Авторы

  • Азиза Холбобоева
    Доктор философии (PhD) по филологическим наукам, доцент, Узбекский государственный университет мировых языков

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.foreign-linguistics.123716

Ключевые слова:

социальный стереотип социальный контекст кросс-культурная коммуникация западная реклама смысловой слой «сильное» влияние реклама ориентированная на мужчин и женщин прагматический анализ «code-switching» коммуникативная цель

Аннотация

В данной статье рекламные тексты анализируются с лингвистической и социологической точек зрения в контексте гендерной коммуникации. Рекламный текст представляет собой не просто средство информирования о товаре или услуге, но и является глубоко социально-культурным явлением. С лингвистической точки зрения, рекламный текст охватывает все уровни языка — лексический, синтаксический, прагматический и стилистический, одновременно выступая отражением культуры, ценностей, социальных норм и стереотипов общества.

Через рекламные тексты раскрываются социальные стереотипы, элементы межкультурной коммуникации, языковые средства, направленные на мужчин и женщин, «сильные» механизмы воздействия и смысловые пласты. В исследовании проводится лексический, стилистический и прагматический анализ на основе примеров западной и локальной рекламы, а также рассматриваются случаи языкового переключения (code-switching). Кроме того, анализируется, как посредством рекламного языка выражаются культурные ценности, социальный контекст и коммуникативные цели. Через визуальную и вербальную конструкцию образов мужчин и женщин показывается формирование гендерных ролей. В заключение обосновывается значение рекламного языка в формировании современных тенденций и гендерного общественного сознания.


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika –

Зарубежная лингвистика и
лингводидактика – Foreign

Linguistics and Linguodidactics

Journal home page:

https://inscience.uz/index.php/foreign-linguistics

Advertising in the context of gender communication:

linguistic and sociological analysis

Aziza KHOLBOBOYEVA

1

Uzbekistan State World Languages University

ARTICLE INFO

ABSTRACT

Article history:

Received March 2025

Received in revised form

15 March 2025

Accepted 25 April 2025

Available online

15 May 2025

This article analyzes advertising texts from both linguistic

and sociological perspectives in the context of gender

communication. Advertising text is not merely a simple

medium for promoting a product or service; it is also a

profound socio-cultural phenomenon. From a linguistic point

of view, an advertisement incorporates all levels of language

— lexical, syntactic, pragmatic, and stylistic features — while

also reflecting the culture, values, social norms, and

stereotypes of the society.

Through advertising texts, social stereotypes,

elements of intercultural communication, gender-specific

language used for men and women, powerful persuasive

mechanisms, and layers of meaning are revealed. The study

conducts lexical, stylistic, and pragmatic analysis based on

examples from Western and local advertisements, also

considering instances of code-switching. Furthermore, it

explores how cultural values, social context, and

communicative goals are expressed through advertising

language. The visual and verbal construction of male and

female images demonstrates how gender roles are shaped. In

conclusion, the significance of advertising language in

shaping

modern

trends and

gender-based social

consciousness is substantiated.

2181-3701/© 2025 in Science LLC.
DOI:

https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol3-iss3-pp1-8

This is an open-access article under the Attribution 4.0 International

(CC BY 4.0) license (

https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru

)

Keywords:

social stereotype,

social context,

cross-cultural

communication,

Western advertising,

semantic layer,

“strong” influence,

advertising aimed at men

and women,

pragmatic analysis,

“code switching”,

communicative goal.

1

Doctor of Philosophy (PhD) in Philology, Assosiate Professor, Uzbekistan State World Languages University.

E-mail: azizakholboboeva1611@gmail.com


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика

и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics

Issue –3 № 3 (2025) / ISSN 2181-3701

2

Gender kommunikatsiyasi kontekstida reklama: lingvistik

va sotsiologik tahlil

ANNOTATSIYA

Kalit so‘zlar:

ijtimoiy stereotip,

ijtimoiy kontekst,

madaniyatlararo

kommunikatsiya,

G‘arb reklamasi,

ma’no qatlami,

“kuchli” ta’sir,

erkaklar va ayollarga

qaratilgan reklama,

pragmatik tahlil,

“code-switching”,

kommunikatsion maqsad.

