“Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim, fan, innovatsiya va ilmiy tadqiqotlarning salmoqli natijalari: muammo va yechimlar”
mavzusida Respublika ilmiy anjuman to’plam materiallari 2024-yil 19-aprel kun.
Andijon davlat pedagogika instituti
universaljurnal.uz
776
SHAXSLARDA TAVAKKALCHILIK BILAN BOG‘LIQ VIRTUAL O‘YINLARGA
MOYILLIGINI PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
O‘ktamov Madadjon O‘ktam o‘g‘li
Shahrisabz davlat pedagogika instituti
“Informatika va uni o‘qitish metodikasi” kafedrasi o‘qituvchisi
oktamovm03@mail.ru
Musurmanova Yayra Norbo‘ta qizi
Shahrisabz davlat pedagogika instituti
“Matematika-informatika” yo‘nalishi talabasi
yayramusurmanova@gmail.com
Toshpo‘lotova Jasmina Nuriddin qizi
Shahrisabz davlat pedagogika instituti
“Matematika-informatika” yo‘nalishi talabasi
jasminatoshpulotova06@gmail.com
Annotatsiya.
Bu maqola virtual o‘yinlarning insonlar ustida qanday ta’sir qilishi va shaxslarda
mavjud bo‘lgan tavakkalchilik bilan bog‘liq psixologik xususiyatlarni o‘rganadi. Shaxslarda virtual
o‘yinlar bilan bog‘liq tavakkalchilikning psixologik taraqqiyotga olib keladigan asoslari va
oqibatlarini tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar.
Shaarda tavakkalchilik, motivatsiya oshishi, kuzatish va qo‘llab-quvvatlash,
ko‘nikmalarni rivojlantirish, stressni kamaytirish, kommunikatsiya va o‘zaro munosabat, o‘yin
asabiyati.
Shaxslarda tavakkalchilik bilan bog‘liq virtual o‘yinlar turli janrlarda mavjud bo‘lishi mumkin.
Ba’zi o‘yinlar virtual dunyolarni yaratish orqali o‘yinchilarga to‘liq ozgina bir hayot yashash
imkonini beradi. Bu turlar misol uchun "The Sims" va "Second Life" o‘yinlari kabi ommalashtirilgan
o‘yinlarni o‘z ichiga oladi.
Boshqa virtual o‘yinlar esa g‘alati texnologik tajriba va ish bilan bog‘liq bo‘lib, o‘yinchilarning
mahoratlarini oshirish va boshqa o‘yinchi bilan o‘rtacha o‘yin o‘ynash imkonini beradi. Misol uchun
sport o‘yinlarida o‘yinchilar futbol, basketbol yoki beysbol o‘ynash, avtomobil o‘yinlarida
o‘yinchilar strategik o‘yinlarda o‘yinchilar urushni boshqarish va boshqa o‘yinlarni o‘ynash
imkoniyatiga egalar.
Virtual o‘yinlar o‘yinchilar orasidagi bir-biriga qarshi o‘ynash, o‘yinlardagi vaziyatlarni
yechish, g‘alaba qozonish va ko‘p foydali bilim va mahoratlar olish imkonini beradi. Bunda
o‘yinlarning o‘zaro hamkorlik va jamoatchilik aspektlari ham mavjud bo‘lishi mumkin, masalan
onlayn o‘yinlarda komanda o‘yinlari yoki o‘yinchi jamoatlarini birlashtirish imkoniyati mavjud.
Shaxslarda tavakkalchilik bilan bog‘liq virtual o‘yinlar, o‘yinchilarga yangi tajriba va
imkoniyatlar taqdim etish bilan birga, o‘yinchilarning masofaga qarshi o‘ynash, ijodiy va muammoliy
savollarni yechish, hayotda boshqa tajribalarga ega bo‘lish va o‘yin ustida qo‘shimcha tafakkur
qilishga imkon beradi.
Shaxslarda tavakkalchilik bilan bog‘liq virtual o‘yinlarga moyilligining psixologik
xususiyatlari mavjud. Bu o‘yinlar va o‘yinchilar orasida turli psixologik ta’sir va o‘zgarishlar hosil
qilishi mumkin. Quyida bu o‘yinlarning psixologik xususiyatlari haqida ba’zi muhim nuqtalarni
ko‘rishimiz mumkin
Virtual o‘yinlar o‘yinchilarda motivatsiyani oshirishi mumkin. Muvaffaqiyat hissi, darajani
oshirish va yutuqlar qozonish kabi o‘yinlardagi maqsadlar o‘yinchilarga motivatsiya va qo‘shimcha
energiya berishi mumkin.
