Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Distinctive features of organizing a law firm's activities
Valisher DAVLYATOV
1
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received January 2025
Received in revised form
15 January 2025
Accepted 25 February 2025
Available online
25 March 2025
The article analyzes the distinctive features of organizing a
law office's activities, which is considered an important step in
ensuring the effective functioning of the legal profession and
improving conditions in its legal environment. A law office can
consist of several lawyers, which enables the office to provide
effective and comprehensive legal services. As a result of
multiple specialists working as a team, the capability to resolve
legal issues in various fields increases.
2181-
1415/©
2025 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol6-iss2/S-pp
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
advocacy,
law office,
law,
legal protection,
bar association.
Advokatlik byurosi faoliyatini tashkil etishning oʻziga xos
xususiyatlari
ANNOTATSIYA
Kalit so
‘
zlar:
advokatura,
advokatlik byurosi,
huquq,
huquqiy himoya,
advokatlar hayʼati
.
Maqolada advokatlik byurosi faoliyatini tashkil etishning
oʻziga xos xususiyatlari tahlil qilingan boʻlib, advokaturaning
samarali faoliyatini taʼminlash va uning huquqiy
muhitidagi
holatlarni yaxshilash uchun muhim qadam hisoblanadi.
Advokatlik byurosi bir necha advokatlardan iborat boʻlishi
mumkin, bu byuroning samarali va keng koʻlamli huquqiy
xizmatlar koʻrsatishiga imkoniyat beradi. Bir necha
mutaxassislar jamoa boʻlib
ishlashi natijasida turli sohalardagi
huquqiy muammolarni yechish imkoniyati oshadi.
1
Doctor of Science in Law (DSc), Associate Professor.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2025) / ISSN 2181-1415
223
Особенности организации деятельности адвокатского
бюро
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
адвокатура,
адвокатское бюро,
право,
правовая защита,
коллегия адвокатов
.
В статье анализируются особенности организации
деятельности адвокатского бюро, что является важным
шагом для обеспечения эффективной работы адвокатуры и
улучшения ситуации в её правовой среде. Адвокатское
бюро может состоять из нескольких адвокатов, что
позволяет оказывать широкий спектр юридических услуг.
В результате совместной работы специалистов возрастает
возможность решения правовых проблем в различных
сферах.
KIRISH
Keyingi yillarda mamlakatimizning barcha sohalarida amalga oshirilayotgan tub
islohotlar advokatura institutini ham zamon bilan hamohang tarzda rivojlantirishni,
uning huquqiy asoslarini takomillashtirishni taqozo etmoqda. O
‘
zbekiston Respublikasi
Prezidentining 2018-yil 12-mayda qabul qilingan PF
–
5441-son Farmoni [1]da
mamlakatimizda advokatura institutining holatiga baho berilib, uning mavjud
muammolari e
’
tirof etilgan holda ularni hal etishga qaratilgan chora-tadbirlar belgilab
berildi.
Chunonchi, advokatlik byurolarini ta
’
sis etgan advokatlar o
‘
z faoliyatini o
‘
zlariga
tegishli bo
‘
lgan turar joylarida amalga oshirishi mumkinligi belgilandi. Avvallari ushbu
turar joylarni advokatlik byurosi faoliyatida foydalanish uchun noturar joy toifasiga
o
‘
tkazish talab qilinar edi. Bu esa advokatlik byurolarini tashkil etishga muayyan
darajada to‘siq bo‘lgan, desak yanglishmaymiz. Chunki advokatlik byurosida faoliyat
ko‘rsatuvchi yakka advokatning noturar joyni sotib olishi yoki ijaraga olishi advokatlik
tuzilmasining ushbu shakliga bo‘lgan talabni tu
shirib yuboradi [2]. Aytish kerakki, turar
joydan foydalanish huquqining mavjudligi advokatlik byurosida faoliyat ko‘rsatuvchi
advokatlarning noturar joylardan foydalanish huquqini inkor etmaydi.