Reklama matnlari nafaqat mahsulot yoki xizmatni targ‘ib

qiluvchi oddiy axborot vositasi, balki chuqur ijtimoiy-madaniy

hodisadir. Lingvistik nuqtayi nazardan qaralganda, reklama

matni tilning barcha darajalarini — leksik, sintaktik, pragmatik

va stilistik xususiyatlarini o‘zida mujassam etadi va shu bilan

birga, u jamiyatdagi madaniyat, qadriyatlar, ijtimoiy normalar va

stereotiplarning ifodachisiga aylanadi.

Zamonaviy sotsiolingvistikada til va madaniyatning oʻzaro

taʼsiri va bogʻliqligi masalasiga alohida oʻrin berilgan. Bu

bog‘lanishlar ikki tomonlama xarakterga ega bo‘lib, turli

madaniyatlar o‘rtasidagi aloqa jarayonlari leksik o‘zlashuvlarda

ham o‘z aksini topadi. Shubhasiz, zamonaviy sharoitda tilni

o‘zlashtirish jarayonlari va ularning nutqning stilistik va janr

turlarida rivojlanishi umumiy, madaniy, mafkuraviy, ijtimoiy

kontekstga ega.

Reklamani ijtimoiy-madaniy hodisa sifatida tahlilga tortishda,

sotsiolingvistik nuqtayi nazardan o‘rganish zaruratining asosi

sifatida – uning ijtimoiy shakllanishi, lingvistik omillar,

shuningdek, jamiyatning madaniy an’analari bilan belgilanadi.

Mazkur maqolada.

Реклама в контексте гендерной коммуникации:
лингвистический и социологический анализ

АННОТАЦИЯ

Ключевые слова:

социальный стереотип,
социальный контекст,
кросс-культурная

коммуникация,
западная реклама,
смысловой слой,

«сильное» влияние,
реклама,
ориентированная на
мужчин и женщин,

прагматический анализ,
«code-switching»,
коммуникативная цель.

В данной статье рекламные тексты анализируются с

лингвистической и социологической точек зрения в

контексте гендерной коммуникации. Рекламный текст

представляет собой не просто средство информирования о
товаре или услуге, но и является глубоко социально-
культурным явлением. С лингвистической точки зрения,

рекламный текст охватывает все уровни языка —

лексический,

синтаксический,

прагматический

и

стилистический, одновременно выступая отражением
культуры, ценностей, социальных норм и стереотипов

общества.

Через рекламные тексты раскрываются социальные

стереотипы, элементы межкультурной коммуникации,
языковые средства, направленные на мужчин и женщин,

«сильные» механизмы воздействия и смысловые пласты. В

исследовании проводится лексический, стилистический и

прагматический анализ на основе примеров западной и
локальной рекламы, а также рассматриваются случаи

языкового переключения (code-switching). Кроме того,


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика

и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics

Issue –3 № 3 (2025) / ISSN 2181-3701

3

анализируется, как посредством рекламного языка

выражаются культурные ценности, социальный контекст и

коммуникативные цели. Через визуальную и вербальную

конструкцию образов мужчин и женщин показывается
формирование

гендерных

ролей.

В

заключение

обосновывается значение рекламного языка в формировании

современных тенденций и гендерного общественного

сознания.

KIRISH

Til jamoaviy ongga xos bo‘lgan gender stereotipini aks ettiradi. Muloqot

jarayonida ma’lum bir tilda mavjud bo‘lgan gender stereotiplari to‘plami yordamida
shaxs o‘z tajribasini amalga oshiradi. Shu nuqtayi nazardan, til vositalari shaxsga
tashqi dunyoda uning konseptual tizimining qismlarini ko‘proq yoki kamroq darajada
obyektivlashtiradigan belgi modellarini yaratishga imkon beruvchi vosita bo‘lib
xizmat qiladi.

