HTML VA CSS NIMA?. HTML VA CSS NING VEB SAHIFA TUZILISHIDAGI O'RNI VA VAZIFALARI. HTML ELEMENTLARI VA CSS QOIDALARINING ASOSIY TURLARI.

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

https://scientific-jl.org/obr

Выпуск журнала №-69

Часть–5_ Мая –2025

39

2181-3187

HTML VA CSS NIMA?. HTML VA CSS NING VEB SAHIFA

TUZILISHIDAGI O'RNI VA VAZIFALARI. HTML ELEMENTLARI VA CSS

QOIDALARINING ASOSIY TURLARI.

Mamatqodirov Maxammadali Mamatisakovich

Farg’ona davlat universiteti axborot texnologiyalari kafedrasi

katta oʻqituvchisi

maxam.uz.1976@gmail.com

Musallamova Aygiza Husanovna

Farg’ona davlat unversiteti 3-kurs talabasi

aygizatessa@gmail.com

Annotatsiya:

Ushbu maqolada HTML (HyperText Markup Language) va CSS

(Cascading Style Sheets) texnologiyalarining veb sahifa yaratishdagi ahamiyati,

funksiyalari va ularning o‘zaro bog‘liqligi keng yoritilgan. HTML veb sahifaning

strukturaviy asosini, ya’ni kontent joylashuvi va tartibini belgilasa, CSS uning tashqi

ko‘rinishi – ranglar, shriftlar, joylashuvlar, animatsiyalar va boshqa vizual

elementlarini boshqaradi. Maqolada HTML elementlarining asosiy turlari va ularning

funksiyalari, CSS yozilish qoidalari, stil turlari (inline, internal, external) va tez-tez

qo‘llaniladigan CSS xossalari haqida batafsil ma’lumot berilgan. Shuningdek, HTML

va CSSning veb sahifa ishlab chiqishdagi o‘rnini tushunish orqali zamonaviy front-end

dasturchi bo‘lish yo‘lidagi asosiy bilimlar yoritiladi.

Kalit so‘zlar:

HTML, CSS, veb dasturlash, front-end, veb sahifa, stil jadvallari,

strukturaviy tuzilma, vizual dizayn, interaktivlik, HTML elementlari, CSS xossalari,

inline CSS, internal CSS, external CSS, responsiv dizayn, texnologik poydevor, sahifa

belgilash, foydalanuvchi interfeysi, mobil moslashuvchanlik, brauzerlararo moslik

Аннотация:

В данной статье подробно рассматривается значение и

функции HTML (HyperText Markup Language) и CSS (Cascading Style Sheets) в

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

https://scientific-jl.org/obr

Выпуск журнала №-69

Часть–5_ Мая –2025

40

2181-3187

современном веб-разработке. HTML отвечает за структурную разметку веб-

страницы, определяя порядок и содержание элементов, тогда как CSS управляет

визуальным

оформлением

–

цветами,

шрифтами,

отступами,

позиционированием и анимациями. В статье приводится информация об

основных типах HTML-элементов и их назначении, правилах написания CSS,

типах применения стилей (inline, internal, external), а также наиболее часто

используемых CSS-свойствах. Понимание взаимодействия HTML и CSS — это

основа для любого начинающего фронтенд-разработчика.

Ключевые слова:

HTML, CSS, веб-разработка, фронтенд, веб-страница,

таблицы стилей, структурная разметка, визуальный дизайн, интерактивность,

элементы HTML, свойства CSS, встроенные стили, внутренние стили, внешние

стили, адаптивный дизайн, технологическая основа, разметка страницы,

пользовательский интерфейс, мобильная адаптивность, кроссбраузерная

совместимость

Annotation

:

This article provides a comprehensive overview of the importance

and functionality of HTML (HyperText Markup Language) and CSS (Cascading Style

Sheets) in modern web development. HTML defines the structural framework of a

webpage by organizing and displaying content, while CSS is responsible for

controlling the visual presentation – including colors, fonts, spacing, positioning, and

animations. The article details the fundamental types of HTML elements, their roles,

common CSS rules, and the three main styles of CSS implementation: inline, internal,

and external. Understanding how HTML and CSS interact is essential for anyone

aiming to become a proficient front-end developer.

