Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Legislation and practice of foreign countries in the field of
digital forensics
Bekzod ATAKULOV
1
Azim
BARATOV
2
Tashkent State Law University
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received February 2021
Received in revised form
28 February 2022
Accepted 20 March 2022
Available online
15 April 2022
This article analyzes some aspects of the practice and
legislation regarding digital forensics in some foreign countries.
In addition, the article focuses mainly on the practice of using
digital evidence and highlights the rules for collecting,
examining, evaluating and submitting digital evidence to court.
Questions regarding methods for ensuring and evaluating the
integrity of digital evidence are also considered.
2181-
1415/©
2022 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol3-iss3/S-pp
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
cyber forensics,
digital evidence,
cyber security,
digital forensics,
hashing,
electronic data.
Raqamli kriminalistikaga oid xorijiy mamlakatlar
qonunchiligi va amaliyoti
ANNOTATSIYA
Kalit so
‘
zlar:
kiber kriminalistika,
raqamli dalillar,
kiber xavfsizlik,
raqamli ekspertiza,
xeshlash,
elektron dalillar
Ushbu maqolada ayrim xorijiy mamalakatlarning raqamli
kriminalistika b
o‘
yicha amaliyoti va qonunchiligining ba
’
zi
jihatlari tahlil qilingan. Ushbu maqolada, asosan, raqamli
dalillardan foydalanish amaliyoti bilan bo
g‘
liq b
o‘
lib, unda
raqamli dalillarni t
o‘
plash, tekshirish, baholash hamda sudga
taqdim etish bilan bo
g‘
liq qoidalar yoritilgan. Shuningdek,
raqamli dalillarning yaxlitligini ta
’
minlash va baholash usullari
tadqiq etilgan.
1
Master
’
s student at Tashkent State Law University. Tashkent, Uzbekistan. E-mail: bekatakuloff@gmail.com.
2
PhD, head of the department of Criminalistics and forensic examination, Tashkent state university of law,
Tashkent, Uzbekistan
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2022) / ISSN 2181-1415
558
Законодательство и практика зарубежных стран в
области цифровой криминалистики
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
кибер криминалистика,
цифровые доказательства,
кибеббезопасность,
цифровая экспертиза,
хэширование,
электронные данные.
В данной статье анализируются некоторые аспекты
практики и законодательства касательно цифровой
криминалистики некоторых зарубежных стран. Кроме
того, в статье рассматривается в основном практика
использования цифровых доказательств и освещаются
правила сбора, проверки, оценки и представления в суд
цифровых доказательств. Также рассмотрены вопросы,
касательно методов обеспечения и оценки целостности
цифровых доказательств.
“
Kiber kriminalistika
”
yoki
“
raqamli sud kriminalistikasi
”
ning standart qonuniy
ta
’
rifi hali mavjud emas. Sedona Konferensiya lu
g‘
ati: Elektron kashfiyot va raqamli
axborotni boshqarish (4-nashr, 2014-
yil aprel) quyidagi ta’riflarni beradi:
“Kompyuter kriminalistikasi –
tergov yoki sud jarayonida kompyuterdan
foydalanish, saqlangan ma’lumotlarni tekshirish va ma’lumotlarni texnik xususiyatlarini
tahlil qilish bilan bo
g‘
liq masalalarni
o‘z ichiga olgan holda elektron ma’lumotni tiklash,
autentifikatsiya qilish va axborotlarni tahlil qilish uchun maxsus texnikadan
foydalanishdir. Kompyuter kriminalistikasi undan foydalanuvchilarga va uni q
o‘
llovchi
xodimlarga ma’lumotlarni to‘
plash va saqlash mahoratiga ega b
o‘
lgan mutaxassislarni
talab etadi”.
US-CERT kompyuter krimialistika jurnalida shunday deyiladi: Kompyuter
kriminalistikasi mutlaqo yangi tartib-tamoyil hisoblanadi. Shuning uchun ham sudlar va
sanoat sohasida standartlashtirish yoki muvofiqlashtirish metodikasi juda kam b
o‘
lib, u
quyidagicha belgilanadi:
“Biz kompyuter kriminalistikasini kompyuter tizimlaridan, tarmoqlardan, simsiz
aloqa va saql
ash qurilmalaridan ma’lumotlarni sudda dalil sifatida qabul qilinadigan
tarzda to‘plash va tahlil qilish uchun huquq va kompyuter fanlari elementlarini
birlashtirgan fan sohasi sifatida belgilaymiz”.
