Том 3 № 5 Part 5 (2025): Центральноазиатский журнал академических исследований
Центральноазиатский журнал академических исследований - это рецензируемый международный журнал с открытым доступом, в котором публикуются оригинальные исследования и обзорные статьи, относящиеся к различным областям. Основная цель состоит в том, чтобы предложить интеллектуальную платформу международным ученым, и она направлена на продвижение междисциплинарных исследований в прикладных науках. Все рукописи должны быть подготовлены на узбекском, казахском, таджикском, английском или русском языках и пройти тщательный процесс рецензирования.
Статьи
НОРМОТВОРЧЕСКИЕ ОШИБКИ В ЗАКОНОТВОРЧЕСКОЙ ПРАКТИКЕ УЗБЕКИСТАНА: АНАЛИЗ, ТИПОЛОГИЯ И ПУТИ ИХ МИНИМИЗАЦИИ
Статья посвящена исследованию нормотворческих ошибок в законотворческой практике Узбекистана. Рассматриваются их понятие, типология (технические, содержательные, системные, процессуальные), причины возникновения и последствия для правовой системы, общества и экономики. Особое внимание уделено путям минимизации ошибок через усиление экспертизы, общественное участие и цифровизацию нормотворчества. На основе анализа национальной практики и международного опыта предложены рекомендации по совершенствованию законотворческого процесса. Статья представляет ценность для специалистов в области права и государственного управления.
MAHALLIY VAKILLIK HOKIMIYATI: ISLOHOTLARNING YANGI DAVRI
Mazkur maqolada Oʻzbekiston Respublikasida mahalliy davlat hokimiyati tizimida amalga oshirilayotgan islohotlarning huquqiy va amaliy jihatlari tahlil qilingan bo‘lib. Bunda hokimiyatlar boʻlinishi prinsipining nafaqat markaziy, balki mahalliy darajada ham ahamiyatini taʼkidlab, bu tamoyil davlat hokimiyati tarmoqlari oʻrtasidagi muvozanatni taʼminlash, demokratik boshqaruvni amalga oshirish va bir hokimiyat tarmogʻining haddan tashqari hukmronligining oldini olish uchun zarur ekanligini asoslantirgan.
YUQUMLI KASALLIKLARI BILAN KASALLANGAN BEMORLARNING PSIXO-EMOTSIONAL XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada yuqumli kasalliklarga chalingan bemorlarning psixo-emotsional holatlari va ularning xulq-atvoriga ta’siri ilmiy-nazariy hamda amaliy jihatdan tahlil qilingan. Kasallikning o‘zi bilan bir qatorda, bemorning ruhan tushkunlikka tushishi, ijtimoiy chetlanish, stigma, xavotir va depressiv holatlar kabi psixologik holatlari umumiy sog‘ayish jarayoniga salbiy ta’sir ko‘rsatishi isbotlangan. Tadqiqot davomida OIV/OITS, sil, COVID-19, gepatit, teri yuqumli kasalliklari kabi infektsion holatlar psixologik misollar bilan yoritilib, har bir holatga mos psixoterapevtik yondashuvlar (kognitiv–xulq-atvor terapiyasi, guruh terapiyasi, oilaviy psixoterapiya) va zarur psixofarmakologik davolash usullari ko‘rsatib o‘tilgan. Maqolada psixologik yondashuvlarning yuqumli kasalliklarga qarshi kurashda nechog‘lik muhim omil ekani asoslab berilgan. Yakuniy xulosa sifatida, har bir yuqumli kasallikda faqat biologik emas, balki psixososial yondashuv ham muhim o‘rin tutishi ta’kidlanadi.
XALQARO TASHKILOTLAR TUSHUNCHASI, ULARNING HUQUQIY ASOSLARI, TURLARI, XALQARO MUAMMOLARNI HAL QILISHDAGI OʻRNI VA RO‘LI
Maqolada xalqaro tashkilotlarning xalqaro huquq tizimidagi o‘rni, shakllanish bosqichlari va zamonaviy xalqaro munosabatlar tizimidagi funksional vazifalari tahlil etiladi. Tadqiqotda xalqaro tashkilotlarning huquqiy asoslari, tashkiliy-huquqiy maqomi va normativ hujjatlari asosida faoliyat yuritish mexanizmlari o‘rganiladi. Muallif BMT, WTO, NATO, Yevropa Ittifoqi va SHHT kabi yirik xalqaro tashkilotlar misolida ularning global xavfsizlik, iqtisodiy barqarorlik, inson huquqlarini himoya qilish va ekologik muammolarni hal qilishdagi real amaliyotini tahlil qiladi. Tadqiqot natijalari xalqaro tashkilotlarning global boshqaruv va xalqaro huquqiy me'yorlarni shakllantirishdagi dolzarb rolini ochib beradi.
ПРИМЕНЕНИЕ ГЛУБОКОГО ОБУЧЕНИЯ ДЛЯ АВТОМАТИЗИРОВАННОЙ СЕГМЕНТАЦИИ И КЛАССИФИКАЦИИ КТ СНИМКОВ ПАРНАЗОНОСНЫХ ПАЗУХ ПРИ ХРОНИЧЕСКОМ РИНОСИНУСИТЕ: РАЗРАБОТКА И ВАЛИДАЦИЯ МОДЕЛИ
Разработать и валидировать конвейер глубокого обучения для автоматической сегментации четырёх основных околоносовых пазух и бинарной классификации снимков на «здоровые» и «с патологией хронического риносинусита».
