Том 4 № 8 (2025)
Статьи
ЯНГИ ТУЗИЛИШДАГИ ПАЛЬТОБОП ЛАСТИК ТРИКОТАЖ ТЎҚИМАЛАРИНИ ОЛИШ ТEХНОЛОГИЯСИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
Трикотаж тўқима ассортиментлари кундан-кунга кенгайиб бормоқда. Ҳозирги ишлаб чиқариш ва истеъмолчилар томонидан маҳсулотга қўйилган талаблар жуда юқори. Бу айниқса устки трикотаж маҳсулотлари учун аҳамиятли омилдир. Трикотаж маҳсулотлари ҳозирги куннинг энг талабгир тўқимачилик маҳсулотларидан бири ҳисобланади. Устки трикотаж маҳсулотлари – кундалик ва махсус шароитларда кийиш учун мўлжалланган. Ушбу маҳсулотлар қулайлиги, чўзилувчанлиги ва ҳаво ўтказувчанлиги билан ажралиб туради. Мақолада устки трикотаж ассортиментларини кенгайтириш, ҳом ашё сарфини тежаш ва энг асосийси сифат кўрсаткичларини яхшилаш мақсадида пальтобоп трикотаж тўқималарини олиш технологиясини такомиллаштириш ҳақида сўз боради. Германия давлатининг STOLL фирмасида ишлаб чиқарилган CMS 502 Hp Plus Multi Gauge русумли 7 класс ясси икки игнадонли трикотаж-тўқув машинасида янги тузилишли трикотаж тўқималарининг 4 та варианти тўқиб олинди. Намуналар чизиқли зичлиги 56 tex х 3 полиакрилонитриль ипларидан фойдаланиб ишлаб чиқарилди. Пальтобоп трикотаж тўқималари бир-биридан тўқима тузилишини ўзгариши билан фарқ қилади.
IQTISODIYOTNI RAQAMLASHTIRISH IQTISODIY TARAQQIYOT ASOSIDIR
So‘nggi yillarda mamlakatimizning barcha sohalarida raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishga katta e’tibor qaratilmoqda. Buning natijasida esa iqtisodiyotda elektron tijoratning ulushi ortib bormoqda. Shu sababli, iqtisodiyotimiz iqtisodiyotning raqamlashuvi, mobillashuvi, sohaga sun’iy intellektning joriy etilishi bilan bog‘liq muhim davrni boshdan kechirmoqda.
HOZIRGI ZAMON IQTISODIYOTIDA SOTUVCHI-NAZORATCHI KASSIR YO’NALISHINI RIVOJLANTIRISH.
Ushbu maqolada hozirgi zamon iqtisodiyotida sotuvchi, nazoratchi va kassir kabi savdo sohasi xodimlarining tutgan o'rni, ularning kasbiy malakasini oshirish, zamonaviy xizmat ko'rsatish texnologiyalariga moslashuvi va axborot-kommunikatsion texnologiyalar (AKT)dan foydalanish masalalari tahlil etilgan. Shuningdek, mijozlar bilan samarali muloqot, xizmat ko'rsatish madaniyati, mehnat samaradorligini oshirish hamda chakana savdo tarmog'ida inson omilining ahamiyati yoritilgan. Maqolada xizmat ko'rsatish sohasining innovatsion rivojlanish yo'nalishlari, kasbiy etika, mehnat bozori talablari va kompetensiyaga asoslangan yondashuvlar muhokama qilingan.
“MAYIZ YEMAGAN XOTIN” HIKOYASIDA KINOYANING BADIIY VA IJTIMOIY IFODASI (ABDULLA QAHHOR)
Ushbu maqolada Abdulla Qahhorning “Mayiz yemagan xotin” hikoyasi asosida kinoyaning badiiy va ijtimoiy ifoda vositasi sifatidagi o‘rni tahlil qilinadi. Hikoya voqeasi oddiy ayolning o‘zini halol ko‘rsatishga urinishi atrofida qurilgan bo‘lsa-da, unda jamiyatdagi ikkiyuzlamachilik, soxta halollik va tashqi ko‘rinish bilan yashash muammolari kinoyaviy tarzda ochib berilgan. Muallif xalqona tilda, kulgili vaziyatlar orqali jiddiy ijtimoiy tanqidni amalga oshiradi. Asarda kinoya vositasida jamiyatdagi axloqiy qadriyatlarning sun’iylashuvi, gap bilan amal orasidagi tafovut fosh etiladi. Qahhorning sodda, ammo mazmunli uslubi kinoyaning ta’sirchanligini kuchaytirib, o‘quvchini mustaqil xulosa chiqarishga chorlaydi.
