Mualliflar

  • Mamarajabov Nodirbek Qodir o'g'li
  • Hakimov Nodirbek Bobojon o'g'li
  • G'aniyev Suxrob Abduvali o'g'li

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.tadqiqotlar.97306

Kalit so‘zlar:

Kalit so'zlar: chaqqonlik jismoniy sifat qiziqarli o'yinlar boshlang'ich sinf jismoniy tarbiya o'yin texnologiyalari eksperimental tadqiqot.

Annotasiya

ANNOTATSIYA 
Ushbu  tezisda  boshlang'ich  sinf  o'quvchilarida  chaqqonlik  jismoniy  sifatini 
rivojlantirishda qiziqarli milliy va harakatli o'yinlarning ta'siri tahlil qilingan. 3-sinf 
o'quvchilari  o'rtasida  o'tkazilgan  tajribaviy  tadqiqot  natijalariga  ko'ra,  tanlangan 
qiziqarli  o'yinlar  majmuasi  o'quvchilarning  chaqqonlik  ko'rsatkichlarini  (30  metrga 
yugurish,  uzunlikka  sakrash,  bukilib-to'g'rilaniш)  sezilarli  darajada  yaxshilagan. 
Qiziqarli o'yinlar o'quvchilarda hamkorlik, kommunikativ ko'nikmalar, muammolarni 
hal qilish va liderlik qobiliyatlarini ham rivojlantirgan. Tadqiqot natijalariga asoslanib, 
boshlang'ich  sinf  jismoniy  tarbiya  mashg'ulotlarida  qiziqarli  o'yinlardan  samarali 
foydalanish uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. 


background image

T A D Q I Q O T L A R

jahon ilmiy – metodik jurnali


https://scientific-jl.com

62-son_5-to’plam_May-2025

221

ISSN:3030-3613

BOSHLANG'ICH SINF O'QUVCHILARIDA QIZIQARLI O'YINLAR

ORQALI CHAQQONLIKNI RIVOJLANTIRISH

Mamarajabov Nodirbek Qodir o'g'li

Hakimov Nodirbek Bobojon o'g'li

Jismoniy madaniyat yo'nalishi 1-bosqich 110-guruh talabalari

Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti

Ilmiy rahbar:

G'aniyev Suxrob Abduvali o'g'li

“Jismoniy tarbiya va sport” kafedrasi Milliy va

harakatli o'yinlar o'qitish metodikasi fani o'qituvchisi

ANNOTATSIYA

Ushbu tezisda boshlang'ich sinf o'quvchilarida chaqqonlik jismoniy sifatini

rivojlantirishda qiziqarli milliy va harakatli o'yinlarning ta'siri tahlil qilingan. 3-sinf
o'quvchilari o'rtasida o'tkazilgan tajribaviy tadqiqot natijalariga ko'ra, tanlangan
qiziqarli o'yinlar majmuasi o'quvchilarning chaqqonlik ko'rsatkichlarini (30 metrga
yugurish, uzunlikka sakrash, bukilib-to'g'rilaniш) sezilarli darajada yaxshilagan.
Qiziqarli o'yinlar o'quvchilarda hamkorlik, kommunikativ ko'nikmalar, muammolarni
hal qilish va liderlik qobiliyatlarini ham rivojlantirgan. Tadqiqot natijalariga asoslanib,
boshlang'ich sinf jismoniy tarbiya mashg'ulotlarida qiziqarli o'yinlardan samarali
foydalanish uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Kalit so'zlar

: chaqqonlik, jismoniy sifat, qiziqarli o'yinlar, boshlang'ich sinf,

jismoniy tarbiya, o'yin texnologiyalari, eksperimental tadqiqot.

