ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
96
INFORMATIKA FANINI O‘QITISHDA ZAMONAVIY YONDASHUVLAR
Qodirov Farrux Ergash o‘g‘li
Matematika va ta’limda axborot texnologiyasi kafedrasi mudiri, Ilmiy rahbar
Shodiyev Mexroj Sirojiddinovich
Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika yo’nalishi
2-bosqich talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15119507
Annotatsiya:
Ushbu Annotatsiya informatika fanining o‘qitish jarayonida
qo‘llanilayotgan yangi metodik va texnologik yondashuvlarni tahlil qilishni maqsad qiladi.
Ushbu yondashuvlar, ta'lim tizimida informatika fanining samarali o‘qitilishini ta'minlashga
qaratilgan bo‘lib, o‘quvchilarning faolligini oshirish, ijodiy va analitik fikrlash qobiliyatlarini
rivojlantirishga yordam beradi. Faol o‘qitish, inson-markazli yondashuv, natijalarga
yo‘naltirilgan o‘qitish, kreativ dasturlash, masofaviy o‘qitish, interaktiv resurslar va
gamifikatsiya kabi metodlar zamonaviy informatika ta'limining asosiy elementlaridir. Ushbu
yondashuvlar o‘quvchilarga informatika sohasida amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish va
muammolarni innovatsion tarzda hal qilish imkoniyatini yaratadi. Mazkur yondashuvlar
o‘quvchilarni zamonaviy texnologiyalar va metodikalar bilan tanishtirib, ularni muvaffaqiyatli
bilim olishga undaydi.
Kalit so’zlar:
Informatikani O’qitish, Zamonaviy yondashuvlar, Faol o’qitish, Kreativ
dasturlash Masofaviy o’qitish, interaktiv resurslar, gamifikatsiya, onlayn ta’lim, Tajribali
o‘qitish, Kooperativ o‘rganish, Informatika ta'limi, O‘quvchilarni faollashtirish, Kod yozish,
Dastur yaratish, Simulyatsiya va o‘yinlar.
Kirish:
Kirishimizni shundan boshlamoqchimiz Informatika fani hozirgi kunda har bir
soha uchun zarur bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘lishni ta'minlaydigan eng muhim fanlardan
biriga aylangan. Kompyuter texnologiyalari va dasturlash tillarini o‘rganish nafaqat texnik
sohalarda, balki kundalik hayotda ham keng qo‘llaniladigan ko‘nikmalarni rivojlantiradi.
Informatika fanini o‘qitishda zamonaviy yondashuvlarning qo‘llanilishi ta'lim sifatini oshiradi,
o‘quvchilarning bilim olish jarayonini samarali va qiziqarli qiladi.
Zamonaviy yondashuvlar, oldingi an'anaviy o‘qitish metodlaridan farqli o‘laroq,
o‘quvchilarning faolligini oshirish, ularning fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirish va bilimlarni
amaliyotga tatbiq etishga yo‘naltirilgan. O‘quvchilar o‘z bilimlarini faqat eslab qolish bilan
cheklanmay, balki ular bilan real muammolarni hal qilishga, yangi tizimlar yaratishga,
dasturlashga va algoritmik fikrlashni rivojlantirishga qaratilgan faoliyatlarni bajarishlari
kerak. Bu metodlar o‘quvchilarga informatika fanining qiyinchiliklariga to‘liq tayyor bo‘lishga
yordam beradi.
Zamonaviy o‘qitish yondashuvlari orasida
faol o‘qitish, insan-markazli yondashuv,
natijalarga yo‘naltirilgan o‘qitish, kreativ dasturlash
va
masofaviy ta'lim
kabi metodlar
mavjud. Bu metodlar o‘quvchilarning o‘zlashtirish jarayonini yanada interaktiv va qiziqarli
qiladi. Masalan
faol o‘qitish
metodida o‘quvchilar faqat darslarni tinglamay, balki
muammolarni yechishda qatnashadilar, o‘z fikrlarini bildiradilar va guruhlarda ishlaydilar.
Masofaviy ta'lim va onlayn platformalar
orqali esa o‘quvchilarga o‘z vaqtida va joyidan
qat'iy nazar ta'lim olish imkoniyatlari yaratiladi
. Gamifikatsiya
o‘yinlashtirish orqali esa
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
97
o‘quvchilar o‘qish jarayoniga qiziqish bilan yondashadilar va o‘rganish jarayonini o‘yin
shaklida o‘tkazadilar, bu esa bilimlarni yanada mustahkamlashga yordam beradi.
