124
OʻZBEKISTONDA UCHRAYDIGAN AYRIM OʻSIMLIKLARNING
YALLIGʻLANISHGA VA ANTIBAKTERIAL XUSUSIYATLARINI
ANIQLASH
Nabiyev Jasurbek Qosimjon o‘g‘li
Andijon davlat universiteti
Maqola haqida ma’lumot
Qabul qilingan: 11.06.2024
Qayta qabul : 16.06.2024
Saytda mavjud : 24.06.2024
Muallif (lar)
N.Q.Nabiyev
Muallif bilan aloqa
https://orcid.org/0009-0002-0641-2623
© N.Q.Nabiyev
UNIVERSAL xalqaro ilmiy jurnal
Ochiq ma’lumotlar:
https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal
Maxfiylik bayonoti
Materialni istalgan vosita yoki formatda nusxalash va
qayta tarqatish hamda maqoladan toʻgʻri iqtibos keltirish
va litsenziyasini koʻrsatish sharti bilan istalgan maqsadda
foydalanish mumkin.
Abstract
:
Currently,
new
types
inflammations are emerging, each associated with the
activities of individual organs and organ systems.
Generally, all diseases can be considered as forms of
"inflammation," with their development varying
depending on whether the condition is acute or
chronic. This article presents information about the
molecular
mechanisms
of
inflammation
examines the anti-inflammatory properties of extracts
from certain plants.
Key words:
molecular mechanism, chemical
composition, Escherichia coli, Staphylococcus
aureus, Bacillus subtilis, Pseudomonas aeruginosa.
Аннотация:
В
настоящее
время
появляются новые виды воспалений, каждое из
которых связано с деятельностью отдельных
органов и систем. В общем, все болезни можно
считать "воспалениями", развитие которых
зависит от острых или хронических состояний. В
этой статье представлена информация о
молекулярных
механизмах
воспаления
исследуются противовоспалительные свойства
экстрактов некоторых растений.
Ключевые
слова:
молекулярный
механизм, химический состав, Escherichia coli,
Staphylococcus
aureus,
Bacillus
subtilis,
Pseudomonas aeruginosa.
Annotatsiya:
Hozirgi
kunda
yallig’lanishning yangi turlari paydo bo'lmoqda, har
biri alohida organlar va organlar tizimlarining
faoliyati bilan bog'liq. Umuman olganda, barcha
kasalliklar "yallig'lanish" hisoblanadi va ularning
rivojlanishi o'tkir yoki surunkali holatga bog'liq.
Ushbu
maqolada
yallig'lanishning
molekulyar
mexanizmlari
va
ayrim
o'simliklarning
yallig'lanishga qarshi xususiyatlari o'rganiladi.
Kalit
so'zlar:
molekulyar
mexanizm,
kimyoviy tarkib, ichak tayoqchasi, oltin stafilokok,
Bacillus subtilis, Pseudomonas aeruginosa.
Universal International Scientific Journal
Universal Xalqaro Ilmiy Jurnal
Jurnalning bosh sahifasi:
Universal International Scientific Journal
125
UNIVERSAL international scientific journal
KIRISH
Yallig'lanish ko'pincha og'riq bilan
bog'liq bo'lgan murakkab jarayon bo'lib,
qon tomirlari o'tkazuvchanligini oshirish,
oqsil denatüratsiyasining kuchayishi va
membrana o'zgarishi kabi hodisalarni o'z
ichiga oladi. Yallig'lanish mikroblar,
jismoniy omillar yoki kimyoviy vositalar
tomonidan keltirib chiqarilgan stressga
javoban yuzaga keladi va qizarish, og'riq,
issiqlik,
shishish
va
funktsiyalarni
yo'qotish bilan tavsiflanadi.
O'SIMLIKLARNING
YALLIG'LANISHGA QARSHI
XUSUSIYATLARINI O'RGANISH
Bu
tadqiqotda
turli
o'simlik
ekstraktlarining
yallig'lanishga
qarshi
faolligi o'rganildi. Dastlabki olingan
biomassa quyidagicha edi:
- Koriander (Coriandrum sativum) — 6 g
- Sedana (Nigella sativa) — 3 g
- Qora murch (Piper nigrum) — 3 g
- Zira (Carum carvi) — 3.7 g
Olingan ekstraktlar:
- Koriander ekstrakti — 400 mg
- Qora murch ekstrakti — 140 mg
- Zira ekstrakti — 300 mg
- Sedana ekstrakti — 50 mg
ANTIBAKTERIAL TADQIQOT
Ekstraktlarning antibakterial faolligi
quyidagi bakteriyalarga qarshi sinovdan
o'tkazildi:
-
**Escherichia
coli
ATCC10536** (19.03.2024)
-
**Staphylococcus
aureus
ATCC25923** (19.03.2024)
- **Bacillus subtilis ATCC6633**
(19.03.2024)
-
**Pseudomonas
aeruginosa
ATCC9027** (19.03.2024)
NATIJALAR
Olingan
natijalar
shuni
ko'rsatdiki, koriander, sedana, qora
murch va zira ekstraktlari turli
darajada
yallig'lanishga
qarshi
faollikka ega. Ayniqsa, koriander va
zira ekstraktlari kuchli antibakterial
faollik ko'rsatdi, bu esa ularning xalq
tabobatida
keng
qo'llanilishini
tasdiqlaydi.
MUHOKAMA
Olingan natijalar yallig'lanishga
qarshi va antibakterial xususiyatlarga
ega bo'lgan tabiiy mahsulotlarni tadqiq
qilish va ularni tibbiyotda qo'llash
uchun yangi imkoniyatlar ochadi.
Koriander, sedana, qora murch va zira
ekstraktlarining
tarkibida
bo'lgan
biologik faol birikmalar yallig'lanishni
kamaytirishda samarali bo'lib, ulardan
dorivor vositalar sifatida foydalanish
mumkin.
XULOSA
Ushbu tadqiqot natijalari shuni
ko'rsatadiki, xalq tabobatida keng
Universal International Scientific Journal
126
UNIVERSAL international scientific journal
qo'llaniladigan
ayrim
o'simliklar
yallig'lanishga qarshi va antibakterial
xususiyatlarga
ega.
Bu
o'simlik
ekstraktlaridan
kelajakda
tabiiy
dorivor
vositalarni
yaratishda
foydalanish mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Safin M.G., Ruziyev R.S., Aliqulov B.S. - Biologik faol va dorivor moddalar
biotexnologiyasi. Toshkent-2013.
2. S.S. Azizova – Farmokologiya. Toshkent- “Yangi asr avlodi” 2006.
3. Sadique J, et al. The bioactivity of certain medicinal plants on the stabilization
of RBC membrane system. Fitoterapia 1989; 60:525-532.
4. http://wikipedia.org/
5. Э.Т. Бердиев, Э.Т. Ахмедов “ТАБИИЙ ДОРИВОР УСИМЛИКЛАР”
Тошкент - 2018.
6. Y.R. Toshmatov, Sh.A. Sulaymonov, G’.O. Mamajonov “GLIKOZIDLAR” –
Namangan-2017.
7. A.Imomaliyev, A.Zikiryoyev “O`simliklar bioximiyasi”- Mexnat nashriyoti 2-
nashr Toshkent -1987-yil.
