Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
48-son_2-to’plam_Iyul -2025
178
ISSN:3030-3621
MILLIY G‘OYA – O‘ZBEKISTON DEMOKRATIK TARAQQIYOTINING
MUHIM OMILI
Termiz Davlat Pedagogika instituti, Pedagogika va
ijtimoiy fanlar fakulteti, Milliy g‘oya, ma’naviyat
asoslari va huquq ta’limi yo‘nalishi, talabasi
Abdurasulov Muxtorbek Bo‘ri o‘g‘li
Annotatsiya:
Ushbu maqolada milliy g‘oyaning O‘zbekiston demokratik
taraqqiyotidagi ahamiyati keng va chuqur tahlil qilinadi. Milliy g‘oya tushunchasi,
uning tarixiy ildizlari va mustaqillik davrida shakllanish jarayoni ko‘rib chiqiladi.
Shuningdek, milliy g‘oyaning siyosiy, ijtimoiy va madaniy sohalarga ta’siri hamda
demokratik institutlar rivojlanishidagi roli batafsil yoritiladi. Maqolada xalqaro tajriba
asosida milliy g‘oyaning demokratik taraqqiyotga qo‘shgan hissasi tahlil qilinib,
O‘zbekistonda yoshlar siyosati, millatlararo totuvlik va qonun ustuvorligi kabi jihatlar
bilan bog‘lanadi.
Kalit so‘zlar:
Milliy g‘oya, Demokratik taraqqiyot, O‘zbekiston, Siyosiy
madaniyat, Millatlararo totuvlik, Fuqarolarning siyosiy faolligi, Mustaqillik, Inson
huquqlari, Yoshlar tarbiyasi, Qonun ustuvorligi.
Milliy g‘oya zamonaviy davlat va jamiyat taraqqiyotining eng muhim
asoslaridan biri hisoblanadi. Ayniqsa, sobiq sovet makonidagi mamlakatlar uchun,
xususan O‘zbekiston uchun milliy g‘oya mustaqillikdan so‘ng davlat suverenitetini
mustahkamlash, siyosiy barqarorlikni ta’minlash va fuqarolarning o‘zlik anglashini
kuchaytirish yo‘lida muhim rol o‘ynaydi. Milliy g‘oyaning asosiy vazifasi – millatni
birlashtirish, ijtimoiy birdamlikni mustahkamlash va demokratik qadriyatlarni
jamiyatga singdirishdir.
O‘zbekiston demokratik taraqqiyot yo‘lida yillar davomida katta qadamlar
tashlamoqda. Bu yo‘lda milliy g‘oyaning roli beqiyos. Mustaqillikdan beri amalga
oshirilayotgan siyosiy islohotlar, yangi konstitutsiya qabul qilinishi, inson huquqlari
va qonun ustuvorligini mustahkamlashga qaratilgan chora-tadbirlar milliy g‘oya bilan
chambarchas bog‘liqdir. Milliy g‘oya — bu millatning o‘zligini anglash, uning
madaniy, tarixiy, siyosiy va ijtimoiy qadriyatlarini o‘zida mujassam etgan konseptual
tizimdir. O‘zbekistonning milliy g‘oyasi mustaqillikdan keyingi davrda shakllanib,
davlat suverenitetining asosiy poydevorlaridan biriga aylangan.
Milliy g‘oya madaniy merosni tiklash, milliy til va an’analarni rivojlantirishga
katta e’tibor qaratadi. O‘zbekistonning uzoq tarixiy tajribasi, turli xalqlarni o‘z ichiga
olgan ko‘p millatli jamiyati milliy g‘oyaning mazmunini boyitadi. Bu, o‘z navbatida,
millatning demokratik qadriyatlar bilan uyg‘unlashuvini ta’minlaydi. Milliy g‘oyaning
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
48-son_2-to’plam_Iyul -2025
179
ISSN:3030-3621
asosiy vazifalaridan biri fuqarolarning o‘zlikni anglashini oshirish, millatni
birdamlikka chaqirishdir [1.34].
Ilmiy tadqiqotlarda milliy g‘oya demokratik jamiyat qurilishida markaziy o‘rin
tutishi ta’kidlanadi. Bu borada milliy g‘oya demokratik institutlarning rivojlanishi,
inson huquqlarining ta’minlanishi, siyosiy madaniyatning shakllanishi uchun zarur
shart-sharoit yaratadi [2.56]. Shu bois milliy g‘oya faqat milliy o‘zlikni mustahkamlash
bilan chekalanmay, balki demokratik taraqqiyot uchun zamin yaratadi.
