik bosh boshqarmasi tomonidan ishlab
chiqilgan YGH infratuzilmasi orqali hozirda 30 000 dan ortiq byudjet tashkiloti
to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘langan va ularning har bir operatsiyasi elektron tizim orqali
nazorat qilinmoqda.
Asosiy qism
65
Issue 9(44), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 10.05.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
Yagona g‘azna hisobvarag‘i – bu davlat moliyasi uchun yaratilgan
markazlashtirilgan bank hisobraqami bo‘lib, unda barcha daromad va xarajatlar bir
joyga jamlanadi. Bu orqali likvidlik darajasi optimallashtiriladi, resurslar o‘rtasida
bo‘shliq kamayadi va moliyaviy intizom ta’minlanadi.
Shaxsiy g‘azna hisob raqamlari esa byudjet tashkilotlari va boshqa byudjetdan
moliyalanuvchi sub’yektlar uchun individal tarzda ochiladi. Har bir hisob raqamga
faqat smetada ko‘zda tutilgan xarajatlar yo‘naltiriladi. Tizimda elektron raqamli imzo
(ERI), avtomatik identifikatsiya va hujjat aylanish modullari mavjud bo‘lib, ular har
bir transaksiyaning izchil va qonuniy amalga oshirilishini ta’minlaydi.
Misol uchun, 2024-yil boshidan e’tiboran moliyaviy intizom monitoringi
bo‘yicha sun’iy intellekt asosida ishlovchi “FinTracker” moduli ishlab chiqildi. Bu
modul orqali har kuni 100 mingdan ortiq moliyaviy operatsiya real vaqt rejimida
tahlil qilinmoqda. Bundan tashqari, AI asosida ehtimoliy moliyaviy buzilishlar flag-
sistemasi orqali ajratib ko‘rsatiladi.
Xalqaro tajribada ham YGH tizimi muvaffaqiyatli amaliyot sifatida tan olingan.
Xususan, Turkiya, Janubiy Koreya, Estoniya kabi davlatlarda g‘aznachilik va shaxsiy
hisoblar blockchain texnologiyalari bilan integratsiyalangan. O‘zbekistonda esa
bunday raqamli loyihalar 2025–2026 yillarga mo‘ljallangan Milliy raqamli strategiya
doirasida yo‘lga qo‘yilmoqda.
Taklif va tavsiyalar
G‘aznachilik hisob tizimini AI tahlil algoritmlari bilan to‘liq integratsiya qilish.
Har bir shaxsiy hisob raqam bo‘yicha moliyaviy samaradorlik indikatorlarini
ishlab chiqish va monitoring qilish.
G‘aznachilikda blockchain texnologiyasini joriy etish orqali xatoliklarni
minimallashtirish.
Davlat moliyaviy axborot tizimini yagona milliy platformaga birlashtirish.
Mahalliy byudjetlar faoliyati bo‘yicha kvartal va yillik ochiq moliyaviy
reytinglarni joriy etish.
Har bir moliyaviy transaksiyani QR-kodli tasdiqlash tizimi bilan boyitish.
Byudjet tashkilotlari uchun interaktiv mobil moliyaviy boshqaruv ilovalarini
yaratish.
G‘aznachilik xodimlari uchun sertifikatlangan o‘quv dasturlarini har yili
yangilab joriy etish.
Xulosa
66
Issue 9(44), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 10.05.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
Xulosa qilib aytganda, Yagona g‘azna hisobvarag‘i va shaxsiy g‘azna hisob
raqamlari tizimi davlat moliyaviy boshqaruvining ustuvor komponenti hisoblanadi.
Bu tizimning zamonaviylashtirilishi, raqamlashtirilishi va sun’iy intellekt bilan
integratsiyasi nafaqat byudjet mablag‘larining samarali sarflanishini, balki moliyaviy
xavfsizlik va xalq ishonchini ham ta’minlaydi. Taklif etilgan chora-tadbirlar tizimni
xalqaro standartlarga mos holda takomillashtirishga xizmat qiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi – [www.mf.uz](
2. “G‘aznachilik faoliyati to‘g‘risida”gi Nizom, 2022-y.
3. IMF – *Treasury Single Account (TSA) Best Practices*, 2023
4. Jahon banki – *Public Finance Management Manual*, 2022
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-35-sonli Farmoni, 2024-yil
6. Moliya vazirligi “Davlat byudjeti shaffofligini oshirish” loyihasi, 2023
