185
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 5-SON 2-QISM, (YOʻITJ)
XOURNAL DASTURI VA UNING IMKONIYATLARI
Qudratov Alijon Normamatovich
Guliston davlat universiteti
katta o‘qituvchi, +998975671163
a.n.qudratov@qmail.com
Bahodirov Muzrob Doniyor o‘g‘li
Guliston davlat universiteti
o‘qituvchi, +998911029292
e-mail: muzrobbakhodirov@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.15564182
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi:16-may 2025 yil
Ma’qullandi:18-may 2025 yil
Nashr qilindi: 31-may 2025 yil
Ushbu maqolada Xournal dasturi va uning
imkoniyatlari bo‘yicha metodik tavsiyalar berilgan.
Xournal ko‘plab boshqa pedagogik dasturlardan
ajralib turadi. Xournal o‘rganish oson va foydalanish
qulayligi tufayli Xournal foydalanuvchilari oshib
bormoqda. Xournal dasturidan foydalanib, siz ko'p
sahifali qaydlarni saqlash uchun bepul bloknot
dasturi. Turli xil matn formatlash, chizish, qo‘l yozuvini
qo‘llab-quvvatlaydi. PDF fayllarni ochish va ularda o‘z
qaydlaringizni yozish haqida batafsil ma’lumot olish
keltirildi.
KEY WORDS
Pero, lastik, plagin, splain, xopp.
Kirish.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.Mirziyoyevning 2020-yil 5-oktabrdagi
“Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish
choratadbirlari to‘g‘risida”gi PF-6079-sonli Farmonining ijrosini ta’minlash maqsadida
mamlakatimizda raqamli iqtisodiyotni faol rivojlantirish, barcha tarmoqlar va sohalarda,
eng avvalo, ta’limda zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etish
bo‘yicha kompleks choratadbirlar amalga oshirilmoqda. Xususan, dasturiy mahsulotlar va
axborot texnologiyalarining mahalliy bozorini yanada rivojlantirish, respublikaning barcha
hududlarida IT parklarni tashkil etish, sohani malakali kadrlar bilan ta’minlash, mohir
dasturchilarni kashf etishni ko‘zda tutuvchi bir qancha ustuvor masalalarni amalga oshirish
davom etmoqda.
Dastur tuzish, dasturiy mahsulotlar yaratish masalalari Respublikamizda usluksiz
ta’lim tizimining umumiy o‘rta ta’lim maktablari o‘qitiladigan Informatika va axborot
texnologiyalari o‘quv predmeti tarkibida o‘rganiladi.
Tadqiqot ob’ekti sifatida usluksiz ta’lim tizimining umumiy o‘rta ta’lim maktablari 9-
sinfida Informatika va axborot texnologiyalari va Matematika o‘quv predmeti mavzulari
ma’lumotlarni qanday qabul qilishni va bu ma’lumotlarni o‘quvchilar uchun mantiqiy
shaklda taqdim qilishni o‘rgatishdir. Ma’lumotlarni vizual tarzda taqdim etish uchun turli xil
texnikalar ishlab chiqilgan, ammo ushbu maqolada biz Xournal bir nechta ma’lumotlarni
186
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 5-SON 2-QISM, (YOʻITJ)
vizualizatsiya qilishni o‘rganish jarayoni olindi. Tadqiqot ishida tavsiflash, qiyoslash,
kompleks va funktsional tahlil metodlaridan foydalanildi.
Xournal oddiy va qulay interfeysga ega. Dastur oynasining yuqori qismida ikkita panel
mavjud. Birinchisida saqlash, masshtablash, nusxalash va joylashtirish, shriftlar oilasi
tugmalari mavjud. Ikkinchi panelda matn va chizmalarni kiritish va qayta ishlash uchun
asboblar to‘plami mavjud: PDF hujjatlarida qo‘lda yozilgan eslatmalar va izohlar yaratish
vositalari: qalam, Plomaster, matn, chiziqlar, kvadratlar va doiralar, o‘chirgich, qalam
qalinligini tanlash, rang va o‘lchami, rasmlarni kiritish va boshqalar,qo‘shimcha funktsiyalar
mavjud.
Ekranning asosiy qismini to‘g‘ridan-to‘g‘ri daftaringiz varaqlari egallaydi. Dasturda siz
varaqning fonini tanlashingiz mumkin oddiy, oʻlchagich, vertikal chiziqli oʻlchagich,
tayoqchalar (vertikal chiziqlar), grafik, nuqta chiziq, hoshiyali grafik yoki fon sifatida rasmni
tanlash fonlari mavjud. Har qanday fon rangini tanlashingiz mumkin. Siz istalgan sonli
sahifalarni yaratishingiz va ular o‘rtasida almashishingiz mumkin.