Keywords:

HTML, CSS, web development, front-end, web page, style sheets,

structural layout, visual design, interactivity, HTML elements, CSS properties, inline

CSS, internal CSS, external CSS, responsive design, technological foundation, page

markup, user interface, mobile responsiveness, cross-browser compatibility

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

https://scientific-jl.org/obr

Выпуск журнала №-69

Часть–5_ Мая –2025

41

2181-3187

Kirish:

Bugungi raqamli davrda internet hayotimizning ajralmas qismiga aylanib

ulgurgan. Foydalanuvchilar har kuni turli xil veb-saytlar orqali yangiliklar o‘qish,

ijtimoiy tarmoqlarda muloqot qilish, mahsulotlar xarid qilish, ta’lim olish kabi

faoliyatlarni amalga oshirmoqda. Ushbu veb-saytlarning asosini esa HTML

(HyperText Markup Language) va CSS (Cascading Style Sheets) texnologiyalari

tashkil etadi.

HTML — bu veb sahifalarning strukturaviy asosini yaratishga xizmat qiluvchi

belgilash tili bo‘lib, unda sahifaning mazmuni, elementlarning tartibi, matnlar, rasm va

havolalar qanday ko‘rinishda joylashishini belgilash mumkin. CSS esa veb

sahifalarning estetik, ya’ni tashqi ko‘rinishini boshqaradi. Ranglar, shriftlar, bloklar

orasidagi masofa, fon tasviri, animatsiyalar kabi barcha vizual elementlar CSS orqali

boshqariladi. HTML va CSS birgalikda ishlatilganda, ular foydalanuvchilarga qulay,

estetik va funksional veb sahifalarni yaratishga imkon beradi. Ushbu maqolada aynan

shu ikki texnologiyaning veb dasturlashdagi o‘rni, ularning asosiy komponentlari va

o‘zaro aloqasi keng yoritiladi.

Asosiy qism

HTML – Veb sahifaning strukturaviy asosi

HTML (HyperText Markup Language) – bu veb sahifalarni yaratish uchun

mo‘ljallangan belgilash tili bo‘lib, u veb sahifaning tarkibiy qismlarini ifodalash,

tartibga solish va brauzer orqali foydalanuvchiga taqdim etish uchun xizmat qiladi.

HTML dastlab 1990-yillarda Tim Berners-Lee tomonidan ishlab chiqilgan va u veb

texnologiyalarning rivojlanishida asosiy poydevor bo‘lib qolmoqda. HTML —

gipermatnli belgilash tili bo‘lib, u veb sahifaning tuzilmasini shakllantirish uchun

ishlatiladi. HTML matnlar, sarlavhalar, havolalar, rasmlar, videolar, formalar va

boshqa ko‘plab elementlarni sahifaga joylashtirishni ta'minlaydi. HTML biror

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

https://scientific-jl.org/obr

Выпуск журнала №-69

Часть–5_ Мая –2025

42

2181-3187

dasturlash tili emas, balki strukturaviy belgilash tili hisoblanadi. HTML kodining

asosiy xususiyati — bu teglardan foydalanishdir. Har bir teg brauzerga ma'lumotni

qanday ko‘rsatishni bildiradi.

HTML ning asosiy vazifalari:

Strukturani belgilash:

Veb sahifadagi sarlavhalar, matnlar, rasm va video kabi

elementlarni mantiqan guruhlash va tartibga solish.

Ma’lumotni belgilash

: Sahifadagi kontentni semantik tarzda belgilash orqali uni

brauzer, qidiruv tizimlari va foydalanuvchilar uchun tushunarli qilish.

Interaktivlik asoslarini yaratish

: Foydalanuvchi bilan o‘zaro aloqani

ta’minlovchi shakllar, tugmalar va havolalar yordamida sahifaga funksional

imkoniyatlar qo‘shish.