Shu bilan birga, informatika fanini o‘qitishda texnologik vositalarning roli katta
ahamiyatga ega
. Interaktiv ta'lim resurslari, simulyatsiyalar
va
virtual laboratoriyalar
yordamida o‘quvchilarga nazariy bilimlarni amaliyotda qo‘llash imkoniyati yaratilib, ular o‘z
tajribalarini kengaytiradilar.
Blokli dasturlash tillari
va
kodingni o‘rgatish
metodlari,
ayniqsa yosh o‘quvchilar uchun informatika ta'limini soddalashtiradi va ularga dasturlashning
asosiy prinsiplari haqida bilim beradi.Bundan tashqari
, kooperativ o‘rganish
va
ijtimoiy
o‘rganish
metodlari, o‘quvchilarga guruhda ishlashni o‘rgatib, o‘zaro fikr almashish va
muammolarni birgalikda yechishga yordam beradi. Bu yondashuvlar, o‘quvchilarning tajriba
almashish, fikrlarini ifodalash va mustaqil ishlash ko‘nikmalarini rivojlantiradi.
O‘yinlashtirish
esa o‘quvchilarning motivatsiyasini oshirishga, o‘qish jarayonini qiziqarli va
ko‘ngilochar qilishga yordam beradi.Informatika fani o‘qitishdagi bunday zamonaviy
yondashuvlar nafaqat o‘quvchilarning amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirishga, balki ularning
ta'limga bo‘lgan qiziqishini oshirishga, innovatsion fikrlashni rivojlantirishga va yangi
texnologiyalarni joriy etishga yo‘naltirilgan. Shu sababli, ta'lim tizimida informatika fanini
o‘qitishda
zamonaviy
yondashuvlarning
qo‘llanilishi,
kelajakda
o‘quvchilarning
kompetentsiyalarini yuqori darajaga ko‘tarishda muhim omil bo‘ladi.
Zamonaviy yondashuvlar yordamida informatika fanini o‘qitishda asosiy e'tibor
o‘quvchilarning iqtisodiy va amaliy ko‘nikmalarini shakllantirishga qaratilgan. Bu, o‘z
navbatida, o‘quvchilarga nafaqat nazariy bilimlarni, balki ularni real hayotdagi muammolarni
hal qilishda qo‘llashni ham o‘rgatadi. Informatika ta'limi endilikda yanada interaktiv va ilg‘or
texnologiyalarni o‘z ichiga oladi, bu esa o‘quvchilarni yangi bilimlar va ko‘nikmalarni samarali
o‘zlashtirishga undaydi.
1.
Faol o‘qitish va loyiha asosida o‘qitish
:
Informatika o‘qitishning zamonaviy
yondashuvlaridan biri faol o‘qitish va loyiha asosida o‘qitishdir. Ushbu metodda o‘quvchilar
nafaqat darsda ishtirok etadilar, balki turli topshiriqlar, amaliy mashg‘ulotlar va loyiha ishlari
orqali o‘z bilimlarini amaliyotda sinab ko‘rishadi. Masalan, o‘quvchilarga dasturlash bo‘yicha
amaliy loyihalar topshiriladi, ular real muammolarni hal qilish uchun dasturlar ishlab
chiqadilar. Bu esa, o‘z navbatida, ularning mantiqiy fikrlashini, ijodkorlikni va innovatsion
yondashuvni rivojlantirishga xizmat qiladi.
2.
Inson-markazli ta'lim
:
Informatika fanini o‘qitishda inson-markazli
ta'lim yondashuvi
o‘quvchilarning ehtiyojlari va qiziqishlarini inobatga olishni nazarda tutadi. Bu yondashuvda
o‘quvchilar o‘z bilimlarini shaxsiy va guruh ishlari orqali mustahkamlashadi, o‘quvchilarning
fikrlarini, qarashlarini eshitishga va ularga tayyorlangan materialni shaxsiylashtirishga
alohida e'tibor qaratiladi. Bu usul, o‘quvchilarning ta'limga bo‘lgan qiziqishini oshirib,
o‘rganish jarayonini yanada samarali qiladi. Misol uchun, informatika darslarida turli
interaktiv platformalar yoki onlayn resurslardan foydalanish o‘quvchilarga o‘rganishni
qulaylashtiradi va ularning o‘zlashtirish darajasini oshiradi.
3.
