Jild 44 № 1 (2025)
Maqolalar
BURUN BO‘SHLIG‘I, HALQUM, JAG’ VA TISHLARDAGI NUQSONLAR
Annotatsiya. Ushbu maqolada burun bo‘shlig‘i, halqum, jag’ va tishlardagi
anatomik va funksional nuqsonlarning bolalar nutq rivojlanishiga ko‘rsatadigan ta’siri
tahlil qilinadi. Defektologik nuqtayi nazardan ushbu nuqsonlarning fonetik-fonologik
rivojlanishga, tovush chiqarish qobiliyatiga va muloqot faoliyatiga salbiy ta’siri
ko‘rsatib berilgan. Maqolada logopedik tashxis qo‘yish usullari, korreksion
mashg‘ulotlar, ortodontik va otorinolaringologik muolajalar bilan birgalikdagi
kompleks yondashuv muhimligi yoritilgan. Nutq nuqsonlarini erta aniqlash va
defektologik yordam ko‘rsatish bo‘yicha tavsiyalar berilgan.
OʻZBEKISTONDA CHET TILLARNI OʻQITISHDAGI ZAMONAVIY YONDASHUVLAR VA METODLAR
Annotatsiya: Ushbu maqolada Oʻzbekistonda chet tillarni oʻqitish sohasida
joriy etilayotgan zamonaviy metodlar va yondashuvlar haqida batafsil tahlil berilgan.
An’anaviy metodlarning kamchiliklari va zamonaviy yondashuvlarning ustunliklari
ko‘rsatilib, sunʼiy intellekt, raqamli texnologiyalar, virtual va kengaytirilgan reallik
vositalarining til oʻrgatishdagi o‘rni yoritilgan. Mavjud muammolar va kelajakda
rivojlantirish mumkin bo‘lgan imkoniyatlar ham ko‘rib chiqilgan.
AKONIT (ACONITUM) O’SIMLIGINING AHAMIYATI
ANNOTATSIYA
Ushbu ishda akonit o‘simligi (Aconitum)ning morfologik tuzilishi, tarqalish
hududlari va farmakologik xususiyatlari o‘rganiladi. Akonit zaharli o‘simlik sifatida
tanilgan bo‘lib, qadimdan xalq tabobatida og‘riqni kamaytiruvchi, yallig‘lanishga
qarshi va tinchlantiruvchi vosita sifatida qo‘llanilgan. Mazkur tadqiqotda o‘simlikdagi
alkaloidlar tarkibi va ularning organizmga ta’siri haqida ma’lumotlar keltiriladi.
Shuningdek, akonit preparatlarining tibbiyotda qo‘llanishi va ehtiyot choralariga ham
alohida e’tibor qaratilgan.
AYOLLAR ORGANIZIMIDA YODNNING AHAMIYATI
ANNOTATSIYA
Homiladorlik davridagi ahamiyati: Homiladorlik vaqtida yod ehtiyoji keskin
ortadi. Bu davrda yod homilaning miya va asab tizimi shakllanishida hal qiluvchi rol
o‘ynaydi. Yetishmovchilik natijasida aqliy rivojlanish sustlashuvi, tug‘ma nuqsonlar,
hatto o‘lik tug‘ilish holatlari ham uchrashi mumkin.
"BANK ISHI"TA'LIM YO'NALISHI BOYICHA KURS ISHI VA MALAKAVIY BITIRUV ISHLARNI YOZISHGA QO'YILADIGAN TALABLAR
Annotatsiya: Ushbu maqolada "Bank ishi" taʼlim yoʻnalishi talabalari
tomonidan kurs ishi va malakaviy bitiruv ishlarini tayyorlashda amal qilinishi lozim
bo‘lgan asosiy talablar yoritib berilgan. Jumladan, mavzu tanlovi, ilmiy-tadqiqot
metodologiyasi, ish tuzilmasi, mazmun va rasmiylashtirish me'yorlari kabi jihatlar
tahlil qilingan. Maqolada talabalar ilmiy ishlarining sifatini oshirish, nazariy va amaliy
bilimlarni uyg‘unlashtirish hamda mustaqil fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirishga
qaratilgan tavsiyalar berilgan. Shuningdek, "Bank ishi" sohasi xususiyatlarini hisobga
olgan holda, zamonaviy ilmiy yondashuvlar va amaliy tajribalardan foydalanishning
ahamiyati ta’kidlangan.
TAʼLIM DASTURINING TARKIBI VA MAZMUNI
Annotatsiya. Mazkur maqolada taʼlim dasturining tarkibi va mazmuni, uning
zamonaviy pedagogik yondashuvlar asosida shakllanishi, o‘quv rejalari va fan
dasturlari bilan uzviy bogʻliqligi tahlil qilingan. Shuningdek, taʼlim dasturining
maqsadi, tarkibiy qismlari, o‘quv mazmunini belgilashdagi mezonlar va uni ishlab
chiqish bosqichlari ko‘rib chiqilgan. Maqolada ta’lim sifatini oshirishda o‘quv
dasturlarining roli, ularning yangilanib borish zarurati va amaliyot bilan
integratsiyalashuvining ahamiyati yoritilgan.
BOSHLANG’ICH SINFLARDA SONLARNI QO’SHIB AYIRISHNI O’RGATISH METODIKASI
Annotatsiya: Maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga sonlarni qo‘shish va
ayirishni o‘rgatishning zamonaviy metodlari, psixologik-pedagogik jihatlari hamda
samarali usullari yoritilgan. O‘quv jarayonida sodda misollar, didaktik o‘yinlar va
vizual vositalardan foydalanish orqali bolalarning matematik fikrlashini rivojlantirish
masalalari tahlil qilingan.
RIVOJLANGAN DAVLATLAR FOND BOZORINING RIVOJLANTIRISH ILG‘OR TAJRIBALARI.
Annotatsiya. Ushbu maqola rivojlangan mamlakatlarda fond bozorlarini
rivojlantirishdagi ilg'or tajribalarni o'rganadi. Bu ularning muvaffaqiyatiga hissa
qo'shadigan asosiy omillarni, shu jumladan me'yoriy asoslarni, texnologik yutuqlarni
va globallashuvning ta'sirini o'rganadi. Adabiyotlar tahlili tegishli tadqiqotlar va
nazariyalarni ta'kidlaydi, metodlar bo'limida esa tadqiqot yondashuvi ko'rsatilgan.
Natijalar rivojlangan mamlakatlar fond bozorlari duch keladigan yutuqlar va
muammolarni namoyish etadi. Muhokama bo'limi ushbu topilmalarni sharhlaydi va
maqola keyingi o'sishni ta'minlash va kuchaytirish bo'yicha tushunchalar va takliflar
bilan yakunlanadi.
TEACHING BASIC VOCABULARY AND PHRASES
Abstract: Vocabulary is understanding how to use words in relation to their
meaning. Developing new vocabulary involves more than just looking up words in a
dictionary and using those words in sentences. Students' vocabulary grows throughout
their lifetime through direct and indirect learning.