R.G.Melnichenko va V.N.Boychenko “advokatlik byurosi faoliya
tini noturar joylarda
ham amalga oshirish huquqi advokatlarning “maishiy mustaqilligi” sifatida baholanadi,
ya’ni uning kundalik ish faoliyatida shovqin
-
suronning kam bo‘ladi” [3], deb ta’kidlasalar,
Y.F. Lubshev “agar turar joyda tashrif buyuruvchilarni q
abul qilish, ular bilan alohida
suhbatlashish va advokatlik sirini saqlash uchun yetarli shart-
sharoitlar bo‘lmasa,
bunday turar joylardan foydalanmaslik zarur” [4], degan g‘oyani ilgari suradi.
Tadqiqotlar shuni ko‘rsatmoqdaki, Rossiya Federatsiyasida adv
okatlik byurosi faoliyatini
turar joylarda amalga oshirish uchun oila a’zolarining notarial tasdiqlangan ruxsati zarur.
Fikrimizcha, bu oila a’zolarining ushbu turar joydan birgalikda foydalanishida nizolar
kelib chiqishining oldini olishga xizmat qiladi.
Shu bois, advokatlik byurolarini ta’sis etgan advokatlar o‘z faoliyatini o‘zlariga
tegishli bo‘lgan turar joylarida amalga oshirishi mumkinligi belgilanligidan kelib chiqib
hamda advokatlik byurosi advokatiga tashrif buyuruvchilarni qabul qilish, ular bilan
alohida suhbatlashish va advokatlik sirini saqlash uchun yetarli shart-sharoitlarni
yaratish maqsadida Advokatlar palatasining Boshqaruvi tomonidan tasdiqlanadigan
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2025) / ISSN 2181-1415
224
“Turar joyda advokatlik byurolari faoliyatini tashkil etishning minimal talablari”ni ishl
ab
chiqish va qabul qilish maqsadga muvofiq.
METODOLOGIYA
Maqolada analiz, sintez, qiyosiy tahlil, indeksiya, deduksiya metodlaridan
foydalanilgan.
TADQIQOT NATIJALARI
Ta’kidlash joizki, “Advokatura to‘g‘risida”gi Qonunning 41
-moddasiga asosan
advokatlik byurosi advokatlik faoliyatini yakka tartibda amalga oshirish uchun advokat
tomonidan ta’sis etilgan, notijorat tashkiloti bo‘lgan advokatlik tuzilmasidir [5].
O‘tmishga nazar tashlasak, qonunda ilk bor advokatlik tuzilmalari sifatida amalda faoliyat
ko‘rsatayotgan advokatlar hay’ati bilan bir qatorda advokatlik firmasi, advokatlik
byurosini tashkil etishi mumkinligi belgilab qo‘yildi. Bu esa yuridik yordam ko‘rsatishda
kasbiy faoliyatni individuallashtirishga qaratilgan ilg‘or demokratik islohotlarni amal
ga
oshirish zarurligidan dalolat beradi. Yuqorida ta’kidlanganidek, advokatlik byurolarini
ta’sis etgan advokatlar o‘z faoliyatini o‘zlariga tegishli bo‘lgan turar joylarda amalga
oshirishi mumkin.
Advokatlik byurolarining tarixiy rivojlanishi va ularning
son jihatdan ko‘payish
tendensiyasiga e’tibor bersak, keyingi yillarda advokatlik tuzilmasining ushbu shakli
keng tarqalmoqda. Masalan, 1997-yil 1-iyulda mamlakatimizda 80 ta advokatlik byurosi
ro‘yxatga olingan bo‘lsa, 2005
-yil 1-
yanvar holatiga ko‘ra ula
rning soni 289 tani [6],
2019-yil 1-
yanvar holatiga ko‘ra 1 154 tani, 2023
-yil 1-yanvar holatida 2 336 tani, 2025-
yil 1-yanvar holatida esa 2876 tani tashkil etgan [7]. Bu esa mamlakatimizda advokatlik
byurolari soni yildan-
yilga o‘sib borayotganini ko‘rsa
tadi. Shu bois, advokatlik
byurosining samarali faoliyat ko‘rsatishi uchun qulay huquqiy muhit va iqtisodiy
kafolatlar yaratish davlat oldida turgan hal etishi lozim bo‘lgan muhim masaladir.