1. KIRISH

Boshlang'ich ta'lim davri (6-10 yosh) bolalarning jismoniy va psixologik

rivojlanishida muhim bosqich hisoblanadi. Bu davrda jismoniy sifatlarni, ayniqsa
chaqqonlikni rivojlantirish bolalarning kelgusi hayotiy va sport faoliyatlari uchun
poydevor yaratadi. Chaqqonlik - bu murakkab jismoniy sifat bo'lib, qisqa vaqt ichida
harakat yo'nalishini tez va aniq o'zgartira olish qobiliyatidir (Karimova, 2001).
Tadqiqotlar ko'rsatishicha, boshlang'ich sinf yoshida chaqqonlikni rivojlantirish
bolalarning asab-muskul tizimiga ijobiy ta'sir ko'rsatadi, ularning jarohatlanishdan
himoyalanishiga yordam beradi va kundalik hayotda harakatlanish faolligini oshiradi
(Qodirov, 2005).Zamonaviy pedagogikada o'yin texnologiyalari ta'lim jarayonining
muhim qismi sifatida tan olingan. Qiziqarli o'yinlar o'zining emotsionalligi, qiziqarli
syujeti va jamoaviylik ruhini shakllantirishi bilan boshlang'ich sinf o'quvchilari uchun
ayniqsa mos keladi (G'afforov, 2010). Xalqaro tadqiqotlar ko'rsatishicha, o'yinga
asoslangan jismoniy tarbiya mashg'ulotlari an'anaviy mashg'ulotlarga qaraganda


background image

T A D Q I Q O T L A R

jahon ilmiy – metodik jurnali


https://scientific-jl.com

62-son_5-to’plam_May-2025

222

ISSN:3030-3613

bolalarning motivatsiyasini va mashg'ulotlarda ishtirok etish faolligini sezilarli
darajada oshiradi (Almond, 2012; Koç va b., 2018).

O'zbekistonda boshlang'ich sinflarda qiziqarli o'yinlardan foydalanish

mavzusida bir qator tadqiqotlar o'tkazilgan (Abdullayeva, 2015; Azizxo'jayeva, 2019)
bo'lsa-da, aynan chaqqonlik jismoniy sifatini rivojlantirishdagi ta'siri yetarlicha
o'rganilmagan. Shuningdek, boshlang'ich sinf o'quvchilarining yosh xususiyatlarini
hisobga olgan holda, chaqqonlikni rivojlantiruvchi qiziqarli o'yinlarning samarali
majmuasini yaratish va ularni jismoniy tarbiya mashg'ulotlariga joriy etish metodikasi
to'liq ishlab chiqilmagan.

2. TADQIQOT METODOLOGIYASI

2.1. Tadqiqot dizayni

Tadqiqot eksperimental xarakterga ega bo'lib, tajriba va nazorat guruhlari bilan

o'tkazildi. Tadqiqot 12 hafta davom etdi va 2024-2025 o'quv yilining birinchi yarim
yilligida amalga oshirildi.

2.2. Tadqiqot ob'ekti va sub'ekti

Tadqiqot Denov shahridagi 5-umumta'lim maktabining 3-sinf o'quvchilari

o'rtasida o'tkazildi. Jami 60 nafar o'quvchi (30 nafar tajriba guruhi, 30 nafar nazorat
guruhi) tadqiqotda ishtirok etdi. O'quvchilarning o'rtacha yoshi 9,2±0,3 yilni tashkil
etdi. Guruhlarga taqsimlash tasodifiy usulda amalga oshirildi.

2.3. Tadqiqot metodlari

1.

Ilmiy-pedagogik adabiyotlar tahlili: Chaqqonlik jismoniy sifati, uni
rivojlantirish metodlari va qiziqarli o'yinlar bo'yicha ilmiy adabiyotlar o'rganildi.

2.

Pedagogik eksperiment: Tajriba guruhi o'quvchilari bilan 12 hafta davomida har
haftada 2 marotaba maxsus o'yinlar majmuasi orqali mashg'ulotlar o'tkazildi.
Nazorat guruhi an'anaviy jismoniy tarbiya dasturi asosida shug'ullandi.