PRONUNCIATION AND PHONETICS FOR YOUNG LEARNERS DEVELOPING LISTENING COMPREHENSION SKILLS
Abstract: This article discusses effective activities for teaching minimal pairs
or words that differ by only one sound essential for English as a Second Language
(ESL) students aiming for pronunciation mastery. Recognizing and reproducing
distinct sounds can be challenging for learners whose native languages do not
differentiate these phonetic elements. By focusing on minimal pairs, these exercises
not only improve pronunciation but also foster a dynamic learning environment where
students can practice at their own pace while actively engaging with their peers.
CHETKA HUDUDLARNI ICHIMLIK SUVI BILAN TA’MINLANISHI
Annotatsiya: Dunyo boʻylab qariyb 4,2 milliard kishi vodoprovod suvidan
foydalanish imkoniga ega boʻlsa, yana 2,4 milliard kishi quduqlar yoki umumiy
kranlardan foydalanish imkoniyatiga ega edi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti toza
ichimlik suvidan foydalanishni insonning asosiy huquqi deb biladi.
MAKTAB O‘QUVCHILARI BILAN PSIXOKORREKSIYA ISHLARINI OLIB BORISH
Annotatsiya. Ushbu maqolada maktabda psixokorreksiya ishlarini olib borish
metodologiyasi, ushbu jarayonga paydo bo`ladigan zaruriyat hamda mashg`ulotlardan
namunalar muhokama etiladi.
TALABALARNING AMALIYOT JARAYONINI TASHKIL ETUVCHI DOLZARB MASALALAR.
Maqola mazmuni, talabalarga berilayotgan amaliyotdan olgan bilimlari va uni
kelgusi ishlariga ta'siri hamda amaliyot jarayonidan olgan tajriba ko'nikmalaridan
iborat.
SPORT MUSOBAQALARINI O'TKAZISH USLUBIYATLARI.
Annotatsiya.
Maqola mazmuni sport musobaqalarini o'tkazish uslubiyatlari va tartibi haqida
boradi. Har bir musobaqa biror maqsadga yo'naltirilgan hisoblanadi.
BASKEDBOL SPORT TURIDAN MUSOBAQALAR O'TKAZISH VA HAKAMLIK QILISH.
Annotatsiya.
Maqola, mazmuni basketbol o'yinidan musobaqalar tashkil qilish hamda
o'tkazish uslubiyatlarini takomillashtirishdan iborat.
VOLEYBOL MUSOBAQASIDA HAKAMLARNING VAZIFALARI.
Annotatsiya.
Musobaqa tom ma'noda necha yillik mashg'ulotlar yig'indisi hisoblanadi. Har
bir sport turida musobaqalar o'tkazishning o'z qonun - qoidasi mavjud bo'lganidek,
voleybol musobaqasi ham ma'lum qoidalarga asoslanadi.
MAVZU: QONNING SHAKLLI ELEMENTLARI
Annotatsiya: Qonning shaklli elementlari eritrositlar, leykositlar,
trombositlar va ularning tarkibi, turlari to’g’risida ma’lumot berilgan.Eritrositlar,
leykositlar, trombositlarning vazifalari,fagositoz, qon ivish jarayonlari tahlil etib
berilgan
MAVZU: PROVIZOR ORGANLAR HAQIDA UMUMIY MA’LUMOT
Annotatsiya
Provizor organlar evolyutsiya jarayonida ma'lum funksiyalarni bajargan, ammo
keyinchalik yo'qolgan yoki o'z funksiyasini yo'qotgan organlardir. Ular evolyutsiya
davomida organizmning moslanishi natijasida o'zgarishga uchragan va hozirgi kunda
ko'p hollarda faol emas. Inson tanasida bir qancha provizor organlar mavjud.
9-SINF O‘QUVCHILARINING O‘QIB TUSHUNISH KO‘NIKMASINI SHAKLLANTIRISH
Annotatsiya: Ushbu maqolada 9-sinf o‘quvchilari uchun o‘qib tushunish
ko‘nikmalarini shakllantirishning nazariy va amaliy jihatlari yoritilgan. O‘qib
tushunish – bu nafaqat matnni o‘qish, balki uni anglash, tahlil qilish va fikr bildirish
jarayonidir. Maqolada o‘quvchilarning o‘qib tushunish darajasini oshirish uchun
samarali metodlar va o‘yinlar tavsiya etilgan.
TERAPEVTIK AMALIYOTDA STRESS VA UNING BEMOR SALOMATLIGIGA TA’SIRI
Annotatsiya: Stress inson hayotining ajralmas qismi bo‘lib, u turli vaziyatlarda
paydo bo‘lishi mumkin. Terapevtik amaliyotda stressning bemor salomatligiga ta’siri
katta ahamiyatga ega, chunki u nafaqat ruhiy holatga, balki jismoniy salomatlikka ham
sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Stress organizmning tashqi va ichki omillarga javob
reaksiyasi bo‘lib, bu jarayonning uzoq davom etishi yoki haddan tashqari kuchayishi
turli kasalliklarning rivojlanishiga sabab bo‘ladi.
RESULTS OF THE STUDY ON THE PROCESS OF SELF- ACTUALIZATION AMONG ADOLESCENTS
Annotation. The process of self-actualization in a teenager’s personality is
complicated by age-related characteristics. In this context, the author, within the
framework of his research, focused on the course of this process in adolescents growing
up in families affected by labor migration. He also drew his own conclusions based on
the research results presented in the table and diagram.
HARBIY XIZMATCHILARNING OILASINI IJTIMOIY – PSIXOLOGIK VA PEDAGOGIK MOSLASHUVIDA MUOMILA VA UNING ROLI
Annotatsiya: Ushbu maqalada keltirilgan ma’lumotlar asosan harbiy
xizmatchilarni oila va moslashuv, muomila jarayoniga asosiy e’tiborni qaratilgan.
Maqolada keltirigan ma’lumotlar ochi va mazmunli ko‘rinishda aks ettirilgan va
keltirilgan manbalar ijtimoiy – psixologik va pedagogik omillarni o‘z ichiga qamrab
olgan.
СОЦИАЛЬНО-ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ РАЗВИТИЯ АКТИВНОСТИ ЛИЧНОСТИ В ВОЕННОМ ДЕЛЕ
Аннотация: В статье рассмотрены принцип развития кадрового резерва
и их социально-психологические особенности. Научно обоснована формы и
механизмы инновационной активности в системе кадрового вопроса. Сделан
вывод о его стратегической важности в использования в сфере управления.
INGLIZ VA OʻZBEK TILLARI FRAZEOLOGIK QATLAMIDA RANG KOMPONENTLI FRAZEOLOGIZMLARNING OʻRNI
Annotatsiya: Ushbu maqolada ingliz va oʻzbek tillari frazeologik sathi
lingvopragmatik jihatdan tahlil qilinib, ikkala tilga xos xususiyatlar haqida fikr
yuritiladi. Maqolada rang-tus komponentli iboralarga misollar keltirilgan boʻlib,
ularning tarjimasi va ta’rifi bilan birgalikda ibora tarkibidagi rang komponenti qanday
ramzni ifodalab kelishi haqida ma’lumot berilgan.