Raqamli kriminalistikaning umumiy tavsifi.
Texnolog va muallif Simson Garfinkel raqamli sud-kriminalistikasiga yaxshi xulosa
berilgan bir maqola yozdi. U shunday s
o‘
zlar bilan boshladi:
“1980
-yildan buyon kompyuterlar inson hayotining barcha jabhalarida, jumladan,
jinoiy faoliyatda ishtirok etishda tobora muhim rol
o‘
ynamoqda. Ushbu rivojlanish
raqamli sud-kriminalistikasining internet tarmo
g‘
i, telefon, kompyuter va raqamli xotira
kabi barcha elektron qurilmalarda joylashgan raqamli dalillarni tekshirish va aniqlashga
b
o‘
lgan ehtiyoji ham tobora ortib bormoqda. Raqamli sud ekspertlari va amaliyotchilari
axborot texnologiyalari sohasida eng katta muammolarni, jumladan, katta ma
’
lumotlarni
tahlil qilish, dasturiy til jarayoni, axborot k
o‘
rinishi va kiberxavfsizlikning eng qiyin
muammolari oldida turishibdi”.
“An’a
naviy sud kriminalistikasi bilan solishtirganda, raqamli sud-kriminalistikasi
katta muammolarni keltirib chiqaradi. Kompyuter tizimidagi ma’lumotlar iz
qoldirmasdan
o‘zgartirilishi mumkin, tahlil qilinadigan ma’lumotlar miqdori katta va
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2022) / ISSN 2181-1415
559
axborot turlarining xilma-xilligi juda keng. Raqamli kriminalistika mutaxassisi yoki
tergovchi manbaga qaramasdan, har qanday iz yoki parchani tahlil qilishga tayyor
b
o‘
lishi kerak, chunki raqamli tergovchi dunyoning istalgan nuqtasida joylashgan biron-
bir qurilmada har qand
ay ma’lumotni topilishi mumkinligini garchi bu qiyin bo‘
lsa-da
anglashi lozim”.
Muallif turli holatlarda raqamli kriminalistikaning 2 ta maqsadini tavsiflaydi:
Birinchidan, k
o‘
p hollarda kompyuterlar dunyoda sodir etilayotgan jinoyatlarga
aloqador b
o‘
lgan dalillari
o‘
z ichiga oladi. Bu tasodif emas, albatta. Ikkinchidan,
kompyuter tizimlarini
o‘
z ichiga olgan jinoyatlardir. (masalan, hakerlik) Bunday
holatlarda tergovchilar, k
o‘
pincha, tizimning texnik jihatdan murakkabligi va tahlil qilish
uchun katta miqdordagi dalillarga duch keladilar [1].
Amerika Q
o‘
shma Shtatlarida ekspertlarning xulosalari, dalillarning sudda qabul
qilinishi “Dalillar to‘g‘risida Federal qoidalar” bilan tartibga solinadi.
Yaqinda qayta k
o‘
rib chiqilgan Fuqarolik sudlari b
o‘
yicha Federal qoidalar va
Dalillar t
o‘g‘
risida Federal qoidalar, sud ishlarini yuritish uchun raqamli dalillarni
ishlatish, t
o‘plash va qayta ishlashga sezilarli ta’sir ko‘
rsatmoqda. Qoidalar elektron hujjat
va raqamli dalillarni rasman qo
g‘
oz va boshqa dalillar bilan bir xil maqomga ega
ekanligini ta’minladi. Natijada potensial ravishda tegishli elektron dalillar mavjudligi va
ularni t
o‘g‘
ri saqlab qolish sud jarayonining har qanday bosqichida muhim b
o‘
lib
bormoqda. Mutaxassislar uchun voqea yoki dastlabki tergov va jinoyatni aniqlashning
dastlabki bosqichlarida raqamli dalillarni saqlash va tatbiq qilishga oid maxsus qoidalar
va qonunlarni bilishi muhimdir.
Fuqarolik ishlari b
o‘
yicha Federal qoidalar zamonaviy sud jarayonining
raqamli
davri
qiyinchiliklarini bartaraf etishga qaratilgan. Hozirda eng muhim narsa shuki,
huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimlari va mutaxassislar raqamli
o‘
yin qoidalarini
o‘
rganishni boshlashlari shartdir.
Amerika Menejment Assotsiatsiyasi va Elektron Siyosat Institutining 2004-yildagi
tadqiqotlariga k
o‘ra, AQSh dagi har beshta kompaniyadan bittasi da’vo yoki tergov
davomida elektron pochta orqali sudga chaqirilgan. (2004-yilda 20 % ni tashkil qilgan).