3.

Jismoniy tayyorgarlik testlari: Chaqqonlik ko'rsatkichlarini aniqlash uchun
quyidagi testlar qo'llanildi:

o

30 metrga yugurish (soniya)

o

Uzunlikka sakrash (santimetr)

o

30 soniya davomida bukilib-to'g'rilanish (marta)

4.

So'rovnoma: O'quvchilarning ijtimoiy ko'nikmalarini aniqlash uchun maxsus
so'rovnoma o'tkazildi.

5.

Statistik tahlil: Olingan natijalarni qayta ishlash uchun SPSS 25.0 dasturi
yordamida Student t-test va boshqa statistik metodlar qo'llanildi. Statistik
ahamiyatlilik darajasi p<0.05 sifatida belgilandi.

3. QIZIQARLI O'YINLAR MAJMUASI

Tadqiqotda quyidagi qiziqarli o'yinlardan foydalanildi:

3.1. "Sirli xarita" o'yini


background image

T A D Q I Q O T L A R

jahon ilmiy – metodik jurnali


https://scientific-jl.com

62-son_5-to’plam_May-2025

223

ISSN:3030-3613

Qoidalar

: O'quvchilar kichik guruhlarga bo'linadilar. Har bir guruhga "sirli

xarita" beriladi, unda yo'nalishlar va vazifalar ko'rsatilgan bo'ladi. O'quvchilar
xaritadagi yo'nalishlar bo'yicha harakatlanib, belgilangan vazifalarni bajarishlari kerak.
Vazifalar turli harakat elementlarini o'z ichiga oladi (sakrash, emaklab o'tish, to'siqlarni
aylanib o'tish va h.k.). Barcha vazifalarni birinchi bo'lib bajargan guruh g'olib
hisoblanadi.

Rivojlantiriladigan chaqqonlik elementlari

: Fazoviy orientatsiya, harakat

koordinatsiyasi, harakat yo'nalishini tez o'zgartirish qobiliyati, jamoaviy harakatlanish.

Metodik ko'rsatmalar

: Xaritadagi vazifalar o'quvchilarning yoshiga mos

bo'lishi kerak. Vazifalar orasidagi masofa xavfsiz va aniq belgilangan bo'lishi lozim.
O'qituvchi o'yin jarayonini nazorat qilib turishi zarur.

3.2. "Sehrli halqalar" o'yini

Qoidalar

: Sport zalining polida turli rangli halqalar joylashtiriladi. O'qituvchi

signal berganda, o'quvchilar har xil harakatlarni bajaradilar (yugurish, sakrash va h.k.).
Signal o'zgarganda, o'qituvchi biron-bir rangni aytadi va o'quvchilar tezda o'sha
rangdagi halqalarning ichiga turishlari kerak. Halqaga sig'magan yoki noto'g'ri
rangdagi halqaga turgan o'quvchi o'yindan chiqadi.

Rivojlantiriladigan chaqqonlik elementlari

: Reaksiya tezligi, harakat

yo'nalishini tez o'zgartirish qobiliyati, fazoviy orientatsiya, diqqatni jamlash.

Metodik ko'rsatmalar

: Halqalar soni o'quvchilar sonidan 3-4 ta kam bo'lishi

kerak. O'yin tempini asta-sekin oshirish mumkin. Ranglarni aytish chastotasini
o'zgartirish orqali qiyinlik darajasini boshqarish mumkin.

