Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная
лингвистика
и
лингводидактика
–
Foreign
Linguistics and Linguodidactics
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/foreign-linguistics
Isokinetic dynamic balance, anaerobics of plyometrics
exercises in young handball players
Dilnoza YARASHEVA
Bukhara State University
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received April 2024
Received in revised form
10 May 2024
Accepted 25 May 2024
Available online
25 June 2024
This article examines the key aspects of handball, a sport that
has gained popularity internationally and is included in the
Olympic Games program. Handball is characterized by dynamic
actions such as running, jumping, sprinting, throwing, blocking
and pushing, requiring a high level of physical fitness and
coordination. The article emphasizes the importance of
developing maximum muscle strength and explosive power,
especially for jumping and throwing, which affects the
neuromuscular system of athletes. Training techniques are
discussed, including plyometric exercises to improve agility,
speed, and explosiveness. These methods allow you to effectively
tailor training programs to achieve better results throughout the
sports season.
2181-3701
/©
2024 in Science LLC.
DOI:
https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol2-iss1
This is an open-access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru
Keywords:
handball,
plyometric,
training,
isokinetic,
balance,
motor properties,
types of muscle contraction.
Yosh gandbolchilarda izokinetik dinamik muvozanat,
plyometrik mashg’ulotlarning anaerobikasi
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
qo'l to'pi,
pliometrik,
mashg'ulot,
izokinetik,
muvozanat,
motor xususiyat,
mushak qisqarish turlari.
Butun dunyoda muxlislari va amaliyotchilari bor gandbol
xalqaro maydonda. Bu doimiy ravishda rivojlanib boradigan va
katta qiziqish uyg'otadigan sport turidir . Gandbol, yugurish,
Sakrash, sprint, chaqqonlik, otish, blokirovka qilish va surish kabi
harakatlar ustunlik qiladi. Bu kuchli aloqani talab qiladigan
Olimpiya jamoaviy sport turi. Qo'l to'pi bo'yicha texnik va taktik
ko'nikmalar uchun maksimal mushak kuchi, kuch (portlash
kuchi), ayniqsa, sakrash va otish ko'rsatkichlari paytida kuch) va
bir oyoqdagi muvozanat muhim va nerv-mushak tizimiga ta'sir
qiladi. Sportchini baholash .o'quv dasturlari qayta tashkil etilishi
1
Department Of Sports Activities, Bukhara State University. E-mail: d.i.yarasheva@buxdu.uz
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue
–
1 (2024) / ISSN 2181-3701
839
mumkin va bundan tashqari, bu natijalar Shu nuqtai nazardan, siz
pliometrik mashqlar kabi chaqqonlik, tezlik va portlovchi quvvat
ko'rsatkichlarini yaxshilashingiz mumkin. Bu mavsum davomida
tez o'sish dasturlarini amalga oshirishga imkon berishi mumkin.
Изокинетический динамический баланс, анаэробика
плиометрических упражнений у юных гандболистов
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
гандбол,
плиометрика,
тренировка,
изокинетика,
баланс,
двигательные свойства,
типы мышечного
сокращения.
В данной статье рассматриваются ключевые аспекты
гандбола, вид спорта, завоевавший популярность на
международном уровне и включенный в программу
Олимпийских игр. Гандбол характеризуется динамичными
действиями, такими как бег, прыжки, спринт, метания,
блокировки и толкания, требующие высокого уровня
физической подготовки и координации. В статье
подчеркивается значимость развития максимальной
мышечной силы и взрывной мощности, особенно для
выполнения прыжков и бросков, что влияет на нервно
-
мышечную систему спортсменов. Обсуждаются методы
тренировок, включая плиометрические упражнения,
способствующие улучшению ловкости, скорости и
взрывной силы. Эти методы позволяют эффективно
адаптировать тренировочные программы для достижения
лучших результатов на протяжении спортивного сезона.