INTERPRETING SKILLS FOR TRANSLATORS
Abstract: This article discusses the interpreting skills necessary for translators,
arguing that incorporating interpreting competencies can significantly improve
translators' responsiveness, cognitive flexibility, and cultural adaptability. Key
interpreting skills such as active listening, memory retention, real-time reformulation,
and intercultural awareness are analyzed in the context of how they support the
translator’s role in both written and spoken communication. The study concludes with
recommendations for translator training programs to integrate interpreting practice to
prepare linguists for more dynamic professional settings.
TRANSLATING FOR THE HEALTHCARE AND MEDICAL FIELDS
Abstract: This article discusses one of the most important components of the
discipline of linguistics as it progressed and expanded its scope of investigation.
Medical terminology denoting international relations have a vital role in the lexicon of
any language, including English and Uzbek. Term encounters are unavoidable in the
process of merging language and culture, particularly in the act of translation.
SHAXSNING IRODAVIY SIFATLARINI SHAKLLANTIRISH
Annotatsiya: Mazkur maqolada shaxsning irodaviy sifatlarini shakllantirish
jarayonlari va ularning psixologik asoslari tahlil qilinadi. Iroda va uning asosiy
xususiyatlari, ularni rivojlantirishning pedagogik va amaliy usullari haqida fikr
yuritiladi. Shuningdek, turli yoshdagi shaxslarning irodaviy sifatlarini shakllantirishda
oilaning, ta’limning va jamiyatning roli ochib beriladi.
HUJAYRA ORGANOIDLARI: MITOXONDRIYA VA PLASTIDALAR TUZILISHI.
Annotatsiya: Mazkur ishda hujayra organoidlari hisoblangan mitoxondriya
va plastidaning (ayniqsa, xloroplast) morfologik va funksional tuzilishi hamda
ularning hujayra hayotidagi o‘rni o‘rganiladi. Ushbu organoidlarning evolyutsion
kelib chiqishi va ularning bir-biridan farqlanuvchi xususiyatlari ilmiy asosda tahlil
qilinadi.
YOSHLARDA IJTIMOIY FAOLLIKNI OSHIRISHNING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
ANNOTATSIYA
Maqolada o‘quvchilar o‘rtasida so‘rovnomalar orqali bola tarbiyasiga ta’sir
ko‘rsatuvchi pedagogik, ijtimoiy, psixologik shart-sharoitlarni o‘rganish va milliy
mentalitetimizga mos keladigan tarbiya uslubini tanlash, ish jarayonida unumli
foydalanish haqida so‘z yuritilgan.
SHAXS XARAKTERNING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
ANNOTASIYA
Psixologiyada "Xarakter" so’zi grekcha so’zdan olingan bo’lib " tamg’a, belgi"
degan ma'noni anglatadi. Ijtimoiy turmushda hayot va faoliyat ko’rsatayotgan har
qanday shaxs o’zining individual-psixologik xususiyatlari bilan boshqa insonlardan
ajralib turadi va bu farqlar uning xarakter xislatlarida ifodasini topadi.
РАСПОЗНАВАНИЕ ФОРМ ОБЪЕКТОВ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ ЭХОДАТЧИКОВ В РОБОТОТЕХНИЧЕСКИХ СИСТЕМАХ
Аннотация
В данной работе представлены результаты исследования по применению
ультразвуковых эходатчиков для распознавания геометрических форм объектов.
Разработанная методология обработки эхосигналов позволяет
идентифицировать базовые геометрические примитивы в пространстве с
точностью до 87,5% на расстоянии до 3 метров. Особое внимание уделяется
анализу характера отражения ультразвуковых волн от поверхностей различной
формы и математическому моделированию этих процессов. Предложенный
метод характеризуется низкой вычислительной сложностью и может
применяться в системах реального времени с ограниченными ресурсами, что
делает его перспективным для использования в навигационных системах
мобильных роботов, особенно в условиях низкой освещенности или задымления.
BO’LAJAK MUHANDISLARNING INNOVATSION FAOLIYATGA TAYYORLASHDA KREATIV KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISH METODIKASI
Ushbu maqolada bo’lajak muhandislarning kreativ kompetensiyalarini
shakllantirishning tarkibiy, konseptual va metodik modelini takomillashtirishni,
zamonaviy axborotkommunikatsiya texnologiyalarini ta‘lim jarayoniga keng tatbiq
etish masalalari bayon rtilgan.
СОВРЕМЕННЫЙ УРОК И ЕГО РОЛЬ В ОБУЧЕНИИ
Современный урок является неотъемлемой частью образовательного
процесса, играя ключевую роль в развитии обучающихся, формировании у них
критического мышления, навыков самостоятельной работы и способности к
сотрудничеству. С каждым годом требования к организации учебного процесса
становятся всё более сложными, а концепции преподавания меняются в
соответствии с новыми педагогическими и технологическими тенденциями.
JAHON TAJRIBASI ASOSIDA O‘ZBEKISTONDA ERKIN SAVDO ZONALARINI TASHKIL ETISH ISTIQBOLLARI: XITOY AMALIYOTI MISOLIDA
ABSTRAKT
Ushbu maqola O‘zbekiston Respublikasida erkin savdo zonalarini (ESZ)
tashkil etish va rivojlantirishning zamonaviy yo‘nalishlarini tahlil qiladi. Xitoy Xalq
Respublikasining ESZlar sohasidagi ilg‘or amaliyoti asosida O‘zbekistondagi mavjud
zonalarning samaradorligi baholanadi. Tadqiqotda qiyosiy tahlil, hujjatli monitoring,
kontent tahlil va nazariy umumlashtirish metodlaridan foydalanilgan. Maqolada
Xitoydagi Sudjou, Shenchjen va boshqa hududiy zonalarning O‘zbekistondagi Termiz,
Angren va Jizzax zonalariga ta’siri asosida xulosalar chiqarilgan. Asosiy natija – ESZni
muvaffaqiyatli boshqarish uchun institutsional mustahkamlash, zamonaviy
infratuzilma va xalqaro investorlar bilan ochiq muloqot zarurligidir.
ZIYORAT TURIZMINI RIVOJLANTIRISHDA MARKETING VA BRENDING STRATEGIYALARINING O‘RNI.
Annotatsiya: Ziyorat turizmi – bu diniy, madaniy va tarixiy ahamiyatga ega
bo‘lgan joylarga sayohat qilishni o‘z ichiga olgan turizm turi hisoblanadi. Ushbu
maqolada ziyorat turizmini rivojlantirishda marketing va brending strategiyalarining
ahamiyati, ularning samaradorligi, jahon tajribalari va O‘zbekiston kontekstida
qo‘llash imkoniyatlari tahlil qilinadi. Turli mamlakatlardagi muvaffaqiyatli brendlar va
marketing usullari misollarida ziyorat yo‘nalishlarini targ‘ib qilishning zamonaviy
usullari ko‘rib chiqiladi.
