Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
Volume 1, Issue 4
117
Acumen: International Journal of Multidisciplinary
Research
БОЛАЛАРДА УЧРАЙДИГАН ОҒИЗ КАСАЛЛИКЛАРИ: МУАММО ВА
ЕЧИМЛАР
Kenjayev Yodgor Mamatqulovich
Saidov Jasur Baxtiyarovich
Abdumurotova Jasmina Baxriddin qizi
Termez iqtisodiyot va servis universiteti Tibbiyot fakulteti o‘qituvchisi
Termez iqtisodiyot va servis universiteti Tibbiyot fakulteti Davolash ishi
talabasi
Аннотация:
Ушбу мақолада болаларда учрайдиган оғиз касалликлари,
уларнинг асосий сабаблари ва тарқалиши таҳлил қилинган. Тадқиқот давомида
инфекцион касалликлар, гигиена етишмаслиги ва ёшга боғлиқ хусусиятларнинг
болалар
саломатлигига
салбий
таъсири
кўрсатилди.
Шунингдек,
касалликларнинг олдини олишга қаратилган профилактика тадбирлари аҳамияти
ёритиб берилган. Болаларнинг стоматологик саломатлигини таъминлаш учун
мактаб ва боғчаларда стоматологик кўрикларни йўлга қўйиш, ота-оналарни
хабардор қилиш ва болаларда гигиеник одатларни шакллантириш тавсия
этилади.
Калит сўзлар:
Оғиз касалликлари, стоматологик профилактика, болалар
саломатлиги, гигиена, инфекцион касалликлар, стоматит, кариес, гингивит,
пародонт касалликлари.
СТОМАТОЛОГИЧЕСКИЕ ЗАБОЛЕВАНИЯ У ДЕТЕЙ: ПРОБЛЕМЫ
И РЕШЕНИЯ
Кенжаев Ёдгор Маматкулович
Саидов Жасур Бахтиарович
Абдумуротова Жасмина Бахриддиновна
Преподаватель медицинского факультета Терменского университета
экономики и сервиса
Студентка факультета лечебного дела Терменского университета
экономики и сервиса
Аннотация:
В данной статье проанализированы стоматологические
заболевания у детей, их основные причины и распространённость. В ходе
исследования выявлено негативное влияние инфекционных заболеваний,
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
Volume 1, Issue 4
118
Acumen: International Journal of Multidisciplinary
Research
недостаточной гигиены и возрастных особенностей на здоровье детей. Также
освещена важность профилактических мероприятий для предотвращения
заболеваний.
Для
обеспечения
стоматологического
здоровья
детей
рекомендуется организовать стоматологические осмотры в школах и детских
садах, информировать родителей и прививать детям гигиенические привычки.
Ключевые слова:
Стоматологические заболевания, профилактика,
здоровье детей, гигиена, инфекционные заболевания, стоматит, кариес, гингивит,
пародонтальные заболевания.
ORAL DISEASES IN CHILDREN: ISSUES AND SOLUTIONS
Saidov Jasur Bahtiyarovich
Kenjayev Yodgor Mamatqulovich
Abdumurotova Jasmina Baxriddinovna
Teacher at the Medical Faculty of Termez University of Economics and Service
Student at the Faculty of Medicine, Termez University of Economics and Service
Abstract:
This article analyzes oral diseases in children, their primary causes, and
prevalence. The study highlights the negative impact of infectious diseases, poor
hygiene, and age-specific factors on children's health. The importance of preventive
measures to address these diseases is emphasized. To ensure children's oral health, it is
recommended to organize dental check-ups in schools and kindergartens, educate
parents, and develop hygienic habits in children.
Keywords:
Oral diseases, prevention, children's health, hygiene, infectious
diseases, stomatitis, caries, gingivitis, periodontal diseases.
Кириш (Introduction):
Болаларда оғиз касалликлари кенг тарқалган
муаммолардан бири бўлиб, улар нафақат тиш ва оғиз бўшлиғига, балки умумий
саломатликка ҳам салбий таъсир кўрсатади. Мактабларда стоматологик
текширувларнинг йўқлиги ва ота-оналарнинг профилактикага етарлича аҳамият
қаратмаслиги бу муаммони янада кучайтирмоқда. Оғиз бўшлиғидаги инфекция
ва яллиғланиш жараёнлари нафақат оғизда оғриқ, балки кариеc, гингивит ва
ҳатто менингит каби жиддий асоратларга олиб келиши мумкин. Ушбу
мақоланинг мақсади болаларда учрайдиган оғиз касалликларининг асосий
сабаблари ва уларни олдини олиш чора-тадбирларини ўрганишдир.
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
Volume 1, Issue 4
119
Acumen: International Journal of Multidisciplinary
Research
Материаллар ва усуллар (Methods):
Тадқиқот жараёнида 128 нафар
болалар ўртасидаги стоматологик касалликларни аниқлаш мақсадида
кўрсатилган манбалар таҳлил қилинди. Тадқиқот қуйидаги усуллар орқали
ўтказилди:
Болалар ўртасида стоматологик кўриклар ўтказиш;
Бактериологик таҳлиллар орқали инфекцион агентларни аниқлаш;
Болаларнинг гигиена одатлари ҳақида саволномаларни тўлдириш;
Ота-оналар ва ўқитувчилар билан интервьюлар ўтказиш.