Avvalo, reklama matni tilni funksional uslub sifatida ishga soladi. Reklama tili

odatda emotsional, ta’sirchan, ko‘rsatkichli va qisqalik talablariga javob berishi kerak.
Shu sababli, reklama matnlarida leksik vositalar aniq maqsadga yo‘naltirilgan:
e’tiborni jalb qilish, qiziqish uyg‘otish va iste’molchi xatti-harakatiga ta’sir ko‘rsatish.
Masalan, reklama tilida qadriyatlarni ifodalovchi so‘zlar — “oila”, “mehr”, “sifat”,
“g‘amxo‘rlik”, “yutuq” kabi birliklar keng qo‘llaniladi. Bu so‘zlar madaniy semantikani
o‘z ichiga oladi va ularning talqini jamiyatning an’anaviy yoki zamonaviy qadriyat
tizimiga bog‘liq bo‘ladi.

Lingvistik nuqtayi nazardan reklama matnlari semantik jihatdan ham murakkab

hodisa sanaladi. Ular ko‘pincha ma’no qatlamlarini bir necha darajada ifodalaydi:
bevosita denotativ ma’no bilan birga, ko‘plab konnotativ va assotsiativ ma’nolarni
ham o‘z ichiga oladi. Misol uchun, “tabiiy” so‘zi oziq-ovqat reklamasida nafaqat
mahsulotning xom ashyo manbasini, balki sog‘lom turmush tarziga oid ijobiy
konnotatsiyalarni ham anglatadi.

Reklama matnlari pragmatik tahlili shuni ko‘rsatadiki, ularning asosiy maqsadi

— auditoriyani ma’lum bir xatti-harakatga undashdir. Shunday ekan, reklama
pragmatikasi buyruq ohangi, murojaat shakllari, xitob uslubi, baholovchi leksika va
persvaziv (ishontiruvchi) strategiyalarning ustalik bilan uyg‘unlashtirilishini talab
qiladi. Pragmatik vositalar orqali reklama matni o‘z auditoriyasiga ijtimoiy norma va
stereotiplarni bevosita yoki bilvosita tarzda singdiradi.

Reklama matnlarining sintaktik xususiyatlari ham ularning kommunikativ

xususiyatlarini ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. Ko‘pincha qisqa, emotsional, kuchli
ta’sir kuchiga ega gaplar ishlatiladi. Sintaktik minimalizm reklama matnining esda
qolish oson bo‘lishini ta’minlaydi, shu bilan birga sintaktik parallelizm va takrorlar
orqali matnning ritmikligi va melodikligi oshiriladi.

ASOSIY QISM

Reklama matnlari — ijtimoiy stereotiplarni til orqali ifodalovchi va reproduksiya

qiluvchi hodisadir. Misol uchun, o‘zbek reklamasida “ideal ona” obrazini yaratishda
“mehribon”, “g‘amxo‘r”, “uy bekasi” kabi til birliklari qo‘llaniladi. Bunday stereotipik


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика

и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics

Issue –3 № 3 (2025) / ISSN 2181-3701

4

tasvirlar ko‘plab reklamalarda takrorlanganligi uchun ijtimoiy ongda mustahkamlanadi va
yangi avlodlarga ham uzatiladi. Ingliz reklamasida esa so‘nggi yillarda gender
stereotiplarini buzishga va individualistik qadriyatlarni targ‘ib qilishga yo‘naltirilgan til
birliklari ko‘proq uchraydi.

Bundan tashqari, reklama matnlari madaniyatlararo kommunikatsiya nuqtayi

nazaridan ham o‘ta qiziqarli hodisadir. Turli madaniy kontekstlarda bir xil reklama
turlicha qabul qilinishi mumkin. Misol uchun, G‘arb reklamasida individual yutuqlar va
shaxsiy erkinlik qadrlansa, o‘zbek reklamasida ko‘proq jamoaviy qadriyatlar, oila va
an’analar aks ettiriladi. Bu farqlar lingvistik jihatdan ham o‘z ifodasini topadi:
individualistik reklamalarda shaxsiy olmoshlar (“men”, “sen”) faol qo‘llaniladi, kollektivist
reklamalarda esa “biz”, “oila” kabi birliklarga urg‘u beriladi.

