SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 2, Issue 2
121
Synapses:
Insights Across the Disciplines
INSULTDAN KEYINGI REABILITATSIYADA NEYROSENSOR
MASHG‘ULOTLARNING TA’SIRI
Choriyev Abubakir Chorshami ugli
Valimurodova Nargis Ravshan qizi
Термиз иқтисодиёт ва сервис университети
Тиббиёт факультети ўқитувчиси
Термиз иқтисодиёт ва сервис университети
Тиббиёт факультети талабаси
Annotatsiya:
Ushbu maqolada insultdan keyingi reabilitatsiyada neyrosensor
mashg‘ulotlarning samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida 60 nafar bemor
o‘rganildi va ular ikki guruhga ajratildi: neyrosensor mashg‘ulotlar qo‘llangan
eksperimental guruh va an’anaviy reabilitatsiya olgan nazorat guruhi. Natijalar shuni
ko‘rsatdiki, neyrosensor mashg‘ulotlar harakat, sensor va kognitiv funksiyalar
tiklanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu metod insultdan keyingi reabilitatsiya
samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.
Kalit so‘zlar:
Insult, reabilitatsiya, neyrosensor mashg‘ulotlar, miya plastiklik,
harakat tiklanishi, sensor terapiya, kognitiv reabilitatsiya.
ВЛИЯНИЕ НЕЙРОСЕНСОРНЫХ ТРЕНИРОВОК НА РЕАБИЛИТАЦИЮ
ПОСЛЕ ИНСУЛЬТА
Чориев
Абубакир
Чоршами
угли
Валимуродова Наргис Равшан кызы
Преподаватель медицинского факультета
Термезского университета экономики и
сервиса
Студентка
медицинского
факультета
Термезского университета экономики и
сервиса
Аннотация:
В
данной
статье
анализируется
эффективность
нейросенсорных тренировок в реабилитации после инсульта. В исследовании
приняли участие 60 пациентов, которые были разделены на две группы:
экспериментальная группа, где применялись нейросенсорные тренировки, и
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 2, Issue 2
122
Synapses:
Insights Across the Disciplines
контрольная группа, проходившая традиционную реабилитацию. Результаты
показали, что нейросенсорные тренировки оказывают положительное влияние на
восстановление двигательных, сенсорных и когнитивных функций. Данный
метод способствует повышению эффективности реабилитации после инсульта.
Ключевые слова:
инсульт, реабилитация, нейросенсорные тренировки,
нейропластичность, восстановление движений, сенсорная терапия, когнитивная
реабилитация.
THE EFFECT OF NEUROSENSORY TRAINING ON POST-STROKE
REHABILITATION
Choriyev Abubakir Chorshami ugli
Valimurodova Nargis Ravshan qizi
Lecturer, Faculty of Medicine, Termez
University of Economics and Service
Student, Faculty of Medicine, Termez
University of Economics and Service
Abstract:
This article analyzes the effectiveness of neurosensory training in
post-stroke rehabilitation. The study involved 60 patients, who were divided into two
groups: an experimental group that underwent neurosensory training and a control
group that received traditional rehabilitation. The results demonstrated that
neurosensory training has a positive impact on the recovery of motor, sensory, and
cognitive functions. This method contributes to enhancing the effectiveness of post-
stroke rehabilitation.
Keywords:
stroke, rehabilitation, neurosensory training, neuroplasticity, motor
recovery, sensory therapy, cognitive rehabilitation.
Kirish:
Insult butun dunyoda nogironlik va o‘limning asosiy sabablaridan biri
hisoblanadi. Insultdan keyingi reabilitatsiya jarayonida bemorlarning harakat
faoliyatini, sensor qobiliyatlarini va kognitiv funksiyalarini tiklash muhim ahamiyatga
ega. Neyrosensor mashg‘ulotlar insultdan keyin miya plastiklik xususiyatlarini
faollashtirish orqali tiklanish jarayoniga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu maqolada
insultdan keyingi reabilitatsiyada neyrosensor mashg‘ulotlarning samaradorligi tahlil
qilinadi.
Materiallar va usullar
Tadqiqotda insultdan keyingi reabilitatsiya kursini
o‘tayotgan 60 nafar bemor ishtirok etdi. Ular ikkita guruhga ajratildi:
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 2, Issue 2
123
Synapses:
Insights Across the Disciplines
Guruh
Bemorlar
soni
Qo‘llangan usullar
Eksperimental
guruh
30
Neyrosensor
mashg‘ulotlar
(audiovizual
stimulatsiya, muvozanat mashqlari, taktil terapiya)
Nazorat guruhi
30
An’anaviy reabilitatsiya usullari
Baholash mezonlari:
•
Harakat funksiyasini tiklanish darajasi (Fugl-Meyer testi);
•
Kognitiv funksiyalar (MMSE testi);
•
Sensor integratsiya ko‘rsatkichlari.