IDENTIFICATION OF BIOCHEMICAL CHANGES OCCURRING IN THE BLOOD DURING COLIC IN HORSES
Currently, equestrian sport is developing at a rapid pace in our country and attention to this field is increasing. This, in turn, demands high-quality veterinary services for valuable horses with superior genetic traits. There are many problems significantly impeding the development of horse breeding in our country, the foremost of which are infectious and non-infectious diseases occurring in horses. This article discusses colic, which is one of the most frequently encountered conditions in horses and can lead to the animal’s death if timely treatment measures are not taken. It is no secret that colic is very common among horses and causes serious harm to horse-breeding farms. Therefore, in the present study we have attempted to elucidate the diagnosis of colic and the measures for its treatment and prevention in accordance with practical needs.
KITOBXON MADANIYATINI SHAKLLANTIRISHDA OILA VA JAMIYATNING ROLI.
Maqolada kitobxonlik madaniyatini shakllantirish, jamiyatdagi ta’lim muassasalari, kitobxonlikni rag‘batlantirishdagi tashkiliy-amaliy faoliyat yoritilgan. Tahlillar va tajribalar orqali kitobga, kitobxonlikka bo‘lgan mehr bolalikdan rivojlana boradi. Oila muhitida mutolaaga bo‘lgan qiziqishning shakllanishi, unga doir loyihalar, dasturlar orqali kitobxonlik madaniyatini yuksaltirish kabi masalalar maqolada yoritib berilgan.
GRADUONIMIYA HODISASI VA UNING O‘ZBEK TILSHUNOSLIGIDA TADQIQIGA DOIR BA’ZI MULOHAZALAR
Mazkur maqolada graduonimiya hodisasi va uning o‘zbek tilshunosligida o‘rganilishi bilan bog‘liq nazariy va amaliy jihatlar tahlil qilinadi. Graduonimiy birliklarning til tizimidagi o‘rni, semantik va pragmatik xususiyatlari, ularning darajalanuvchanlik (gradatsiya) tamoyillari asosida shakllanishi haqida mulohazalar bildiriladi.
OILA HUQUQINING RAQAMLI TRANSFORMATSIYASI BILAN BOG‘LIQ XALQARO XUSUSIY HUQUQIY JIHATLAR: TRANSCHEGARAVIY MUAMMOLAR VA YECHIMLAR
Ushbu maqolada raqamli texnologiyalarning xalqaro xususiy oila huquqiga ko‘rsatayotgan ta’siri chuqur tahlil qilinadi. Muallif raqamli nikohlar, virtual ajralishlar, ijtimoiy tarmoqlarda shakllanayotgan oilaviy munosabatlar, shuningdek elektron fuqarolik holati dalolatnomalarining transchegaraviy tan olinishi bilan bog‘liq asosiy huquqiy muammolarni ko‘rsatadi. Maqolada Estoniya, Birlashgan Arab Amirliklari, Buyuk Britaniya, AQSh, Malayziya va boshqa davlatlarning amaliy tajribasi misolida raqamlashtirishning oilaviy huquqiy munosabatlarga ta’siri yoritilgan. Shuningdek, mavjud xalqaro konvensiyalar va reglamentlar raqamli kontekstda qayta ko‘rib chiqilishi zarurligi asoslab beriladi. Tadqiqot xulosasida esa xalqaro xususiy huquqda yangi bog‘lovchi omillar, texnologik neytrallik va funksional ekvivalentlik tamoyillariga asoslangan yechimlar taklif etiladi..
ZAMONAVIY TA’LIMDA 4K MODELI TUSHUNCHASI VA UNING ROLI
Ushbu maqolada zamonaviy ta’limda keng qo‘llanilayotgan 4K modeli — tanqidiy fikrlash, ijodkorlik, hamkorlik va kommunikatsiya tushunchalari yoritildi. Har bir kompetensiyaning o‘quvchilarni shaxs sifatida rivojlantirishdagi o‘rni tahlil qilindi. Shuningdek, 4K modeli orqali ta’lim sifatini oshirishga doir ilmiy yondashuvlar va xalqaro tajribalar tahlil qilindi.
OMON MATJONNING “KO‘ZLARINGNI YASHIRGIN MENDAN” SHE’RI ASOSIDA POETIK TAHLIL
Ushbu maqolada, Omon Matjonning “Ko‘zlaringni yashirgin mendan” she’rida ruhiy iztirob va ichki izhorni o‘rganadi. She’rda shoirning sevgi va umidsizlik hissiyotlari, tasvirlari, o‘zining ichki kurashlari, tahlil yordamida she’rning poetik uslubi, obrazlar va ramzlar orqali ifodalangan hodisalar ko‘rib chiqiladi.
МУЗЕЙДАГИ ХАРОРОТ ВА НАМЛИК ОПТИМАЛЛИГИНИНГ ХУСУССИЯТЛАРИ ВА ТАЪСИРИ
Ушбу мақолада музейларидаги харарот ва намликнинг экспонатларга таъсири хақида ва уларни сақлаш туғрисида маълумотлар баён этилади.