KIRISH
Gandbolchining muvaffaqiyatli ishlashi uchun zaruriy ehtiyojlar Uning motorli
ko'nikmalarini taqsimlash taxminan 25% tezlikni, 20% maxsus sakrashni, 15%
chidamlilik, 15% muvofiqlashtirish, 15% moslashuvchanlik, 10% umumiy kuch bayon
qilingan (Toshucu, 2002). So
‘
nggi yillarda adabiyotda bu ko
‘
nikmalarni rivojlantirishga
e
’
tibor qaratilmoqda. zarur rag'batlantirishni ta'minlaydigan plyometrik o'quv dasturlari.
Shuningdek, u portlovchi quvvatni yaxshilashi mumkinligi ko'rsatilgan . Ishlash Gandbol
sporti; kuchli harakat bilan sakrash, sakrash, ushlab turish, surish kabi harakatlar
kuzatilmoqda. Bu xususiyatlar jamoaning ishlashiga yuqori ta'sir ko'rsatadi. Shu sababli,
shunga o'xshash harakatlarni o'z ichiga olgan plyometrik mashqlarning ijobiy foydalari Bu
mumkin bo'lishi mumkin, deb taxmin qilinadi. Pliometrik mashg'ulotlarda sakrash,
sakrash, Otish va sakrashning ahamiyati ko'plab sport turlari kabi gandbolda ham
samarali. Ushbu sport turi bo'yicha professionallik ortib borayotganiga qaramay, elita
sportchilar Ularning xarakteristikasi bo'yicha tadqiqotlar etarli emas va
Gandbolchilarning ish faoliyatini baholovchi tadqiqotlar juda kam. Bu davrda texnik
tayyorgarlikni oshirish va poygalarda ishtirok etishni kuchaytirish amalga oshirildi. talab
tufayli o'yin mavsumi davomida kuch va konditsionerlikni saqlab qolish Maksimal kuch va
quvvatni etarli darajad ushlab turish kerak. Shu maqsadda qo'llaniladigan pliometrik
mashg'ulotlarning sportchilarning ishlashiga ta'siri. Uning ijobiy ta'siri tadqiqotlar
tomonidan ko'rsatilgan (Myer va boshq. 2006; Salehzade va boshq., 2011 Miller va
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue
–
1 (2024) / ISSN 2181-3701
840
boshqalar, 2006; Makaruk va boshqalar, 2011). pliometrik mashg'ulotlar erkak
gandbolchilarning vertikal sakrash ko'rsatkichlariga ijobiy ta'sir ko'rsatadi. o
‘
z
tadqiqotlarida ko
‘
rsatdi. Biroq, jamoaviy sport turlarida plyometrik mashg'ulotlar Bu,
shuningdek, mushaklarning umumiy kuchi va sport ko'rsatkichlarining ko'rsatkichidir,
ayniqsa gandbolda. maksimal mavjud izokinetik momentni o'lchashga ta'sirini
ko'rsatadi..Qo'l to'pidagi chaqqonlik, tezlik, anaerob kuch, kuch va muvozanat kabi ishlash
komponentlari eng muhim ta
’
sir etuvchi omillardir. Chaqqonlik - bu harakatlar zanjiri
bo'ylab juda tez va boshqacha harakat qilish qobiliyati. yo'nalishni o'zgartirish vaqtida
kosmosda tanani to'g'ri barqarorlashtirish va bo'g'inla Bu nazorat va muvofiqlashtirish
ko'nikmalari odamga mavqega ega bo'lishga imkon beradi (Shepard va Young, 2005).
Chaqqonlik ko'rsatkichlarining oshishi bilan postural barqarorlik va muvozanat Mexanizm
ham mutanosib ravishda ortib borishi ko'rsatilgan.
MAQSAD
Ushbu tadqiqotning maqsadi 8 haftalik mavsumiy pliometrik ta'sirni o'rganishdir.
yosh gandbolchilarning tizzaning izokinetik kuchi, anaerob kuchi bo'yicha o'quv dasturi;
tezlik, chaqqonlik, statik va dinamik muvozanat.