QANDLI DIABET: TURLARI, BELGILARI VA DAVOLASH USULLARI
Qandli diabet - bu organizmda insulin ishlab chiqarilishining yetarli emasligi
yoki insulin tasirining buzulishi bilan kechadigan, uglevodlar, yog'lar va oqsillar
almashinuvining buzulishi bilan tavsiflanadigan surunkali kasallikdir.Kasallikning I va
II turlari mavjud bo'lib, har bir turli patagenezga ega . Qandli diabet o'z vaqtida
aniqlanmasa yoki davolanmasa, yurak-qon tomir, buyrak, ko'z va asab tizimiga jiddiy
asoratlar keltirib chiqarishi mumkin.Vaqtida tashxislash va davo usullarini qo'llash
kasallik oqibatlarini oldini olishda muhim rol o'ynaydi.
BOLALARNING IJODIY QOBILIYATLARINI RIVOJLANTIRISH USULLARI.
Annotatsiya. Ushbu maqolada bolalarning ijodiy qobiliyatlarini
rivojlantirishning samarali usullari ko‘rib chiqiladi. Ijodiy fikrlash, tasavvur, va yangi
g‘oyalarni yaratish qobiliyatlarini shakllantirishda o‘yin, san’at, loyiha asosidagi
o‘qitish va interaktiv metodlarning o‘rni ta’kidlanadi. Pedagoglarning bolalarni ijodiy
yondashuvga rag‘batlantirishi va ta’lim jarayonida bolalarga erkinlik berishi ijodiy
rivojlanish uchun muhim shart-sharoitlar sifatida ko‘rsatiladi. Bu usullar bolalarning
ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishga yordam beradi va ta’lim tizimining
samaradorligini oshiradi.
O’QİTUVCHİLAR UCHUN SUN’İY İNTELLEKT YORDAMİDA AVTOMATLASHTİRİLGAN DARS REJALARİNİ GENERATSİYA QİLİSH USULLARİ
Annotatsiya:
Maqolada sun’iy intellekt (SI) texnologiyalaridan foydalanib o‘qituvchilar uchun
dars rejalarini avtomatik tarzda generatsiya qilish imkoniyatlari va metodologik
yondashuvlar tahlil qilinadi. Tadqiqotda dars rejalari tuzish jarayonida vaqt va
resurslarni tejash, ularni o‘quvchilarning individual ehtiyojlariga moslashtirish hamda
ta’lim sifatini oshirish maqsadida tabiiy tilni qayta ishlash (NLP), mashinaviy
o‘rganish (ML) va generativ til modellaridan (GPT) foydalanish masalalari ko‘rib
chiqilgan. Shuningdek, AI modellarining pedagogik talab va standartlarga
moslashuvchanligi, ularning metodik yondashuvlarga integratsiyalanish darajasi
hamda amaliy qo‘llanish mexanizmlari tahlil qilinadi.
Maqola yakunida avtomatlashtirilgan dars rejalarining afzalliklari, mavjud cheklovlari
va istiqbolli yo‘nalishlar asosida ilmiy xulosa va tavsiyalar berilgan.
O‘ZBEKISTONDA INFLYATSIYA KO‘RSATKICHLARINI NEYRON TARMOQ ASOSIDA TAHLIL QILISH VA PROGNOZLASH
ANNOTATSIYA
Ushbu maqolada O‘zbekistonda inflyatsiya ko‘rsatkichlarini sun’iy neyron
tarmoqlar yordamida tahlil qilish va bashoratlash masalalari o‘rganiladi. Inflyatsiya
iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashda muhim rol o‘ynovchi ko‘rsatkichlardan biri
hisoblanadi. An’anaviy statistik usullar inflyatsiyani bashoratlashda cheklovlarga ega
bo‘lib, so‘nggi yillarda sun’iy intellekt texnologiyalaridan, xususan, chuqur o‘rganish
asosidagi neyron tarmoqlardan foydalanish keng ommalashmoqda. Tadqiqotda
O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi va Markaziy bankining ochiq
ma’lumotlari asosida inflyatsiya ko‘rsatkichlari yig‘ilib, ular asosida sun’iy neyron
tarmoq modeli qurildi. Model natijalari an’anaviy regressiya modellari bilan
solishtirildi va neyron tarmoq modelining yuqori aniqlik ko‘rsatgani kuzatildi.
Tadqiqot natijalari inflyatsiya darajasini oldindan aniqlashda innovatsion
yondashuvlarning samaradorligini ko‘rsatadi hamda iqtisodiy siyosat yuritishda
foydali bo‘lishi mumkin.
SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA AXBOROT XAVFSIZLIGINI TA’MINLASH
Annotatsiya: Ushbu maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarining axborot
xavfsizligini ta’minlashdagi o’rni tahlil qilingan. Jumladan, tahdidlarni oldindan
aniqlash va real vaqt rejimida monitoring hamda mashinali o’rganish algoritmlarining
axborot tizimlarida qo‘llanilishi yoritilgan. Shuningdek, ilg’or sun’iy intellektga
asoslangan xavfsizlik tizimlari va ularning samaradorlik jihatlari ko’rib chiqilgan.
FORMATION OF SPEECH COMPETENCE IN PRESCHOOLERS BASED ON GAME ACTIVITIES
Abstract. In this article, the author emphasizes the role and importance of play
activities of preschoolers in the formation of speech competence. Pedagogy considers
various possibilities of using play activities to form various knowledge, skills and
abilities in a child, forms of organizing a game in a kindergarten group in order to
develop practical recommendations for educators and parents taking into account age
characteristics.
THE ROLE OF INNOVATIVE METHODS IN THE FORMATION OF PROFESSIONAL COMPETENCES OF A FUTURE TEACHER
Abstract. This article examines the role of innovative methods in the formation
of professional competencies of a future teacher. Innovative teaching methods also
include gaming technologies. World pedagogy has accumulated significant experience
in using games in the educational process. Games are the most important means of
mental and moral education. With the help of gaming technologies, a teacher can
simultaneously give students theoretical and practical knowledge.
DEVELOPMENT OF STUDENTS' COMMUNICATIVE SKILLS IN RUSSIAN LANGUAGE LESSONS
Abstract. The article analyzes the development of students' communicative
competence in Russian language lessons as one of the main tasks of teaching this
subject. Each Russian language lesson, no matter what topic is discussed, should be
subordinated to these tasks, taking into account the specifics of the class, the nature of
the educational material, and the age characteristics of students.