“Advokatura to‘g‘risida”gi Qonunda advokatlik byurosi uchun biron
-bir jiddiy
cheklovlar belgilanmagan. K.V.Pitulko, V.V.Koryakovsevning «advokatlik byurosida
advokatning mustaqilligi advokatlik tuzilmalarining boshqa shakllaridan ancha afzalligini
ta’minlaydi. Xususan, ular advokatlik tuzilmasining ushbu shaklini advoka
t
mustaqilligining “oliy tashkiliy
-
huquqiy shakli” [8], degan fikrlariga qo‘shilish lozim.
Advokatlik byurosining yana bir ijobiy jihatlaridan biri shundaki, bunda
advokatning o‘z obro‘
-
e’tiborini oshirish imkoniyatining yuqoriligidir. Advokatlik
byurosi
tashkil etilgan vaqtdan boshlab, advokat o‘zining obro‘sini, o‘ziga xos “kasbiy brendi”ni
yaratishga intiladi. Har qanday muvaffaqiyatli ish advokatni hamda advokatlik byurosini
mashhur qiladi [9]. Biroq, fikrimizcha, advokat advokatlik tuzilmasining har qanday
shaklini tanlab, o‘z o‘rnini topishi mumkin. Nazarimizda, advokatlik byurosi bu
mashhurlik yoki o‘zining boshqa hamkasblaridan mustaqil bo‘lish emas, balki o‘ziga
yuksak mas’uliyatni qabul qilishga tayyor advokatlarning tanlovidir.
Advokatlik
byurosining o‘ziga xos xususiyatlaridan yana biri bu advokatlik byurosi
bino va inshootlari ta’minoti uchun sarf
-
harajatlarning kamligidir. “Advokat noturar joy
sotib olishi, uni ta’mirlashi, mebel va boshqa jihozlarni sotib olishga yoki energiya
ta’minoti uchun oshirilgan (yuridik shaxslar uchun belgilangan) tarzda to‘lovlarni amalga
oshirishga majbur emas”. Fikrimizcha, advokatlarni o‘z ish faoliyatini tashkiliy jihatdan
samarali tashkil etish uchun davlat tomonidan imtiyozli kreditlar, ssudalar va boshqa
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2025) / ISSN 2181-1415
225
imtiyozlarni qonunchilikda mustahkamlash muhim ahamiyatga ega. Ushbu masalalarni
yaqin istiqbolda hal etish advokatura institutining jozibadorligini, advokatlar tomonidan
ko‘rsatiladigan yuridik yordam sifatini kuchaytirishga xizmat qiladi.
Shu bilan birga, advokatlik byurosida advokatlik faoliyatini amalga oshirishning
salbiy jihatlari ham mavjud.
Birinchidan
, ishonch bildiruvchi shaxsga (himoya ostidagi shaxsga) yuridik
yordam ko‘rsatish davomida uni qabul qilish, unga maslahat va tushuntirishlar beris
h
uchun yetarli imkoniyatlarning mavjud bo‘lmasligidir. Qayd etish joizki, advokatlik
faoliyatini turar joyda amalga oshirish, garchi unda barcha shart-sharoitlar mavjud
bo‘lsa
-da, ofis yoki noturar joydagi ishchanlik muhitini yarata olmaydi.
Ikkinchidan
, advokatlik faoliyatini amalga oshirish davomida advokatlik byurosi
uchun barcha sarf-xarajatlar yakka shaxs
–
advokat zimmasiga tushadi. Bu bilan
advokatlik byurosi boshqa advokatlik tuzilmalaridan farq qiladi.
Uchinchidan
, advokatlik byurosida faoliyat yuritishda advokatning soliq
hisobotlarini topshirish bilan bog‘liq huquqbuzarliklar uchun javobgarlikka tortilish
ehtimoli yuqoridir. Shu bois bu haqda tajribali amaliyotchi mutaxassislar A.Xomenya va
M.Shoginning qonunchilikka kiritilayotgan o‘zgartish va qo‘shimchalardan boxabar bo‘lib
borishda qiyinchiliklar, huquqni muhofaza qiluvchi organlar, ishonch bildiruvchi (himoya
ostidagi) shaxslar va umuman boshqa shaxslar bilan jiddiy nizolar yuzaga kelganda
hamkasblarining tezkor va amaliy ko‘magidan foydalana o
lmaydi [10], degan fikrlariga
qo‘shilish lozim.