Bundan tashqari, 13 % ishchilar ish joyi bilan bo
g‘liq da’volarni elektron tarzda
olib
borgan [2]. 2005 yilda sud muhokamasi tendensiyasini
o‘
rganishga javoban, korporativ
maslahatchi ushbu natijani kompaniyalar uchun
yangi sud
ishi
sifatida baholagan [3].
Biroq raqamli dalillar bilan bo
g‘
liq ikkilanishlar sud boshlanishdan ancha oldin
paydo b
o‘
ladi. K
o‘
proq biznes tekshiruvi va qonuniy tergovlar sonining ortib borishi bilan
kompyuterning qattiq disklari, shaxsiy raqamli qurilmalar va uyali aloqa telefonlar kabi
raqamli qurilmalardan olingan dalillarni
o‘
z ichiga olmoqda. Tergov yoki tekshiruv
davomida raqamli ma’lumotlardan foydalanish kerakligi ma’lum bo‘
lganda ekspertlar
tegishli dalillarni diqqat bilan aniqlashi, t
o‘
plashi, saqlashi va tekshirishi kerak. Raqamli
qurilmadan olingan ma’lumotning “
surati
”
batafsil va metodik jihatdan t
o‘
planishi kerak,
chunki t
o‘
plangan dalillarning birortasi yoki barchasi aniqlash, k
o‘
rsatish yoki sinov
uchun ishlatilishi mumkin. Yangi federal qoida zamonaviy sud jarayonida elektron
hujjatlarni muhokama qilish va k
o‘
rib chiqish b
o‘
yicha umumiy ko
‘
rsatmalar beradi.
Dalillar t
o‘g‘
risida Federal qoidalar
o‘
zgartirilmagan b
o‘
lsa-da, sudlar ularni
raqamli dalillar sifatida qanday tatbiq etishga e’tibor qaratishlari kerak. Ya’ni sud
maslahatchisi muhofaza qilish yoki t
o‘
plash uchun mumkin b
o‘
lgan raqamli dalil
manbalari aniqlangach, qabul qilinishi yuzasidan yakuniy xulosa berishi lozim. Qo
g‘
ozdan
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2022) / ISSN 2181-1415
560
foydalanish kamayib borayotganligi va raqamli axborotga qaramlik ortib borayotgani
sababli elektron axborotning maqbulligini e’tiborga olgan holda, ko‘
plab sud ishlarida
elektron ma’lumotlarning qabul qilinishi mumkinligiga ishora qilinmoqda. Albatta,
elektron tarzda saqlanadigan ma’lumotlarning sudda qabul qilinishi, ko‘
pincha, qanday
t
o‘
plangani, saqlanishi va ishlab chiqarilishiga bo
g‘
liq. Sudlar raqamli dalillarni t
o‘
plash
va tahlil qilish uchun “Dalillar to‘g‘risida Federal qoidalarning” 901
-qoidasiga muvofiq
uning haqiqiyligini ta’minlash uchun yuqori standartlarni kiritmoqdalar. Raqamli
dalillarning ishonchliligini ta’minlash “Dalillar to‘g‘
risida Fe
deral qoidalarning”
702-qoidasiga k
o‘
ra ishonchliligini sinovdan
o‘
tkazish kerak b
o‘
lgan sud ekspertlarining
k
o‘
rsatuvlariga asoslanadi.
Raqamli dalillarni tasdiqlash, moddiy dalillar kabi “da’vogarning da’vosi nimani
anglatishini aniqlash” uchun yetarli
b
o‘
lishi bilan bo
g‘
liqdir [4]. Agar sudya qaror qabul
qiladigan b
o‘lsa, hakamlar hay’atining dalillarni haqiqiy ekanligini tasdiqlash yetarli
b
o‘
lsa, sudya dalillarni maqbul deb hisoblaydi. Dalillarning haqiqiyligini aniqlash
sudyaning isbot qilish t
o‘g‘
risidagi k
o‘
rsatmasidan kelib chiqib, qarshi dalillar taqdim
etilgandan va dalillarning muhimligi tekshirilgandan s
o‘
ng hakamlar ixtiyoriga
o‘
tadi.
Aslida, dalillarning haqiqiyligini hal qilish hakamlar hay’ati tomonidan hal qilinadi.
