Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
44-son_1-to’plam_May-2025
ISSN: 3030-3621
213
BASKEDBOL SPORT TURIDAN MUSOBAQALAR O'TKAZISH VA
HAKAMLIK QILISH.
Xomudjonova Feruza
Shaxrisabz davlat pedagogika instituti
Jismoniy madaniyat kafedrasi, Dotsent.
Pardayeva Marjona
Shaxrisabz davlat pedagogika instituti Jismoniy
madaniyat kafedrasi 3 - kurs sirtqi bo'lim talabasi.
Annotatsiya.
Maqola, mazmuni basketbol o'yinidan musobaqalar tashkil qilish hamda
o'tkazish uslubiyatlarini takomillashtirishdan iborat.
Kalit so'zlar.
Basketbol musobaqa, hakamlik, to'p, texnika, harakatlar, taktika,
mashg'ulot.
Kirish.
Basketbol inglizcha basket savat, ball to'p degan ma'noni anglatadi. Bu o'yinning
tarixiga yuzlanadigan bo'lsak tashkil topgan yili 1891- yilning dekabr oylari
hisoblanadi.
Hozirgi kunga qadar jahon miqyosida ommabob o'yinlar hisobiga kiritiladi.
Basketbol chinakam energiyaga boy o'yin. Har bir o'yinchi o'yin davomida serharakat
va foat holatda bo'lishadi. Mashg'ulot jarayonida tinim bilmay mehnat qilgan o'yinchi
albatta kelgusi musobaqalarda oliy o'rinlarga ega bo'ladi.
Asosiy qism.
Basketbol o'yinida musobaqalar o'tkazishning o'z tartib qoidalari mavjud. Bu
qoidalar asosida o'yin haqqoniy va shaffof tarzda o'tkaziladi. Hamda, shu tartibda
hakamlar musobaqa asosiy qismi hisoblanadi va hech bir musobaqa hakamsiz o'
tmaydi. Basketbol musobaqasi hakamlari : bosh hakam, musobaqaning bosh kotibi,
sekundamerchi hakam, axborotchi hakamlardan iborat.
Bosh hakam. Hakamlar hay'atiga rahbarlik qiluvchi hakam - bosh hakam
hisoblanadi. Musobaqa boshlanishidan avval bosh hakam barcha hakamlarni yig'adi va
har bir hakamga vazifa belgilaydi hamda muaobaqa boahidan to tugagunga qadar qay
tartibda o'tishini nazorat qilib boradi. Boshqa hakamlar esa bosh hakamning gaplariga
so'zsiz rioya qilishadi.
Musobaqaning bosh kotibi. Musobaqaning bosh kotibi, o'yinda qur'a tashlash,
hakamlar yig'indisining bayonnomasini, musobaqa hujjatlari va shubga uxshash barcha
yozma ishlarni bajarib boradi.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
44-son_1-to’plam_May-2025
ISSN: 3030-3621
214
Sekundamerchi hakam. Sekundamerchi hakam o'yin vaqtlarini, maydondagi
o'yinchilqrga, hakamlarga va tomoshabinlarga vaqt tog'risida ma'lumot berib turadi.
Axborotchi hakam. Axborotchi hakam musobaqalar o'tkazilish tartibini e'lon
qiladi va musobaqani o'tkazilishini tushuntirib boradi.
Musobaqa tibbiy kizmati. Musobaqa tibbiy xodimi musobaqa boshlangundan
tugagunga qadar o'yinchilar, hakamlar va tomoshabinlar sog'ligini nazorat qilib turadi.
Xulosa.
Musobaqada asosiy o'rinni hakamlar tashkil qiladi desak aslo mubolag'a
bo'lmaydi. Sababi musobaqaning qanday o'tiahi shu hakamlarga bog'liq hisoblanadi.
Hakamlar qay darajada o' yinni shaffof tarzda olib borsa o'yin ham ajoyib tus olib
boraveradi. Yuqorida basketbol o'yinida ishtiroj etuvchi barcha hakamlar va ularning
vazifalari keltirilgan. Shu tariqa har bir musobaqa hakamlar nazorati ostida kechadi, va
o'yinchilar ham mashg'ulot jarayonida puxta atayyorlanib bor kuch imkoniyatlarini
o'yin maydonida ko'rsatishadi.
Foydalanilgan adabiyotlar.
1) G'aniyeva F. V. ,, Basketbol".
2) Rasulev A. T. Ismatullayev X. A. G'aniyeva F. V,, Basketbol o'yinida hakamlarning
joylashishi va ularning o' zaro harakatlari ".
3) Rasulev A. T. ,, Basketbol".
