“TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI
INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING
MUAMMOLARI VA YECHIMLARI”
337
“KIMYO FANINI O‘QITISHDA AMALIY DARSLARNING O‘RNI VA MUAMMOLARI”
Maxamadinova Feruza Abduqodirovna
Termiz iqtisodiyot va servis unversiteti, Tibbiyot fakulteti “Davolash ishi” yo’nalishi 24/14 guruh
talabasi
Umirqo’lova Feruza.Abdusamatovna
Termiz iqtisodiyot va servis unversiteti, Tibbiyot fakulteti tabiiy fanlar kafedrasi oʼqtuvchisi
E-mail:
umirqolovqferuza@gmail.
https://orcid.org/0009-0004-1455-3383
tel +99833 762 88 08
Annotatsiya:
Mazkur maqolada kimyo fanini o‘qitishda amaliy mashg‘ulotlarning ahamiyati, ularning
o‘quvchilarning nazariy bilimlarini mustahkamlashdagi roli, shuningdek, amaliy darslarni samarali
tashkil etishda uchraydigan muammolar va ularning yechimlari yoritib berilgan.
Kalit so‘zlar:
kimyo, amaliy dars, tajriba, o‘quvchi faolligi, laboratoriya, o‘quv jarayoni,
ta’lim sifati.
Аннотация:
В данной статье рассматривается значение практических занятий в обучении химии, их
роль в закреплении теоретических знаний студентов, а также проблемы, возникающие при
эффективной организации практических занятий, и пути их решения.
Ключевые слова:
химия, практическое занятие, эксперимент, деятельность студентов,
лаборатория, процесс обучения, качество образования.
Abstract:
This article discusses the importance of practical classes in teaching chemistry, their role in
strengthening students' theoretical knowledge, as well as the problems encountered in the effective
organization of practical classes and their solutions.
Keywords:
chemistry, practical class, experiment, student activity, laboratory, learning
process, quality of education
Kirish.
Zamonaviy ta’lim jarayonida fanlarni chuqur va samarali o‘qitish, ayniqsa, tabiiy
fanlar — jumladan, kimyo fanini o‘zlashtirishda amaliy mashg‘ulotlar muhim o‘rin tutadi. Nazariy
bilimlar bilan bir qatorda, amaliy tajribalar orqali o‘quvchilarda ilmiy tafakkur, kuzatuvchanlik, tahlil
qilish va xulosalash ko‘nikmalari shakllanadi. Kimyo — bu faqatgina nazariy bilim emas, balki
modda va uning o‘zgarishlarini to‘g‘ridan to‘g‘ri kuzatib, tajriba asosida o‘rganiladigan fandir.
Asosiy qism
Amaliy darslarning o‘rni
Kimyo darslarida o‘tkaziladigan amaliy mashg‘ulotlar o‘quvchilarda quyidagi ko‘nikmalarni
shakllantiradi:Nazariy bilimlarni mustahkamlash: Tajribalar orqali olingan natijalar nazariy
bilimlarning hayotiyligiga ishonch hosil qiladi.
Amaliy ko‘nikma va malaka: Reaktivlar bilan ishlash, xavfsizlik qoidalariga rioya qilish,
natijalarni qayd etish kabi amaliy malakalar rivojlanadi.Ijodiy va tanqidiy fikrlash: O‘quvchilar
kimyoviy hodisalarni kuzatib, ularning sabab va oqibatlarini tushunishga harakat qiladi.Ilmiy fikrlash
asoslari: Har bir tajriba bir ilmiy gipotezani sinovdan o‘tkazishdir, bu esa o‘quvchini ilmiy izlanishga
yo‘naltiradi.
Amaliy darslarni tashkil etishda uchraydigan muammolar
1. Moddiy-texnik baza yetishmasligi: Ko‘plab umumta’lim maktablarida zarur laboratoriya
asbob-uskunalari va reaktivlar mavjud emas yoki yetarli emas.
2. O‘qituvchilarning malakasi: Ba’zida o‘qituvchilar tomonidan tajribalarni o‘tkazishda
ishonch yetarli bo‘lmaydi, bu esa dars sifati va xavfsizlikka salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
“TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI
INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING
MUAMMOLARI VA YECHIMLARI”
338
3. Vaqt yetishmovchiligi: O‘quv rejasida amaliy mashg‘ulotlar uchun ajratilgan vaqt
ko‘pincha cheklangan bo‘lib, bu tajribalarni to‘liq o‘tkazishga to‘sqinlik qiladi.
4. Xavfsizlik muammolari: Kimyo darslarida xavfsizlik qoidalariga amal qilinmasa, bu salbiy
oqibatlarga olib kelishi mumkin.
5. O‘quvchilarning passivligi: Ba’zan o‘quvchilar amaliy darslarga loqayd qaraydi, bu esa
ularning bilim sifati va qiziqish darajasiga ta’sir ko‘rsatadi.
Xulosa.
Kimyo fanini o‘qitishda amaliy darslar o‘quvchilarda chuqur bilim va ko‘nikmalarni
shakllantirishda beqiyos ahamiyatga ega. Shuning uchun har bir o‘qituvchi amaliy mashg‘ulotlarga
jiddiy yondashishi, ularga puxta tayyorgarlik ko‘rishi, zamonaviy texnologiyalardan samarali
foydalanishi zarur. Shu bilan birga, ta’lim muassasalarini kerakli asbob-uskunalar bilan ta’minlash,
xavfsizlikni ta’minlash va o‘quvchilarning faolligini oshirish ham dolzarb vazifalardan biridir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Karimov I.A. Yuksak ma'naviyat – yengilmas kuch. – T.: Ma’naviyat, 2008.
2. Jumaniyozova G. M., Tursunqulova D. D. Kimyo o‘qitish metodikasi. – Toshkent:
O‘qituvchi, 2017.
3. Jo‘rayev A. A., Axmedov B. B. Kimyo fanini o‘qitishda interfaol metodlar. – Samarqand:
SamDU nashriyoti, 2020.
4. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. Umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun
kimyo fani bo‘yicha namunaviy o‘quv dasturi. – Toshkent, 2022.
5. Муллажонов М.М. Школьный химический эксперимент. – Ташкент: Учитель, 1991.
6. Solihova D.M. Laboratoriya mashg‘ulotlarini tashkil etishning nazariy asoslari. – Andijon:
2021.
7. Qodirov Sh.A. Tabiiy fanlarni o‘qitishda STEAM yondashuvi. – T.: Fan va texnologiya,
2023.