Lingvistik jihatdan reklama matnlari, shuningdek, kreativlik va novatorlikni talab

qiladi. Yangi metaforalar, so‘z o‘yinlari, intertekstual aloqalar (madaniy yoki adabiy
ishoralar) reklama tilining jozibasini oshiradi va u orqali reklama xabari iste’molchining
xotirasida uzoq vaqt saqlanadi. Masalan, ingliz tilidagi “Because you’re worth it!” (L’Oréal)
kabi shiorlar pragmatik kuchi va madaniy qadriyatlarga ishorasi bilan e’tiborni tortadi.

Darhaqiqat, reklama matni — bu til va madaniyat, qadriyatlar, ijtimoiy norma va

stereotiplar kesishgan nuqtada joylashgan ko‘p qirrali kommunikativ hodisadir. U til
vositalari orqali nafaqat mahsulot yoki xizmatni targ‘ib qiladi, balki jamiyatdagi
qadriyatlarga ta’sir o‘tkazadi, stereotiplarni mustahkamlaydi yoki ularni yangidan quradi.
Lingvistik tahlil reklama matnlarining nafaqat tilshunoslik, balki sotsiolingvistika,
madaniyatshunoslik va psixolingvistika nuqtayi nazaridan ham tadqiq etilishi zarurligini
ko‘rsatadi.

Olimlar tomonidan ta’kidlangan ushbu konsepsiyaning ko‘p qirrali xususiyatiga

qaramay, biz gender jinslar o‘rtasidagi munosabatlarning ijtimoiy mohiyatini ta’kidlash va
biologik determinizmni istisno qilish uchun mo‘ljallangan, degan xulosaga kelamiz. Shu
bilan birga, gender munosabatlari ijtimoiylashuvning muhim jihati hisoblanadi. Reklamani
haqli ravishda eng tajovuzkor gender “texnologiyalari”dan biri deb hisoblash mumkin.
Gender bahslarida reklamaning imtiyozli mavqei aloqa makonini vizualizatsiya qilish,
zamonaviy ommaviy kommunikatsiya strategiyalarida og‘zaki bo‘lmagan komponentning
ahamiyati ortishi va reklamaning auditoriyaga “kuchli” ta’siri (bir necha marta takrorlash
natijasida) bilan bog‘liq. Bir xil xabar bo‘lsa, qabul qiluvchi qabul qilingan ma’lumotni
tanqidiy baholash qobiliyatini yo‘qotadi. Reklama namunalari gender muloqotining yuqori
darajadagi shakllaridir, shuning uchun ham gender aloqasida reklamaning rolini to‘g‘ri
tushunish va talqin qilish nazariy va amaliy jihatdan muhim.

Reklamadagi gender reklama xabarining to‘g‘ridan-to‘g‘ri erkak yoki ayolga

murojaatida yoki matnning lingvistik xususiyatlari majmuasida namoyon bo‘ladi, ular
birinchi navbatda lug‘at va matnning rasmlarini tanlashda amalga oshiriladi, shuningdek,
ularni tavsiflaydi. Reklama strategiyasi va taktikasi. Erkaklar reklamasi va ayollar
reklamasi tushunchasi erkak yoki ayolga qaratilgan reklamani anglatadi.

Ijtimoiy muloqotda gender ko‘rinishlariga qiziqishning ortishi tasodifiy emas.

Gender jamiyatdagi shaxsning mohiyatini eng to‘liq ochib beruvchi xususiyatlardan biri
bo‘lib, shaxsning eng chuqur qatlamlariga ta’sir ko‘rsatadigan jinsning o‘zini o‘zi aniqlashi
uning shakllanishini eng muhim jihati hisoblanadi.