Raqamli
ma’lumotlarning haqiqiyligini tekshirish o‘
ziga xos muammolarni keltirib
chiqaradi. Masalan, qo
g‘
oz yozuvlari bilan
o‘
zgarishlar osongina aniqlanishi mumkin va
muallif yoki saqlovchi imzo yoki harf uslubi bilan aniqlanishi mumkin. Aksincha, elektron
axborotni
o‘
zgartirish qiyin yoki imkonsiz b
o‘
lishi mumkin hamda muallifni yoki
yaratuvchini farqlab k
o‘
rsatishning imkoni y
o‘
q. Qo
g‘
oz kabi elektron yozuvlar ham
t
o‘g‘
ridan t
o‘g‘
ri yoki holat yuzasidan biror isbot bilan tasdiqlanishi mumkin. Masalan,
biror dasturning yaratuvchisi mualliflikning bevosita guvohligini berishi mumkin. Ammo
muammo esa raqamli axborotning
o‘
zgarishi, y
o‘
q qilinishi yoki ishonchli tarzda ishlab
chiqarilishi mumkin b
o‘
lgan qulayliklardadir. Bu hatto yangi boshlan
g‘
ich kompyuter
foydalanuvchisi tomonidan qasddan yoki tasodifan bajarilishi mumkin va bu ekspert
uchun muammo tu
g‘
diradi hamda hushyorlikni talab qiladi. Aslida, raqamli dalillarning
yaxlitligini isbotlash, raqamli sud ekspertlarining kompyuter fanlari va axborot xavfsizligi
kompleks usullari va vositalarini q
o‘
llash b
o‘
yicha bilim, k
o‘
nikma va tajribaga ega
b
o‘
lishini talab qiladi [5]. Raqamli sud ekspertlari dalillarning yaxlitligi va ishonchliligiga
doir aniq dalillarni olish uchun yoki elektron ma’lumotlarning haqiqiyligiga s
hubha
qiladigan dalillar va guvohliklarni taqdim etish uchun
o‘
z bilim va k
o‘
nikmalaridan
foydalanadilar. Raqamli dalillarni yi
g‘
ish, tashish, saqlash va tahlil qilish vaqtidan boshlab
sudda taqdim etishgacha b
o‘
lgan b
o‘
shliq yoki ehtimoliy shubha raqamli dalillarning
muhimligi va ishonchliligini jiddiy ravishda zaiflashtirishi mumkin.
Aslida, 34-qoidada faqat
“
hujjatlar
”
va
“
narsalar
”ga e’tibor qaratilgan, ammo
“
hujjatlar
”
atamasi keyinchalik
“ma’lumotlar to‘
plamini
”
o‘
z ichiga oladi. Shu yillar
mobaynida sudlar
“
hujjatlar
”
atamasiga elektron k
o‘rinishda saqlanadigan ma’lumotni
kiritishni izohlab berishdi, bu qo
g‘
ozda aks ettiriladigan shakllarda saqlanishi ham
mumkin. Yangi 34-qoida (a)
“
hujjatlar
”
ni
“elektron tarzda saqlanadigan ma’lumot”
deb
ta’riflaydi va bu ibora, shuningdek, qoidaning yangi nomiga kiritilgan bo‘
lib, elektron
ma’lumotlarning topilishi qog‘
oz hujjatlarini ochish bilan teng ravishda tasdiqlanadi [4].
Shuning uchun
“
hujjatlarni
”
yaratish b
o‘
yicha s
o‘
rovlarni qabul qiluvchilar hozirda
faqatgina qo
g‘
oz hujjatlarni emas, balki saqlanadigan ommaviy axborot vositalaridan
qat’i nazar, barcha elektron tarzda saqlanadigan axborotlarni qamrab olishini talab
qilmoqda.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2022) / ISSN 2181-1415
561
34-qoida (a) bandiga kiritilgan
o‘
zgartirishlarga k
o‘
ra, sudda qatnashayotgan
taraflarni
“
testdan
o‘
tkazish
”
yoki
“
namunaviy
”
javob beruvchi hujjatlarni yoki boshqa
aniq narsalarni, shu jumladan, elektron tarzda saqlanadigan axborotni olish imkoniyatini
s
o‘
rashi mumkin. Shu bilan birga, maslahat q
o‘
mitasi ushbu
o‘
zgarish
“
elektron axborot
tizimiga taraflardan biri tomonidan t
o‘g‘
ridan t
o‘g‘
ri kirish huquqini yaratish uchun
m
o‘
ljallanmaganligi
”
haqida ogohlantirishini eslatib
o‘
tadi. Eslatmalar taraflar va
sudlarga maxfiylik, xavfsizlik va noj
o‘
ya tajavvuzkorlikdan saqlanishini bildirib
o‘
tadi.