Natijalar va muhokama:
Eksperimental guruhda neyrosensor mashg‘ulotlar
qo‘llanilgan bemorlar nazorat guruhi bilan solishtirilganda harakat va kognitiv
funksiyalarining tiklanishida sezilarli yaxshilanish kuzatildi. Quyidagi natijalar qayd
etildi:
•
Fugl-Meyer testi bo‘yicha o‘rtacha ball eksperimental guruhda 45% ga oshdi,
nazorat guruhida esa 25% ga oshdi.
•
MMSE testi bo‘yicha eksperimental guruhda kognitiv tiklanish 40% ga
yaxshilandi, nazorat guruhida esa bu ko‘rsatkich 20% ni tashkil etdi.
•
Sensor integratsiya baholash natijalari eksperimental guruhda ancha yuqori
bo‘ldi.
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 2, Issue 2
124
Synapses:
Insights Across the Disciplines
Xulosa:
Insultdan keyingi reabilitatsiyada neyrosensor mashg‘ulotlar muhim
o‘rin tutadi. Ushbu mashg‘ulotlar miya plastiklik jarayonlarini faollashtirish orqali
bemorlarning harakat, sensor va kognitiv funksiyalarining tiklanishini tezlashtiradi.
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, neyrosensor mashg‘ulotlarni an’anaviy
reabilitatsiya usullari bilan qo‘shib olib borish reabilitatsiya samaradorligini oshiradi.
Adabiyotlar
1.
Johansson, B. B. (2011). "Brain Plasticity and Stroke Rehabilitation." Journal of
Rehabilitation Medicine, 43(3), 217-223.
2.
Cramer, S. C., & Riley, J. D. (2008). "Neuroplasticity and Brain Repair after
Stroke." Stroke, 39(5), 1385-1391.
3.
Kleim, J. A., & Jones, T. A. (2008). "Principles of Experience-Dependent Neural
Plasticity: Implications for Rehabilitation after Brain Damage." Journal of
Speech, Language, and Hearing Research, 51(1), S225-S239.
4.
Nudo, R. J. (2007). "Post-Stroke Recovery: Neural Plasticity and Functional
Recovery." Stroke, 38(2), 840-845.
5.
Kenjayev, Y. (2023). "Bio eko texno" ma’suliyati cheklangan jamiyatga qarashli
maishiy chiqindilarni saralash va qayta ishlash korxonasi xodimlarining
salomatligi. TISU Ilmiy Tadqiqotlari Xabarnomasi, 1(2), 172–176. извлечено
от
https://scientific.tues.uz/index.php/BSRTUES/article/view/68
6.
Sultonova D., Kenjayev Y. Bachadon miomasi: klinik belgilari va samarali
davolash usullari //Journal of science-innovative research in Uzbekistan. – 2024.
– Т. 2. – №. 12. – С. 180-183.
7.
Кенжаев, Ё., & Амонов, Б. (2024). Кардиомиопатия ва унинг турлари:
даволаш усуллари таҳлили. Medicine, Pedagogy and Technology: Theory and
Practice, 2(11), 347–353. Retrieved from
8.
https://inlibrary.uz/index.php/mpttp/article/view/60123
9.
Kenjayev Y., Saidov, J., & Abdumurotova, J. (2024). Болаларда учрайдиган
оғиз касалликлари: муаммо ва ечимлар. Acumen: International Journal of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
117–124.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63481
10.
Normurodova, A., Saidov, J., & Kenjayev, Y. (2024). Гинекологик
касалликларнинг
эрта
аниқланиши
ва
самарали
даволаш
усуллари. Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4),
102–106. Retrieved from
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 2, Issue 2
125
Synapses:
Insights Across the Disciplines
12.
Kenjayev, Y., & Berdiyeva, S. (2024). Yurak bo‘lmacha va qorinchalari
gipertrofiyasining elektrokardiografik belgilarini tahlil qilish. Acumen:
International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4), 107–113. Retrieved
from https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63479
13.
Kenjayev, Y., “Гистология слоев кожи и их функции”, MJST, vol. 4, no. 11,
pp.
53–57,
Nov.
2024, Accessed:
Jan.
25,
2025.
[Online].
Available: https://www.mjstjournal.com/index.php/mjst/article/view/2007
14.