3.3. "Robot va boshqaruvchi" o'yini

Qoidalar

: O'quvchilar juftliklarga bo'linadilar. Har bir juftlikda bir o'quvchi

"robot", ikkinchisi "boshqaruvchi" bo'ladi. "Robot" faqat "boshqaruvchi"ning
ko'rsatmalarini bajaradi. "Boshqaruvchi" o'z "robot"ini to'siqlar orasidan olib o'tishi
kerak. "Robot" ko'zi bog'langan holda harakat qiladi. "Boshqaruvchi" faqat so'zlar
orqali yo'nalish berishi mumkin (oldinga, orqaga, o'ngga, chapga va h.k.). Belgilangan
masofani birinchi bo'lib xatosiz bosib o'tgan juftlik g'olib bo'ladi.

Rivojlantiriladigan chaqqonlik elementlari

: Fazoviy orientatsiya, harakat

aniqligini boshqarish, reaksiya tezligi, kommunikatsiya ko'nikmalari.

Metodik ko'rsatmalar

: To'siqlar xavfsiz bo'lishi kerak. "Robot"larning ko'zlari

yaxshi bog'langaniga ishonch hosil qilish lozim. O'qituvchi xavfsizlikni ta'minlash
uchun har bir juftlikni kuzatib turishi kerak.

3.4. "Sehrli tayoqcha" o'yini

Qoidalar

: O'quvchilar doira shaklida turadilar. Har bir o'quvchining qo'lida

vertikal holatda turgan gimnastika tayoqchasi bo'ladi. O'qituvchi signal berganda,
o'quvchilar o'z tayoqchasini qo'yib yuborib, soat yo'nalishi bo'yicha bir qadam oldinga
harakatlanib, yonidagi o'quvchining tayoqchasini yerga tushib ketmasidan ushlab


background image

T A D Q I Q O T L A R

jahon ilmiy – metodik jurnali


https://scientific-jl.com

62-son_5-to’plam_May-2025

224

ISSN:3030-3613

olishlari kerak. Tayoqchani ushlab ololmagan yoki yerga tushirib yuborgan o'quvchi
o'yindan chiqadi.

Rivojlantiriladigan chaqqonlik elementlari

: Reaksiya tezligi, chaqqonlik,

harakat koordinatsiyasi, qo'l va ko'z koordinatsiyasi.

Metodik ko'rsatmalar

: Tayoqchalar barqaror turishi uchun tekis maydon

tanlash kerak. O'yin tempini sekin-asta oshirish mumkin. O'quvchilar orasidagi masofa
bir xil bo'lishi lozim.

3.5. "Dengiz-quruqlik-osmon" o'yini

Qoidalar

: O'quvchilar maydon bo'ylab erkin harakatlanadilar. O'qituvchi

"dengiz", "quruqlik" yoki "osmon" so'zlarini aytadi. "Dengiz" so'zi aytilganda
o'quvchilar yotib, suzish harakatlarini qilishlari, "quruqlik" so'zi aytilganda o'tirib,
emaklab harakat qilishlari, "osmon" so'zi aytilganda esa sakrab, qushlar kabi qo'llarini
qoqishlari kerak. Noto'g'ri harakatni bajargan o'quvchi o'yindan chiqadi.

Rivojlantiriladigan chaqqonlik elementlari

: Reaksiya tezligi, harakat

yo'nalishini tez o'zgartirish qobiliyati, harakat koordinatsiyasi, diqqatni jamlash.

Metodik ko'rsatmalar

: O'qituvchi so'zlarni tez-tez almashtirishi kerak. O'yin

maydonini aniq chegaralash lozim. O'yin tempini asta-sekin oshirish mumkin.

3.6. "Sirli qopcha" o'yini

Qoidalar

: O'quvchilar doira shaklida turadilar. O'rtada "sirli qopcha" bo'ladi,

unda turli vazifalar yozilgan kartochkalar bo'ladi. O'quvchilar navbat bilan qopchadan
kartochka oladilar va unda yozilgan vazifani bajaradilar (masalan, bir oyoqda turib 5
marta sakrash, maydoni aylanib yugurish, muvozanat saqlagan holda 10 gacha sanash
va h.k.). Vazifani to'g'ri bajargan o'quvchi 1 ball oladi. Ko'p ball to'plagan o'quvchi
g'olib hisoblanadi.