РОЛЬ МЕЖПРЕДМЕТНЫХ СВЯЗЕЙ В НАЧАЛЬНОМ ОБУЧЕНИИ В УЗБЕКИСТАНЕ
В статье исследуется роль межпредметных связей в системе начального образования Узбекистана как средства повышения эффективности обучения, развития критического мышления и формирования функциональной грамотности. Проведен обзор отечественных и международных методических подходов, описана практика внедрения интегрированных уроков и программ, приведены отечественные исследования и примеры успешных моделей внедрения.
DEVELOPMENT OF BLACKSMITHING AND IRON CASTING CRAFTS IN 19TH-CENTURY KHOREZM: A STUDY BASED ON ARCHIVAL SOURCES
This article explores the development of blacksmithing, iron casting, knife-making, weapon production, and the crafting of household and medical tools in 19th-century Khorezm. Drawing on archival documents, it analyzes the specialization and geographical distribution of craftsmen, the structure of production, workshop locations in urban and rural settings, their integration with the market, and their socio-economic significance.
SUN’IY INTELEKT ASOSIDA UGLEVODORODLAR MAVZUSINI O‘QITISH UCHUN ADAPTIV INTERAKTIV SIMULYATOR VA KREATIV TOPSHIRIQLARNI ISHLAB CHIQISH METODIKASI
Ushbu tadqiqot sun'iy intellekt texnologiyalarini qo'llagan holda uglevodorodlar mavzusini o'qitish uchun adaptiv interaktiv simulyator va kreativ topshiriqlar ishlab chiqish metodikasini taqdim etadi. Tadqiqotda zamonaviy AI texnologiyalari, mashinaviy o'rganish algoritmlari va molekulyar vizualizatsiya vositalaridan foydalangan holda talabalarning individual o'rganish ehtiyojlariga moslashadigan ta'lim muhiti yaratildi. Ishlab chiqilgan simulyator uglevodorodlarning molekulyar tuzilishi, kimyoviy xossalari va reaksiyalarini dinamik va interfaol tarzda namoyish etish imkonini beradi. Kreativ topshiriqlar gamifikatsiya elementlari, real hayotiy vaziyatlar va guruhli loyihalarni o'z ichiga oladi. Metodika o'rta maktab va oliy ta'lim muassasalarida kimyo fanini o'qitishda qo'llanilishi mumkin bo'lib, talabalarning o'quv motivatsiyasini oshirish va bilimlarni mustahkamlashda samarali vosita hisoblanadi
METHODS USED IN DEVELOPING THE COGNITIVE ACTIVITY OF PRIMARY STUDENTS
In this article pedagogical and didactic conditions necessary for the development of cognitive activity of primary school students, classification of stages and levels of development of cognitive activity, and It discusses methods used to develop the cognitive activity of primary school students.
KAPITAL QURILISH – MILLIY IQTISODIYOTNI BARQAROR RIVOJLANTIRISHNING MUHIM OMILI SIFATIDA
Ushbu maqoladaInnovatsion rivojlanishning asosiy yo‘nalishlari, mamlakat iqtisodiyoti ijtimoiy iqtisodiy jihatdan rivojlanishni yangi bosqichi va milliy rivojlanishdagi ro‘li haqida so‘z boradi.
DAVLAT AKTIVLARINI XUSUSIYLASHTIRISHNING IQTISODIY MOHIYATI
Maqolada davlat aktivlarini xususiylashtirishning iqtisodiy mohiyati, uning asosiy shakllari va samaradorlik ko‘rsatkichlari tahlil qilingan. Xususan, O‘zbekistonda olib borilgan xususiylashtirish islohotlari, mavjud muammolar va taklif etilayotgan yechimlar ko‘rib chiqilgan. Bozor iqtisodiyotini shakllantirishda xususiylashtirishning tutgan o‘rni alohida yoritilgan.