MATERIAL VA USUL
Qo'l to'pi bilan mashg'ul bo'lishdan tashqari, pliometrik mashg'ulotlar dasturi ham
mavjud edi. Haftasiga ikki marta 8 hafta davomida amalga oshiriladi. faqat o'z muntazam
davom etadigan gandbol mashg'ulotlari. Plyometrikdan oldin va keyin o'tkazilgan ishlash
testlar. trening quyidagilardir: Maksimal konsentrik tizza kengayishi va ikkalasida
fleksiyon kuchi testlari 3 xil burchak tezligi bilan izometrik va izokinetik shartlar (60°/sek,
180°/sek,300°/sek) (Biodex System 4 Pro Dinamometr); bitta oyoqli stat
ik muvozanat
testlari; ikki oyoq bosim markazi (COP) qiymatlari bo'lgan dinamik slalom muvozanat
sinovlari (Prokin 5.0) baholangan; qarshi harakat sakrash (CMJ), T-Drill Test va 30 m
sprint ko'rsatkichi testlar. Statistik tahlillar guruh ichida taqqoslash uchun Wilcoxon testi
orqali amalga oshirildi va Guruhlar o'rtasidagi taqqoslash uchun Man Whitney U testi.
TADQIQOT GIPOTEZALARI
8 haftalik pliometrik mashg'ulotlar oxirida gandbolchilarda tizzaning ekstensor va
fleksor mushaklarining kuchi. Kuchning ortishi bilan bir qatorda tezlik, chaqqonlik va
anaerob kuchning ham ortishi kuzatiladi. kutilmoqda.O'quv dasturi faqat plyometrik
guruhga qo'llaniladi, chunki plyometrik Tadqiqotlar mavsum davomida olib borilganligi
sababli, mavsum davomida mashg'ulotlar davom etmoqda Dastur va o'yinlar tufayli
nazorat guruhining ba'zi ishlash parametrlarida o'sish kuzatildi. kutilmoqda. 60 ° / sek,
180
° / sek va 300 ° / sek kabi turli tezliklarda izokinetik maksimal moment o'lchovlari
Pliometrik mashqlar va qo'l to'pi mashqlariga eng yaqin tezlik 180°/sek bo'lgani uchun
maksimal Bu tezlikda izokinetik kuchning ortishi sodir bo'ladi. Qo'llaniladigan plyometrik
trening mazmuni va 8 haftalik qisqa vaqt ichida maksimal quvvat. Elita gandbolchilarida
izometrik quvvatda maksimal kuch va vertikal sakrash. parametrlari ko'tarilmasligi
mumkin. Biroq, adabiyotda harakatsiz va havaskor sportchilar Maksimal kuch, muvozanat
va vertikal sakrash testlari hatto 6 haftada ham namoyon bo'ldi. Ijobiy rivojlanish: yuqori
darajadagi ko'rsatkichlarga ega bo'lgan elita sportchilarda haftasiga ikki marta 8 hafta
Qisqa ta'lim davrida sodir bo'lmasligi mumkin.
Gandbol va biomotor xususiyatlari:
Qo'l to'pi turli motorli ko'nikmalarni birgalikda qo'llashni talab qiladigan sport
turidir. Qo'l to'pida mushaklar kuchi, nerv-mushak koordinatsiyasi, tezlik, chidamlilik,
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue
–
1 (2024) / ISSN 2181-3701
841
moslashuvchanlik, reaksiya vaqti, chaqqonlik, statik va dinamik muvozanat, anaerob
sig'im va aerobik Imkoniyatlar ishlashda rol o'ynaydigan muhim elementdir. Ushbu
omillardan tashqari Genetika, jismoniy antropometrik xususiyatlar va texnik-taktik
ko'nikmalardan tashqari, samaradorlikni belgilovchi muhim omillardir . qo'l to'pi
Sportchining harakatlari jismoniy, fiziologik, biomotorik, psixologik, aqliy, Bu sotsiologik,
texnik va taktik kabi barcha omillarni birgalikda baholash orqali samaradorlikni maksimal
darajada oshirishni talab qiladi.