Rivojlantiriladigan chaqqonlik elementlari

: Harakat koordinatsiyasi,

muvozanat, fazoviy orientatsiya, harakat aniqligini boshqarish.

Metodik ko'rsatmalar

: Kartochkadagi vazifalar o'quvchilarning yoshiga mos

bo'lishi kerak. Vazifalar turli-tuman bo'lishi lozim. O'qituvchi vazifalar bajarilishini
nazorat qilib turishi zarur.

4. TADQIQOT NATIJALARI

4.1. Chaqqonlik ko'rsatkichlarining o'zgarishi

Tajribadan oldin va keyin o'tkazilgan testlar natijasida tajriba guruhi o'quvchilarining
chaqqonlik ko'rsatkichlarida sezilarli o'zgarishlar kuzatildi (1-jadval).

1-jadval.

Tajriba guruhi o'quvchilarining chaqqonlik ko'rsatkichlari dinamikasi

Ko'rsatkich

Tajribadan
oldin

Tajribadan
keyin

O'zgarish

p
qiymati

30

metrga

yugurish

(soniya)

7.5

6.8

-0.7 soniya <0.05


background image

T A D Q I Q O T L A R

jahon ilmiy – metodik jurnali


https://scientific-jl.com

62-son_5-to’plam_May-2025

225

ISSN:3030-3613

Ko'rsatkich

Tajribadan
oldin

Tajribadan
keyin

O'zgarish

p
qiymati

Uzunlikka sakrash (sm)

115.4

128.7

+13.3 sm <0.05

Bukilib-to'g'rilanish
(marta)

8.3

12.5

+4.2 marta <0.01

Tajriba guruhi o'quvchilarining 30 metrga yugurish ko'rsatkichi o'rtacha 0.7

soniyaga yaxshilandi (p<0.05), uzunlikka sakrash natijasi 13.3 sm ga oshdi (p<0.05),
bukilib-to'g'rilanish ko'rsatkichi esa 4.2 martaga ko'paydi (p<0.01). Bu o'zgarishlar
statistik jihatdan ahamiyatli hisoblanadi.

4.2. Ijtimoiy ko'nikmalarni rivojlanish ko'rsatkichlari

Qiziqarli o'yinlar o'quvchilarning ijtimoiy ko'nikmalarini ham rivojlantirishga yordam
berdi (2-jadval).

2-jadval.

Ijtimoiy ko'nikmalarni rivojlantirish ko'rsatkichlari

Ko'rsatkich

Tajriba
guruhi
(oldin)

Tajriba
guruhi
(keyin)

Nazorat
guruhi
(oldin)

Nazorat
guruhi
(keyin)

p
qiymati

O'zgarish
(%, Tajriba
guruhi)

Hamkorlik
ko'nikmasi (max
25)

14.5 ± 2.3 21.2 ± 1.8 14.3 ± 2.4 16.1 ± 2.0 <0.001 +46.2%

Kommunikativ
ko'nikmalar (max
25)

15.2 ± 2.1 20.7 ± 1.9 15.4 ± 2.2 16.8 ± 2.1 <0.001 +36.2%

Muammolarni hal
qilish (max 25)

13.8 ± 2.5 19.5 ± 2.0 13.9 ± 2.4 15.3 ± 2.2 <0.001 +41.3%

Liderlik
ko'nikmasi (max
25)

12.7 ± 2.6 18.3 ± 2.3 12.8 ± 2.7 14.0 ± 2.5 <0.001 +44.1%

Tajriba guruhi o'quvchilarining hamkorlik ko'nikmasi 46.2% ga, kommunikativ
ko'nikmalar 36.2% ga, muammolarni hal qilish qobiliyati 41.3% ga, liderlik ko'nikmasi
esa 44.1% ga oshdi. Bu o'zgarishlar nazorat guruhidagi o'zgarishlarga nisbatan sezilarli
darajada yuqori (p<0.001).