Кенжаев Ёдгор Маматқулович, Саидов Жасур Бахтиярович, Рахимова
Мохинур Шамсуддиновна. (2024). Буйрак касалликларининг сабаблари,
патогенези ва даволаш йўллари: турли патологик ҳолатларнинг таҳлили ва
профилактика чоралари [Data set].
Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.14096723
15.
Abduqodirovna M. F., Ismatulloyevich X. I., Mamatqulovich K. Y.
Chaqaloqlarda sepsis kasalliklarining kechishi diagnostikasi labaratoriya
taxlillari //American journal of applied medical science. – 2024. – Т. 2. – №. 4.
– С. 114-119.
16.
Komiljonovich S. R., Mamatqulovich K. Y., Ibrohim o’g’li X. M. Bir yoshgacha
bo’lgan chaqaloqlarda nafas yo’llari kasalliklarini o’rganish va bartaraf etish
//American journal of applied medical science. – 2024. – Т. 2. – №. 3. – С. 108-
111.
17.
Mamatqulovich, K. Y. (2024). Meʼda osti bezi o‘tkir va surunkali pankreatit
kasalliklarini gistomorfologik tahlili.
American journal of applied medical
science
,
2
(3), 49–53. Retrieved from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/190
18.
Kenjayev Yodgor Mamatqulovich, & Xidirov sardor farxod o`g`li. (2021).
Influence of risk factors on the health of schoolchildren in hot climates of
surkhandarya region. Web of Scientist: International Scientific Research
Journal, 2(05), 389–392.
https://doi.org/10.17605/OSF.IO/8TB3X
19.
Кенжаев Ё., Ҳусанова Ф. Кўкрак бези саратони: этиологияси,
эпидемиологияси, диагностика ва даволаш усуллари //acumen: International
journal of multidisciplinary research. – 2024. – Т. 1. – №. 5. – С. 395-399.
20.
Кенжаев Ё., Султонов Р., Муродова Ф. Туғма юрак нуқсонлари //ACUMEN:
International journal of multidisciplinary research. – 2024. – Т. 1. – №. 5. – С.
400-403.
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 2, Issue 2
126
Synapses:
Insights Across the Disciplines
21.
Саидов Ж.Б. и др. Хирургик интенсив терапия бўлимида
парваришлашнинг замонавий ёндашувлари //ACUMEN: International
journal of multidisciplinary research. – 2024. – Т. 1. – №. 5. – С. 72-76.
22.
Kenjaev Y., Alimova Z., Choriev S. Ensefalopatiyalar va ularning turlari, kelib
chiqish sabablari, davolash usullari //ACUMEN: International journal of
multidisciplinary research. – 2024. – Т. 1. – №. 4. – С. 159-164.
23.
Mamatqulovich, K. Y., qizi, X. Z. I., & qizi, X. M. O. (2024). Glomerulonefrit
kasalligida klinik labarator tahlillarning o’rni va samaradorligi. American
journal of applied medical science, 2(3), 112–120. Retrieved from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/247
24.
Mamatqulovich, K. Y., & Fayzullayevna, R. S. (2024). Husnbuzarlar
etiologiyasi, klinikasi va davolash chora-tadbirlari. American journal of applied
medical
science, 2(3),
126–130.
Retrieved
from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/267
25.
Kenjaev Yodgor Mamatqulovich Xolmurodov Inoyatillo Ismatulloevich
Choriev Shohjahon Xabibullo o'g'li. (2024). Ko'kyo'tal kasalligi va uni oldini
olish chora-tadbirlari [Data set].
Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.14049268
26.
Kenjayev, Y., & Do‘snayev, N. (2024). Нафас олиш аъзоларининг аллергик
касалликлари:
илмий
таҳлил. Acumen:
International
Journal
of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
269–274.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63597
27.
Sattorova, J., Saidov, J., & Kenjayev, Y. (2024). Юрак ҳуружидан кейинги
реабилитация самарадорлигини ошириш. ACUMEN: International Journal
of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
275–280.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63598
28.
Sultonova, D., & Kenjayev, Y. (2024). Bachadon miomasi: klinik belgilari va
samarali davolash usullari. Journal of Science-Innovative Research in
Uzbekistan, 2(12), 180–183. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/journal-science-innovative/article/view/62651
29.
Berdiyeva, S., Kenjayev, Y., & Xolmurodov, I. (2024). Jigar sirrozi: sabablari,
belgilari
vadavolash
usullari. Acumen:
International
Journal
of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
195–202.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63500
30.
Kenjayev, Y., & Shopo’latova, M. (2024). Xronik rinitni davolashning
zamonaviy usullari vauning samaradorligi. Acumen: International Journal of
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 2, Issue 2
127
Synapses:
Insights Across the Disciplines
Multidisciplinary
Research, 1(4),
203–209.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63501
31.