Gandbolchilarning asosiy motor xususiyatlari:
Qo'l to'pida to'g'ri texnika va taktika muhim ahamiyatga ega bo'lsa-da,
sportchilarning jismoniy tayyorgarligi. Uning xususiyatlari ko'proq afzalliklarni berishi
mumkin. Gandbolchilar ham jismoniy Avvalo, xususiyatlar; baland bo'yli, ozg'in tana
massasi indeksiga ega U yuqori bo'lishi kerak va sportchilar maksimal kuchini optimal
darajada ishlatishlari mumkin. Bundan tashqari, yuqori otish tezligiga ega gandbolchilar
sportchilar odatda kengroq elkalari va qo'llari bor va bu uzunligi bilan bog'liqligini
ta'kidlaydi (Bayios va boshq., 2001; Granados va boshq.,2007; Lidor va boshqalar, 2005).
Uzun bo'yli o'yinchilar past bo'yli o'yinchilarga qaraganda yaxshiroq o'ynaydi. Ko'pincha
ular qo'l to'pidagi ko'plab muhim ko'nikmalarga ega bo'lganliklari uchun mahorat
ko'rsatishlari qabul qilinadi. Umuman olganda, uzunlik muhim afzallik hisoblanadi. , jamoa
Reytingda o'yinchilarni ajratib turadigan ikkita asosiy xususiyat tana tuzilishi (masalan,
balandlik). va ular qayta-qayta sakrash qobiliyatini saqlab qolish qobiliyatiga ega . Bundan
tashqari, fiziologik va jismoniy xususiyatlar elita erkak gandbolchilarga ta'sir qiladi. Ular
aniqlashda foydali bo'lishi mumkinligini ta'kidladilar Elita gandbolchisida; Tezlik muhim
o'rin tutadi, u taxminan 25% ni tashkil qiladi va undan keyin boshqa vosita qobiliyatlari
keladi. Moslashuvchanlik, undan keyin 20% xususiyatlar bilan maxsus sakrash va otish
kuchi, chidamlilik, muvofiqlashtirish, har biri 15% va umumiy kuch, har biri 10%. Chunki,
barcha o'yin harakatlari himoya va hujumda Bu maksimal tezlikni talab qiladi. Shuning
uchun gandbolchilarning mushaklari Ularning kuchliligidan tashqari, aerob va anaerob
sig'imlari ham yuqori bo'lishi kerak. O'yin davomida tez-tez talab qilinadigan tezkor
hujumlar uchun tezkor chiqish va sprint sakrash, yiqilish va burilish aylanish zarbalari va
tanani amalga oshirish qobiliyatiga ega Pozitsiyalar tez o'zgarib turadigan aldashlarda
antropometrik xususiyatlar juda muhimdir. 2x30 daqiqalik o'yin davomida to'p bilan
muomala qilish va aldashdagi reaktsiya tezligi. Anaerob va aerob chidamlilik
konditsionerlik nuqtai nazaridan muhim va uni yaxshilash kerak. Bu vosita
xususiyatlaridan biridir. O'yin davomida takrorlangan tezkor hujumlar, Buning uchun
umumiy anaerob chidamlilik talab qilinadi. Tezlik va tezlik boshqacha buyumlar; chiqish
tezligi sifatida pas tomon yugurish, reaksiya tezligi sifatida esa raqibning maqsadi.Bu
zarbalarni muvaffaqiyatli himoya qilishda muhim rol o'ynaydi. Bundan tashqari, general
kuch; Bu otishni o'rganish paytida otish kuchining bir qismi yoki sakrab otish paytida
chayqalish kuchi ko‘rsatkich sifatida muhim ahamiyat kasb etadi. Quvvat h
am harakat
tezligini maksimal darajada oshiradi. Bu etkazib berishning asosiy elementidir
Mushaklar qisqarishining turlari.
Qisqartirishning uch turi mavjud:
➢
izotonik,
➢
izometrik
➢
izokinetik.
