452
www.namspi.uz
universaljurnal.uz
UMUMTA'LIM MAKTABLARIDA O‘QUVCHILAR IJODKORLIK
FAOLIYATINI SHAKLLANTIRISH
Ibroximov Maqsadjon Axmedovich- NamDPI
“Aniq fanlar” kafedrasi o’qituvchisi
Axmadjonova Sarvinoz Alisher qizi
-
NamDPI “Texnologik ta’lim “ yo’nalishi 2 kurs talabasi
Annotatsiya: Mazkur maqolada o‘quvchi bolalarning ijodkorlik qobiliyatini
shakillantirishda mustaqil fikrlashning nazariy ahamiyati haqida fikr-mulohazalar
yurutilgan. Shuningdek, ijodkorlik qobiliyatini shakillantirishda pedagok hodimning
vazifalari ham bayon etilgan.
Kalit so‘zlar: ijodkorlik qobiliyati, mustaqil fikrlash, pedagok, ta’lim tizimi,
o‘quvchi.
Hozirgi kunda jamiyatda global iqtisodiy va ijtimoy o
ʻ
zgarishlar, yangi
texnologiyalar, ilm-fan sohasidagi yuksalishlar, shuningdek, turli ijtimoiy
muammolarni hal qilishda ijodiy fikrlash va innovatsion yondashuvlar zaruriyatini
keltirib chiqarmoqda . Bu esa ta'lim tizimidan yuqori sifatli , ijodiy fikrlaydigan va
mustaqil qarorlar qabul qila oladigan shaxslarni tarbiyalashni talab etadi .
O
ʻ
qivchilarda ijodkorlik faoliyatini shakllantirish umumta'lim maktablarining eng
muhim maqsadlaridan biri hisoblanadi. Ushbu maqolada umumta'lim maktab
o
ʻ
quvchilarning ijodkorlik faoliyatini shakllantirish uchun zarur bo
ʻ
lgan shart-
sharoitlar , pedagogik yondashuvlar va metodik vositalar tahlil qilinadi .
Ijodkorlik faoliyati o
ʻ
quvchilarning shaxsiy salohiyatinu rivojlantirishga,
mustaqil fikrlash, tahlil qilish va innovatsion yechimlar izlash qobiliyatlarini
oshirishga yordam beradi . Ijodkorlik faqatgina san'at va adabiyot sohalarida emas,
balki barcha ilmiy va amaliy sohalarda muvaffaqiyatga erishish uchun zarur bo
ʻ
lgan
muhim kompetensiyadir. O
ʻ
quvchilarning ijodiy faolligi, ular o
ʻ
z fikrini erkin
ifodalash, yangi g'oyalarni yaratish va o
ʻ
zgaruvchan dunyoga moslashishga tayyor
bo
ʻ
lishlariga imkon yaratadi .
Umumta'lim maktablarida ijodkorlik faoliyatini shakllantirish uchun pedagogik
muhitni ijobiy tashkil etish muhimdir. Bu muhitda o
ʻ
qituvchilar o
ʻ
quvchilarni
mustaqil fikr yuritishga, xatolardan qo
ʻ
rquvni yo
ʻ
qotishga va yangi fikrlarni izlashga
undashlari kerak . Shuningdek, o
ʻ
quvchilarni rag
ʻ
batlantirish, ularning ijodiy ishlarini
qadrlash va ijobiy baho berish ijodkorlikni rivojlantirishda katta ahamiyatga ega .
Ijodkorlikni shakllantirishda o
ʻ
qituvchining roli muhimdir. O
ʻ
qituvchilar ijodiy
va interfaol metodlarni qo
ʻ
llash orqali o
ʻ
quvchilarning qobiliyatlarini rivojlantirishda
yordam berishlari mumkin . Bu metodlar orasida munozara, loyihalash, kreativ yozuv,
ko
ʻ
rgazmali materiallar yordamida o
ʻ
rganish, guruh ishlari va boshqa interaktiv
yondashuvlar mavjud.
O‘quvchilarni darsga qiziqtirish darslarni naqadar qiziqarli, mazmunli,
tushinarli va qolaversa, materiallarning rang – barang bo‘lishlariga bog‘liqdir. Turli
adabiyotlar, rasmlar, turfa tusdagi ko‘rgazmali qurollar, texnologiya haqidagi qiziqarli
fakt va ma’lumotlarga boy bo‘lgan, boshidan oxirigacha sust bo‘lmagan sur’atda
tashkil qilinadigan darslar o‘quvchilarda katta taassurot qoldiradi. Hozirgi davr
453
www.namspi.uz
universaljurnal.uz
dunyodagi g‘oyaviy qarama – qarshiliklar murakkab tus olgan, mafkura poligonlari
yadro poligonlaridan ham kuchliroq bo‘lib borayotgan davrdir. Shuning uchun ham
yosh avlodni milliy ong va milliy mafkura ruhida tarbiyalash ishiga barcha vositalar
ishga solinmoqda. Bugungi kunda zamonaviy texnologiyalar o
ʻ
quv jarayonini
takomillashtirish va ijodkorlikni rivojlantirishda katta ahamiyat kasb etadi.
