MAKTABGACHA TA’LIM TARAQQIYOTI, MUAMMO YECHIM VA
ISTIQBOL” Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 9-10 aprel
2025-yil
adpi.uz universaljurnal.uz
277
BOLALAR IJODIY RIVOJLANISHIDA MARIYA MONTESSORI METODIKASI
Andijon davlat pedagogika instituti
Maktabgacha ta’lim yo‘nalishi 1-boshqich talabasi
Ikramova Shukronabonu Shukurilla qizi
Ilmiy raxbar
: Muhabbat Yakubova
Doi:
https://doi.org/10.5281/zenodo.15230747
Annotatsiya.
Ushbu maqolada Mariya Montessori tomonidan ishlab chiqilgan
metodikalarni bolalar ijodiy rivojlanishiga ta’siri o‘rganiladi. Shuningdek maqola davomida
bolalarda erkinlikni taminlash ijodiy salohiyatni oshirishda muhim ro‘l oynashi haqida amaliy
tavsiyalar beriladi. Montessori metodikasi bolaning ijodiy qobilyatlrini ochish, mustaqil
fikirlaydigan va ijodiy yechimlarni topa oladigan shaxslar sifatida tarbiyalash uchun samarali
ta’lim tizimi ekanligi haqida yoritiladi.
Kalit so‘zlar:
metodika, rivojlanish, ijoddiy, bola, qobilyat, salohiyat mustaqil.
Maktabgacha ta’lim yoshi bolalarda ijodiy qobilyatlarni shakillantirish uchun eng muxim
davr xisoblanadi. Bolalar 18 oylikdan to 4 yoshgacha bo‘lgan davrda juda ham qiziquvchan va
malumotlar oqimini tez qabul qiladigan bo‘lishadi. Bu davrda bolalar o‘z tassavurlari,
fantaziyalari,va o‘ziga hos va takrorlanmas qarashlarini namoyon qilishga tayyor bo‘ladilar.
Maktabgacha ta’lim yoshidagi bolalarda ijodiy rivojlanishni yanada samaraliroq qilish maqsadida
Maria Montessori metodikalaridan foydalanish muhimdir. M.montessori metodikasida bolalar o‘z
qiziqishlariga ko‘ra materiallarni tanlash va faoliyatlar bilan shug‘ullana olish orqali ijodiy
fikirlash va tasavurlarni shakillantirishlari mumkin bo‘ladi. Ta’lim jarayoniga etibor qaratish
natijasida emas balki,bolanish ijodiy jarayondan zavq olishiga va organishga yordam beradiga bu
metod bolalarining ijodiy qobilyatlarini rivojlanishiga intilayotgan ota-onalar uchun qimmatli
yondashuv bo‘lishi mumkin. Bugungi kunga kelib butun jaxon maktabgacha ta’lim tizimida Maria
Montessori tomonidan ishlab chiqilgan metodika keng qo‘llanilib kelmoqda. “Play and learn”
ya’ni o‘ynab o‘rganing tamoiliga asoslangan bu dastur bolalarda ijodiy qobilyatlarni hosil
bolishida, ijtimoiy rivojlanishda, tarbiyachi ko‘rsatgan mashqlarni o‘zi mustaqil bajara olishi va
eng muhimi dunyoqarashni kengaytirishga hizmat qiladi. Bu dastur qariyb 1 asrdan buyon o‘z
kuchini yo‘qotmaganligining asosiy sababi zerikarli emas,va diqqat etiborni bajarilayotgan
mashgulotga qaratishga unday oladigan prinsplarga asoslanib tuzilganligidadir.
Ijodkorlik insoniyat taraqqiyotining asosiy harakatlantiruvchi omili hisoblanadi.
Zamonaviy dunyoda ijodiy fikir yuritadigan yangilik yaratishga moyil bo‘lgan shaxslarga nisbatan
talab yuqori. Shunday ekan bolalarda ijodiy qobilyatni shakillantirish pedogoglar va ota-
onalarning ustuvor vazifasidir. Maria Montessori metodikasi esa bu sohada qo‘l keladigan
metodlardan biri hisoblanadi ya’ni Montessori metodikasida individuallikni qollab quvvatlash,
ijodiy ko‘nikmalarni shakillantirish orqali rivojlanishga katta xissa qo‘shiladi. Bolalarning
rivojlanishi uchun zarur bo‘lgan yana bir omil bu erkinlikdir. Erkinlik bolalarda o‘ziga bo‘lgan
ishonch va masuliyat xisini shakillantirish va rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etadi.Ota-
onalar va pedogoglar bola rivijlanishida raxbar emas balki ko‘makchi bo‘lishlari zaruz. “Bola
o‘zini o‘zi o‘qita oladi,uning yo‘lini faqat siz va cheklovlaringiz to‘sadi.” Montessori
takitlaganidek haddan ortiq cheklovlar bolaning har qanday soxada rivojlanishiga salbiy tasir
ko‘rsata oladigan kuch hisoblanadi.
M.Montessori ham o‘yin orqali o‘rgatish samarali usul ekanligini takitlagan.Bolalarda
ijodiy rivojlanishga katta xissa qo‘shadigan va maktabgacha ta’lim tashkilotlaridagi eng asosiy
metodlardan biri bu-o‘yin metodikasi hisoblanadi. O‘yin bu- bolalar hayotining ajralmas qismi
hisoblanadi. O‘yin o‘ynash orqali bolalarda nafaqat ijodiy balki tyaffakur qilish,va jismoniy
ko‘nikmalar ham shakillanib boradi. O‘yin orqali shakillantirilgan ijodkorlik bolalarga judda ko‘p
imkoniyatlarni beradi. Masalan;o‘ziga bo‘lgan ishonch, ijtimoiy konikmalar, tasavur va
fantaziyaning shakillanishi,muammolarni mustaqil hal qilish va boshqa bir qator muhim vazifalar.
MAKTABGACHA TA’LIM TARAQQIYOTI, MUAMMO YECHIM VA
ISTIQBOL” Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 9-10 aprel
2025-yil
adpi.uz universaljurnal.uz
278
Maria Montessori metokisi bolalarning ijodiy rivojlanishida ulkan ahamoyatga
egadir. Bu metodika bolalarning ijodiy rivijlanishi uchun ajoyib imkoniyatlarni yaratadi. Erkin
tanlov qila olish, oldindan tayorlangan muhit, va protssesga asoslanganlik bolalarning ijodiy
salohiyatini yanada kengroq ifodalashga va ulanrning mustaqil fikirlaydigan va mustaqil
yechimlarni topa oladiganshaxslar sifatida shakillanishiga yordam beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. journal of contemporary world studies; Maria Montessorining zamonaviy pedogogikada
tutgan o‘rni.sayfullayev Husniddin.
2. Academic research in educational scinces; Maktabgacha ta’lim yoshidagi bolalarni
tarbiyalashda M.Montessori metodikasidan foydalanish Nazokat Boboqulova
3. Eurasian journal of academic research; M.Montessori metodikasi asosida bolalarda mayda
matorikani shakillantirish qoidalari va tamoillari nazokat Boboqulova.
4. Qodirova. N. R. MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTLARI FAOLIYATINI
RAQAMLASHTIRISH //Science and innovation. – 2022. – Т. 1. – С. 109-111.