Masofaviy o‘qitish
va onlayn platformalar:Zamonaviy texnologiyalar ta'lim jarayoniga jiddiy
ta'sir ko‘rsatmoqda. Masofaviy o‘qitish va onlayn ta'lim
platformalar informatika fanini
o‘qitishda alohida o‘rin tutadi. Bu yondashuvlar o‘quvchilarga darslarni o‘z vaqtida va o‘ziga
qulay bo‘lgan joyda o‘rganish imkoniyatini beradi. MOOC Massive Open Online Courses kabi
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
98
onlayn platformalar orqali o‘quvchilar nafaqat o‘z maktabida, balki butun dunyoda mavjud
bo‘lgan kurslar va treninglardan foydalanishlari mumkin. Bunday onlayn ta'lim imkoniyatlari,
ayniqsa, masofadan ishlash va o‘qishning ahamiyati ortgan hozirgi kunda muhim ahamiyatga
ega.
4.
Gamifikatsiya (O‘yinlashtirish):Gamifikatsiya — informatika fani o‘qitishning eng
innovatsion metodlaridan biridir. Bu yondashuv o‘quvchilarga o‘qish jarayonini o‘yin
shaklida, qiziqarli va raqobatbardosh tarzda olib borish imkonini beradi. O‘quvchilarga
ma'lum vazifalarni o‘ynash orqali bajarish, ball olish, darajalarni yutish va boshqa o‘yin
elementlari yordamida o‘rganish jarayonini samarali tashkil etadi. Bu metod, o‘quvchilarning
motivatsiyasini oshiradi va o‘qishga bo‘lgan qiziqishni kuchaytiradi. Masalan, dasturlashni
o‘rganish uchun o‘yinlar, dasturlash musobaqalari va interaktiv sinovlar orqali o‘quvchilarni
faol ishtirok etishga undash mumkin.
5.
Blokli dasturlash va vizual vositalar: Yosh o‘quvchilar uchun blokli dasturlash tillari
masalan Scratch va vizual vositalar yordamida informatika fanini o‘rgatish yanada samarali
bo‘ladi. Bu dasturlash tillari orqali o‘quvchilar dasturlashning asosiy tamoyillarini vizual
tarzda o‘rganadilar va murakkab kod yozishdan avval uning asoslarini tushunishadi. Blokli
dasturlash, o‘quvchilarga kod yozishning mantiqiy tuzilishini tushunishga yordam beradi va
dasturlashni osonlashtiradi.
6.
Interaktiv ta'lim resurslari va simulyatsiyalar:Informatika fanini o‘qitishda interaktiv ta'lim
resurslari va simulyatsiyalarni qo‘llash o‘quvchilarning bilim olish jarayonini ko‘proq
amaliyotga yo‘naltiradi. Masalan, virtual laboratoriyalar yordamida o‘quvchilar turli dasturiy
tizimlarni va texnologiyalarni sinab ko‘rishlari mumkin. Bu metod, o‘quvchilarga haqiqiy
dunyoda uchraydigan masalalarni yechishda yordam beradi va o‘quvchilarning
texnologiyalarga bo‘lgan tushuncha va qiziqishini oshiradi.
7.
O‘quvchilarni mustaqil fikrlashga yo‘naltirish:Zamonaviy o‘qitish metodlari, shuningdek,
o‘quvchilarning mustaqil fikrlashini rivojlantirishga qaratilgan. Informatika o‘qitishda
o‘quvchilarga turli masalalar va vazifalar orqali o‘z bilimlarini sinab ko‘rish va ularni
muammolarni mustaqil hal qilishga yo‘naltirish muhim ahamiyatga ega. Bu, o‘z navbatida,
o‘quvchilarning fikrlash qobiliyatini rivojlantirishga yordam beradi va ularga kreativ
yondashuvni shakllantiradi.
Xulosa:
Demak xulosa qilib aytadigan bo’lsak Informatika fanini o‘qitishda zamonaviy
yondashuvlar ta'lim jarayonini yanada samarali va qiziqarli qilishga yordam beradi. Bu
yondashuvlar o‘quvchilarning ta'limga bo‘lgan qiziqishini oshiradi, ularning amaliy
ko‘nikmalarini rivojlantiradi va innovatsion fikrlashni qo‘llab-quvvatlaydi. Shuningdek,
zamonaviy texnologiyalardan foydalanish ta'lim sifatini yaxshilashga, o‘quvchilarga
muammolarni hal qilishda yangicha yondashuvlarni o‘rgatishga xizmat qiladi. Shu bilan birga,
informatika fanining zamonaviy yondashuvlari o‘quvchilarni nafaqat dasturlash, balki barcha
turdagi zamonaviy texnologiyalarni tushunishga, qo‘llashga va ishlab chiqishga tayyorlaydi va
yurtimizni bu ilmiy salohiyat bilan yuksak cho’qqiga ko’tarish oliy maqsadimiz bo’lib qoladi.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
99
Foydalanilgan adabiyotlar/Используемая литература/References:
1.