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINING INTELLEKTUAL SALOHIYATINI BAHOLASHDA IQ TESTLARINING ROLI VA AHAMIYATI
Annotatsiya. Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun IQ
testlarining ahamiyati yoritilgan. IQ testlari orqali o‘quvchilarning aqliy salohiyatini
erta aniqlash, ularning individual imkoniyatlariga mos ta’lim strategiyalarini tanlash
imkoniyati ochiladi. Shuningdek, testlar natijasida o‘quvchilarning mustaqil fikrlash,
muammoni hal qilish, eslab qolish va mantiqiy xulosa chiqarish ko‘nikmalari
rivojlanadi. Maqolada IQ testlarining tarixi, ularning ta’limdagi o‘rni, ayniqsa
matematika darslarida qo‘llanishi hamda psixologik va pedagogik jihatlari tahlil
etilgan. Ilmiy qarashlar va mahalliy tajribalar asosida IQ testlarining boshlang‘ich
ta’limda keng qo‘llanilishi ta’lim sifatini oshirishda muhim omil sifatida ko‘rsatilgan.
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINING MATEMATIK TAFAKKURINI RIVOJLANTIRISH YO‘LLARI
Annotatsiya. Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf matematika darslarida
o‘quvchilarga o‘rgatiladigan matematik tushunchalar tizimining mazmun-mohiyati
hamda o‘quvchilarning matematik tushuncha va tafakkurini rivojlantirishda murakkab
masalalarning o‘rni va ahamiyati xususida so‘z boradi.O‘quvchilarning matematik
tafakkurini rivojlantirish yo‘llari va uni samarali o‘qitish yo‘llari haqida bayon
qilingan. Boshlang‘ich ta’lim matematika darsliklaridagi mantiqiy misol, masalalar
o‘rganilgan va mantiqiy boshqotirmalardan namunalar keltirilgan. Matematika
darslarida mantiqiy misol va masalalar vositasida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining
mantiqiy fikrlash qobiliyatlarini shakllantirish usullari tahlil qilingan.
SEVGI VA NAFRAT KONSEPTI INGLIZ VA OʻZBEK XALQ MAQOLLARIDA
Annotatsiya: Maqolada ingliz va oʻzbek xalq maqollarida sevgi va nafrat
konseptlari qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotda ikkala madaniyatdagi maqollar
mazmuni, badiiy ifodalanish usullari va ularning ijtimoiy-psixologik jihatlari
oʻrganiladi. Maqolada sevgi va nafratning umuminsoniy va milliy xususiyatlari,
shuningdek, ularning xalq ogʻzaki ijodidagi aks etishi koʻrib chiqiladi.
MULOQOTNING BOLA SHAXSI RIVOJLANISHDAGI AHAMIYATI
Annotatsiya: ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi bolalar muloqot
kompetensiyalari shakllanishiga ta’sir etuvchi omillar va psixologik ijobiy muhitning
ahamiyati eks etgan bo‘lib, bolalar muloqotini rivojlantirishning muhim yo‘nalishlari
yoritilgan. Ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar muloqotining о‘zigа xоs xususiyаtlаri
hamda yetakchi faoliyat bosqichlarining ro‘li keltirgan.
BOLALARDA BADIIY TAFAKKURNI RIVOJLANTIRISHDA TRIZ (IMEN) USULLARI HAQIDA ILMIY QARASHLAR.
Annotatsiya
Maqola katta maktabgacha yoshdagi bolalarning badiiy tafakkurini rivojlantirish
jarayonida TRIZ (Ixtirochilik muammolarini hal qilish nazariyasi) usullarining
qo‘llanilishiga bag‘ishlangan. Maqolada TRIZ metodologiyasining maktabgacha
ta'lim tizimidagi ahamiyati, uning pedagogik modellar asosida qo‘llanilishi va ijodiy
tafakkurni rivojlantirishga qo‘shadigan hissasi yoritiladi. TRIZ (IMEN) usullaridan
foydalangan holda katta maktabgacha yoshdagi bolalarda badiiy tafakkurni
rivojlantirishning pedagogik metodologiyasi ishlab chiqilgan va turli metodlardan
foydalanilgan holda tadqiqot olib borilgan. Shuningdek, maqolada TRIZ
metodologiyasining asosiy tamoyillari, ularning maktabgacha yoshdagi bolalar uchun
ahamiyati va amaliy qo‘llash usullari keng yoritilgan. Maqolada O‘zbekistonda
maktabgacha ta’lim tizimidagi innovatsion yondashuvlar, xususan, O‘zbekiston ta’lim
tizimida TRIZ texnologiyalarining joriy etilishi bo‘yicha olib borilayotgan ilmiy-
tadqiqot ishlari va tajribalar haqida ma’lumot beriladi. Maqola pedagoglar,
tadqiqotchilar va ta’lim sohasi mutaxassislari uchun mo‘ljallangan.
KATTA MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA BADIIY TAFAKKURNI RIVOJLANTIRISHDA TRIZ (IMEN) USULLARIDAN FOYDALANISH.
Annotatsiya
Maqola katta maktabgacha yoshdagi bolalarning badiiy tafakkurini rivojlantirish
jarayonida TRIZ (Ixtirochilik muammolarini hal qilish nazariyasi) usullarining
qo‘llanilishiga bag‘ishlangan. Maqolada TRIZ metodologiyasining maktabgacha
ta’lim tizimidagi ahamiyati, ijodiy tafakkurni rivojlantirishga qo‘shadigan hissasi
yoritiladi. Shuningdek, maqolada TRIZ metodologiyasining asosiy tamoyillari,
ularning maktabgacha yoshdagi bolalar uchun ahamiyati va amaliy qo‘llash usullari
keng yoritilgan. Maqolada O‘zbekistonda maktabgacha ta’lim tizimidagi innovatsion
yondashuvlar, xususan, TRIZ usullarining amaliy tatbiqi haqida so‘z boradi. Shu bilan
birga, ushbu modelning pedagogik asoslari, psixologik xususiyatlari va amaliy
natijalari atroflicha tahlil qilinadi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, TRIZ
texnologiyalaridan foydalanish bolalarning tasavvur qilish, mustaqil fikrlash,
muammolarni hal qilish hamda ijodiy yondashuvlarini rivojlantirishga ijobiy ta’sir
ko‘rsatadi. Bundan tashqari, O‘zbekiston ta’lim tizimida TRIZ texnologiyalarining
joriy etilishi bo‘yicha olib borilayotgan ilmiy-tadqiqot ishlari va tajribalar haqida
ma’lumot beriladi. Maqola pedagoglar, tadqiqotchilar va ta’lim sohasi mutaxassislari
uchun mo‘ljallangan bo‘lib, maktabgacha yoshdagi bolalar bilan ishlashda innovatsion
metodlarni joriy etish imkoniyatlarini ochib beradi. Ushbu yondashuv bolalarning
ijodiy tafakkurini rivojlantirishda samarali vosita sifatida ko‘rilmoqda va kelajakda
ta’lim tizimida yanada kengroq qo‘llanilishi mumkin.
ABDULLA AVLONIYNING BOSMA NASHR VA MATBUOTDAGI O‘RNI
Annotatsiya: Ushbu maqolada o‘zbek ma’rifatparvari, o‘qituvchi va jurnalist
Abdulla Avloniyning bosma nashr va matbuot sohasidagi faoliyati tahlil qilinadi.
