World scientific research journal
https://scientific-jl.com/wsrj
Volume-40_Issue-1_June-2025
184
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI ICHKI ISHLAR VAZIRLIGI
AKADEMIK LITSEYLARINING JISMONIY TARBIYA FANI UCHUN 1-2
BOSQICH O‘QUVCHI QIZLARIGA KUCH ISHLATISH MASHQI XAMDA
KUCH ISHLATISH MASHQLARI KOMPLEKSI MEYORIY
TALABLARINI ISHLAB CHIQISH
Isoqova Shoxista Sayfiddinovna
O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi
2-sonli Toshkent akademik litseyi
Jismoniy tarbiya fani oliy toifali o‘qituvchisi
MINISTRY OF INTERNAL AFFAIRS OF THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN
STAGE 1-2-3 FOR PHYSICAL EDUCATION OF ACADEMIC LYCEUMS
STUDENT GIRLS FORCED EXERCISE DEVELOPMENT OF NORMAL
REQUIREMENTS OF A POWER EXERCISE COMPLEX
Isaqova Shokhista Sayfiddinovna
Ministry of Internal Affairs of the Republic of Uzbekistan
Tashkent Academic Lyceum No. 2
Higher Category Teacher of Physical Education
Kalit so‘zlar:
akademik litsey, Ichki ishlar, vazirlig, kuch, mashq.
Keywords:
academic lyceum, interior, ministry, power, exercise.
Dolzarbligi.
Bugungi kunda barcha sohalar singari Ichki ishlar vazirligi
sohasidaham keng islohotlar olib borilmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar
Mahkamasining 2017-yil 26-sentabrdagi 767-son “O‘zbekiston Respublikasi Ichki
ishlar vazirligi Akademik litseylarining faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari
to‘g‘risida”gi
muvofiq Ichki ishlar vazirligi Akademik litseylari tashkil
etildi. Xususan, Ichki ishlar tizimida olib borilayotgan islohotlardan biri o‘sib
kelayotgan yosh avlodni har tomonlama jismonan sog’lom aqliy, va axloqiy jixatdan
rivojlantirish sanaladi. Bunda esa jismoniy tarbiya va sport muhim ahamiyat kasb
etadi.
Xususan, ayni paytda jamiyatimizda sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish,
aholini, ayniqsa, yosh avlodni jismoniy tarbiya va ommaviy sport bilan muntazam
shug‘ullanishi uchun zarur shart-sharoitlarni yaratib berish, sport musobaqalari orqali
yoshlarda o‘z irodasi, kuchi va imkoniyatlariga bo‘lgan ishonchini mustaxkamlash,
mardlik va vatanparvarlik, ona-vatanga sadoqat tuyg‘ularini shakllantirish, kamol
toptirish ustuvor vazifalardan hisoblanadi.
Yuqoridagi vazifalardan kelib chiqib, litsey o’quvchi qizlarining jismoniy
tayyorgarlik darajasini oshirish orqali, kelgusida Ichki vazirligi akademiyasi xamda
World scientific research journal
https://scientific-jl.com/wsrj
Volume-40_Issue-1_June-2025
185
Ichki ishlar safiga va qolaversa xuquqni muxovaza qilish organlariga jismonan
chiniqqan sog’lom munosib nomzod kadrlarni tayyorlab berish maqsadida, kuch
ishlatish mashqi, xamda kuch ishlatish mashqlari kompleksi meyoriy talablarini
ishlab chiqish orqali ularninng jismoniy tayyorgarlik darajasini belgilashda kata
ahamiyat kasb etadi.
Ichki ishlar vazirligi akademik litseylariga o‘quvchilarni qabul qilishda
nomzodlarning jismoniy tayyorgarlik darajasini aniqlash tartibi to‘g‘risidagi
amaldagi nizomga muvofiq quyidagicha tartibda amalga oshiriladi.
Quyidagilar kuch ishlatish mashqini bajarishga
qo‘yiladigan talablar hisoblanadi.
Tayanib yotiladi, qo‘llar yelka kengligida tizzalar bukilmagan holatda bo‘ladi;
qo‘llar bukilib yoziladi (bunda bel hamda yelka qismlari birgalikda va tekis
tushib chiqishi shart);
qo‘llar bukilib tana yerga nisbatan parallel holatga keltirilgandan so‘ng,
dastlabki holatga qaytiladi.
Ushbu mashqni bajarish vaqtida qo‘llar chala bukilib yozilishi, bel va yelkalar
har xil tushib chiqishi, tizzalarning yerga tegishi taqiqlanadi.
BAHOLASH MEZONLARI
Nomzodlarning jismoniy tayyorgarlik darajasini aniqlash bo‘yicha sinov
natijalari “5” ballik tizimda quyidagi mezonlar asosida
baholanadi.
Mashqlar
nomi
Bajarish
ko‘rsatkichi
Sinov natijalarini baholash mezonlari
5 ball
4
ball
3 ball
0 ball
Qizlar
kuch ishlatish
mashqi
marta
10
8
6
6 dan kam
1 – bosqichlar uchun gimnastika amaliyotidan o‘quv mezonlari
№
Sinov mashqlari
Natijalar va bahs
qizlar
5
4
3
1
Chalqancha to‘shakda yotgan holda
gavdani 90
o
gacha ko‘tarish (1daqiqa)
30
25
20
2
Polda qo‘l bilan tayanib qo‘llarni
bukish va yozish
-
-
-
3
Gimnastik o‘rindig‘iga qo‘llar bilan
tayanib qo‘llarni bukish va yozish
13
10
7
World scientific research journal
https://scientific-jl.com/wsrj
Volume-40_Issue-1_June-2025
186
2 – bosqichlar uchun gimnastika amaliyotidan o‘quv mezonlari
№
Sinov mashqlari
Natijalar va bahs
qizlar
5
4
3
1 Chalqancha to‘shakda yotgan holda
gavdani 900 gachako‘tarish
30
25
20
2 Polda qo‘l bilan tayanib qo‘llarni
bukish va yozish
-
-
-
3 Gimnastika o‘rindig‘iga qo‘llar bilan
tayanib qo‘llarni bukish va yozish
13
10
7-8
Kuch ishlatish mashqlari kompleksi.