34-qoida (b) bandiga k
o‘ra, da’vogar sudda taqdim etiladigan dalillar shaklini aniqlash
huquqiga ega b
o‘ldi, agarda da’vogar bu ishni qilmasa, bu huquq javobgarga beriladi [4].
34-qoida (a) bandi, 1-qismiga binoan raqamli axborotning qanday shaklda b
o‘
lishidan
qat’iy nazar, zarurat tug‘ilsa, javobgar tomonidan “foydalanish uchun maqbul shaklga
aylantirish” talab qilinishi mumkin [6]. Bundan tashqari, sud o‘
qilishi mumkin b
o‘
lmagan
b
o‘
sh joy fayllarini ishlab chiqaruvchi ekspertdan tegishli qismlarni ajratib olish va
tarjima qilishni yoki tomonlarni axborotni osongina
o‘qishni ta’minlash uchun vositani
taqdim etishni talab qilishi mumkin.
Yangi qoidalar elektron axborotni ochishga qaratilgan b
o‘
lsa-da, qabul qilingan
qarorlarning aksariyati sud jarayonida raqamli dalillarning qabul qilinishi bilan bo
g‘
liq
muammolarni keltirib chiqarmoqda. Ajablanarlisi shuki, raqamli dalillarni qabul qilish
bo
g‘
liq chiqarilgan qarorlarning aksariyati jioyat ishlariga aloqadordir. Raqamli dalillarni
sudda oshkor qilishdan oldin, dalillar bilan bo
g‘
liq t
o‘
siqlar, ularni t
o‘
plash, tiklash, tahlil
qilish va taqdim etishning samarasiz usullari bilan amalga oshirilishi qanchalik jiddiy
muammolarga olib kelishini baholashi kerak.
Sudda k
o‘
rilayotgan ish xoh fuqarolik, xoh jinoyat bilan bo
g‘
liq b
o‘
lsin, tergov
dalillarni t
o‘
plash bilan boshlanadi. Not
o‘g‘
ri bajarilgan b
o‘
lsa, dalillar
o‘
z ahamiyatini
y
o‘
qotishi mumkin. Ayni paytda, raqamli dalillarni kompyuterning qattiq disklaridan
yi
g‘
ish va tadqiq qilish uchun eng ommalashgan vosita Guidance Software Inc. ning
EnCase dasturi hisoblanadi [7]. Dalillarni t
o‘
plashni amalga oshirish uchun ekspertlar
EnCase Imager dasturidan foydalanib, qattiq diskni eng kichik elementlarini
ham
o‘
zgartirmasdan t
o‘
liq nusxa k
o‘
chirishadi. Ushbu jarayon
“
aks ettirish
”
yoki
"kriminalistik nusxalash" deb ataladi va ushbu metodologiya Q
o‘
shma Shtatlar v. Kuk,
777 N.E.2d 882 (Ogayo shtati App., 2002) ishida birinchi marta amalga oshirilgan. Bu
jinoiy ishda sudlanuvchi kompyuterining qattiq diskidan olingan dalillarga y
o‘
l
q
o‘yilmasligiga asoslanib, sudlanganligiga e’tiroz bildirgan. Nusxa ko‘
chirish jarayonining
batafsil muhokamasidan s
o‘ng, olingan ma’lumotlarning haqiqiyligi va shubhalanish
ehtimoli y
o‘
qligi haqida appellyatsiya sudi dalillarni t
o‘g‘
ri tan olinganligi t
o‘g‘
risida
qaror chiqaradi.