Virtual o‘yinlarda o‘yinchilarni kuzatish, uning ehtiyojlari va qobiliyatlari bilan tanishish va
ularni rivojlantirishga yordam berishi mumkin. O‘yinchilar o‘zlarini o‘zaro munosabatlarda,
jamoatchilik va liderlikda imtihon qilishlari mumkin bo‘ladi.
Virtual o‘yinlar, o‘yinchilarga ko‘nikmalar va strategiyalarni rivojlantirish imkonini beradi.
O‘yinchilar o‘zlarini muhim qarorlar qabul qilish va ularni amalga oshirish uchun tajribalar olishadi.
“Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim, fan, innovatsiya va ilmiy tadqiqotlarning salmoqli natijalari: muammo va yechimlar”
mavzusida Respublika ilmiy anjuman to’plam materiallari 2024-yil 19-aprel kun.
Andijon davlat pedagogika instituti
universaljurnal.uz
777
Virtual o‘yinlar o‘yinchilarga stressni kamaytirish imkonini berishi mumkin. O‘yinlar o‘ynash
o‘yinchilarga qulaylik, qiziqish beradi. Bu esa kechirilishi kerak bo‘lgan kundalik stress va
tushunishlarini o‘zgartirishga yordam beradi.
Bir nechta onlayn o‘yinlar o‘yinchilar o‘rtasida kommunikatsiyani oshirish imkonini beradi.
O‘yinlarda jamoatchilik yoki komandadagi o‘yinlar o‘ynash, chat yoki ovozli kommunikatsiya orqali
o‘yinchilar o‘rtasida aloqalar yaratish mumkin..
Ba’zi o‘yinlar intensivlik va raqobat hissiyatini oshirishi mumkin. O‘yinchilar o‘yin davomida
qiyinchiliklar bilan bog‘liq ravishda stress va adrenalin hissiyatini his qilishi mumkin. Bu esa
o‘yinchilarning asabiyatini oshirishi va harakatlanishlariga ta’sir qilishi mumkin.
Virtual o‘yinlarning psixologik xususiyatlari har bir o‘yin va o‘yinchining shaxsiy
xususiyatlari va tajribalari bilan bog‘liq bo‘ladi. Ba’zi o‘yinlar o‘yinchilarda qo‘shimcha adrenalin
va endorfin hissiyatini oshirishi mumkin, ba’zilarida esa o‘yinchilarning o‘zlarini o‘zlashtirish,
o‘zlarini yo‘q qilish yoki o‘yinlarda muvaffaqiyatni yo‘qotish hissiyatini oshirishi mumkin. Har bir
o‘yin o‘yinchilarga turli psixologik ta’sirlarni o‘zlashtiradi shuning uchun o‘yinlarni doimiy o‘ynash
tavsiya etiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
8.
Jasmina Toshpo‘lotova, and O‘ktamov Madadjon. "Boshlangich talim yo‘nalishi talabalarini
informatika fanini o‘qitishda interaktiv usullardan foydalanish." PEDAGOGS 51.1 (2024): 115-119.
9.
Madadjon O‘ktamov. "Kuzatuv quduqlarida yer osti suvlarini gidrorejim parametrlarini
masofaviy nazorat qilishning avtomatlashgan tizimlari." Science and Education 2.12 (2021): 202-
211.
10.
Uktamov, M. "Modeling the professional training development of future teachers
through computer training." Science and innovation 2.B9 (2023): 139-141.
11.
Israilovich, D. O., & Komilovna, T. L. (2022). Optimization of Validity of Text
Information Based On Mechanisms with Soft Clustering. EUROPEAN JOURNAL OF
INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION,2(2), 369-373.
12.
Турсунова
,
Л
., &
Жураев
,
С
. (2024).
ЭФФЕКТИВНЫЕ
МЕХАНИЗМЫ
ПОВЫШЕНИЯ
КАЧЕСТВА
ОБРАЗОВАНИЯ
.
Педагогика
и
психология
в
современном
мире
:
теоретические
и
практические
исследования
, 3(2), 35-37.
13.
Yakhiyakhonova, Mukhiba. "The Urgency of Improving the Methods of Developing
the Skills of Independent Learning of Future Teachers (on the Example of Information Technology
in Education)." Academicia Globe 2.03: 47-51.