I.A.Goldman ko‘rsatganidek: “Insonning eng chuqur, eng ichki xususiyati - uning

ma’lum bir jinsga mansubligi”; “Ayollik va erkaklik, ma’lum ma’noda, har qanday ijtimoiy


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика

и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics

Issue –3 № 3 (2025) / ISSN 2181-3701

5

vaziyatda bir zumda yetkazilishi mumkin bo‘lgan, shaxsni tavsiflashda ko‘zlangan
maqsadga to‘g‘ri keladigan mohiyatni ifodalashning o‘tmishdoshlari va o‘ziga xos
usullaridir”.

Ya’ni, reklamaning gender yo‘nalishining muhim ko‘rsatkichi erkak va ayol nutqi va

aloqa taktikasi xususiyatlaridan foydalanish, shuningdek, ayol yoki erkak auditoriyaga xos
bo‘lgan ma’lum lug‘atdan foydalanishdir. Reklamaning “uslub shakllari”ni tanlash bilan
emas, balki ma’lum bir maqsadli auditoriyaga ta’sir qilishni ta’minlashga qaratilgan o‘ziga
xos lingvistik vositalarni tanlash bilan bog‘liq bo‘lgan gender o‘zgaruvchanligi muhim rol
o‘ynaydi.

Aytish joizki, erkaklar va ayollarga qaratilgan reklama bilan bir qatorda eng keng

tarqalgan va mazmunan rang-barang bo‘lgan gender-neytral reklama ham katta qiziqish
uyg‘otmoqda.

Rasm-1. Erkaklar reklamasining lingvistik ko‘rsatkichlari.

Gender-neytral reklama – bu erkaklar va ayollar uchun mo‘ljallangan mahsulot

reklamasi bo‘lib, farqlari: leksik birliklar, ranglarni tanlash, ma’lum bir auditoriyani jalb
qilish, muayyan reklamaning qaysi turiga tegishli ekanligini aniqlashga yordam beradigan
leksik vositalarni tanlash.

Erkaklar gender reklamasi – bu ma’lum leksik birliklarning majmuyi, rang

sxemasining mavjudligi, reklama matnini qurishda aniqlik va izchillik, bularning barchasi
erkaklar reklamasining xarakterli xususiyatlarini aniqlashga yordam beradi. Ular keyingi
bobimizda batafsilroq muhokama qilinadi.

Ayollar reklamasining xususiyatlari ularning tarkibida bir xil bo‘lib, uni o‘ziga xos

qiladi va turli xil reklama turlari orasida osongina ajralib turadi.

Shuni ta’kidlash kerakki, reklamaning gender yo‘nalishini uning semantik va stilistik

darajasida aniqlashning asosiy mezoni – bu adresat dunyosini aks ettiruvchi lug‘at,
shuningdek, stereotipik gender xususiyatlari hisoblanadi.

I.V.Groshev ta’kidlaganidek, erkaklar va ayollar reklamasining asosiy farqi

ustunlik/birdamlik, kategorial/nokategorik, shuningdek, ratsionallik/emotsionallik


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика

и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics

Issue –3 № 3 (2025) / ISSN 2181-3701

6

miqyosida bo‘lib, erkaklar va ayollarning ruhiyati va ijtimoiy holatining xususiyatlarini aks
ettiradi.

Reklama diskursida (“code-switching”). Sotsiolingvistik nuqtai nazardan, til

o‘zgarishi (code-switching) kommunikativ jarayonning yanada murakkab va ko‘p qirrali
jihatini tashkil etadi. Filologiyada til o‘zgarishini, ayniqsa reklama matnlarida, tilning
sotsiokulturologik, lingvistik va kommunikativ rolini tushunish muhimdir. Code-switching
jarayoni, bir nechta til yoki til variantlari o‘rtasida o‘zgarishlarni aks ettirgan holda,
nafaqat lingvistik, balki ijtimoiy va madaniy o‘zgarishlar bilan bog‘liqdir.