4.3. O'quvchilarning qiziqarli o'yinlarga munosabati

Tajriba yakunida o'tkazilgan so'rovnoma natijalariga ko'ra, tajriba guruhi

o'quvchilarining 92% i qiziqarli o'yinlar orqali o'tkazilgan mashg'ulotlarni juda
qiziqarli va foydali deb baholadilar. O'quvchilarning 87% i bunday o'yinlar ularga
yangi do'stlar orttirish va jamoa bo'lib ishlashni o'rganishga yordam berganini


background image

T A D Q I Q O T L A R

jahon ilmiy – metodik jurnali


https://scientific-jl.com

62-son_5-to’plam_May-2025

226

ISSN:3030-3613

ta'kidladilar. 85% o'quvchilar esa bunday o'yinlarni uyda ham o'ynashni boshlashgani
haqida ma'lumot berishdi.

5. MUHOKAMA

Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatdiki, qiziqarli o'yinlardan muntazam foydalanish

boshlang'ich sinf o'quvchilarining chaqqonlik ko'rsatkichlarini sezilarli darajada
yaxshilashga yordam beradi. Ayniqsa, 30 metrga yugurish, uzunlikka sakrash va
bukilib-to'g'rilanish ko'rsatkichlarida ijobiy o'zgarishlar kuzatildi. Bu natijalar boshqa
tadqiqotchilar tomonidan olingan natijalar bilan ham mos keladi. Masalan,
Abdullayeva (2015) o'z tadqiqotida boshlang'ich sinf o'quvchilariga o'yinlar orqali
jismoniy tarbiya berishning samaradorligini ko'rsatgan.
Tajribada qo'llanilgan o'yinlar an'anaviy harakatli o'yinlardan bir qator afzalliklarga
ega. "Sirli xarita", "Sehrli halqalar" va "Robot va boshqaruvchi" kabi o'yinlar o'zining
yangiligi, qiziqarli syujeti va bolalarda qiziqish uyg'otadigan elementlari bilan ajralib
turadi. Bu o'yinlar nafaqat harakatlanish, balki fikrlash, muammolarni hal qilish va
jamoada ishlash ko'nikmalarini ham rivojlantiradi.
"Sirli xarita" o'yini orqali o'quvchilar fazoviy orientatsiya va harakat koordinatsiyasini
rivojlantirib qolmasdan, balki strategik fikrlash va jamoa bo'lib qaror qabul qilish
ko'nikmalarini ham shakllantirishdi. "Robot va boshqaruvchi" o'yini kommunikatsiya
ko'nikmalari va o'zaro ishonchni rivojlantirishga yordam berdi. "Sehrli halqalar" o'yini
esa reaksiya tezligi va diqqatni jamlash qobiliyatlarini takomillashtirdi.

Qiziqarli o'yinlar o'quvchilarning ijtimoiy ko'nikmalarini rivojlantirishda ham

muhim rol o'ynadi. Tajriba guruhi o'quvchilarining hamkorlik, kommunikativ
ko'nikmalar, muammolarni hal qilish va liderlik ko'nikmasi ko'rsatkichlari nazorat
guruhiga nisbatan sezilarli darajada yuqori bo'ldi. Bu natijalar Azizxo'jayeva (2019)
tomonidan o'tkazilgan tadqiqot natijalari bilan ham mos keladi. Qiziqarli o'yinlar
o'quvchilarga jamoada ishlash, o'zaro hurmat, kelishuvchanlik va liderlik kabi ijtimoiy
ko'nikmalarni shakllantirish imkonini berdi.