NARXNI SHAKLLANTIRISH TAMOYILLARI VA DAVLAT NAZORATINING IQTISODIY AHAMIYATI
Maqolada narxni shakllantirishning asosiy tamoyillari, ya’ni erkin bozor tamoyillari asosidagi narxlar, ularning shakllanishiga ta’sir qiluvchi omillar va narxlar ustidan davlat nazoratining roli tahlil qilinadi. Raqobatli va tartibga solinadigan bozorlarda narx shakllanishining farqli jihatlari, shuningdek, ijtimoiy ahamiyatga ega tovar va xizmatlar narxini tartibga solishdagi davlat siyosati muhokama qilinadi.
THE ROLE OF THE PSYCHOLOGIST IN THE SOCIALIZATION OF PEOPLE WITH DISABILITIES
This article discusses the psychological problems of people with disabilities in the process of socialization, ways to overcome them, and the role of a psychologist. Psychological support is considered an important factor in adapting to the social environment, self-awareness, acceptance, and taking an active social role. The study analyzes psychological approaches aimed at increasing the emotional state, communicative skills, and self-confidence of people with disabilities. It also shows the possibilities of developing their social activity through individual and group training with the participation of a psychologist. The article is of practical importance for psychologists, defectologists, and social specialists.
НАУЧНО-МЕТОДОЛОГИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ИЗУЧЕНИЯ СУФИЙСКОГО УЧЕНИЯ (НА ПРИМЕРЕ ИССЛЕДОВАНИЙ НАДЖМИДДИНА КАМИЛОВА)
В статье анализируются научно-исследовательские работы Наджмиддина Камилова по изучению истории суфизма. На основе научных взглядов профессора Н.Камилова о возникновении, периоде формирования и этапах развития суфийского учения освещены научно-методологические аспекты изучения суфизма. Систематически проанализированы особенности исследований Н.Камилова по истории суфизма, его методология исследования и концептуальные подходы. Научные подходы к классификации периодов аскетизма, познания и любви в суфизме, а также вопрос о связи суфизма с футувватом раскрыты через взгляды Н.Камилова.
LANGUAGE ASSESSMENT WITH GENERAL OVERVIEW OF CLASSROOM PROFILE AND INDIVIDUAL LEARNERS
This article aims at exploring the principles as well as concepts of language assessment accompanied by a specific classroom profile and it addresses language skills as well. Additionally, it provides the reader with deeper comprehension of creating assessments aligning with standards or learning objectives and addressed various needs of language learners making attempt to deliver valuable information for reporting future instructions.
ПРАКТИЧЕСКИЕ ПОДХОДЫ К ВНЕДРЕНИЮ ИННОВАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ В ОБРАЗОВАТЕЛЬНУЮ СРЕДУ АКАДЕМИЧЕСКОГО ЛИЦЕЯ
В статье рассматривается внедрение инновационных технологий в образовательную среду для развития самостоятельности и логического мышления у учащихся. В обзоре литературы рассматриваются существующие исследования по данной теме, а также различные используемые методы и технологии. В разделе «Методы» описываются практические подходы к внедрению этих технологий в образовательную среду. Результаты демонстрируют их положительное влияние на когнитивное развитие учащихся. В разделе обсуждения рассматриваются последствия и проблемы внедрения технологий в образование, а затем приводятся выводы и предложения по дальнейшим исследованиям и применению.
