12
BOSHLANG‘ICH TA’LIMDAGI DARS JARAYONLARIDA
MULTIMEDIA VOSITALARIDAN FOYDALANISH VA
ULARNING FOYDALI TOMONLARI
Zoxidova Gulchexra Ergashboy Qizi
Andijon vilayoti Andijon tuman "Inson" ijtimoiy xizmatlar markazi
5-hudud 2-uchastka kompleks ijtimoiy xizmat ko'rsatuvchi xodim
Maqola haqida ma’lumot
Qabul qilingan: 11.05.2024
Qayta qabul : 16.05.2024
Saytda mavjud : 20.05.2024
Muallif (lar)
G.E.Zoxidova
Muallif bilan aloqa
https://orcid.org/0009-0004-3493-6680
© Muallif. G.E.Zoxidova
UNIVERSAL xalqaro ilmiy jurnal
Ochiq ma’lumotlar:
https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal
Maxfiylik bayonoti
Materialni istalgan vosita yoki formatda nusxalash va
qayta tarqatish hamda maqoladan toʻgʻri iqtibos keltirish
va litsenziyasini koʻrsatish sharti bilan istalgan maqsadda
foydalanish mumkin.
Maxfiylik bayonoti
Materialni istalgan vosita yoki formatda nusxalash va
qayta tarqatish hamda maqoladan toʻgʻri iqtibos keltirish
va litsenziyasini koʻrsatish sharti bilan istalgan maqsadda
foydalanish mumkin.
ANNOTATSIYA.
Ushbu maqolada boshlang’ich
ta’limdagi o’quvchilariga sifatli ta’lim
berish va o’qitishda multimedia vositalari
va texnologiyalaridan foydalanish va
ularning foydali natijalari haqida fikr
yuritiladi hamda multimedia vositalaridan
foydalanish, o’quvchilarda mashqlarga
nisbatan ishonch va darsga bo’lgan
qiziqishlari ortishiga ham yordam beradi.
KEY WORDS:
multimedia, axborotni yetkazish
tezligi, musiqa, dars, slayd, o‘quv
materiali,
zamonaviy
pedagog,
kommunikativlik.
Universal International Scientific Journal
Universal Xalqaro Ilmiy Jurnal
Jurnalning bosh sahifasi:
Universal International Scientific Journal
13
UNIVERSAL international scientific journal
Abstract:
this article reflects on the use
of multimedia tools and technologies in
providing quality education and training to
primary school students and their beneficial
results, and the use of multimedia tools,
increasing students' confidence in exercises
and interest in the lesson also helps.
Key words:
multimedia, speed of
information delivery, music, lesson, slide,
educational material, modern pedagogue,
communicative.
Аннотация:
В данной статье
размышляется
об
использовании
мультимедийных средств и технологий в
обеспечении качественного образования и
обучения учащихся начальных классов и их
полезных результатах, а также помогает
использование мультимедийных средств,
повышающее уверенность учащихся в
упражнениях и интерес к уроку.
Ключевые слова:
мультимедиа,
скорость подачи информации, музыка,
урок,
слайд,
учебный
материал,
современный педагог, коммуникатив.
KIRISH (INTRODUCTION
)
Hozirgi
kunda
rivojlanayotgan
zamonda boshlang‘ich ta'lim sifati va
samaradorligini
oshirish
maqsadida
kompyuter va turli zamonaviy axborot
texnologiyalaridan samarali foydalanish
pedagoglarning asosiy vazifalaridan biri
hisoblanadi. Boshlang‘ich ta‘lim tizimida
ko‘plab ijobiy ishlar amalga oshirilmoqda.
Ta'lim sifatini oshirish uchta eng asosiy
tarmoqlarni
birdek
takomillashuviga
bog‘liq
bo‘lib,
umumta'lim
muassasalarining
moddiy
texnika
bazasini rivojlantirish, o‘quv metodik
adabiyotlar bilan boyitish, o‘quv
jarayonida
zamonaviy
pedagogik
texnologiyalar
va
multimedia
vositalaridan foydalanishdan iborat.