To‘rtinchidan
, advokatlik byurosining barqaror, doimiy tarzdagi ishonch
bildiruvchi shaxslari nisbatan kamroq bo‘ladi. Chunonchi, advokat bir shaxsning
topshirig‘ini bajarish uchun xizmat safariga ketgan taqd
irda, boshqa bir shaxslarning
topshiriqlarini bajarishga imkonsiz bo‘lib qoladi. Bu esa yirik tadbirkorlik subyektlari
yakka tartibdagi advokatlik tuzilmasidan ko‘ra advokatlik tuzilmalarining jamoaviy
shakllarini afzal deb bilishlari tabiiy.
Beshinchidan va eng asosiysi
, advokatlik byurosida advokatlik kasbi uchun
ishchanlik muhitining juda ham pastligidir. Ya’ni advokatlik byurosida muayyan huquqiy
masala bo‘yicha o‘zaro fikr
-
mulohaza almashish, o‘ziga xos malaka oshirish imkoni
mavjud emas. Fikrimizcha, yakka tartibda advokatlik faoliyatini amalga oshirishda
tajribali advokatlardan maslahatlar olish, ularning kasbiy bilim, malaka va ko‘nikmalari,
tajribalarni o‘zaro almashish imkoniyati kam. O‘z faoliyatini yangi boshlagan
advokatlarga advokatlik tuzilmas
ining ushbu shakli unchalik ham to‘g‘ri kelmaydi.
Chunki, advokatlik faoliyatini endi boshlagan advokat yakka o‘zi advokaturaning sir
-
asrorlari va kasbiy qadriyatlariga ega bo‘la olmaydi. Tajribali advokatlar bilan u yoki bu
ish bo‘yicha fikr almashish imkoni bo‘lmaydi. Shuning uchun, nazarimizda, advokaturaga
kirib kelayotgan shaxslar dastavval jamoaviy tarzdagi advokatlik tuzilmasining boshqa
shakllarida o‘z faoliyatini boshlashi lozim.
Advokatura sohasiga endi kirib kelgan, hali yetarli ish tajribasiga e
ga bo‘lmagan
advokatning yakka tartibda faoliyat ko‘rsatishi kelajakda muayyan qiyinchilik va
muammolarni keltirib chiqarishi tabiiy hol. Chunki kasbiy ko‘nikma bo‘yicha ish
tajribasiga ega bo‘lish uchun ma’lum bir muddat va jamoaviy muhit talab etiladi.
T
ahlillar shuni ko‘rsatadiki, Toshkent shahrida advokatlarning soni 2016
-yilda
1713 nafarni, 2017-
yilda 1736 nafarni tashkil etgan bo‘lsa, 2016
-yilda jami 223 nafar,
2017-yilda 174 nafar advokat intizomiy javobgarlikka tortilgan. Intizomiy jazo
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2025) / ISSN 2181-1415
226
qo‘llanilgan
jami 397 nafar advokatning 322 nafari ilgari sud, prokuratura va boshqa
davlat organlarida, 61 nafari yuridik xizmatda, 26 nafari esa, avvaldan advokat bo‘lib
ishlab kelgan [11]. Mazkur statistik ma’lumotlar tahlili shundan dalolat beradiki, buning
asosiy sababi ularda advokatlik faoliyatini amalga oshirish uchun hayotiy va yetarli
kasbiy tajriba, ko‘nikmaning yetishmasligi hamda advokatlik faoliyatining mazmun
-
mohiyatini tushunish, kasb etika qoidalarini yetarli darajada o‘zlashtirmaganligi pand
bergan. B
u borada Ukraina Advokatlar milliy assotsiatsiyasi raisi L.Izovitovaning “agar
advokat bo‘lishni istagan shaxs huquqni muhofaza qiluvchi organlardan kelsa, u albatta,
majburiy stajirovkadan o‘tishi lozim. Prokuror advokat qanday fikrlashini darrov
tushuna
olmaydi” [12], deb bildirgan fikri o‘rinlidir. Rossiya [13], Belarus [14] kabi
davlatlarning advokatura qonunchiligida yakka tartibdagi shaklga asoslangan advokatlik
tuzilmasini tashkil etish uchun advokatlarga kamida uch yillik advokatlik staji
belgilangan.
