Jild 1 № 4 (2024)

Hozirgi vaqtda yallig'lanishning yangi turlari paydo bo'lib, ularning har biri alohida organlar va organ tizimlarining faoliyati bilan bog'liq. Umuman olganda, barcha kasalliklarni "yallig'lanishlar" deb hisoblash mumkin, ularning rivojlanishi o'tkir yoki surunkali holatlarga bog'liq. Ushbu maqola yallig'lanishning molekulyar mexanizmlari haqida ma'lumot beradi va bir nechta o'simlik ekstraktlarining yallig'lanishga qarshi xususiyatlarini o'rganadi, shu jumladan koriander, qora zira, qora qalampir va zira.

So'nggi yillarda salomatlik uchun tabiiy manbalarni, ayniqsa yallig'lanish kasalliklarini o'rganishga katta e'tibor berildi. Yallig'lanishga qarshi xususiyatlarga ega bioaktiv birikmalar orasida o'simlik ekstraktlari muqobil manba sifatida qaraladi. Yallig'lanish, tananing shikastlanish yoki infektsiyaga qarshi himoya reaktsiyasi, agar tartibga solinmasa, ko'plab surunkali kasalliklarning patogeneziga hissa qo'shishi mumkin. An'anaviy yallig'lanishga qarshi dorilar samarali bo'lsa-da, ular ko'pincha yon ta'sir xavfini oshiradi.

Hozirgi vaqtda yallig'lanishning yangi turlari paydo bo'lmoqda. Ularning har biri alohida organlar va organ tizimlarining faoliyati bilan bog'liq. Umuman olganda, barcha kasalliklar aslida "yallig'lanish" dir. Ularning rivojlanishi o'tkir va surunkali holatlarga qarab farq qiladi. Ushbu maqolada ularning molekulyar mexanizmlari va ularga qarshi kurashish uchun xalq tabobatida qo'llaniladigan ba'zi o'simliklar haqida ma'lumot berilgan.

Pankreatik a-amilaza inhibitörleri sifatida noma'lum dorivor xususiyatlarga ega mahalliy o'simliklardan foydalanish imkoniyatlari o'rganildi. Tanlangan 8 ta o‘simlik orasida isiriq, romashka va marigoldning 100 mg/ml etanol ekstraktining konsentratsiyasi (80%, 77% va 72% mos ravishda) yuqori inhibitiv faollikka ega ekanligi aniqlandi. Qandli diabetni davolashda ishlatiladigan dorilarning yallig'lanishga qarshi xususiyatlari diabet bilan bog'liq asoratlarni kamaytirishda samarali vosita ekanligi isbotlangan. Shunga ko'ra, isiriq, romashka va marigold o'simliklarining etanol ekstraktining yallig'lanishga qarshi xususiyatlari o'rganildi. Ushbu o'simliklarning ekstraktlari qizil qon hujayralarining issiqlik bilan ta'minlangan membranasini barqarorlashtirdi. Lavanda 82%, romashka 79% va lavanta 85% yallig'lanishga qarshi faollikni ko'rsatdi. Shunga ko'ra, bu o'simliklarning ekstraktlari 2-toifa diabetni davolashda istiqbolli hisoblanadi.

Mazkur maqolada tarixiy va ma’naviy ideallar hamda ularga aksiologik munosabatini  rivojlantirish ijtimoiy-pedagogik zaruriyat hususida ayrim fikr-mulohazalar bayon etilgan. Shuningdek, maqolada jamiyatning ma’naviy-axloqiy qiyofasi va jamiyat a’zolarining manaviy qiyofasini yuksaltirishda tarixiy va ma’naviy ideallarning o‘rni hususida hamda ma’naviy ideal va reallikning mazmunini tashkil etuvchi tushunchalarni aniqlash, ular o'rtasidagi munosabatlarni tartibga solish asosida aniq bir tizimni  yaratish, alohida olingan tushunchalar evolyutsiyasini ko'rib chiqish, milliy idealni harakatga keltiruvchi kuchlar, ularning tabiatini tahlil etish kabi masalalar bayon etilgan.

Mazkur maqolada xizmat koʻrsatish sohasini intensiv rivojlantirish va raqamlashtirish natijasida kelib chiqadigan xatarlarni oʻrganish va ularning salbiy oqibatlarini kamaytirish masalalaridagi ilmiy ishlarning olib borilishi, muammonining oldini olishga, davlat boshqaruvi organlariga esa, raqamli xizmatlar iste'moli jarayonlaridagi va platformalardan foydalanishdagi barcha turdagi xavflarini barqaror kamaytirishga qaratilgan normalar va mexanizmlar tizimini yaratishga imkon berishi ta'kidlangan. Xizmat koʻrsatish sohasi milliy va jahon iqtisodiy tizimlarining oʻsishini ta'minlashda ham, aholining turli guruhlarining hayot sifatini oshirishda ham muhim ahamiyat kasb etishi va iqtisodiy hamda statistik tahlillari asosida xizmat koʻrsatish sohasining YaIMdagi ulushi va rivojlanish darajasi oʻrtasida yaqin va toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻliqlik mavjudligiga xulosa qilishimiz mumkinligi koʻrsatib oʻtilgan.

Mazkur maqola mediasavodxonlik va axborot madaniyati fani misolida bo‘lajak xorijiy til o‘qituvchilarining informatsion-analitik kompetentligini rivojlantirish hususida fikr-mulohazalar bayon etilgan. Shuningdek maqolada, kompetentlik, information-analitik kompetentlik hususida ham ayrim fikrlar keltirib o‘tilgan.

Mazkur maqolada boʻlajak musiqa oʻqituvchisiga xos metodik

kompetensiyalar va ularni rivojlantirish bosqichlari hususida ayrim fikr-mulohazalar bayon etilgan. Shuningdek maqolada kompetensiya va kasbiy kompetensiya hususida ham fikrlar bayon etilgan. Oʻqituvchi tomonidan tashkil qilinayotgan har bir amaliy harakat pedagogik faoliyatning samarali yoki samarasiz, muvaffaqiyatli yoki muvaffaqiyatsiz boʻlishiga olib kelishi hususida fikr yuritilgan.

Ushbu maqola fonopoetikaning ayrim masalalarini yoritishga bagʻishlanadi.

Matnning turiga va uslubiga qarab, funksiyalari belgilanadi. Va mana shu funksiyalari ma'lum intonasiya (xayajon, hayrat, muhabbat, nafrat, savol, faxr va boshqa tuygʻular, munosabatlar ifodasi ) orqali namoyon boʻladi.

Ushbu tadqiqot ishida mahalliy ishlab chiqaruvchilar tomonidan ishlab chiqilgan tarkibida shirinmiy ildiz ekstrakti saqlovchi “FERRAKON” biologic faol qo`simcha (BFQ) tarkibidagi asosiy ta’sir etuvchi modda – glitsirrizin kislotasi hamda flavonoidlar yig`indisi miqdorini spektrofotometrik usulda aniqlash bo`yicha olib borilgan tajribalar natijalari keltirilgan. BFQ tarkibida glitsirrizin kislotasining miqdori 3.78%, flavonoidlar yig`ndisining miqdori 9,97% ga yetishi aniqlandi.