Zamonamizda
o‘quvchilarni
yangiliklar,
g‘aroyibotlar,
ilg‘or
xalqaro tajribalar qiziqtiradi.
METODLAR (METHODS)
Multimedia kompyuterning matn,
grafik, tovushli va videomaʼlumotlar
bilan
ishlashga
imkon
beruvchi
qurilmasi. Ana shunday qurilma
oʻrnatilgan kompyuter multimedia
kompyuter deyiladi. Hozirda deyarli
barcha
kompyuterlar
multimedia
qurilmalar bilan taʼminlangan. O‘sib
kelayotgan avlodning barcha eng
yaxshi imkoniyatlari unda namoyon
bo‘ladi, kasb-kori, mahorati uzluksiz
takomillashadi,
katta
avlodlarning
dono tajribasi anglab olinadi va yosh
avlodga o‘tadi. Buning uchun kichik
maktab yoshidagi tarbiyalanuvchilarni
tarbiyalashda ta’limning zamonaviy
axborot
texnologiyalaridan
ham
Universal International Scientific Journal
14
UNIVERSAL international scientific journal
unumli
foydalanish,
kompyuter
savodxonligini
shakllantirish,
internet
bo‘yicha ilk elementar tushunchalar berish
lozim bo‘ladi.
NATIJALAR (RESULTS)
Boshlang'ich
sinflarda
o'quv
jarayonini qiziqarli, asosiy va zarur foydali
bilimlarga boy jarayon sifatida o’tish
ishlari sezilarli darajada e’tiborni torta oldi.
Bu sinflarda multimedia vositalarining
o'rni va foydasini ko'rib chiqish juda
muhimdir. Audio va video darsliklar
ma’lumotlarni ko’rish va ko’rsatish
masalalari, ularni idrok etish va analiz-
sintez qiladigan, ilg’orlashishga undovchi,
maqsadli va aniq jarayonlarni yodda tutish
uchun ham yordam beradi. Bu turdagi
qo’llanmalar o'quvchilarning ma'lumot
olish va ularni samarali yodda saqlash
tezligini oshirishda juda katta ahamiyatga
ega hisoblanadi. Audio va videodarsliklar
tarix, ona tili, matematika, ingliz tili va
boshqa fanlarni qamrab olishi va boshqa
ko'plab mavzulardan ham iborat bo'lishi
mumkin. Interaktiv darsliklar interaktiv
materiallar va mashqlarning asosiy qatlami
bo’lib, har tomonlama ilg’orlashishga,
ularni qo’llash orqali o’quvchilar bilan
o’zaro savol-javoblar doirasida turli
interaktiv metodlar orqali mantiqiy
ko’nikmalarni rivojlantirishga yordam
berishni amalga oshirish imkoniyatini
yaratadi. Bu darsliklar, o'quvchilar
o'zlarining shaxsiy jihat va fazilatlarini
rivojlantirishida juda kuchli vosita
hisoblanishi mumkin. Ular o'yinlar,
savollar,
testlar
va
boshqa
mashg'ulotlardan
iborat
bo’ladi.
Saytlar, mavzu va fanlar bilan bog’liq
turli ko’rinishlar va formatlarga ega
bo’lib, bir va ko’p mavzularda ko’proq
bilim olish, amalda qo’llash va
ko’nikmalar yaratish imkoniyatini
tuhfa
etadi.
O'qishni
ko'rsatish
masalalari, tushuncha, misollar va
boshqa
mavzularni
shuhratli
yechimlarga aylantirish va ularga
ko'rsatish qaror qilish oqibatida,
sinflarda va boshqalarda saytlarning
maqsadi ko'pincha tajribaviy bilim
olishdir.