Hujjat tuzilmasini aniqlash

: Har bir HTML hujjat ma’lum bir strukturaga ega

bo‘lib, u orqali kompyuterlar veb sahifani o‘qish va ko‘rsatishni boshlaydi.

HTML sahifa bir necha asosiy elementlardan tashkil topadi: <html> belgisi bilan

boshlanadi, <head> qismi sahifaning texnik tafsilotlarini o‘z ichiga oladi (sarlavha,

shriftlar, meta ma’lumotlar), <div> qismi esa foydalanuvchiga ko‘rinadigan

kontentni o‘z ichiga oladi. HTML veb sahifaning skeleti vazifasini bajaradi. Bu skelet

foydalanuvchi interfeysini tashkil etishda asosiy asos bo‘lib xizmat qiladi va boshqa

texnologiyalar – CSS, JavaScript, media fayllar bilan integratsiyalashuv uchun zarur

bazani yaratadi. Bugungi kunda HTML5 versiyasi keng qo‘llanilmoqda. U orqali

audio, video, interaktiv formalar, vektor grafika (SVG), animatsiyalar va boshqa

ko‘plab imkoniyatlar qo‘llab-quvvatlanadi.

CSS – Veb sahifaning vizual ko‘rinishini boshqaruvchi til

CSS (Cascading Style Sheets)

— bu HTML orqali yaratilgan veb sahifa

strukturasi uchun dizayn va vizual ko‘rinishni ta’minlovchi stil jadvallar tilidir. U

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

https://scientific-jl.org/obr

Выпуск журнала №-69

Часть–5_ Мая –2025

43

2181-3187

1996-yilda W3C (World Wide Web Consortium) tomonidan taqdim etilgan va hozirda

CSS3 versiyasiga qadar rivojlangan. CSS (Cascading Style Sheets) – bu veb sahifa

elementlarining tashqi ko‘rinishini boshqarish uchun ishlab chiqilgan stil jadvallar

tilidir. CSS yordamida foydalanuvchiga estetik jihatdan chiroyli, vizual jihatdan

tushunarli va professional ko‘rinishga ega veb sahifalar yaratish mumkin.

CSS ning asosiy vazifalari:

Dizaynni boshqarish:

Matnlar, fonlar, rasm joylashuvi, bo‘shliqlar, ranglar va

shakllar orqali foydalanuvchi interfeysini bezatish.

Tuzilmani soddalashtirish:

HTML kodi ichida dizayn bilan bog‘liq tafsilotlarni

ajratib, sahifa kodini ancha soddalashtirish.

Stilni qayta ishlatish

: Biror stilni bir nechta sahifada yoki sahifadagi ko‘plab

elementlarda qo‘llash imkonini beradi.

Resurslardan samarali foydalanish:

CSS fayllar alohida saqlangani uchun

sahifa tezroq yuklanadi va brauzerlar kesh yordamida uni takror yuklamasdan ishlatadi.

Responsiv (moslashuvchan) dizayn yaratish:

Turli ekran o‘lchamlari va

qurilmalarga moslashuvchi interfeyslar yaratish imkonini beradi.

CSS orqali yaratilgan dizayn nafaqat foydalanuvchi estetikasi, balki brending, veb

sayt navigatsiyasi, foydalanish qulayligi (usability) va umumiy tajribaning (UX) bir

qismini tashkil etadi. Zamonaviy veb saytlar CSSning yangi imkoniyatlari –

CSS Grid,

Flexbox, media queries, animatsiyalar

, va

dark mode

kabi texnikalarni faol

qo‘llaydi. Bu esa foydalanuvchining qurilmasiga, ekran o‘lchamiga, tizim

sozlamalariga moslashgan veb interfeyslar yaratish imkonini beradi.

