Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
44-son_1-to’plam_May-2025
ISSN: 3030-3621
211
SPORT MUSOBAQALARINI O'TKAZISH USLUBIYATLARI.
Xomudjonova Feruza
Shaxrisabz davlat pedagogika instituti
Jismoniy madaniyat kafedrasi, Dotsent.
Shavkatova Mushtariy
Shaxrisabz davlat pedagogika instituti
Jismoniy madaniyati 3 - kurs sirtqi bo'lim talabasi.
Annotatsiya.
Maqola mazmuni sport musobaqalarini o'tkazish uslubiyatlari va tartibi haqida
boradi. Har bir musobaqa biror maqsadga yo'naltirilgan hisoblanadi.
Kalit so'zlar.
Sport, mashg'ulot, musobaqa, uchrashuvlar, texnika, uslubiyat,
g'alaba, trenir.
Kirish.
Musobaqalar, o'quv trenirofka jarayonining asosi hisoblanadi, har bir
mashg'ulotda yig'ilgan bilimlar musobaqa jarayonida namoyon bo'ladi. Sportchi va
trenir say harakatlari, yillar davomida mashaqqat bilan erishilgan yutuqlar namoyoni
hisoblanadi. Mashg'ulot jarayonida sportchi, irodasini, chidamliligini, tezkorligini va
shunga uxshash bir qancha fazilatlarini sayqallab boradi. Shuning uchun ham
mashg'ulot jarayonlarining o'ziga yarasha qiyinchiliklari mavjud hisoblanadi.
Asosiy qism.
Musobaqalar ham bir qancha turlarga bo'linadi va usluv uslub jihatdan bir birini
takrorlaydi. Olimpia o'yinlari, jahon birinchiliklari, va h.k shunga uxshash
musobaqalar - rasmiy musobaqalar hisoblanadi.
Jamoalar har xil davrlarda tayyorlanib, o'zaro keliahib o'tkazilgan musobaqalar
esa - o'rtoqlik uchrashuvlari hisoblanadi. Ular sport turlarini omma orasida targ'ib
qiladilar va o'zlarining ham natijalarini bilib olishadi. Musobaqa tashkil qilish va uni
o'tkazish oddiy jarayon emas albatta, uning ham o'ziga yarasha bir qancha
qiyinchiliklari mavjud hisoblanadi. Musobaqa tuzilishidan oldin uning joyi kuni
g'oliblar sovrinlari haqida ma'lumotlari jamlangan nizom tuzib olinadi va bu nizom
bilan musobaqagacha trinerlar va o'yinchilar habardor bo'lishlari lozim hisoblanadi.
Nizom ichiga barcha ma'lumotlar kirgizilgan bo'lishi lozim. Nizomni o'qigan odam
musobaqa nima uchun o'tkazilayotganligi haqida, joyi, kuni va shunga uxshash
ma'lumotlarni bilib oliahi lozim. Sport musobaqalari asoslari sportchi matijasini
aniqlash, ularni rag'batlantirishdan tashqari sport 5urini ommaga targ'ib etishdan ham
iborat hisoblanadi. Sport bilan shug'ullangan kishiham jismonan ham ma'nan chiniqqan
va sog'lom rivojlangan hisoblanadi shu uchun ham turli sport turlaridan musobaqalar
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
44-son_1-to’plam_May-2025
ISSN: 3030-3621
212
o'tkazib oddiy aholini ham sportga jalb tish lozim hisoblanadi. Mueobaqa
uslubiyatlariga to'xtqladigan bo'lsak, har bir sportchi o'r texnikasi, taktikasi, va o'z
uslubiyatiga ega bo'lgani kabi musobaqa ham uslubiga ega. Bu uslublqr sa uning
yaqqol mazmunini namoyon etib turadi. Sport musobaqalari uslubiyati chuqur ildizga
ega, uning turlari, maqsad va mazifalari mavjud hisoblanadi va bu uslubiyqtlar mevasi
sportchilar hisoblanadi. Texnikasi va taktikasi kuchli bo'lgan sportchi g'alaba
qozonganidek uslubiyati yaqqon namoyon bo'lgan musobaqa ham chiroyli tqrzda
o'tadi. Musobaqaning odil va shaffof o'tishi esa hakamlar hayatiga bog'liq hisoblanadi.
Hakamlar ham sportchilar ingari musobaqa oldi tayyorgarlikka ega va malakali bo'lishi
lozim hisoblanadi.
Xulosa.
Sport musobaqalari oddiy ko'ringani bilan uning o'tkazilish uskubiyati juda
murakkab hisoblanadi. Musobaqalar ham o'z qonun - qoidalariga ega. Bu qonunlarni
esa na sportchi na hakamlar chetlab o'ta oladi. Shu tarzda musobaqalar kundan kunga
rivoj topib, ravnaq topaveradi desak aslo mubolag'a bo'lmaydi. Yuqorida
keltirilganidek musobaqalar sportchilardan tashqari oddiy aholini ham sportga,
chiniqishga va sog'lomlashishga jalb eta oladi. Shu sababdan ham har bir sport
musobaqalari tomoshabinlar qarshisida o'tadi.
Foydalanilgan adabiyotlar.
1) Usmonxo'jayev T. ,, Jismoniy tarbiya va sport mashg'ulotlari"
2). Yarashev K. D. Jismoniy tarbiya va sportni boshqarish".
3) Usmonxo'jayev T, Yuaupov V. J, Akromov J. A. ,, Jismoniy tarbiya".