Tadqiqot davomida qo'llanilgan o'yinlar majmuasi chaqqonlikning turli

elementlarini (reaksiya tezligi, muvozanat, harakat koordinatsiyasi, epchillik)
kompleks rivojlantirishga imkon yaratdi. "Sirli xarita" va "Dengiz-quruqlik-osmon"
o'yinlari harakat yo'nalishini tez o'zgartirish qobiliyatini, "Robot va boshqaruvchi"
o'yini fazoviy orientatsiya va reaksiya tezligini, "Sehrli tayoqcha" o'yini esa qo'l va ko'z
koordinatsiyasini rivojlantirishga yordam berdi.

6. XULOSA VA TAVSIYALAR

Tadqiqot natijalariga asoslanib quyidagi xulosalarni chiqarish mumkin:

1.

Qiziqarli o'yinlar boshlang'ich sinf o'quvchilarida chaqqonlik jismoniy sifatini
rivojlantirishning samarali vositasi hisoblanadi.


background image

T A D Q I Q O T L A R

jahon ilmiy – metodik jurnali


https://scientific-jl.com

62-son_5-to’plam_May-2025

227

ISSN:3030-3613

2.

Tanlangan o'yinlar majmuasi ("Sirli xarita", "Sehrli halqalar", "Robot va
boshqaruvchi", "Sehrli tayoqcha", "Dengiz-quruqlik-osmon", "Sirli qopcha")
chaqqonlikning turli elementlarini kompleks rivojlantirishga imkon yaratadi.

3.

Qiziqarli o'yinlar nafaqat chaqqonlikni, balki o'quvchilarning ijtimoiy
ko'nikmalarini ham rivojlantiradi.

Tadqiqot natijalariga asoslanib quyidagi amaliy tavsiyalarni ishlab chiqish mumkin:

1.

O'yinlarni darsning turli bosqichlarida qo'llash

: O'yinlarni darsning boshida

isinish mashqlari sifatida, asosiy qismida chaqqonlikni rivojlantirish uchun va
yakuniy qismida dam olish va emotsional holatni yaxshilash uchun foydalanish
maqsadga muvofiq.

2.

O'quvchilarning

qiziqishlarini

hisobga

olish

:

O'yinlarni

tanlashda

o'quvchilarning qiziqishlari va sevimli qahramonlarini hisobga olish lozim.
Masalan, "Robot va boshqaruvchi" o'yinini zamonaviy multfilmlar qahramonlari
bilan bog'lab o'tkazish mumkin.

3.

O'yinlarni muntazam yangilab turish

: O'quvchilarning qiziqishini saqlab

qolish uchun o'yinlar majmuasini muntazam yangilab turish, yangi elementlar
qo'shish va qiyinlik darajasini oshirib borish zarur.

4.

O'yinlarni integratsiyalashgan darslar sifatida o'tkazish

: Qiziqarli o'yinlarni

boshqa fanlar bilan integratsiyalashtirish mumkin. Masalan, "Sirli xarita"
o'yinini matematika yoki tabiatshunoslik darslarida ham qo'llash mumkin.

5.

O'yin jarayonida xavfsizlikni ta'minlash

: O'yin maydoni xavfsiz bo'lishi,

o'quvchilarning harakatlari nazorat qilinishi va jarohatlanish xavfi oldi olinishi
muhim.

6.

O'yinning ta'limiy va tarbiyaviy maqsadlarini tushuntirish

: O'quvchilarga

o'yinning nafaqat qiziqarli mashg'ulot ekanligini, balki chaqqonlikni
rivojlantirishga, jamoada ishlashga va o'zaro hurmatga o'rgatishini tushuntirish
lozim.

7.

O'yin jarayonida rag'batlantirish va baholash

: O'quvchilarning faolligi,

harakatlari va erishgan natijalari rag'batlantirib borilishi kerak. O'yin natijalari
bo'yicha kichik musobaqalar tashkil etish mumkin.

8.