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue
–
1 (2024) / ISSN 2181-3701
842
Izotonik qisqarish
: Izotonik qisqarish paytida kuchlanish butun harakat davomida
bir xil bo'lib qoladi. Boshqacha aytganda, mushakdagi kuchlanish doimiy bo'lib qoladi va
u qisqarish orqali qisqaradi (Guyton va Xoll, 2013). Ikki xil izotonik qisqarish mavjud:
Konsentrik qisqarish
; Bu mushak uzunligi qisqarganida va ijobiy bo'lganida
yuzaga keladigan qisqarish turi.
Harakat sifatida ham tanilgan. Tirsak egilishi paytida biceps mushaklari (biceps
jingalak) quadriseps mushaklarining qisqarishi yoki tizzaning kengayishi paytida yuzaga
keladigan harakat Mushak tolalarining qisqarishi va qisqarishi davridagi harakatlarni
misol qilib keltirish mumkin.
Eksantrik qisqarish
; Qo'shma burchak ortishi bilan mushak ham uzayadi, shuning
uchun mushaklarning kuchlanishini oshiradi. shakllanadi. Eksantrik qisqarishda
muskullar tortishish yoki asbobning tortishish kuchiga ta'sir qiladi. U o'z kuchiga qarab
ishlaydi, bu salbiy harakat deb ham ataladi .
Izometrik qisqarish
: Biz qisqacha aytishimiz mumkinki, bu mushakning
qisqarishsiz qisqarishi . Izometrik qisqarish paytida, ko'chmas ob'ektni nishonga olish
Mushaklar uzunligini o'zgartirmasdan yuqori kuchlanishni qo'llash vositasi sifatida kuch
qo'llash .Bu sizni ishlab chiqarishga majbur qiladi. Masalan; Agar sportchi devorga kuch
ishlatsa, Mushakning uzunligi o'zgarmasa ham, kuchlanish paydo bo'ladi. Ushbu turdagi
qisqarish sodir bo'ladi. kuchlanish odatda izotonik qisqarishda hosil bo'lganidan yuqori va
shuning uchun mushak uning ohangi ortadi .
Izokinetik qisqarish
: Izokinetik - bu doimiy burchak tezligi sharoitida mushaklar
kuchini o'lchash va holati uchun ishlatiladigan atama . Izokinetik qisqarish, qo'shma
aylanish tezligiga javob, harakat momenti o'zgarishi mumkin bo'lgan harakat turi.
Izokinetik mashqlar yuk miqdoridan qat'i nazar, barqaror qisqarishdir. Bu tezlikni
ta'minlash uchun mo'ljallangan maxsus transport vositalarini talab qiladi. Harakat
Mashina sportchi tomonidan ishlab chiqarilgan quvvatga teng qarshilik hosil qiladi
.Sportchi bir vaqtning o'zida konsentrik va eksantrik qisqarishlarni bajaradi.
IZOKINETIK QUVVAT VA IZOKINETIK QURILMANI BAHOLASH TESTLARI
Izokinetik qisqarish - asbob yordamida bo'g'im atrofida harakatlanishi. Bu harakat yuqori
tezlikda sodir bo'ladigan qisqarish turidir. Harakat tezligi dinamometr yordamida
o'lchanadi. bir xil tezlikda qolishda davom etadi. Dinamometrning qarshiligi harakat
paytida qo'llaniladigan har bir darajada o'lchanadi. burchakdagi kuchga teng. Bu usul faol
harakatlarda mushaklar kuchini o'lchash imkonini beradi va maksimal yuklanishni
ta'minlaydi . Izokinetik tadqiqotlarda Kuch yoki tezlik ta'riflari mos kelmaydi. Buning
o'rniga, burchak tezligiga mos keladigan moment (moment) atamasidan foydalanish
kerak. Bir nuqta yoki o'q atrofida yuzaga keladigan kuch moment deb ataladi va uning
birligi nyuton / metr (Nm) yoki fut / funt (Dvir, 2004). izokinetik Dinamometrlarda
o'lchovlarga ta'sir qiluvchi o'zgaruvchilar; shaxsiy xususiyatlar (bo'yi, vazni, yoshi, jinsi,
sport tarixi, dominant tomoni, shikastlanish holati) va harakat xususiyatlari (qo'shma
burchak, mushaklar harakati, sinov turi). Izokinetik qurilma; majburiy ilova ulanishi,
dastagi, dinamometr, o'rindiq, boshqaruv bloki va tizza, tirsak, bel, elka va boshqalar.
