P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
614
QITISHDA EKOLOGIK TARBIYANI
SHAKLLANTIRISHNING PEDAGOGIK ASOSLARI
Namangan davlat universiteti Fizika kafedrasi mustaqil tadqiqotchisi
Zaxidov Ibroximjon Obidjonovich
Namangan davlat universiteti Fizika kafedrasi dotsenti, p.f.n.
Tursunboyeva Mohira Usmonjon qizi
Namangan Shahar 26-
Mamlakatimizda inson, uning har tomonlama kamol topishi va uning farovonligi,
natijasida umumiy
onida
oshirilmoqda. Shuningdek, dunyoda ekologik barqarorlikni saqlash, ekologik xavf-
xatarlarni oldini olish, atrof-muhitni asrash va avaylash, un
fanlar kabi fizikani
yanada kengaytirish zarurati mavjud.
Ekologik tarbiya -
-
oqibatli munosabatni shakllantirish, ekologik muammolarni tushunish va ularga
mning ahamiyati yanada oshgan, chunki ekologik muammolar,
jumladan global isish, atrof-muhitning ifloslanishi va tabiiy resurslarning kamayishi,
shakllantirish yoshlarni il
-muhitning
muhofazasiga, tabiiy resurslar
kamaytirishga jalb qilish mumkin. Shu bilan birga, ekologik tarbiya nafaqat bilimlarni
atrof-muhitga ta'sirni kam
BMTning
Barqaror rivojlanish maqsadlari
-muhitni
shakllantirishda ilmiy yondashuv va metodik pedagogik asoslarning ahamiyati yana bir
bor ta'kidlanadi.
Ekologik muammolarni hal qilishda
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
615
iy
jarayonlar,
energiya
tejash
texnologiyalarining ishlash prinsiplari va qayta tiklanadigan energiya manbalari fizika
fani doirasiga kiradi.
ri, fotovoltaik hujayralar orqali elektr
energiyasiga aylantiriladi. Bu jarayon, termodinamik qonunlarga asoslanadi va qayta
tiklanadigan energiya manbalari sifatida tabiatga zarar yetkazmasdan insonning energiya
ehtiyojlarini qondirish imkonini yaratadi. Shamol turbinalari yordamida shamol
energiya ishlab chiqarishning ekologik toza va samarali usulini taqdim etadi.
Pedagogik jihatdan, ekologik tarbiya nafaqat bilimlarni o
mumkin: [1]
Ilmiylik.
fizikaviy tushunchalar asosida ekologik jarayonlarni tushuntirish. Masalan, atmosferadagi
karbonat angidrid miqdorining oshishi global isishning sababidir, bu jarayonni fizika
Metodik asoslanganlik.
faoliyatga
-avaylash, energiya tejash texnologiyalarini
Estetik va axloqiy asoslar.
Ekologik tarbiya faqat ilmiy bilimlarni berish bilan
-muhabbat, uni asrab-avaylashga
Ekologik tarbiyaning ilmiy asoslari ilmiy tadqiqotlar va ijtimoiy statistikalar
asosida shakllanadi. Masalan, NASA tomonidan olib borilgan tadqiqotlar natijalariga
2
miqdori 30% ga ortgan, bu esa global
kamayishini, global isishni
hujjatlashtirilgan.
Ekologik tarbiya va ilmiy tadqiqotlar bir-
muammolarni ilmiy tahlil qilish, ularning yechimlari haqida fikr yuritish va bu
kologik jarayonlarni ilmiy asosda tushuntirish, jumladan issiqlik
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
616
larga ekologik
-muhitni muhofaza qilish va ekologik
muammolarni hal etishga jalb qilish uchun pedagoglar ilmiy tadqiqotlar asosida yangi
ishlab chiqish zarur. O
tahlil qilish va yechimlar topish qobiliyatlarini rivojlantiradi.
Eksperimentlar
tushunchalarni tushuntirish mumkin. Masalan, quyosh energiyasining ishlash prinsiplarini
tushuntirish mumkin.
Loyiha asosida ishlash
- bu metod ekologik muammolarni hal etishda
ning samarali usulidir. Loyiha ishlari orqali
-muhitni
qilishadi.
energiya samarador
muhimligini tushuntirish mumkin.
jarayonlar fizikaviy qonunlar asosida ishlaydi. Energiya tejash va qayta tiklanadigan
mas'uliyatni shakllantiradi va barqaror rivojlanishga xizmat qiladi.
Xulosa qilib aytganda m
shakllantirishning pedagogik asoslari ilmiy, metodik va axloqiy nuqtai nazardan katta
ahamiyatga ega. Fizika fani orqali ekologik muammolarni tushunish va ularni hal qilish
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
617
qiy
va estetik qadriyatlar, va aniq ilmiy faktlar asosida ishlash zarur. Bunday yondashuv orqali
tarbiyalash mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Zakhidov I. O., Karimov A. M. DEVELOPMENT OF STUDENTS'ECOLOGICAL
CULTURE BY DIRECTING INNOVATIVE ACTIVITIES USING STEAM
TECHNOLOGY //Science and innovation. 2024.
-255.
2.
2023.
V. 2. B2-son. B. 439-442
3.
Zohidov I.O., Karimov STEAM TEXNOLOGIYASIDAN FOYDALANGAN
TALABALARNING EKOLOGIK MADANIYATINI RIVOJLANTIRISHMAN //Fan
va innovatsiyalar. 2024. V. 3. A10-son. B. 251-255.