Kenjayev, Y., Saidov, J., & Abdumurotova, J. (2024). Болаларда учрайдиган
оғиз касалликлари: муаммо ва ечимлар. Acumen: International Journal of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
117–124.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63481
32.
Normurodova, A., Saidov, J., & Kenjayev, Y. (2024). Гинекологик
касалликларнинг
эрта
аниқланиши
ва
самарали
даволаш
усуллари. Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4),
102–106.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63478
33.
Kenjayev, Y., & Berdiyeva, S. (2024). Yurak bo‘lmacha va qorinchalari
gipertrofiyasining elektrokardiografik belgilarini tahlil qilish. Acumen:
International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4), 107–113. Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63479
34.
Mamatqulovich, K. Y. (2024). Meʼda osti bezi o‘tkir va surunkali pankreatit
kasalliklarini gistomorfologik tahlili. American journal of applied medical
science, 2(3),
49–53.
Retrieved
from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/190
35.
Joʻrayeva, M., & Kenjayev, Y. (2024). Кўриш аъзоси инфекциялари: уларни
профилактика қилиш ва самарали даволаш. Synapses: Insights across the
Disciplines, 1(4),
271–274.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/63958
36.
Qaxxorov, B., Kenjayev, Y., & Xolboyev, N. (2024). Gipertenziya kasalligi
oldini olish choratadbirlari: xavf omillari, erta diagnostika va davolash
yondoshuvlari. Synapses: Insights across the Disciplines, 1(4), 280–285.
Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/63956
37.
Kenjayev, Y., & O’roqova, S. (2024). Saramas касаллиги: кекса ёшли аёлларда
кечиши ва касалликни оптималлаштириш. Synapses: Insights across the
Disciplines, 1(4),
230–234.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/63950
38.
ЖМ Асфандиёров, АИО Ҳайдаров ФТ, ЭР Бекмирзаев.
. International Bulletin
of Medical Sciences and Clinical Research 3 (4), 50-52
SYNAPSES:
Insights Across the
Disciplines
Volume 2, Issue 2
128
Synapses:
Insights Across the Disciplines
39.
ЭР Бекмирзаев. Витамин А. Лучшие интеллектуальные исследования 10
(3), 92-94
40.
ЭР Бекмирзаев. Мочевина. Лучшие интеллектуальные исследования 10
(3), 85-87.
41.
ER Bekmirzayev, DB Xalilov, MN qizi Aminova. Bugungi Kundagi Transport
Vositalarining Atmosferaga Kimyoviy Chiqindi Gazlarini Tarqatishining
Dolzarb Muommolari. golden brain 1 (2), 325-328.
42.
BE Ro‘ziboevich. Morphometric Indicators of the Prostate Gland After
Hormoneal Therapy of Scar Processes in Experimental Intestines. International
Congress on Biological, Physical And Chemical Studies (ITALY).
43.
E Bekmirzayev, H Allaberdiyev. Kaliforniya Qizil Chuvalchangidan Olingan
Ekstraktining Tarkibi, Xususiyati Va Odam Terisiga Ta’sir Mexanizmini
O’rganish. Synapses: Insights across the disciplines 1 (4), 275-279.
Фармуда Нарзиева, Jasur Saidov, Eshquvvat Bekmirzayev. Невро-онкология:
мия ўсмалари, уларни даволаш ва уларга қарши курашда замонавий
ёндашув. Acumen: International journal of multidisciplinary research 1 (4),
281-287.
45.
I Xolmurodov, E Bekmirzayev, S Tilloyev. Bakteriyalarning Bioplenkasi.
Acumen: International journal of multidisciplinary research 1 (4), 210-216.
46.
ЭР Бекмирзаев. Биохимия жировой ткани. Лучшие интеллектуальные
исследования 10 (3), 88-91.
47.
ДК кизи Ахмадова, ЭР Бекмирзаев. Морфология Желчного Пузыря И
Желчного Сфинктера При Верхней Дуоденоеюнальной Обструкции.
Scholar 1 (18), 189-195.
48.
ИР Бекмирзаев. Билирубин. Pedagogs jurnali 32 (2), 27-31.
49.
YX Eshnazarovich, BE Ro‘ziboyevich, XY Raxmatovna, SO Bahodir o‘g‘li.
Muscle Biochemistry. Central asian journal of mathematical theory and
computer sciences 3 (11), 32-34.
50.
EN Imamov, ER Bekmirzaev. Causes And Prevention Of Early Post-Pregnant
Bleeding. Евразийский журнал медицинских и естественных наук 2 (4), 60-
63.