XULOSA
Shu bois “Advokatura to‘g‘risida”gi Qonun 41
-moddasining birinchi qismiga
kamida uch yil advokat sifatida faoliyat ko‘rsatgan advokatlarga advokatlik byurosini
tashkil etgan holda yakka tartibda faoliyat ko‘rsatishga ruxsat berish haqidagi
normani
kiritish maqsadga muvofiqdir.
Ushbu taklifning hayotga tatbiq etilishi advokatlik byurolari asosida faoliyat
ko‘rsatayotgan advokatlar tomonidan malakali yuridik yordam ko‘rsatishga xiznat qiladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1. O‘zbekiston Res
publikasi Prezidentining 2018-yil 12-mayda qabul qilingan
«Аdvokatura instituti samaradorligini tubdan oshirish va advokatlarning mustaqilligini
kengaytirish chora-
tadbirlari to‘g‘risida»gi PF–
5441-sonli Farmoni // Qonun hujjatlari
ma’lumotlari milliy baza
si, 14.05.2018-y., 06/18/5441/1210-son
2.
Адвокатура: учебник для бакалавров / отв. ред. Ю.С.Пилипенко. –
2-
е изд.,
перераб. и доп. –
Москва: Проспект, 2019 С. 91.
3.
Мельниченко Р. Г., Бойченко В. Н. Законные основания использования
адвокатом жилого помещения не по назначению // Адвокат (журнал). 2006. № 2. С.
21-23.
4.
Лубшев
Ю.Ф. Комментарий к Федеральному закону «Об адвокатской
деятельности и адвокатуре в Российской Федерации» (постатейный). –
М.: ТОН –
Профобразование, 2002. С. 130; Научно
-
практический комментарий к
Федеральному закону «Об адвокатской деятельности и адвокатуре в Российской
Федерации» / Под ред. Д. Н. Козака. –
М.: «Статут», 2003. С. 99
-100.
5. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Аxborotnomasi, 1997
-y., 2-son, 48-
modda.
6. O‘zbekiston Аdvokatlar Аssotsiatsiyasi Boshqaruvining 2003
-2007 yillardagi
faoliy
ati to‘g‘risida hisobot. // Advokat. №3/2007
-yil B. 7-9.
7. O‘zbekistonda advokatura: joriy holati va rivojlanish istiqbollari (tahliliy
ma’lumot). B.Salomov, V.Davlyatov, S.Pardaev, G.Sayfieva.
- Toshkent : Baktria press,
2020. B. 15.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
02 (2025) / ISSN 2181-1415
227
8.
Питулько К.В., Коряковцев В.В. Постатейный комментарий к ФЗ «Об
адвокатской деятельности и адвокатуре в Российской Федерации»
-
СПб: Питер,
2002. С. 77.
9.
Палеев И.М. Организационные и правовые основы деятельности
адвокатских бюро и кабинетов в Российской Федерации. Дис. … канд. юрид. наук. –
Москва, 2010. –
С. 133.
10.
Хоменя А., Шогин М. По каморкам? // Адвокатские вести. 2003. № 4. С. 12.
11. O‘zbekistonda advokatura: joriy holati va rivojlanish istiqbollari (tahliliy
ma’lumot). B.Salomov, V.Davlyatov, S.Pardaev, G.Sayf
ieva. - Toshkent : Baktria press,
2020. B. 51.
12. “Аdvokatura institutini rivojlantirish kontseptsiyasi: O‘zbekiston va xorijiy
mamlakatlar tajribasi” mavzusida 2019
-yil 25-
oktyabrda o‘tkazilgan advokatlarning
Toshkent xalqaro
konferentsiyasi materiallari. // Advokat. №4/ 2019. B. 43.
13. http://pravo.gov.ru/proxy/ips/?docdiv=&nd=102076346
14. http://gka.grodno.by/norm-base/37-zakon_ob_advokature.html