Маълумотлар таҳлилида асосий эътибор оғиз касалликларининг турлари,
тарқалиш даражаси ва уларнинг ёшга боғлиқ хусусиятларига қаратилди.
Натижалар (Results):
Таҳлил жараёнида қуйидаги натижалар аниқланди:
Инфекцион касалликлар билан оғриган болаларнинг 30% да болаларда
бактериал инфекцияларга (асосан, гингивит) учраганлиги аниқланди. Шундан,
15% болаларда вирусли инфекция (herpes simplex) қайд этилган.
Гигиенага боғлиқ муаммолар туфайли 40% болаларда тиш чириш белгилари
кузатилган. Бунинг асосий сабаблари тишларни нотўғри тозалаш ёки умуман
тозалаб юрмасликдир.
Ёш хусусиятлари кўра, мактабгача ёшдаги болаларда стоматит ва аллергик
реакциялар кўпроқ қайд этилган. Мактаб ёшидаги болаларда пародонт
касалликлари кенг тарқалган. Ёш гуруҳлари бўйича касалликлар тарқалиши
бўйича Гистограммада болаларнинг ёш гуруҳлари бўйича стоматологик
касалликлар тарқалиши кўрсатилган. 3-6 ёшда асосан стоматит ва кариеc учраган
бўлса, 7-12 ёшда гингивит ва пародонт касалликлари кенг тарқалган. 13 ёшдан
катта болаларда эса оғиз инфекциялари устунлик қилади.
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
Volume 1, Issue 4
120
Acumen: International Journal of Multidisciplinary
Research
1-жадвал. Ёш гуруҳлари бўйича касалликлар тарқалиши:
Ушбу графикда болаларнинг турли ёш гуруҳлари бўйича стоматологик
касалликлар тарқалиши кўрсатилган.
Ўрганилган 128 нафар болалар ўртасидаги 3-6 ёшдагилар, асосан стоматит
(25%) ва кариез (20%) қайд этилган. 7-12 ёшда болалар орасида эса гингивит
(40%) ва пародонт касалликлари (35%) кенг тарқалган. 13 ёшдан катта болаларда
эса оғиз инфекциялари (30%) кўпроқ учрайди.
Бу график ёшга боғлиқ касалликларнинг муаммоларини аниқлаш ва
профилактика чораларини режалаштириш учун муҳимдир.
Касалликларнинг асосий сабаблари (Пайчарт):
Диаграммада болаларда
стоматологик касалликларнинг тарқалишига сабаб бўлган асосий омиллар
тасвирланган: Гигиена риоя қилмаслик натижасида (50%), жумладан тишларни
тўғри тозалаб юрмаслик асосий омиллардан биридир.
Шунингдек, Нотўғри овқатланиш рационида (35% болаларда) ширинлик
маҳсулотларининг кўп истеъмол қилиниши касалликларни кучайишига сабаб
бўлади. Шифокор
кўригидан ўз вақтида ўтиб турмаслик (15% болаларда) ва
мактабларда мунтазам стоматологик текширувлар йўқлиги ҳам муҳим
омиллардан бири ҳисобланади.
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
Volume 1, Issue 4
121
Acumen: International Journal of Multidisciplinary
Research
Жумладан, болаларнинг ёш гуруҳлари бўйича касалликларнинг тарқалиши
қуйидагича:
1.
Мактабгача ёшдаги (3-6 ёш) болалар ўртасида 25% да стоматит, 20%
да кариес. Мактаб ёшидаги (7-12 ёш) болалар ўртасида 40% да гингивит, 35% да
пародонт касалликлари, 13 ёшдан катта болалар 30% да оғиз инфекциялари
(бактериал ва вирусли) кнг тарқалаётганлигини кўриш мумкин.
2.
Тишларнинг ҳолати ва гигиенаси бўйича 50% болаларда тишларни
нотўғри тозалаш қайд этилган. Болаларнинг 60% да тиш шифокорига мурожаат
қилиш анча кечиктирилган.
3.
Касалликлар билан боғлиқ сабабларга тўхталадиган бўлса, 35%
ҳолатда тўғри овқатланмаслик ва ширинлик маҳсулотларининг кўп истеъмол
қилиниши асосий сабаб бўлган.
Қолаверса, 25% да ота-оналар томонидан профилактик чоралар олиб бориш
учун етарлича тиббий салоҳият етишмаган.
2-график жадвал. Касалликларнинг келиб чиқиш сабаблари.
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
Volume 1, Issue 4
122
Acumen: International Journal of Multidisciplinary
Research
3-жадвал. Тиш шифокорига мурожаат қилиш давомийлиги
Чизиқли графикда болаларнинг тиш шифокорига мурожаат қилиш
кечиктирилган вақтлари кўрсатилган. 6-12 ой ичида мурожаат қилмаган болалар
улуши 60-80% ни ташкил қилади, бу эса касалликларнинг кучайишига сабаб
бўлади.