Testlar U qo'llash uchun zarur bo'lgan dinamometrga ulangan maxsus adapterlar kabi
qismlardan iborat . Izokinetik qurilmaning ishonchliligi sinovning birinchi va keyingi
kuzatuvi davomida baholandi. yozuvlarni bir xil sharoitlarda bir xil eksperimental
o'rnatish bilan o'lchash, asosiy kuch o'lchovlari aniq aniqlash va ushbu qurilmadan
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue
–
1 (2024) / ISSN 2181-3701
843
foydalangan holda klinisyenning biomexanik va kineziologik bilim va ko'nikmalari.
tajribaga bog'liq
IZOKINETIK QURILMANING BA'ZI O'LCHOV BIRLIKLARI
Quyida kuchni baholashda ishlatiladigan asosiy birliklar va o'lchovlar keltirilgan.
Tizimlarning ta'riflari umumlashtiriladi .
Massa
: Bu asosan materiya miqdorining o'lchovidir. Oddiy tortishish ostida (9,81
ms¯²) massa vaznga teng.
Uzunlik va balandlik
: Ko'pincha ob'ektning qanchalik balandligini o'lchash
bir chetidan ikkinchi uchigacha bo'lgan masofa. Balandlik ob'ekt uzunligining o'lchovidir,
lekin
Bu ob'ektning erdan vertikal balandligining ifodasidir.
Kuch (F):
U tezlanishga ko'paytirilgan massa sifatida ifodalanadi. Shu bilan birga,
harakat kuchaygan harakatga moyilligining tezlashishi (tezlanishi), pasayishi
(sekinlashishi) yoki o'zgarishiga olib keladi.U ta'sir sifatida ham aniqlanadi. Uning birligi
kg.m/sm²
yoki Nyuton (N).
Ish (W):
kuch va masofa o'zgaruvchilari asosida ishlab chiqariladi. Biznesda
ishlatiladigan birlik atamasi, Bu Nyuton-metr (Nm) yoki Joul (J). Bajarilgan ish vaqtga
bog'liq emas. Uning formulasi: W = F xd (Ish: kuch x masofa).
Moment (aylanish momenti):
moment kuchi asosida yaratilgan miqdor. Kuch
moment matematik jihatdan moment qo'lining uzunligi (burilish nuqtasidan keladigan
kuch) sifatida aniqlanadi .kuch qo'llaniladigan nuqtagacha bo'lgan masofa) va kuch
qo'llaniladigan moment qo'li sifatida o'lchanadi. uzunligiga ko'paytiriladi.Ikkita asosiy
birlikdan Nyuton metr (Nm) hisoblanadi U kuch (N) va uzunlikdan (m) yaratilgan.
Gravitatsiya:
moddaga ta'sir qiluvchi tortishish - bu moddaning og'irligi; Uning
birligi kg (kilogramm) yoki N (nyuton).
Momentum:
Impuls - bu jismning tezligi yoki og'irligi tufayli ega bo'lgan kuch.
Uning formulasi kg.m/sek. Impulsning o'zgarish miqdori kuch va yo'nalishda sodir bo'ladi
bu moddaga qo'llaniladigan kuchga proportsionaldir.
Quvvat (P):
Bu bajarilgan ish tezligini ifodalovchi o'zgaruvchidir. Eng kuchli mashq
- bu ajoyib ish Bu ma'lum bir vaqtda bajarilishi yoki ma'lum bir ishni imkon qadar tezroq
qilishdir. Birligi Vatt (Vt). Matematik formulalar: P = W/ t (Quvvat=Ish/vaqt)
P= F* d / t (Quvvat = Kuch * masofa / vaqt)
P= F* V (Quvvat=Kuch*vaqt).