O'yinlar
fikrlararo
almashinish va ko'rishni, shaxsiy
qarashlarga
ega
bo'lishni,
miya
faoliyatini
yaxshilashni
amalga
oshirishda juda muhim hisoblanadi.
Universal International Scientific Journal
15
UNIVERSAL international scientific journal
MUXOKAMA (DISCUSSIONS)
Har qanday multimedia darsliklari,
boshlang'ich sinflardagi o'quvchi zavqlari,
o’quvchilar ko'nikmalarida yaratilgan
odatlar va sinfning maqsadi asosida
tanlangan vaqtlarda ishlatiladi. Xuddi shu
tarzda, o'quvchilarni ko'proq qiziqishlariga
yoki talablarga rioya etishlariga, sinflarda
ko'tarilish va sinfdan chiqarilishidagi
yondashuvlarida
muammolarga
duch
kelmaslikka
olib
keladi.
Multimedia
vositalarining boshqa turlari mavzu va
fanlar bilan bog'liq. Qurilmalarni ishlatish
maqsadida tanlash esa o'qitish usullariga
bog'liq bo’ladi. Har qanday multimedia
vositalari
kelajakda
o'quvchilarga
talabchanlik va faollik kabilarni jalb qilish
va bilimlarini rivojlantirish uchun xizmat
qiladi. Darsda ko‘rgazmali vositalardan
ko‘proq foydalanish maqsadga muvofiqdir.
Chunki bugungi kunda bolalarni qoyil
qoldirish ancha mushkul. Shuning uchun
zamonaviy pedagog tinib-tinchimasligi,
innovatsion, noan‘anaviy, interaktiv dars
usullarini muntazam o‘qib va o‘rganib
borishi hamda o‘quv-tarbiya jarayoniga
tadbiq eta olishi zarur. O‘quvchilar bitta
dars davomida ham ko‘rsin, ham
tinglasin,
ham
gapirsin,
ham
mushohada qilsin, ham yozsin.
XULOSALAR (CONCLUSION)
Multimedia
vositalari
yordamida olib borilgan faoliyat
bolaning
mashg‘ulotga
bo‘lgan
qiziqishini va bilim olish saviyasini
oshiradi. Mulimedia vositalari bolaga
yakka tartibda yondashish imkonini
beradi.
Tarbiyachining
bevosita
ishtirokisiz ham boalalar materialni
o‘zlashtirishi mumkin bo‘ladi. Hozirda
multimedia kundalik faoliyatimizda
juda ko‘p ishlatilmoqda. Ta’lim-
tarbiya
sohasida
multimedia
texnologiyalarini tatbiq etish uchun
yuqorida
berilgan
fikrlarini
umumlashtirib multimediaga shunday
ta’rif berish mumkin. Multimedia-bu
informatikaning dasturiy va texnikaviy
vositalari
yordamida
axborotning
an’anaviy va orginal turlari asosida
o‘quv materiallarini tinglovchilarga
yetkazib berishning mujassamlashgan
holdagi ko‘rinishidir.
Universal International Scientific Journal
2024, 1(2)
16
UNIVERSAL international scientific journal
Foydalanilgan adabiyotlar (Reference List)
1. A.Abduqodirov, R.Ishmuhammedov, "Ta‘limda innovatsiyar" T;. Istedod –2010
2. Axmedova M.Zufarov "Boshlang'ich ta'lim o'qitish metodikasi".-T.: O’zbekiston.
3. Boshlang
ʻ
ich
sinf
o
ʻ
qituvchisining
axborot–kommunikativ
kompetentligini
rivojlanish komponentlar, N Saidova, Science and innovation, 865-868
4. Qurbonova Maftuna, Umumiy o
ʻ
rta ta
ʼ
lim maktablari boshlang
ʻ
ich sinf
o
ʻ
quvchilarining o
ʻ
quv-bilish kompetensiyalarini shakllantirish ahamiyati // Xalq
ta
ʼ
limi, 2020. 3-maxsus son, 29-33 bet.
