21
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 5-SON , (YOʻITJ)
KISHMISH UZUM NAVINI QURITISH TEXNOLOGIYASI
Xasanova Xolida Ibodullayevna
“TIQXMMI” MTU dotsenti
Diyora Madraimova Olimjon qizi ,
Adhamov Saidvalixon Aziz o’g’li
TIQXMMI MTU talabalari
https://doi.org/
10.5281/zenodo.15356628
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi:26-aprel 2025 yil
Ma’qullandi:30-aprel 2025 yil
Nashr qilindi: 7-may 2025 yil
Kishmish uzum navi urug'siz bo'lib, shirin ta'mi
va yupqa po'stlog'i bilan ajralib turadi. Uni quritish
orqali yuqori sifatli mag'iz (mayiz) olish mumkin.
Ushbu maqolada Kishmish uzumini quritishning turli
usullari, jumladan, oftobi (quyoshda), objo'sh (qaynoq
suvda ishlov berish) va soyaki (soyada) usullari
batafsil yoritiladi. Har bir usulning afzalliklari va
kamchiliklari ko'rib chiqilib, eng samarali usullar
tahlil qilinadi.
KEY WORDS
Kirish
Kishmish uzum navi o'zining yuqori qand miqdori (23-25%) bilan ajralib turadi. Bu uni
quritish uchun juda mos qiladi, chunki yuqori qand miqdori quritilgan mahsulotning sifati va
saqlanish muddatini oshiradi. Kishmish navlari orasida Oq kishmish, Qora kishmish va Pushti
kishmish kabi turlari mavjud. Ushbu navlar quritish uchun juda mos bo'lib, sifatli mag'iz olish
imkonini beradi.
Kishmish uzumini quritishning asosiy bosqichlari
Quritish jarayoni samarali bo'lishi uchun quyidagi bosqichlarni bajarish zarur:
1. Saralash – sog'lom, pishgan va shikastlanmagan uzum tanlab olinadi.
2. Yuvish – uzumlar iflosliklardan tozalanadi.
3. Qaynoq suvga botirish (objo'sh) – uzum tezroq qurishi uchun qisqa muddat qaynoq suvga
botiriladi.
4. Quritish – tanlangan usulga ko'ra (quyoshda, soyada yoki maxsus quritish kameralarida)
amalga oshiriladi.
5. Saqlash – quritilgan mag'iz quruq va salqin joyda saqlanadi.
Kishmish uzumini quritish usullari
1. Oftobi usuli (quyoshda quritish)
Bu usulda uzum bevosita quyosh nuri ostida quritiladi. Uzumlar yupqa qilib, yog'och
patnoslarga yoki oldindan somon to'shalgan yerga yoyiladi.
Afzalliklari: Qo'shimcha uskuna talab qilinmaydi. Elektr energiyasi sarflanmaydi.
Kamchiliklari: Uzoq vaqt talab qiladi. Chang va hasharotlar ta'sir qilishi mumkin.
22
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 5-SON , (YOʻITJ)
2. Objo'sh usuli (qaynoq suvda ishlov berish)
Bu usulda uzumlar qisqa muddat qaynoq suvga botiriladi, so'ngra quritiladi. Bu usul
quritish jarayonini tezlashtiradi va mahsulotning sifatini oshiradi.
Afzalliklari: Quritish jarayoni tezlashadi. Mahsulotning rangi va ta'mi yaxshilanadi.
Kamchiliklari: Qo'shimcha uskuna va energiya talab etiladi.
3. Soyaki usuli (soyada quritish)
Bu usulda uzum bevosita quyosh nuri tushmaydigan, shamollatiladigan joyda quritiladi.
Uzumlar soyada osib qo'yiladi yoki maxsus joylarga yoyiladi.
Afzalliklari: Uzum tabiiy rangi va ta'mini saqlab qoladi.
Kamchiliklari: Juda uzoq vaqt talab etadi. Namlik baland bo'lsa, mog'or paydo bo'lishi mumkin.
Xulosa
Kishmish uzum navini quritish usullari har xil bo'lib, ularning har biri o'ziga xos
afzallik va kamchiliklarga ega. Oftobi usuli tabiiy va arzon bo'lsa-da, uzoq vaqt talab qiladi va
mahsulotning gigiyenik holatini ta'minlash qiyin. Objo'sh usuli quritish jarayonini
tezlashtiradi va mahsulot sifatini oshiradi, lekin qo'shimcha uskuna va energiya talab etadi.
Soyaki usuli esa mahsulotning tabiiy rangi va ta'mini saqlaydi, lekin uzoq vaqt talab etadi va
namlik sharoitida mog'orlanish xavfi mavjud. Shuning uchun, uzumni quritishda sharoit va
talabga qarab mos usul tanlash maqsadga muvofiqdir.
23
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 5-SON , (YOʻITJ)
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Jamoliddinova G. "Uzumni quritish texnologiyasi va jihozlari" // Ilm-Fan Ziyosi, 2024.
2. Abdullayev Z.I. "Uzum navlarini qurit
Adabiyotlarni to’g’irlab yozish kerak.
Rasmlarni nomlash kerak.
Imlo xatolarni tekshirish kerak.
Maqsad. Metod. Natijalarni kiritish kerak.
Kalit so’zlar kiritish kerak.
Kirish qismini ko’paytirish kerak.