59. Nomzod tomonidan kuch ishlatish mashqlari kompleksini bajarishda 1
daqiqa ichida 2 ta mashq uzluksiz bajariladi.
Har bir mashqni bajarish uchun 30 soniyadan vaqt ajratiladi.
Birinchi mashqni bajarish uchun ajratilgan 30 soniya vaqt tugaganligi e’lon
qilinganda, nomzod darhol ikkinchi mashqni bajarishga kirishadi.
Quyidagilar birinchi mashqni bajarishga qo‘yiladigan talablar hisoblanadi:
chalqancha yotiladi;
qo‘llar belda, tizzalar bukilmagan holda oyoqlar to‘piq qismidan boshqa odam
yordamida ushlanadi;
dastlabki holatdan gavda oldinga ko‘tarilib, qo‘llar oyoq uchiga tekkandan
so‘ng, dastlabki holatga qaytiladi.
Ushbu mashqni bajarish vaqtida tizzalarni bukish va sherik tomonidan oyoqlarni
qo‘yib yuborish taqiqlanadi.
Quyidagilar ikkinchi mashqni bajarishga qo‘yiladigan talablar hisoblanadi:
tayanib yotiladi, qo‘llar yelka kengligida tizzalar bukilmagan holatda bo‘ladi;
qo‘llar bukilib yoziladi (bunda bel hamda yelka qismlari birgalikda va tekis
tushib chiqishi shart);
qo‘llar bukilib tana yerga nisbatan parallel holatga keltirilgandan so‘ng,
dastlabki holatga qaytiladi.
Ushbu mashqni bajarish vaqtida qo‘llar chala bukilib yozilishi, bel va yelkalar
har xil tushib chiqishi, tizzalarning yerga tegishi taqiqlanadi.
60. Nomzod tomonidan bajarilgan kuch ishlatish mashqlari kompleksi
quyidagicha baholanadi:
34 marotaba va undan ortiq bajarilganda — 10 ball;
32 — 33 marotaba bajarilganda — 7 ball;
28 — 31 marotaba bajarilganda — 5 ball;
1 — 27 marotaba bajarilganda yoki umuman bajarilmaganda — 0 ball.
World scientific research journal
https://scientific-jl.com/wsrj
Volume-40_Issue-1_June-2025
187
Mashqlar nomi
Bajarish
ko‘rsatkichi
Sinov natijalarini baholash mezonlari
5 ball
4 ball
3 ball
0 ball
Qizlar
1-bosqich
kuch ishlatish
mashqi
marta
10 ta va undan
yuqori
8-9
6-7
1-5
2-bosqich
kuch ishlatish
mashqi
marta
11 ta va undan
yuqori
9-10
7-8
1-6
Mashqlar nomi
Bajarish
ko‘rsatkichi
Sinov natijalarini baholash mezonlari
5 ball
4 ball
3 ball
0 ball
Qizlar
1-bosqich
kuch ishlatish
mashqlari
kompleksi
marta
26 marotaba va
undan ortiq
24— 25
21 — 23
1 — 20
2-bosqich
kuch ishlatish
mashqlari
kompleksi
marta
30 marotaba va
undan ortiq
28 — 29
24 — 27
1 — 23
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO'YXATI
1.
Abdullaev A.A, Xonkeldiev Sh.X. Jismoniy tarbiya nazariyasi va usuliyati. Toshkent
2006 y.
2.
Abdullaev A.A, Xonkeldiev Sh.X. Bolalar va o'smirlar jismoniy tayyorgarligining
tuzulishi. - Respublika ilmiy amaliy materiallari. Farg'ona 2005 y.
3.
Raximov X., Mirzaev S. Jimo niy tarbiya va sportda ilmiy uslubiy faoliyatning
matematik statistika asoslari. Namangan 2005
4.
Usmonxo'jaev T.S, Seytxalilov E.A., Mahkamjanov K.M., Toirova M.T., To'xtashev
I.H., Qurbanov S.N. Jis mo niy tarbiya fanidan o'rta maxsus kasb- xunar kollejlari uchun
o'quv dastur. Toshkent 2006 y.
5.
Usmonxo'jaev T., Tursunov O'. Jismoniy tarbiya nazariyasi va uslubiyoti. Toshkent
2004 y.
6.
Xonkeldiev X.Sh., Mo'minov B.N. O'quvchi yoshlar va talabalarning sport
tayyorgarligi. Farg'ona 2006 y.
7. Maxkamjonov K. M., Salomov R.S., Yo'ldoshev K. K., Abdiev A. N. Umumta'lim
maktablari kun tartibida jismoniy sog'lomlashtirish tadbirlarini tashkil qilish metodlari.
Toshkent-1989. 22 b.
8. Salomov R. S., Ro'zioxunova M. M. Jismoniy tarbiya nazariyasi va uslubiyati. T., 1995.
102 b. (Metodik qo'llanma).
9. Usmonxo'jaev T. S. Maktabda jismoniy tarbiya darslari. // Fan sportga. Toshkent. 1998.
№ 1. 42-44 b.
10. O'zbekiston Respublikasi umumta'lim maktablarining I-XI sinf o'quvchilari uchun
jismoniy tarbiya dasturi. Toshkent - 1998. 89 b.