Burchak tezligi:
ob'ektning aylanish tezligi yoki aylanish tezligi sifatida aniqlanadi.
Bir soniyada aylanish tezligi Uni oladigan burchak sifatida aniqlash mumkin.
Tepalik momenti:
Bu harakat oralig'ida ishlab chiqarilgan eng yuqori moment
qiymati.
O'rtacha quvvat:
Bajarilgan umumiy ish ish bajarilgan vaqtga bog'liq. bo'linma
hisoblanadi. Mushaklar samaradorligini baholash uchun quvvat ishlatiladi.
H/Q nisbati (agonist/antagonist nisbati): Sinov qilingan agonist va antagonist mushak
guruhlari orasidagi nisbatdir. Tizza bo'g'imi uchun quadriseps va hemistring mushak
guruhlari o'rtasidagi nisbat ifodalaydi.
Anaerob quvvat:
Anaerob kuch, sport Shuning Anaerob quvvat - bu jismoniy
mashqlar paytida organizm etarli kislorod ololmaydigan energiya miqdori. Bu kislorodsiz
ishlash qobiliyati, uchun spektakllarda portlovchi kuchni shakllantirishga imkon beruvchi
muhim atama Sportchining mavjud energiya resurslaridan foydalanish qobiliyati uning
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue
–
1 (2024) / ISSN 2181-3701
844
sportdagi muvaffaqiyati uchun juda muhimdir . Masalan; yengil atletikada uloqtirish
Anaerob kuch tez-tez sakrashda, jamoaviy sport turlarida tezkor hujumlarda . Anaerob
quvvat va quvvat Sakrash balandligini aniqlash uchun ko'plab sinov usullari qo'llaniladi.
Sinovlar mavjud: Bosco sakrash testi, vertikal sakrash (devor) testi, sakrash o'lchagich
bilan Vertikal sakrash testi va gorizontal sakrash (tik turgan holda uzunlikka sakrash)
testlari shular jumlasidandir. ulardan bir nechtasi . Jismoniy mashqlar paytida ATP
(Adenin trifosfat) ishlatiladi . Dam olishda normal Gomeostatik ehtiyojlar uchun oz
miqdorda mavjud ATP etarli. ATP ning asosiy qismi U harakat boshlangan paytda
foydalanish uchun saqlanadi va harakat davom etar ekan, tezlik bilan uzatiladi. U
yangilanadi va ATP yangilanishi paytida energiya talab qilinadi. Qo'l to'pi bo'yicha olib
borilgan tadqiqotlar natijasida, intensivligi oshib borayotgan mashqlarda, Aerob energiya
yo'lidan ATP sintez qilish uchun odam foydalanishi mumkin bo'lgan eng yuqori kislorod
miqdori Elita darajasidagi erkaklar maksimal kislorod iste'mol qilish quvvati (maxVO2),
bu miqdor Ayollarda 55-60ml/kg/min va 48-
55ml/kg/min atrofida ekanligi ta’kidlangan.