Dasturning juda foydali xususiyatlaridan biri PDF fayllarda o‘z qaydlaringizni yaratish
va matnni ajratib ko‘rsatish qobiliyatidir (Annotate PDF funksiyasi). Siz dasturda
o‘zboshimchalik bilan PDF faylni ochishingiz va o‘zingizning matn, eslatma yoki ta’kidlash
matnini qo‘shishingiz mumkin.
Eslatmalar xopp formatida (XML ga o‘xshash) saqlanishi yoki PDF ga eksport qilinishi
mumkin.
187
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 5-SON 2-QISM, (YOʻITJ)
Qalam va yoritgich vositalari sichqoncha yoki bosimga sezgir stilus
yordamida yozish , hujjatga izoh qo‘shish va turli shakllarni yaratish imkonini beradi. Qalam
ham, yoritgich ham har xil rang va qalinlikda ishlatilishi mumkin. To‘ldirish rejimida yopiq
maydon avtomatik ravishda to‘ldiriladi. Qalam va yoritgich asbobi shtrixlar oʻrniga turli
shakllarni (kvadrat va toʻrtburchaklar, ellips va doiralar, oʻqlar, chiziq segmentlari) ham
chizishi mumkin. Ushbu shakllarning ba’zilari (chiziq segmentlari, to'rtburchaklar va doiralar)
shtrix tanlagich yordamida avtomatik ravishda tan olinishi mumkin.
Tanlangan chiziq yoki kelajakdagi chizilgan chizmalarning rangini o‘zgartirish uchun rang
tugmalaridan birini bosing. Oldindan o‘rnatilgan rang tugmalaridan tashqari siz Rangni
tanlash tugmasini bosish orqali maxsus rangni ham o‘rnatishingiz mumkin.
Qalinligini o‘zgartirish uchun qalinlik tugmalaridan birini bosing (standart tartibda
ular to‘ldirish chelak tugmachasining chap tomonida joylashgan).
Xournal dasturi bosimga sezgir stiluslar va raqamli qalam planshetlarini qo‘llab-quvvatlashi
(masalan, Wacom, Huion, XP Pen va boshqalar), Plaginni qo‘llab-quvvatlash(Lua dasturlash
tilida), dastur interfeysini sozlash mumkin: bir nechta konfiguratsiyaga ega moslashtirilgan
asboblar paneli, masalan, portret/landshaft uchun asboblar panelini optimallashtirish,Turli
formatlarga eksport qilishni qo'llab-quvvatlash: SVG, PNG (shaffof fon bilan va holda) va PDF
(qog'oz uslubi bilan va holda), LaTeX-ni qo'llab-quvvatlash,Shakllar hajmini o‘zgartirish va
aylantirish,Ovoz yozish va tinglashni yaratishni Xatolar haqida hisobot berish, avtomatik
saqlash va avtomatik zaxiralash vositalari,Xournal dasturini nashriyot tizimlarida va online
dars o‘tishda taqdimot ko‘rinshda, PDF hujjatlarida izohlar yaratishda foydalanishni tavsiya
qilish mumkun.
Adabiyotlar ro‘yxati:
1.
https://xournalpp.github.io/guide/overview/
2.
Qudratov, A., & Bahodirov, M. (2025). AXBOROT XAVFSIZLIGI FANINI О ‘QITISHDA
INNOVATSIYALAR VA ILG ‘OR XORIJIY TAJRIBALAR
. Журнал академических
исследований нового Узбекистана, 2(5), 120-123.
3.
Doniyor o‘g‘li, B. M. PROGRAMMING METHODOLOGY FOR GRAPHICS PROBLEMS IN
PYTHON. Pedagogika, 18.
4.
Saidov, J. D., Qudratov, A. N., Islikov, S. X., Normatova, M. N., & Monasipova, R. F. (2023).
Problems of Competency Approach in Developing Students' Creativity Qualities for.
5.
Qudratov, A. (2023). AXBOROT XAVFSIZLIGI FANINI QIZIQTIRUVCHI VA IJODIY
TOPSHIRIQLAR ASOSIDA TASHKIL QILISH. Евразийский журнал технологий и
инноваций, 1(5), 55-58.
6.
Sayfullayevich, J. U., Normamatovich, Q. A., O‘G‘Li, B. M. D., & O‘G, R. J. G. O. (2024).
NEYRON TARMOG ‘IDA FAOLLASHTIRISH FUNKTSIYALARINING TAHLILI. Central Asian
Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 1(2), 120-130.