Ergash o’g’li, Qodirov Farrux, and Berdiyev Sardor Sobir o’g’li. "DEVELOPMENT OF
MATHEMATICAL APPLICATIONS IN THE PROGRAM OF EXISTING SCRIPT LANGUAGE."
2.
Qodirov, F. E., S. S. Jo'rayev, and V. N. Qalandarov. "INFORMATION ARCHITECTURE IN
SITE
DESIGN."
НАУКА
И
НАУЧНЫЙ
ПОТЕНЦИАЛ-ОСНОВА
УСТОЙЧИВОГО
ИННОВАЦИОННОГО РАЗВИТИЯ ОБЩЕСТВА
. 2019.
3.
Qodirov, F. E., et al. "FEATURES OF INTEL CORE i9 X-SERIES PROCESSORS AND ITS
ADVANTAGE FROM OTHER PROCESSORS."
ПУТИ ПОВЫШЕНИЯ РЕЗУЛЬТАТИВНОСТИ
СОВРЕМЕННЫХ НАУЧНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ
. 2019.
4.
Ergash o’g’li, Qodirov Farrux, and Bozorova Irina Jumanazarovna. "METHODS OF
DISPLAYING MAIN MEMORY ON CACHE."
Ответственный редактор
(2020): 6.
5.
Qodirov, F. E. "Methodological aspects and importance of development of medical
services through econometric modeling and forecasting options."
academy. uz/index. php/yo
.
6.
Ergash o’g’li, Qodirov Farrux. "Hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishda har bir
hududning о ‘ziga xos xususiyatlari."
Scientific Journal of Actuarial Finance and
Accounting
4.09 (2024): 178-183.
7.
Qodirov, F. E., O. D. Doniyorov, and H. Shokirov Sh. "Basic concepts of information
security in information systems. Wide threats and their consequences."
концепции
устойчивого развития науки в современных условиях
(2021): 153-155.
8.
Қодиров, Ф. "ЗАМОНАВИЙ КОМПЬЮ ТЕР УЙИНЛАРИ ВА УЛАРНИНГ
СИНФЛАНИШИ."
МУХАММАД
АЛ-ХОРАЗМИЙ
НОМИДАГИ
ТОШКЕНТ
АХБОРОТ
ТЕХНОЛОГИЯЛАРИ УНИВЕРСИТЕТИ КАРШИ ФИЛИАЛИ
(2019).
9.
Qodirov, F. "YOSHLAR MA’NAVIYATINI YUKSALTIRISHDA MILLIY ONLAYN KITOB
DO’KONINI ISHLAB CHIQISH VA TADBIQ ETISH."
МУХАММАД АЛ-ХОРАЗМИЙ НОМИДАГИ
ТОШКЕНТ АХБОРОТ ТЕХНОЛОГИЯЛАРИ УНИВЕРСИТЕТИ КАРШИ ФИЛИАЛИ
(2019).
10.
Qodirov,
F.
"MASOFAVIY
TA’LIMDA
O’QISHNING
QULAYLIKLARI
VA
KAMCHILIKLARI."
МУҲАММАД
АЛ-ХОРАЗМИЙ
НОМИДАГИ
ТОШКЕНТ
АХБОРОТ
ТЕХНОЛОГИЯЛАРИ УНИВЕРСИТЕТИ ҚАРШИ ФИЛИАЛИ
(2020).
11.
Ergash o’g’li, Qodirov Farrux. "ECONOMETRIC MODELING OF THE DEVELOPMENT OF
MEDICAL SERVICES TO THE POPULATION OF THE REGION."
Berlin Studies Transnational
Journal of Science and Humanities
2.1.1 Economical sciences (2022).
12.
Кодиров, Ф. "АНАЛИЗ БИОСИГНАЛОВ В ЭЛЕКТРОКАРДИОГРАФИИ И МЕТОДЫ ИХ
ОБРАБОТКИ."
МУҲАММАД
АЛ-ХОРАЗМИЙ
НОМИДАГИ
ТОШКЕНТ
АХБОРОТ
ТЕХНОЛОГИЯЛАРИ УНИВЕРСИТЕТИ ҚАРШИ ФИЛИАЛИ
(2020).