Kompyuterlar, internet, multimedia vositalari va o
ʻ
quv dasturlari o
ʻ
quvchilarga yangi
bilimlarni o
ʻ
rganishda ijodiy yondashuvlarni qo
ʻ
llash imkoniyatini beradi. Masalan,
o
ʻ
quvchilarni online platformada o
ʻ
z bilimlarini namoyish etishi, bloglar yaratish yoki
videolar tayyorlashga undash orqali ularning ijodiy salohiyatini rivojlantirish mumkin
O
ʻ
quvchilarni ijodkorlikka rag
ʻ
batlantirishda ularning shaxsiy qiziqishlari va
ehtiyojlariga e'tibor qaratish zarur . O
ʻ
quvchilarga o
ʻ
z ijodiy faoliyatlarini namoyish
etishi o
ʻ
zlari yaratgan ishlarni baholash va tan olish imkoniyatlarini yaratish, ularni
yangi g
ʻ
oyalarga ilhomlantiradi .
Ijodkorlikni shakllantirish uchun maxsus dasturlar va loyihalar tashkil qilish
kerak. Masalan ilmiy-ijodiy tanlovlar, o
ʻ
quvchilar o
ʻ
rtasida yaratuvchanlikni
rivojlantirishga qaratilgan dasturlar o
ʻ
quvchilarning ijodiy potensialini o
ʻ
sishiga
yordam beradi. Bunday dasturlar o
ʻ
quvchilarga o
ʻ
z fikrlarini boshqalarga yetkazib
berish, guruhda ishlash, fikr almashish va yangi g
ʻ
oyalar yaratishga undaydi
Xulosa :
Umumta'lim maktablarida o
ʻ
quvchilarda ijodkorlik faoliyatini shakllantirish
o
ʻ
zaro bir-birini to
ʻ
ldiruvchi turli shart-sharoitlarning mavjudligini taqazo etadi.
Pedagogik muhi , o
ʻ
qituvchining metodik yondashuvi , zamonaviy texnologiyalarni
joriy etish va maqsadli dasturlar ijodkorlikni rivojlantirish uchun muhim shartlardir.
Ijodkorlik faoliyatini shakllantirish nafaqat o
ʻ
quvchilarning shaxsiy rivojlanishiga,
balki jamiyatning ilmiy va texnikaviy yuksalishiga ham katta hissa qo
ʻ
shadi .
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Ibroximov M.A. Texnologik ta’lim yo‘nalishi talabalarida ijtimoiy
kompetentlikni rivojlantirishning pedagogik mexanizmlarini takomillashtirish.
Monografiya. – Namangan: “Fan ziyosi” nashriyoti, 2022 yil. – 120 b.
2. Axmedovich, I. M. (2024). Xorijiy tadqiqotlarda bo‘lajak
pedagoglarning kasbiy faoliyatini ijtimoiy kompetentlik asosida rivojlantirish
zaruriyatlari. Science and innovation, 3(Special Issue 41), 446-449.
3. Ibrohimov, M. (2021). Study about cognitive linguistics.
Форум
молодых
ученых
, (4 (56)), 19-23.
4. Mamatxonovich, X. F., Erkinjonovna, S. Z., Tolibjon og, G. S., &
Kosimovich, U. S. (2024). Applications of mathematical models in the teaching
of mathematics: perspectives for geography majors.
Научный
Фокус
, 1(11), 449-
452.
5. Ruslanovna, M. J. (2023). modern technologies for teaching students the
skills of technological thinking. World Bulletin of Social Sciences, 20, 1-3.
6.Ibroximov, M.
А
. (2023). professional ta’lim yo ‘nalishi talabalarining
ijtimoiy kompetentlikni rivojlantirishda ta’lim va amaliyot integratsiyasi.
Academic research in educational sciences, 4(TMA Conference), 175-179.
454
www.namspi.uz
universaljurnal.uz
7.
Murtozayeva
M.M.
Ta’lim
jarayonini
ijtimoiy
pedagogik
loyihalashtirishda innovatsion usullar. – Toshkent: “Fan va texnologiya”, 2017.
−
160 b.
9.Ibrohimov, M. (2021). Study about cognitive linguistics.
Форум
молодых
ученых
, (4 (56)), 19-23.