Reklama matnlarida code-switching asosiy kommunikatsion maqsadlarga

erishishda qulay vosita sifatida ishlatiladi. Inglizcha so‘zlar o‘zbek tilida qo‘shilishi,
reklama matnining nafaqat lingvistik, balki sotsiokulturologik o‘ziga xosligini ham
yaratadi. Bu jarayon, reklama matnlarining globalizatsiya jarayoniga qanchalik
moslashganini ko‘rsatadi. Mahsulot yoki brendning global va innovatsion xususiyatlari
inglizcha so‘zlar yordamida ta’kidlanadi, shuningdek, auditoriyaning e’tiborini jalb qilish,
ularni hissiy jihatdan qiziqtirish maqsadida til o‘zgartiriladi.

Filologik nuqtai nazardan, til o‘zgarishi, birinchi navbatda, kommunikatsiya

jarayonining estetik va emotsional ta’sirini kuchaytiradi. Masalan, inglizcha so‘zlarning
o‘zbek tiliga kiritilishi mahsulotning sifatini, yangi texnologiyalarni, yuqori standartlarni
va global raqobatbardoshligini aks ettiradi. Bu til o‘zgarishlari, ayniqsa, yosh auditoriya
orasida yanada sezilarli bo‘ladi, chunki ular global madaniyat bilan integratsiya qilishni va
zamonaviylikni qadrlaydilar. Shuningdek, code-switching reklama matnlarining ziddiyatli
va ko‘p qatlamli xususiyatlarini ochib beradi, chunki bunday jarayon tilning turli
variantlari o‘rtasidagi konflikt yoki uyg‘unlikni keltirib chiqaradi.

Reklama matnlarida til o‘zgarishi ko‘pincha brendning jozibadorligini oshirish,

mahsulotning yuqori sifatini ta’kidlash va auditoriyaning keng spektrini jalb qilish
maqsadida ishlatiladi. Bu jarayon sotsiokulturologik jihatdan, tilning o‘zgaruvchanligi va
integratsiyalashuvini aks ettirgan holda, bir necha til va madaniyatlar o‘rtasidagi
kommunikatsiyani kuchaytiradi. Shunday qilib, til o‘zgarishi reklama matnlarida nafaqat
lingvistik, balki sotsial va madaniy o‘zgarishlarni ham aks ettirgan holda, tilning
globalizatsiya jarayoniga qanchalik moslashganini ko‘rsatadi.

Reklama matnlarida “code-switching” ko‘pincha maqsadli auditoriyaning tiliga

moslashish, mahsulotni yoki xizmatni taqdim etishda ko‘proq e’tibor qaratish, yoki kulgili
va qiziqarli ta’sir qilish uchun ishlatiladi.

Quyidagi misollar ingliz va o‘zbek tillaridagi reklamalarda “code-switching”ni

namoyish etadi:

Masalan. Ingliz tili: “Get the best deals today! Our discounts are up to 50%! Don’t

miss out, shop now!”

Bu yerda “deals”, “discounts”, va “shop now” so‘zlari ingliz tilida bo‘lib, o‘zbek tilida

bo‘lgan matn bilan birga ishlatilgan. Bu, ayniqsa yosh va texnologiyaga oid mahsulotlarni
reklama qilishda qo‘llaniladi.

Masalan.O‘zbek tilida: “Bizning yangi smartfonlar nafaqat narx, balki dizayn

jihatidan ham premium! Keling, hoziroq oling va gift card bilan bonus oling!”

Bu yerda o‘zbek tiliga inglizcha so‘zlar, masalan, “smartfon”, “premium”, va “gift

card” qo‘shilgan. Bu turdagi code-switching ko‘pincha innovatsion mahsulotlar yoki yuqori
texnologik xizmatlarni reklama qilishda ishlatiladi, chunki inglizcha so‘zlar texnologiya va
yuqori sifatga aloqador bo‘lishi mumkin.


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика

и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics

Issue –3 № 3 (2025) / ISSN 2181-3701

7

Shu o‘rinda olingan tadqiqotga oid mulohazalardan e’tirof etishimiz joizki, “Code-

switching” ni reklamalarda qo‘llashning sabablari qoyidagilar bo‘la oladi’:

1.