13.
Қодиров, Ф. "СОЗДАНИЕ ПРОГРАММНОГО ОБЕСПЕЧЕНИЯ И АППАРАТА
ЭЛЕКТРОННОЙ
БИБЛИОТЕЧНОЙ
СИСТЕМЫ
НА
ОСНОВЕ
QR-КОДОВОЙ
ТЕХНОЛОГИИ."
Kokand University
(2020).
14.
Bozorova, Irina Jumanazarovna, and Dilfuzaxon Mamasharipovna Karayeva. "Modern
programming technologies and their role."
интеллектуальный капитал xxi века
. 2020.
15.
Qodirov, F. "Aholiga tibbiy xizmat ko ‘rsatish sohasining kelgusi holatini
bashoratlash."
Samarqand iqtisodiѐt va servis instituti
(2022).
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
100
16.
Qodirov, F. "QR-kod texnologiyasi asosida elektron kutubxona tizimini dasturiy va
apparat taminotini yaratish."
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot
texnologiyalari universiteti Qarshi filiali
(2021).
17.
Қодиров, Фаррух, and X. Мухитдинов. "АҲОЛИГА ТИББИЙ ХИЗМАТ КЎРСАТИШДАН
ОЛИНГАН ДАРОМАД ВА ХАРАЖАТЛАРНИ БИЗНЕС ИННОВАЦИОН МОДЕЛИ."
Raqamli
iqtisodiyot va axborot texnologiyalari
2.3 (2022): 136-141.
18.
Qodirov, F. "Optimum solutions for the development of medical services in private
clinics."
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Qarshi
filiali
(2022).
19.
Qodirov, F. "Қашқадарё ҳудуди аҳолисига хизмат кўрсатиш тармоқлари ва уларга
таъсир этувчи омиллар."
O ‘zbekiston Qishloq Va Suv xo ‘jaligi” Jurnali
(2022).
20.
Қодиров, Ф. "Вилоят аҳолисига соғлиқни сақлаш хизматлари кўрсатиш
тармоқлари ривожланиш механизмининг статистик таҳлили."
Andijon Mashinasozlik
Instituti
(2022).
21.
Қодиров, Ф. "Аҳолига тиббий хизмат кўрсатиш соҳасининг келгуси ҳолатини
башоратлаш."
Самарқанд иқтисодиѐт ва сервис институти
(2022).
22.
Қодиров, Фаррух, and X. Мухитдинов. "АҲОЛИГА ТИББИЙ ХИЗМАТ КЎРСАТИШДАН
ОЛИНГАН ДАРОМАД ВА ХАРАЖАТЛАРНИ БИЗНЕС ИННОВАЦИОН МОДЕЛИ."
Raqamli
iqtisodiyot va axborot texnologiyalari
2.3 (2022): 136-141.
23.
Қодиров, Ф. "Қашқадарё вилояти аҳолисига тиббий хизмат кўрсатиш
тармоқларини ривожлантиришнинг истиқболлари."
o ‘zbekiston qishloq va suv xo ‘jaligi»
âà «Agro ilm
(2022).
24.
Бозорова, Ирина Жуманазаровна. "Создание программного обеспечения
электронной библиотечной системы на основе QR-кодовой технологии."
Теория и
практика современной науки
. 2020.
25.
Zoxidov, J. B., F. E. Qodirov, and I. J. Bozorova. "QUARTUS II PROJECT CONCEPT AND ITS
OPPORTUNITIES AND PROBLEMS."
АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ТЕХНИЧЕСКОГО И
ТЕХНОЛОГИЧЕСКОГО ОБЕСПЕЧЕНИЯ ИННОВАЦИОННОГО РАЗВИТИЯ
. 2019.
26.
Маматмурадова, М. У., И. Ж. Бозорова, and Ф. Э. Кодиров. "СОЗДАНИЕ И
ЭФФЕКТИВНОЕ ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ИННОВАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ И РЕСУРСОВ
ЭЛЕКТРОННОГО ОБУЧЕНИЯ В НЕПРЕРЫВНОМ ОБРАЗОВАНИИ."
Инновации в
технологиях и образовании
. 2019.
27.
Ergash o’g’li, Qodirov Farrux, and Bozorova Irina Jumanazarovna. "METHODS OF
DISPLAYING MAIN MEMORY ON CACHE."
Ответственный редактор
(2020): 6.