Nusxa k
o‘
chirishning boshqa usullari hozircha potensial jihatdan tegishli barcha
ma’lumotlarni saqlamaydi [8]. Natijada, bunday usullar to‘
plash natijalarini t
o‘
liq
t
o‘
ldirmaydi va qarshilik k
o‘
rsatish uchun kuchli imkoniyat yaratuvchi materiallarini
keltirib chiqaradi va dalillarni qabul qilish uchun t
o‘
siqlar hosil qiladi. Bunday vaziyatda
sudlar uchinchi tomon
–
mustaqil va xolis ekspertlarni sud dalillarini t
o‘
ldirish uchun
qattiq disklardan “aks ettirish” yoki “klon qilish” shaklida nusxa ko‘
chirish uchun yollaydi
[9]. Sudlar raqamli axborotning, dalilning yuqori darajadagi nusxalarini yaratishda
o‘
z
talablarini doimiy ravishda takomillashtirmoqda. Taylor vs Q
o‘
shma Shtatlar ishida
93 SW.3d 487, 507 (TEXAS, 2002), sud tomonidan olingan nusxalar
o‘
zgartirilmaganigini
isbotlash uchun nusxalangan kompyuterning
xesh
larini [10] yaratish muhimligini tan
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2022) / ISSN 2181-1415
562
olgan. Xash qiymati
–
ma’lumotlarning o‘
zgarganligini tekshirish uchun tez-tez
ishlatiladigan ma’lumotlarning kichik raqamli izlari hisoblanadi. O‘
sha vaziyatda sud,
qisman jinoyat ishini bekor qildi, chunki tergov xodimi xesh qiymatlarini e’tiborga
olmagan edi va shu bilan ma’lumotlarning haqiqiyligi va natijada yuzaga keladi
gan
tahlillarni shubha ostiga q
o‘
ydi [11]. Sud maslahatchilari raqamli dalillar bilan bo
g‘
liq bu
jarayon haqida aniq ma’lumotga ega bo‘
lishi, raqamli dalillarni t
o‘
plash va tergov qilish
b
o‘
yicha aniqroq qarorlar chiqarishiga yordam beradi.
FOYD
А
L
А
NILG
А
N
А
D
А
BIYOTL
А
R RO
‘
YX
А
TI:
1.
Simson L. Garfinkel, “Digital Forensics”,
Scientific American (September-October
2013), available at: www.americanscientist.org/issues/pub/digital-forensics.
2.
“2004 Workplace E
-
Mail and Instant Messaging Survey”, American Management
Association, New York, New York 2004.
3.
Dillard, Stephen C., “Litig
ation as the Great Equalizer: New Fulbright & Jaworski
Survey Finds,” Sarbanes
-Oxley Compliance Journal, 2005.
4.
Federal Rules of Evidence, December 2006.
5.
Hosmer, Chet, “Proving the Integrity of Digital Evidence with Time,” 1st Int’l J. Of
Digital Evidence, 2002.
6.
Ryan, Daniel J., Shpantzer, Gal, “Legal Aspects of Digital Forensics”, The George
Washington University, Washington, D. C., September 2002.
7.
Palmer G., ‘A Road Map for Digital Forensic Research,’ the First Digital Forensic
Research Workshop (DFRWS), November, Utica, New York, 2001.
8.
Carrier
B. ‘Open Source Digital Forensics Tools: The Legal Argument’, @stake
Research Report, October 2002 and Digital Data Acquisition Tool Specification, Nat’l Inst.
Standards & Tech. U.S. Dep’t Commerce, Oct. 4, 2004.
9.
Simon Prop. Group L.P. v. my Simon, Inc., 2000 U.S. Dist. LEXIS 8950 (S.D. Ind.
2000) and United States v. Alexander, 2004 U.S. Dist. LEXIS 27790 (E.D. Mich. 2004).
10.
Xesh (hash)
–
xesh funktsiyasi turli hajm va o‘lchamdagi ma’lumotlarni
muayyan hajmdagi ma’lum
otlarga xaritalash uchun ishlatiladigan funksiyalar. Xesh
funktsiyasi tomonidan qaytarilgan qiymatlarga xesh qiymatlari, xash kodlari,
tizimlashtirilgan kodlar yoki oddiy xeshlar deyiladi. H(z,n + 1) =
H(z,n) → n/(n
+ 1).
11.
Taylor v. State, 93 S.W.3d 487 (Tex. App. 2002).
12.
Khamidov Bakhtiyor Khamidovich et al. “General Theoretical Issues of
Improving Private Forensic Methods In The Field Of Combat Against Cybercrime”.
Psychology and education (2021) 58(1): 2705-2712 DOI: https://doi.org/10.17762/
pae.v58i1.1153.
13.
Топилдиева
Д. Кибержиноятларни тергов қилиш муаммолари //
Общество и инновации. –
2021.
–
Т. 2. –
№. 11/S. –
С. 292–
296.
14.
Каримов Бобуржон
Научно
-
теоретические вопросы категории цифровых
доказательств // Review of law sciences. 2020. №Спецвыпуск. URL:
https://cyberleninka.ru/article/n/nauchno-teoreticheskie-voprosy-kategorii-tsifrovyh-
dokazatelstv (дата обращения: 14.03.2022).