Yosh auditoriyaga murojaat qilish:

Yoshlar ko‘pincha ikki yoki undan ortiq

tillarda erkin gaplashadi, shuning uchun inglizcha so‘zlar o‘zbek tilidagi reklama matnida
ishlatilishi ularning qiziqishini osonroq jalb qiladi.

2.

Globalizatsiya:

Ingliz tili global kommunikatsiya va biznesning asosiy tili

bo‘lgani uchun, inglizcha so‘zlarni o‘zbekcha reklamalarda ishlatish mahsulot yoki
xizmatni zamonaviy va xalqaro deb taqdim etadi.

3.

Kreativlik va qiziqarli ta’sir

: Code-switching reklama matnini ko‘proq yodda

qolarli qiladi va iste’molchining e’tiborini tortadi.

Bu reklama usuli ikka chog’ishtirilayotgan tilga tegishli bo‘lib, o‘ziga xos madaniyat

va auditoriyani tushunish orqali muvaffaqiyatga erishish mumkin.

Sotsiolingvistik yondashuvdan keltirilgan bu fikrlar, til o‘zgarishining reklama

matnlarida qanday ishlashini va uning kommunikativ maqsadlarga qanday erishish
imkoniyatini tahlil qilishda muhim o‘rin tutadi.

Reklamaga genderni qo‘shish va uning ijtimoiy rolini aks ettirish jarayoni,

shuningdek, ijtimoiy stereotiplar bilan ham bog‘liq. Ingliz va o‘zbek olimlarining tahlillari
shuni ko‘rsatadiki, reklama nafaqat marketing vositasi, balki ijtimoiy qonun-qoidalar va
qadriyatlar tasvirini yaratadi. O‘zbekistonda, masalan, reklama orqali ayolning maishiy
ishlar, go‘zallik va modaga qiziqishlari aks ettirilgan, lekin bu tasvirlar bir tomondan,
gender tengligi va erkaklarning ayolga nisbatan tengroq munosabatda bo‘lishini targ‘ib
etishga qaratilgan reklama kampaniyalari bilan o‘zgara boshladi. Ingliz tilidagi tahlillar
esa, odatda, global miqyosda reklama tahliliga qaratilgan bo‘lib, gender tengligi, ayol va
erkaklar o‘rtasidagi ro‘yxatlar, hamda reklamalardagi noan’anaviy gender tasvirlarini
targ‘ib etishga intiladi. Reklama orqali genderni ko‘rish va tushunish, faqat marketing
vositasi emas, balki jamiyatdagi ijtimoiy va madaniy qadriyatlarni aks ettiruvchi kuchli
ijtimoiy hodisa sifatida ham qaraladi. Ingliz va o‘zbek olimlarining ilmiy ishlari bu
jarayonning rivojlanish bosqichlarini va reklamadagi gender tasvirlarining o‘zgarishini
ko‘rsatib beradi. Bu o‘rganishlar, ayniqsa, reklamaning ijtimoiy hayotdagi o‘rni va gender
masalalari bo‘yicha jamiyatdagi yondashuvlarni o‘zida aks ettiradi. Binobarin, reklama tili
sotsiolingvistik xususiyatlar bilan ajralib turadi.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YHATI:

1.

Гальперин И. Р. Стилистика английского языка. М., 1981.( Galperin I. R.

Stylistics of the English language. M.,1981.)

2.

Кара-Мурза Е. С. О бедной рекламе замолвите слово // Журналистика и

культура речи. М., 1997. Вып. 3.( Kara-Murza E. S. Put in a word for poor advertising //
Journalism and speech culture. Moscow, 1997. Issue 3.)

3.

Карасик В. И. Языковой круг: личность, концепты, дискурс. М., 2004.(

Karasik V. I. Language circle: personality, concepts, discourse. Moscow, 2004.)

4.

О’Коннор Дж., Сеймор Дж. Введение в нейролингвистическое

программирование. Как понимать людей и как оказывать влияние на людей.
Челябинск, 1998.( O'Connor J., Seymour J. Introduction to Neuro-Linguistic Programming.
How to Understand People and How to Influence People. Chelyabinsk, 1998. )

5.