Avloniy XX asr boshlarida “Shuhrat” va “Turon” kabi gazetalarga asos solib,
jamiyatni ilm-ma’rifat sari yetaklashga harakat qilgan. U matbuot orqali milliy ong va
ma’rifatni targ‘ib qilib, o‘z davri ziyolilari orasida muhim o‘rin egallagan. Ushbu
maqolada Avloniyning matbuot orqali olib borgan islohotlari va ularning ta’lim
sohasiga ta’siri yoritiladi.
XORAZM VILOYATI BEMORLARI MISOLIDA AKRIL VA NEYLON QISMAN OLINADIGAN PROTEZLAR SAMARADORLIGINING QIYOSIY TAHLILI
Annotatsiya. Ushbu tadqiqotda Xorazm viloyati bemorlari misolida akril va
neylon qisman olinadigan protezlarning samaradorligi qiyosiy jihatdan baholandi.
Tadqiqotda 80 nafar bemor ishtirok etdi, ulardan 40 nafari akril protez, 40 nafari esa
neylon protez bilan ta’minlandi. Bemorlarning moslashuv muddati, protezlarning
qulaylik darajasi, tish go‘shti bilan o‘zaro ta’siri va xizmat muddati kabi asosiy
ko‘rsatkichlar klinik va statistik tahlillar yordamida baholandi.
Natijalar shuni ko‘rsatdiki, neylon protezlar bemorlar tomonidan qulayroq deb
baholangan (8.2 ± 0.9 ball), shuningdek, moslashuv muddati qisqaroq bo‘lgan (10 ± 2
kun). Akril protezlar esa uzoqroq xizmat qilishi (5.2 ± 0.8 yil) va nisbatan
mustahkamligi bilan ajralib turdi. Shu bilan birga, akril protezlardan foydalanuvchilar
orasida dastlabki haftalarda gingivit holatlari ko‘proq kuzatildi. Tadqiqot 2023-2024
yillarda viloyat markaziy stomatologiya poliklinikasiga murojaat qilgan 150 bemor
ishtirokida olib borilgan.
STUDYING THE EFFECTIVENESS OF TREATMENT WITH REMOVABLE PROTESES FOR TOOTH-RELATED ELDERLY PATIENTS
Relevance of the research. The relevance of this research stems from the urgent
demographic shift in Uzbekistan, where 23% of the population will be over 60 by 2030
(WHO 2022), creating unprecedented demand for age-appropriate dental prosthetics.
The study specifically addresses critical gaps in Khorezm region, which faces severe
healthcare disparities with only 4.2 dentists per 10,000 population compared to the 7.1
national average. This research provides the first comprehensive evaluation of
removable prostheses for elderly patients in Central Asia, where evidence-based
guidelines are currently lacking. Traditional acrylic prostheses show particularly poor
outcomes in geriatric populations, with 37% developing stomatitis due to atrophic
mucosal changes and declining manual dexterity compromising hygiene. Our study
uniquely examines both clinical outcomes and socioeconomic factors influencing
prosthetic success in resource-limited settings. The findings will directly inform
national geriatric oral health policies, dental education reforms, and public health
resource allocation. By comparing conventional acrylic versus flexible RPDs, we
address three fundamental gaps: material efficacy in aging physiology, cost-benefit
analysis in low-resource regions, and age-specific treatment modifications. This work
aligns with UN Sustainable Development Goal 3 (Good Health) and WHO's 2023 Oral
Health Strategy for Aging Populations, while establishing the first evidence-based
framework for prosthetic selection in Central Asian elderly patients. The research
outcomes will reduce iatrogenic complications, optimize limited healthcare resources,
and improve quality of life for the region's rapidly growing elderly population facing
partial edentulism.
BANK KODEKSINING MOHIYATI, BANK XODIMINING KASBIY XULQ- ATVORI
Annotatsiya. Mazkur maqolada bank kodeksining mazmun-mohiyati, uning
bank tizimidagi ahamiyati hamda bank xodimlarining kasbiy xulq-atvori masalalari
yoritilgan. Bank kodeksi moliyaviy muassasalarning ichki intizom, etik me'yorlar va
professional faoliyatni tartibga soluvchi huquqiy asos sifatida baholanadi. Unda
xodimlarning mijozlar bilan munosabati, halollik, oshkoralik, manfaatlar
to‘qnashuvining oldini olish kabi prinsiplar o‘z aksini topgan. Shuningdek, maqolada
bank xodimlarining kasbiy xulq-atvori samaradorlik, ishonchlilik va barqarorlikka
qanday ta’sir ko‘rsatishi tahlil qilinadi. Mazkur masalaga oid xalqaro tajribalar va
O‘zbekiston bank tizimidagi amaliyotlar solishtirma tahlil asosida ko‘rib chiqiladi.
BUXORO ERGONIMLARI JOZIBADORLIGIDA ShAKLIY VA TASVIRIY O‘YINLARNING ROLI
Annotatsiya: Nomlarni hosil qilish va taqdim etishdagi tasviriy va shakliy
o‘yinlar ergonimlarning nafaqat lingvistik onomastika, balki iqtisodiy marketologiya
fani obyekti ekanligini ham ko‘rsatmoqda. O‘yinlar orqali hosil etilgan nomlar
lingvistik jihatidan nomaqbuldek ko‘rinishi mumkin, ammo ular marketing jihatidan
o‘zini oqlagani hamda mijozlar e’tiborini tortayotganligi sababli faol iste’molda
bo‘ladi.
Ergonimlarni hosil qilishda foydalanilgan o‘yinlarni ikkiga bo‘lish mumkin:
shakliy va tasviriy o‘yinlar. Maqolada oʻyinlar diqqatni tortish, mijozlarda o‘zgacha
ta’sir ko‘satish, ma’lumotlar haqidagi xabarni noodatiy ravishda yetkazish orqali
ekspressivlik, emotsionallik kabi muhim vazifalarni bajarishga xizmat qilishi ochib
beriladi.
PSIXOLOGIK XIZMAT VA UNING TURLARI. PSIXOANALIZ TA’LIMOTI VA TIBBIYOTDAGI O‘RNI
Annotatsiya. Ushbu maqolada psixologik xizmat tushunchasi, uning asosiy
maqsad va vazifalari, amaliyotdagi asosiy turlari haqida fikr yuritiladi. Shuningdek,
zamonaviy psixologik yondashuvlardan biri bo‘lgan psixoanaliz ta’limoti, uning
asoschilari, asosiy tamoyillari va bugungi tibbiyotdagi ahamiyati tahlil qilinadi.
Maqola psixologik xizmat ko‘rsatishning amaliy shakllari hamda bemorlar bilan
ishlashda psixoanalizning qo‘llanilishi misolida yoritilgan.