Tarixiy kontekstda, sovet davrida milliy o‘zlikning cheklanishi va mustaqillikdan
keyingi milliy g‘oyaning tiklanishi o‘rtasida katta tafovut mavjud. Mustaqillik davrida
O‘zbekiston milliy qadriyatlarni erkin ifoda etish imkoniyatiga ega bo‘ldi. Bu esa
demokratik institutlar rivojlanishida yangi sahifani ochdi. Milliy g‘oya shu tariqa
siyosiy islohotlarning asosiy omiliga aylandi [4.45].
Milliy g‘oyaning demokratik taraqqiyotdagi o‘rni nafaqat O‘zbekiston uchun,
balki butun dunyo uchun muhim masala hisoblanadi. Xalqaro tadqiqotlarda milliy
g‘oyaning demokratik institutlar rivojlanishidagi roli keng o‘rganilgan. Masalan,
Germaniya va Polsha misolida milliy g‘oya millatlarning siyosiy ishtirokini oshirish,
fuqarolarning huquq va erkinliklarini ta’minlashga xizmat qilishi ko‘rsatib o‘tilgan
[5.102].
O‘zbekistonda esa milliy g‘oya yoshlar tarbiyasi va siyosiy madaniyatni
shakllantirishda asosiy vosita hisoblanadi. Prezident Shavkat Mirziyoyevning
yoshlarga qaratilgan siyosiy va ijtimoiy dasturlari milliy g‘oyani yoshlar orasida keng
targ‘ib qilishga yo‘naltirilgan [2.56]. Bu esa fuqarolarning siyosiy faolligini oshirishga,
demokratik jarayonlarga kengroq jalb etishga yordam beradi.
Siyosiy madaniyatning rivojlanishi demokratik taraqqiyotning poydevori
hisoblanadi. Milliy g‘oya bu jarayonda fuqarolarga siyosiy qarashlarni shakllantirish,
qonunlarga hurmat ko‘rsatish va demokratik institutlarda ishtirok etishni o‘rgatadi
[3.78]. Shu bilan birga, ijtimoiy barqarorlik va millatlararo totuvlik milliy g‘oyaning
muhim ijtimoiy funktsiyalaridir.
O‘zbekiston ko‘p millatli davlat sifatida bag‘rikenglikni, diniy erkinlikni va
millatlararo totuvlikni milliy g‘oyaning ajralmas qismi sifatida qabul qiladi. Bu, o‘z
navbatida, ijtimoiy ziddiyatlarning oldini olib, demokratik taraqqiyot uchun sharoit
yaratadi [4].
Shuningdek, milliy g‘oya davlat boshqaruvi tizimida qonun ustuvorligini
ta’minlash va inson huquqlarini himoya qilishda ham muhim rol o‘ynaydi. Demokratik
jamiyat uchun bu eng asosiy mezonlardan biridir.
Milliy g‘oya O‘zbekiston demokratik taraqqiyotining eng muhim omillaridan biri
hisoblanadi. U millatning o‘zligini anglash va mustahkamlash, siyosiy barqarorlikni
ta’minlash, yoshlar tarbiyasi va siyosiy madaniyatni rivojlantirish orqali demokratik
institutlarning mustahkamlanishiga xizmat qiladi. Milliy g‘oya orqali davlat
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
48-son_2-to’plam_Iyul -2025
180
ISSN:3030-3621
suvereniteti mustahkamlanib, fuqarolarning siyosiy faolligi oshadi, ijtimoiy birdamlik
va millatlararo totuvlik mustahkamlanadi. Shu bois milliy g‘oya va demokratik
taraqqiyot mavzusida chuqur ilmiy izlanishlar olib borish, yangi ilmiy yondashuvlar
ishlab chiqish va amaliyotda tatbiq etish lozim.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
B.T.To‘ychiyev, I.Ergashev, O.M.Muxammadiyeva, M.I.Xo‘jayev. MILLIY
G‘OYA: 0 ‘ZBEKIST0NNI RIV О JL ANTIRISH STRATEGIYASI.O ‘quv qo
‘llanma. T.: Innovatsiya-Ziyo. 2020.- 34 b.
2.
Ш.МИРЗИЁЕВ.
ЯНГИ
ЎЗБЕКИСТОН
—
СТРАТЕГИЯСИ
.
T.:
УЗБЕКИСТОН. 2021. -56 b.
3.
И.КАРИМОВ.
ЮКСАК
МАЪНАВИЯТ
–
ЕНГИЛМАС
КУЧ.
Т.:«Маънавият».2008. – 78 b.
4.
2022 — 2026-yillarga mo'ljallangan Yangi O'zbekistonning taraqqiyot strategiyasi
to'g'risida PF 60 son 28.01.2022. Lex.uz
5.
Smith J.
National Identity and Democratic Development in Europe.
L.: Routledge.
2019. – 102 b.