AKSIYADORLIK JAMIYATLARI RIVOJI VA KADRLAR BOSHQARUVI TENDENSIYALARINING O‘ZBEKISTONDAGI HOLATI TAHLILI
Mazkur ilmiy izlanishda zamonaviy iqtisodiy munosabatlar sharoitida O‘zbekistonda faoliyat yuritayotgan aksiyadorlik jamiyatlarining rivojlanish yo‘nalishlari, ularning tashkiliy-huquqiy asoslari hamda xodimlarni boshqarishdagi tendensiyalar chuqur tahlil qilinadi. Shuningdek, inson resurslarini boshqarishning samarali strategiyalari va ularni joriy etish orqali korxonalarning raqobatbardoshligini oshirish imkoniyatlari o‘rganiladi. Tadqiqotda amaliy tavsiyalar bilan bir qatorda, ilg‘or xorijiy tajribalar tahlili ham keltirilgan.
STAGES OF FORMING ORAL AND WRITTEN SPEECH SKILLS IN PRIMARY SCHOOL STUDENTS
This article analyzes the stages of forming oral and written speech skills in primary school students. The role of psycholinguistic and pedagogical approaches in the development of speech activity is explained. The necessity of forming students’ communication skills by organizing lessons based on a communicative approach is substantiated. The advantages of the gradual development of speech competencies are illustrated with specific examples. The article describes methods to increase students' speech activity through interactive techniques, visual materials, and practical tasks. An analytical perspective is provided based on foreign and local scientific views.
АТРОФ ТАБИИЙ МУҲИТНИ ИФЛОСЛАНТИРГАНЛИК УЧУН ЖАВОБГАРЛИК БЕЛГИЛАНГАН АЙРИМ ХОРИЖИЙ ДАВЛАТЛАР ЖИНОЯТ КОДЕКСИ НОРМАЛАРИНИНГ ҚИЁСИЙ ТАҲЛИЛИ
Мазкур мақола атроф табиий муҳитни ифлослантирганлик учун жиноий жавобгарлик масаласини ўрганишга бағишланган бўлиб, унда Россия Федерацияси, Беларусь Республикаси ва Молдова Республикаси Жиноят кодексларининг тегишли нормаларининг қиёсий-ҳуқуқий таҳлили амалга оширилади. Тадқиқотдан кўзланган асосий мақсад – ушбу хорижий давлатлар қонунчилигидаги экологик жиноятлар таркиби, санкциялари ва жиноий-ҳуқуқий принципларини ўрганиш орқали Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 196-моддасидаги мавжуд камчиликларни илмий асослаш ва уни такомиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқишдир.
USING SPECIALISED KNOWLEDGE TO OBTAIN SAMPLES FOR EXPERT EXAMINATION IN CRIMINAL PROCEEDINGS IN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN
Our republic is undergoing large-scale reforms aimed at reliably guaranteeing human rights and freedoms and improving crime detection processes. The criminal procedure legislation of the Republic of Uzbekistan provides for such procedural actions as obtaining samples for expert examination. An analysis of the system for using specialised knowledge in criminal cases requires broader application in this area of modern capabilities of new types of expertise, high technology (hi-tech), auditing, and selection of samples for expert examination.
SPECIFIC FEATURES OF CONCEPTUAL METAPHORS IN TRANSLATION: A COMPARATIVE ANALYSIS BASED ON ENGLISH AND UZBEK LANGUAGES
This article explores the peculiarities of conceptual metaphor translation through a comparative analysis of English and Uzbek languages. Conceptual metaphors, as a key element of cognitive linguistics, reflect how people perceive and interpret the world through language. The study highlights how metaphors rooted in cultural and cognitive frameworks often resist direct translation and require culturally adaptive strategies. By analyzing selected metaphorical expressions from both languages, the article demonstrates how different metaphorical mappings influence meaning, emotional impact, and stylistic nuance. The research also discusses challenges faced by translators when rendering metaphorical language and offers solutions that balance fidelity to the source with cultural appropriateness.
STUDY OF FUNCTIONAL INDICATORS IN LABORATORY ANIMALS WITH INDUCED HYPERTIRHOSIS
Issues of experimental modeling of thyroid pathology in laboratory animals (hypothyroidism, hyperthyroidism, etc.) were considered, and an analysis of research works was conducted to study functional disorders from various body systems that occur under these experimental conditions. Today, among the most reliable and easily reproducible experimental models of thyroid pathologies, chemical models have found wide application. It has been shown that thyroid diseases alter the functional state of the body's immune, cardiovascular, nervous, and other systems.