Розенталь Д. Э., Кохтев Н. Н. Язык рекламных текстов. М., 1981.

(Rosenthal D. E., Kokhtev N. N. Language of advertising texts. M., 1981.)


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика

и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics

Issue –3 № 3 (2025) / ISSN 2181-3701

8

6.

Скребнев Ю. М. Основы стилистики английского языка. М., 2003.

(Skrebnev Yu. M. Fundamentals of English Stylistics. Moscow, 2003.)

7.

Kholboboeva Aziza Sherboboevna. (2022). Comparative discourse studies in

linguistics. American Journal of Interdisciplinary Research and Development, 9,33–
37.Retrievedfrom https://ajird.journalspark.org/index.php/ajird/article/view/261

8.

Xolboboeva A. SH. Turizmga oid reklamalarda ritorik aspektning

chog'ishtirma tadqiqi (ingliz va o'zbek tillari misolida). Fil. fanlari bo'yicha falsafa doktori
(PhD) ilmiy darajasini olish uchun tayyorlangan dissertatsiya:10.00.06. - B. 67.

9.

Kholboboeva Aziza Sherboboevna. (2022). COMPARATIVE DISCOURSE

STUDIES IN LINGUISTICS. American Journal of Interdisciplinary Research and
Development,

9,

33–37.

Retrieved

from

https://ajird.journalspark.org/index.php/ajird/article/view/261

10.

Холбобоева, А. 2024. Теоретический взгляд на социолингвистические

характеристики рекламы. Зарубежная лингвистика и лингводидактика. 2, 5 (сен.
2024), 135–141. DOI:https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol2-iss5-pp135-141.

Библиографические ссылки

Гальперин И. Р. Стилистика английского языка. М., 1981.( Galperin I. R. Stylistics of the English language. M.,1981.)

Кара-Мурза Е. С. О бедной рекламе замолвите слово // Журналистика и культура речи. М., 1997. Вып. 3.( Kara-Murza E. S. Put in a word for poor advertising // Journalism and speech culture. Moscow, 1997. Issue 3.)

Карасик В. И. Языковой круг: личность, концепты, дискурс. М., 2004.( Karasik V. I. Language circle: personality, concepts, discourse. Moscow, 2004.)

О’Коннор Дж., Сеймор Дж. Введение в нейролингвистическое программирование. Как понимать людей и как оказывать влияние на людей. Челябинск, 1998.( O'Connor J., Seymour J. Introduction to Neuro-Linguistic Programming. How to Understand People and How to Influence People. Chelyabinsk, 1998. )

Розенталь Д. Э., Кохтев Н. Н. Язык рекламных текстов. М., 1981. (Rosenthal D. E., Kokhtev N. N. Language of advertising texts. M., 1981.)

Скребнев Ю. М. Основы стилистики английского языка. М., 2003. (Skrebnev Yu. M. Fundamentals of English Stylistics. Moscow, 2003.)

Kholboboeva Aziza Sherboboevna. (2022). Comparative discourse studies in linguistics. American Journal of Interdisciplinary Research and Development, 9,33–37.Retrievedfrom https://ajird.journalspark.org/index.php/ajird/article/view/261

Xolboboeva A. SH. Turizmga oid reklamalarda ritorik aspektning chog'ishtirma tadqiqi (ingliz va o'zbek tillari misolida). Fil. fanlari bo'yicha falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini olish uchun tayyorlangan dissertatsiya:10.00.06. - B. 67.

Kholboboeva Aziza Sherboboevna. (2022). COMPARATIVE DISCOURSE STUDIES IN LINGUISTICS. American Journal of Interdisciplinary Research and Development, 9, 33–37. Retrieved from https://ajird.journalspark.org/index.php/ajird/article/view/261

Холбобоева, А. 2024. Теоретический взгляд на социолингвистические характеристики рекламы. Зарубежная лингвистика и лингводидактика. 2, 5 (сен. 2024), 135–141. DOI:https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol2-iss5-pp135-141.