Муҳокама (Discussion)
Таҳлиллардан маълум бўлдики, болаларда стоматологик касалликларнинг
кенг тарқалишига асосан профилактиканинг етишмаслиги сабаб бўлмоқда.
Жаҳон тажрибаси шуни кўрсатадики, мунтазам стоматологик кўриклар ва оғиз
гигиенасига эътибор болалар саломатлигини яхшилашга катта ҳисса қўшади.
Шунингдек, болаларни гигиеник одатларга ўргатишга қаратилган тарбиявий
ишлар катта аҳамиятга эга.
Касалликларни олдини олиш учун мактабларда стоматологлар томонидан
мунтазам кўриклар ўтказилиши, ота-оналарни маълумотли қилиш, шунингдек,
болаларга гигиена қоидаларини ўргатиш зарур.
Хулоса (Conclusion)
Болаларда оғиз касалликларининг олдини олиш учун қуйидаги чоралар
муҳимдир:
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
Volume 1, Issue 4
123
Acumen: International Journal of Multidisciplinary
Research
1.
Мактаб ва боғчаларда стоматологик кўрикларни ташкил қилиш.
2.
Ота-оналар учун профилактика бўйича семинарлар ўтказиш.
3.
Болаларни стоматологик гигиена қоидаларига ўргатиш.
Таҳлил шуни кўрсатадики, ушбу чоралар ўз вақтида қўлланилса, болаларда
оғиз касалликлари билан боғлиқ жиддий асоратларнинг олдини олиш мумкин.
Фойдаланилган адабиётлар рўйхати
1.
Базянов Н.А., Курбатов И.В. "Стоматология детского возраста" –
Москва: Медицина, 2018. – 345 с.
2.
Гудкин И.А., Васильева Н.Н. "Профилактика стоматологических
заболеваний у детей" – Санкт-Петербург: ЛитЭра, 2019. – 290 с.
3.
Шишков В.П. "Гигиена полости рта и методы профилактики" –
Москва: ГЭОТАР-Медиа, 2016. – 200 с.
4.
World Health Organization (WHO). "Oral health in children: Key facts
and recommendations" – Geneva, 2021.
5.
American Academy of Pediatric Dentistry. "Guidelines on Periodicity of
Examination, Preventive Dental Services, Anticipatory Guidance, and Oral Treatment
for Children" – Chicago, 2020.
6.
Albandar J.M., Rams T.E. "Global epidemiology of periodontal diseases
in children and adolescents" – Periodontology, 2022. – Vol. 88(1): 1-10.
7.
Симоненко О.В., Павлова Л.А. "Основные принципы лечения и
профилактики кариеса у детей" – Вестник современной медицины, 2019. – №3:
45-52.
8.
National Institute of Dental and Craniofacial Research (NIDCR). "Dental
caries (tooth decay) in children: Facts and prevention tips" – Bethesda, 2021.
9.
Burt B.A., Eklund S.A. "Dentistry, Dental Practice, and the Community"
– 6th ed. – Elsevier Health Sciences, 2019.
10.
Головин А.В., Иванова Ю.Н. "Роль питания в профилактике
стоматологических заболеваний" – Журнал "Детская стоматология", 2020. – №5:
34-39.
11.
Kenjayev Y.M., Berdieva S.A., Termiz iqtisodiyot va servis universiteti.
"Yurak bo’lmacha va qorinchalari gipertrofiyasining elektrokardiografiya belgilari
o’zgarishlarini tahlili."
12.
Mamatqulovich K. Y. Meʼda osti bezi o ‘tkir va surunkali pankreatit
kasalliklarini gistomorfologik tahlili //American journal of applied medical science. –
2024. – T. 2. – №. 3. – S. 49-53.
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
Volume 1, Issue 4
124
Acumen: International Journal of Multidisciplinary
Research
13.
Mamatqulovich K. Y. et al. Glomerulonefrit kasalligida klinik labarator
tahlillarning o’rni va samaradorligi //American journal of applied medical SCIENCE.
– 2024. – T. 2. – №. 3. – S. 112-120.
14.
Mamatqulovich K. Y., Ismatulloevich X. I., Xabibullo o‘g‘li C. S.
Ko‘kyo‘tal kasalligi va uni oldini olish chora-tadbirlari //American journal of applied
medical science. – 2024. – T. 2. – №. 4. – S. 18-21.
15.
Mamatqulovich K. Y., Fayzullayevna R. S. Husnbuzarlar etiologiyasi,
klinikasi va davolash chora-tadbirlari //American journal of applied medical science. –
2024. – T. 2. – №. 3. – S. 126-130.
16.
Kenjayev Y. "Bio eko texno" ma’suliyati cheklangan jamiyatga qarashli
maishiy chiqindilarni saralash va qayta ishlash korxonasi xodimlarining salomatligi
//TISU ilmiy tadqiqotlari xabarnomasi. – 2023. – T. 1. – №. 2. – S. 172-176.