HTML va CSS ning o‘zaro bog‘liqligi va veb sahifadagi o‘rni

HTML va CSS – bu veb sahifani yaratish uchun ishlatiladigan ikki asosiy, bir-

birini to‘ldiruvchi texnologiyadir. Ular alohida ishlamaydi – HTML orqali yaratilgan

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

https://scientific-jl.org/obr

Выпуск журнала №-69

Часть–5_ Мая –2025

44

2181-3187

strukturani CSS orqali bezatish orqali mukammal veb sahifa yaratiladi. Bu ikki

texnologiyaning birgalikdagi qo‘llanilishi orqali

zamonaviy, chiroyli, funksional va

platformalararo mos veb sahifalar

yaratiladi. Bu jihatdan HTML va CSS – har

qanday

front-end dasturlash

jarayonining ajralmas asosi hisoblanadi. HTML va CSS

o‘rtasidagi o‘zaro aloqalar juda kuchli va o‘zaro to‘ldiruvchi hisoblanadi. HTML orqali

yaratilgan struktura CSS yordamida bezatiladi va shu tarzda mukammal veb-sahifa

yaratiladi. Boshqacha aytganda, HTML sahifaga

kontent

taqdim etadi, CSS esa unga

dizayn

beradi. Ularning birgalikda ishlashi orqali sayt nafaqat foydalanuvchi uchun

qulay, balki estetik jihatdan jozibali va professional ko‘rinadi.

Veb-sahifa yaratish jarayonida HTML va CSS texnologiyalarining samarali

qo‘llanilishi katta ahamiyatga ega. HTML yordamida veb-sahifa tuzilishini

soddalashtirish va semantik belgilash orqali sahifaning qidiruv tizimlari uchun

optimallashtirilgan bo‘lishi mumkin. CSS esa sahifa dizaynini o‘zgartirib,

foydalanuvchi tajribasini yaxshilash, sahifaning tez yuklanishini ta'minlash va turli

qurilmalarga moslashtirishda yordam beradi. HTML va CSS bugungi kunda eng asosiy

veb dasturlash texnologiyalari sifatida ishlatiladi va ular veb-ilovalar va saytlar

yaratishning ajralmas elementlariga aylangan. Shu bilan birga, HTML va CSSning

rivojlanish yo‘nalishlari ham katta e'tiborni talab qiladi. Yangi versiyalar, masalan,

HTML5 va CSS3, ko‘plab yangi imkoniyatlarni taqdim etdi, masalan, video va audio

elementlar, semantik belgilash, animatsiya va transformatsiya imkoniyatlari, interaktiv

effektlar, va responsiv dizaynlarni qo‘llab-quvvatlash. Bu texnologiyalarning

kelajakda ham rivojlanib borishi va yangi imkoniyatlarni yaratish imkoniyati mavjud.

Xulosa:

HTML (HyperText Markup Language) va CSS (Cascading Style Sheets) — bu

veb-sahifalar yaratish va ularning tashqi ko‘rinishini boshqarish uchun ishlatiladigan

asosiy texnologiyalardir. HTML va CSS har bir veb-saytning asosiy poydevori

hisoblanadi va ular birgalikda zamonaviy veb-dizayn va front-end dasturlash

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

https://scientific-jl.org/obr

Выпуск журнала №-69

Часть–5_ Мая –2025

45

2181-3187

jarayonida muhim rol o‘ynaydi.

HTML

– veb-sahifaning tuzilishini belgilovchi

markup tilidir. U sahifadagi barcha matn, tasvir, videolar, shakllar va boshqa

elementlarni belgilashda ishlatiladi. HTML sahifalaridagi har bir element o‘zining aniq

maqsadiga ega bo‘lib, semantik jihatdan to‘g‘ri ishlatilishi kerak. Bu nafaqat

foydalanuvchilar uchun, balki qidiruv tizimlari (SEO) va brauzerlar uchun ham

muhimdir. HTML orqali sahifalarning strukturasi aniqlanadi, lekin uning dizayni va

vizual ko‘rinishi uchun

CSS

texnologiyasiga ehtiyoj bor.

CSS

esa veb-sahifaning tashqi ko‘rinishini boshqarish uchun mo‘ljallangan stil

yozish tilidir. CSS orqali HTML elementlariga ranglar, o‘lchamlar, joylashuvlar,

fontlar, oraliqlar va boshqa vizual xususiyatlar beriladi. CSS orqali sayt dizaynini

moslashtirish va optimallashtirish mumkin, shuningdek,

responsiv dizayn

yordamida

sahifaning turli qurilmalarda to‘g‘ri ko‘rinishi ta'minlanadi. CSS-ning eng yangi

versiyalarida animatsiyalar, harakatlar, gradientlar, transformatsiyalar va boshqa

interaktiv imkoniyatlar qo‘llaniladi.