MATBUOTNING TURKISTONGA KIRIB KELISHI TARIXI
Annotatsiya: Turkiston tarixida matbuotning kirib kelishi, jamiyatda ilm-fan va
ma’rifatni rivojlantirishda muhim rol o'ynagan. Bu maqolada matbuotning Turkistonga
kirib kelish tarixi, uning jamoatchilikka ta’siri hamda milliy qadriyatlarni
shakllantirishdagi ahamiyati tahlil qilinadi. Maqola asosan XX asr boshlaridagi
voqealar, jadidchilar faoliyati va matbuot vositalarining tarqalishi haqida fikr yuritadi
TA’LIM VA ILMIY FAOLIYATNI BOSHQARISHNI TAKOMILLASHTIRISH.
Annotatsiya: Ushbu maqolada zamonaviy ta'lim va ilmiy faoliyatni
boshqarishning samaradorligi va sifatini oshirishga qaratilgan usullar tahlil qilingan.
Ta'lim jarayonida innovatsion yondashuvlar, interfaol metodlar va texnologik
vositalarning roli ko'rib chiqiladi. Maqola, talabalarning bilim darajasini oshirish va
ularning mustaqil fikrlash ko'nikmalarini rivojlantirish uchun loyihalashtirilgan
strategiyalarni taklif qiladi
TA’LIM VA ILMIY FAOLIYATNI BOSHQARISHNI TAKOMILLASHTIRISH
Annotatsiya: Ushbu maqolada ta’lim va ilmiy faoliyatni boshqarishning
zamonaviy usullari va strategiyalari tahlil qilinadi. Maqola, o‘quv jarayonini samarali
tashkil etish uchun interfaol metodlardan foydalanishni, shuningdek, ilmiy
tadqiqotlarni rejalashtirish va natijalarini baholash mexanizmlarini takomillashtirish
zarurligini ko‘rsatadi. Kalit so‘zlar: ta’lim boshqaruvi, ilmiy faoliyat, interfaol
metodlar, innovatsion texnologiyalar, pedagogik monitoring
QATTIQ JISMLARNING ISSIQLIKDAN CHIZIQLI KENGAYISH KOEFFITSIYENTINI ANIQLASH
Annotatsiya: Ushbu maqolada qattiq jismlarning issiqlikdan chiziqli kengayish
koeffitsiyentini (α) aniqlash usullari, uning fizik mohiyati va amaliy ahamiyati tahlil
qilinadi. Turli materiallar uchun kengayish koeffitsiyentining qiymatlari solishtiriladi,
eksperimental usullar va hisoblash metodlari ko‘rib chiqiladi. Issiqlik kengayishining
qurilish, mashinasozlik va elektronika sohalaridagi ahamiyati yoritiladi.
MADANIY ME’YORLAR VA AN’ANALAR ORQALI SIYOSIY ISHTIROK
Annotatsiya. Ushbu maqolada madaniy me’yorlar va an’analar siyosiy
ishtirokga qanday ta’sir ko‘rsatishi tahlil qilinadi. Xususan, milliy qadriyatlar, diniy
e’tiqodlar, urf-odatlar va oilaviy institutlarning jamiyatdagi siyosiy faollik darajasiga
ta’siri ko‘rib chiqiladi. Maqolada siyosiy ijtimoiylashuv jarayoni, fuqarolik ongining
shakllanishi va an’anaviy ijtimoiy tuzilmalar orqali siyosiy qarorlar qabul qilish
mexanizmlarining shakllanishi haqida fikr yuritiladi. O‘zbekiston misolida olib
borilgan tahlillar orqali madaniy omillar siyosiy ishtirokni qanday rag‘batlantirishi
yoki cheklashi mumkinligi yoritiladi. Tadqiqotda sotsiologik va madaniy yondashuvlar
asosida siyosiy ishtirokning madaniy ildizlari ochib beriladi.
СОВРЕМЕННЫЕ СОСТОЯНИЕ ВИРУСНОГО ГЕПАТИТА
Аннотация: В данной статье представлен текущий статус проблемы
вирусного гепатита анализ многолетней динамики регистрируемой
заболеваемости острыми вирусными гепатитами в различных регионах.
Вирусная инфекция гепатита традиционно считалась острой, самоограниченной
болезнью, подобной гепатиту А. Вирус гепатита Е (ГЭВ) был признан
десятилетиями как основная причина вспышек, связанных с фекальным
загрязнением питьевой воды в развивающихся странах.[1.2.3] Этот патоген
теперь также признан в качестве основного этиологического агента острого
гепатита в промышленно развитых странах, который передается зоонотически.
Описан импортный случай ГЭВ на территории Республики Беларусь в сочетании
с острой ВИЧ-инфекцией.[7.8.9.10]
ФОРМИРОВАНИЕ ЗДОРОВЬЯ ДЕТЕЙ
Введение:Формирование здоровья детей во многом обусловлено уровнем
развития системы образования, материального обеспечения семьи, быта,
медицинского обслуживания и прочих факторов [1]. По данным ВОЗ и
российских учёных, от 25 до 40% вклада в формирование здоровья детей
приходится на социально-гигиенические факторы [2]. Здоровье детей в России и
за рубежом характеризуется устойчивыми негативными тенденциями.
Школьные болезни сохраняют массовый характер и имеют негативную
динамику за период обучения от младших к старшим классам – число детей с
нарушениями зрения возрастает в 2–3 раза, нарушениями осанки – в 3–4 раза [3–
6]. Наиболее значительный рост миопии с 2,4 до 8,4% в год регистрируется при
переходе школьников из начальной школы в основное звено [7, 8]. Низкая
двигательная активность современных школьников способствует
формированию патологии сердечнососудистой системы и опорно-двигательного
аппарата [9, 10]. К окончанию школы до 50% детей имеют ограничения в выборе
профессии по состоянию здоровья. На этапе получения среднего образования
значительная часть детей также получает синдром сверхзанятости и
эмоционального выгорания. Существенную долю в увеличение интенсификации
учебного процесса вносит применение электронных средств обучения
(интерактивные доски, ноутбуки, мобильные компьютерные классы), что
приводит к значительному возрастанию нагрузки на зрительный анализатор,
нервную систему и выражается в повышенном утомлении и эмоциональном
напряжении [11, 12]. При изучении влияния видеоигр на детей включая
микроструктурные свойства мозга были получены данные о прямой и косвенной
связи этих изменений в нервной системе и снижением речевого интеллекта
ребёнка [13, 14]. Имеются исследования, свидетельствующие о влиянии
чрезмерного «патологического» использования интернета на состояние
психического здоровья [15–19], особенности состояния когнитивных функций у
детей при восприятии информации с экранов компьютеров и ридеров в
сравнении с бумажным носителем.
OʻZBEKISTON SSSR DA TA'LIM TIZIMI TARIXSHUNOSLIGI (1941-1945- YILLAR)
Annotasiya. Ikkinchi jahon urushi davri (1941-1945) Oʻzbekiston taʼlim tizimi
uchun murakkab va oʻziga xos davr boʻldi. Urush yillari taʼlim tizimi oldida yangi
vazifalar qoʻydi, resurslar cheklandi, va taʼlim jarayoni qiyin sharoitlarda olib borildi.