Ota-onalar bilan hamkorlik qilish

: Ota-onalarga bolalarning jismoniy

rivojlanishida qiziqarli o'yinlarning ahamiyati haqida ma'lumot berish va ularni
uy sharoitida ham ushbu o'yinlarni o'ynashga undash lozim.

9.

Qiziqarli o'yinlarni jismoniy tarbiya dasturiga kiritish

: Boshlang'ich sinf

jismoniy tarbiya dasturiga qiziqarli o'yinlarni kengroq kiritish maqsadga
muvofiq. Har bir chorakda kamida 8-10 soat qiziqarli o'yinlarga ajratish tavsiya
etiladi.

Kelajakda ushbu tadqiqotni boshqa jismoniy sifatlar (kuch, chidamlilik, tezlik) bilan
bog'lab, qiziqarli o'yinlarning kompleks ta'sirini o'rganish, shuningdek turli yosh


background image

T A D Q I Q O T L A R

jahon ilmiy – metodik jurnali


https://scientific-jl.com

62-son_5-to’plam_May-2025

228

ISSN:3030-3613

guruhlari uchun mos keladigan qiziqarli o'yinlar majmuasini ishlab chiqish maqsadga
muvofiq.

ADABIYOTLAR RO'YXATI

1.

Abdullayeva,

Q.

(2015).

Boshlang'ich

sinflarda

jismoniy

tarbiya

mashg'ulotlarini tashkil etish metodikasi

. Toshkent: TDPU.

2.

Almond, L. (2012). Physical education in schools: The central component of
children's total physical activity?

Journal of Physical Activity & Health

, 9(5),

617-625.

3.

Azizxo'jayeva, N.N. (2019).

Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat

.

Toshkent: TDPU.

4.

G'afforov, Z. (2010).

O'zbek xalq o'yinlari

. Toshkent: O'qituvchi.

5.

Karimova, D. (2001).

Bolalar jismoniy tarbiyasi

. Toshkent: O'qituvchi.

6.

Koç, Y., Tekin, A., & Aykora, E. (2018). Impact of physical education classes
on selected motor


Bibliografik manbalar

ADABIYOTLAR RO'YXATI

Abdullayeva, Q. (2015). Boshlang'ich sinflarda jismoniy tarbiya

mashg'ulotlarini tashkil etish metodikasi. Toshkent: TDPU.

Almond, L. (2012). Physical education in schools: The central component of

children's total physical activity? Journal of Physical Activity & Health, 9(5),

-625.

Azizxo'jayeva, N.N. (2019). Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat.

Toshkent: TDPU.

G'afforov, Z. (2010). O'zbek xalq o'yinlari. Toshkent: O'qituvchi.

Karimova, D. (2001). Bolalar jismoniy tarbiyasi. Toshkent: O'qituvchi.

Koç, Y., Tekin, A., & Aykora, E. (2018). Impact of physical education classes

on selected motor

Муаллифнинг (муаллифоарнинг) энг кўп ўқилган мақолалари

G'aniyev Suxrob Abduvali o'g'li, Rahimboyev Zohid Zafar o'g'li,, Ermetov Jahongir To'lqin o'g'li, BOSHLANG'ICH SINF O'QUVCHILARI UCHUN MILLIY VA HARAKATLI O'YINLAR , Tadqiqotlar: Jild 60 № 4 (2025)

G'aniyev Suxrob Abduvali o'g'li, Boboraximov Shakarbek Foziljon o'g'li, Hayitboyev Shohrux Uktamjon o’g’li, GIMNASTIK SAKRASH MASHQLARI TEXNIKASINI O‘ZLASHTIRILISHI , Tadqiqotlar: Jild 62 № 2 (2025)

G'aniyev Suxrob Abduvali o'g'li, Boboraximov Shakarbek Foziljon o'g'li, BOSHLANG'ICH 3-SINF O'QUVCHILARI UCHUN MILLIY VA HARAKATLI O'YINLAR , Tadqiqotlar: Jild 60 № 3 (2025)