Veb-dasturchilar va dizaynerlar uchun HTML va CSS bilimlari zamonaviy veb-

saytlarni yaratishda muhimdir, chunki bu texnologiyalar nafaqat sahifaning tarkibi va

dizaynini tashkil etadi, balki foydalanuvchi tajribasini yaxshilash, sahifaning mobil

qurilmalarda ishlashini ta'minlash, va shuningdek, qidiruv tizimlari bilan samarali

ishlash imkonini beradi. HTML va CSS asosida qurilgan veb-saytlar nafaqat estetik

jihatdan jozibali, balki foydalanuvchilarga qulay va professional bo‘ladi. Bundan

tashqari, HTML va CSS texnologiyalarining integratsiyasi va zamonaviy JavaScript

kabi qo‘shimcha texnologiyalar bilan birgalikda ishlash orqali veb-saytlar yanada

interaktiv va dinamik holga kelmoqda. Bu esa o‘z navbatida veb-saytlarning

faydalanuvchi tajribasini (UX) va funksional imkoniyatlarini oshiradi.

Xulosa qilib aytganda, HTML va CSS — har qanday veb-sayt yaratish

jarayonining asosi bo‘lib, ular veb-texnologiyalari rivojlanishining markaziy

nuqtalaridan birini tashkil qiladi. Ularning to‘g‘ri va samarali qo‘llanilishi orqali veb-

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

https://scientific-jl.org/obr

Выпуск журнала №-69

Часть–5_ Мая –2025

46

2181-3187

dasturchilar mukammal, chiroyli va funksional saytlar yaratish imkoniyatiga ega

bo‘ladi. Shu sababli, HTML va CSS texnologiyalarini chuqur o‘rganish, ularni o‘zaro

integratsiyalash va zamonaviy metodlar bilan boyitish har bir veb-professional uchun

muhim ko‘nikma hisoblanadi.

Foydalanilgan adabiyotlar:

1.

Aminov, B. (2020).

HTML va CSS dasturlash tili.

Tashkent: O‘zbekiston

Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi.

ISBN 978-9943-35-089-0.

MDN Web Docs. (2022).

CSS - Cascading Style Sheets.

Mozilla

Developer

Network

(MDN).

https://developer.mozilla.org/en-

US/docs/Web/CSS

2.

Ismoilov, R. (2018).

Veb-dizayn va HTML/CSS asoslari.

Toshkent:

O‘zbekiston Milliy Universiteti nashriyoti. ISBN 978-9943-36-702-7.

Bourque, P., &

Conner, M. (2012).

HTML5 and CSS3: Develop with Tomorrow’s Web Technologies

Today.

Wiley. ISBN 978-1118181609.

3.

Akbarov, U. (2021).

HTML5 va CSS3: Veb-sayt dizayni va optimallashtirish.

Toshkent: "Fan va texnologiya" nashriyoti. ISBN 978-9943-34-842-4.

Akhmedov, M.

(2017).

Veb-dasturlash: HTML, CSS va JavaScript.

Toshkent: Informatika va axborot

texnologiyalari nashriyoti. ISBN 978-9943-91-573-9.

Beaird, J., & George, J. (2014).

The Principles of Beautiful Web Design.

SitePoint. ISBN 978-0987153020.

4.

Abdullayev, A. (2020).

CSS va HTML texnologiyalari bo‘yicha amaliy

qo‘llanma.

Toshkent: Yangi avlod nashriyoti. ISBN 978-9943-35-431-7.

5.

Salimov, M. (2018).

HTML va CSS asoslari: O‘quv qo‘llanma.

Toshkent:

O‘zbekiston Davlat Texnika Universiteti nashriyoti. ISBN 978-99976-52-137-4.