Ushbu davr taʼlim tarixshunosligida yetarlicha oʻrganilmagan boʻlib, koʻplab
savollarga javob talab qiladi. Ushbu maqolada 1941-1945 yillardagi Oʻzbekiston
taʼlim tizimi tarixshunosligiga bagʻishlangan ilmiy adabiyotlar, arxiv materiallari va
boshqa manbalar tahlil qilinib, oʻsha davr taʼlim tizimining xususiyatlari, muammolari
va yutuqlari yoritib beriladi.
INNOVATSION YONDASHUV ASOSIDA OLIY TA'LIM MUASSASALARIDA TAHSIL OLAYOTGAN BIOLOG VA EKOLOG TALABALAR UCHUN MALAKA AMALIYOTINI TASHKIL ETISHNING METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH
Annotatsiya: Oliy ta'lim muassasalarida biologiya va ekologiya sohalarida
tahsil olayotgan talabalar uchun malaka amaliyoti jarayoni, ularning nazariy bilimlarini
amaliy ko‘nikmalar bilan birlashtirishda muhim ahamiyatga ega. Malaka amaliyoti,
talabalarni kelajakdagi professional faoliyatlariga tayyorlash, ularning ijodiy fikrlash
qobiliyatini rivojlantirish va amaliy tajribalarini oshirishga yordam beradi. Innovatsion
yondashuvlar asosida malaka amaliyotini tashkil etish, ta'lim jarayonini yanada
samarali qilishga xizmat qiladi. Ushbu maqolada biolog va ekolog talabalar uchun
malaka amaliyotini tashkil etishning innovatsion metodikasi haqida ma'lumotlar
berilgan.
XALQARO TO'LOV TIZIMLARINING O'ZBEKISTON BANK TIZIMIDAGI AHAMIYATI VA TASHQI SAVDO OPERASIYALARINI RIVOJLANTIRISHDAGI ROLI
Annotatsiya. Mazkur maqolada xalqaro to‘lov tizimlarining O‘zbekiston
bank tizimidagi o‘rni va ular orqali tashqi savdo operatsiyalarini rivojlantirishdagi
funksional roli chuqur tahlil qilinadi. Bugungi kunda O‘zbekiston Respublikasida
amalga oshirilayotgan iqtisodiy islohotlar, ayniqsa, raqamli moliyalashtirish va xalqaro
moliyaviy integratsiya jarayonlari doirasida xalqaro to‘lov tizimlarining ahamiyati
tobora ortib bormoqda. Maqolada SWIFT, Visa, Mastercard, PayPal kabi to‘lov
tizimlarining O‘zbekiston bank sektoriga ta’siri, ularning eksport-import
operatsiyalarini soddalashtirishdagi funksiyalari, shuningdek, mahalliy banklar
faoliyatining raqamli transformatsiyasiga qo‘shgan hissasi yoritib berilgan.
Shuningdek, xalqaro to‘lov tizimlarining joriy etilishi natijasida tashqi iqtisodiy
faoliyat subyektlari uchun yaratilayotgan imkoniyatlar va yuzaga kelayotgan
muammolar ham tahlil qilingan. Tadqiqot natijalariga asoslangan holda maqolada
muhim xulosalar va takliflar ishlab chiqilgan.
O‘ZBEK TILIDA QO‘LLANILAYOTGAN AT (AXBORORT TEXNOLOGIYALARI) TARJIMALARI VA ULARNING MUQOBILLARI
Annotatsiya: Kundan kunga rivojlanayotgan dunyoda ilm-fan ham to‘xtovsiz
o‘sib bormoqda. Buning natijasida fanda bizga notanish bo‘lgan terminlar soni
ko‘paymoqda. Ayniqsa, hozirgi davrga kelib inson hayotini kompyuter, uyali aloqa
vositalari va ijtimoiy tarmoqlarsiz tasavvur etib bo‘lmaydi. Axborot texnologiyalari
rivojlangani sari unga aloqador yangidan yangi terminlarning paydo bo‘ishi ham
jadallashmoqda. Bu esa o‘z navbatida tilshunoslikning terminalogiya sohasida tarjima
bo‘yicha qiyinchiliklarni va muammolarni keltirib chiqarmoqda.
GENERAL PRINCIPLES OF TEACHING ENGLISH AS A SECOND LANGUAGE
Annotation: Teaching English as a Second Language (ESL) requires a
structured approach based on pedagogical principles that facilitate effective language
acquisition. This article explores the fundamental principles of ESL teaching, including
communicative competence, learner-centered instruction, cultural sensitivity, and the
integration of technology. By analyzing various methodologies and best practices, this
paper provides insights into how educators can enhance language learning experiences
for non-native speakers.
YANGI O'ZBEKISTONDA JISMONIY TARBIYA VA SPORTNI RIVOJLANTIRISH TENDENSIYALARI (QORAQOLPOG‘ISTON RESPUBLIKASI MISOLIDA)
Annotatsiya: Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi, xususan
Qoraqalpog‘iston Respublikasida jismoniy tarbiya va sport sohasidagi yangi
tendensiyalar, rivojlanish istiqbollari va qo‘yilgan strategik maqsadlar tahlil qilinadi.
Sport infratuzilmasi, yoshlar sportga qiziqishi, davlat siyosati va xalqaro
hamkorlikdagi o‘zgarishlar asosiy diqqat markazida turadi. Maqolada
Qoraqalpog‘istonda sportni rivojlantirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan loyihalar,
muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari ko‘rib chiqiladi.
VIRTUAL EPIDEMIYA (DOFAMIN DETOKS)
Annotatsiya: Virtual epidemiya tushunchasi, ayniqsa, zamonaviy raqamli
texnologiyalar va ularning inson miyasiga taʼsiri doirasida keng oʻrganiladigan
mavzulardan biriga aylangan. Bu maqolada virtual epidemiyaning asosiy belgilari,
uning inson sogʻligʻiga taʼsiri va shu jumladan "dofamin detoks" strategiyasining
ahamiyati muhokama qilinadi. Dofamin detoks – bu non-stop digital stimulyatsiya
natijasida paydo boʻlgan psixik va biologik noaniqliklarni bartaraf etishga qaratilgan
amaliyotdir. Maqola tahliliy uslubda yozilgan boʻlib, soʻnggi tadqiqotlar asosida
virtual epidemiya va dofamin detoks nazariyalarini birlashtirib, amaliy yechimlarni
taklif qiladi.
MADANIY TURIZMNING RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI
Annotatsiya
Ushbu maqolada madaniy turizmning dolzarb jihatlari, uning iqtisodiy, ijtimoiy
va ma’naviy ahamiyati, raqamli texnologiyalar orqali rivojlanish istiqbollari tahlil
qilinadi.
Madaniy turizm nafaqat tarixiy merosni asrash, balki mahalliy aholi
farovonligini oshirishda ham muhim vositadir. Maqolada zamonaviy misollar asosida
madaniy turizmning hozirgi holati, mavjud muammolari va istiqbollari yoritilgan.