Gandbolda anaerob kuch:
Qo'l to'pi o'yinida to'satdan tezlashishlar, yo'nalishni
o'zgartirish, sakrash va faol to'p Sportchilar yuqori darajadagi anaerob quvvatga va otish
qobiliyatiga ega bo'lishi kerak . Qo'l to'pi o'yini takroriy intensiv anaerob harakatlardan
iborat. Qisqa Anaerob tizim uzoq muddatli va yuqori tezlikdagi yuklarni va gandbolda
muhim ahamiyatga ega Qo'l to'pidagi yuqori ko'rsatkichlar va anaerob metabolizm
o'rtasidagi bog'liqlik tadqiqotlarda ko'rsatilgan . Qo'l to'pi o'yinida aerob va anaerob
energiya tizimlariga o'tish bilan Yuqori samaradorlik paydo bo'ladi. Qo'l to'pi o'yinida
sarflangan energiya tizimlarni taqsimlash; 20% ATP-CP tizimi, 30% sut kislotasi tizimi va
50% aerobik U tizim shaklida bo'ladi. 20 dan 40 gacha bo'lgan raqamlarda yuqori
portlovchi quvvatni talab qiladi .yuklamalar amalga oshiriladi. Tez hujumlar bunga misol
bo'la oladi. Tiklanish.Davomiyligi 3-7 soniya. Gandbol o'yini, o'yin davomida yuqori temp,
qisqa yuklar Bu 60 daqiqa davom etadigan o'yin. Bu uning davomiyligi uchun aerob
energiya tizimidan foydalanishga o'xshaydi. Garchi u tuyulishi mumkin bo'lsa-da, o'yin
davomida juda yuqori intensivlik, qisqa muddatli portlovchi kuch talab qiladi .Bu sport
tarmog'i. Shuning uchun u barcha 3 ta energiya tizimidan foydalanadi. Lekin ayniqsa
So'nggi yillarda o'yin tempi sezilarli darajada oshdi va fosfogen tizimi ustun bo'ldi.
foydalanishni talab qiladi. Shu sababli, tadqiqotchilar gandbolchilarni o'rganishdi.Ularning
tadqiqotlarida ularning anaerob kuchi ancha yuqori ekanligi aniqlandi. (Rannou va
boshqalar, 2001). Rannou va boshqalar (2001), gandbolda qisqa muddatli, yuqori intensiv
sport turlari Og'ir yuklar va yuqoriligi tufayli anaerob tizimning ahamiyati ta'kidlangan
ishlash va anaerob metabolizm bog'liqligini xabar qildi. Yaratilgan O'z tadqiqotida
gandbolchilar sprint mashqlarini bajarayotgan yuguruvchilar bilan bir xil yuk yukini
bajarishdi.Ular o'xshash VO2Max, maksimal quvvat va qon laktat qiymatlariga ega
edi.Tadqiqotlar shuni ko'rsatdiki, gandbolchilar yuqori anaerob qobiliyatga ega va Ularda
kuch borligi xabar qilingan. O'yin va gandbol mashg'ulotlari paytida qon Sut kislotasi
darajasining 4-12 mmol / l gacha o'zgarishi gandbolda sut kislotasi tizimining belgisidir.
foydalanilganligini ko‘rsatadi. Shu sababli gandbo
l mashg'ulotlari; yuqori sut kislotasi
Tolerantlikni ta'minlash uchun darajalarni sozlash tavsiya etiladi .
Postural nazorat va muvozanat:
Muvozanat biomexanikasiga oid asosiy
tushunchalar:
Tana og'irlik markazi
(VAM; (Mass-COM markazi )); Tik turgan anatomik holat Tik
turgan odamda tananing og'irlik markazi taxminan lumbosakral birikma oldida
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue
–
1 (2024) / ISSN 2181-3701
845
joylashgan.Bu shunday deb taxmin qilinadi. Ushbu markazning joylashuvi tananing har
qanday harakati paytida o'zgaradi.
Qo'llab-quvvatlash hududi markazi
(DAM; Bosim markazi-COP); Ikkala oyoq
parallel Kestirib, katta trokanter darajasida turgan holda, ikkala oyog'ingizni maydonning
o'rtasiga erga qo'ying. nuqta hisoblanadi. Tana og'irlik markazidan tushadigan og'irlik
kuchi vektorini qo'llab-quvvatlash maydoni U markazning o'rtasidan o'tganda
muvozanatga erishish mumkin. So'nggi yillarda muvozanatni baholash posturografiya deb
ataladigan asboblar yordamida amalga oshirildi. Ushbu baholashlarda ikki oyoqli
baholash odatda vizual aloqa yordamida amalga oshiriladi. Bir oyoqdagi statik va dinamik
muvozanat testlaridan ob'ektivroq foydalanish mumkin. qilish mumkin. Ushbu qurilmalar
tananing og'irlik markazining qo'llab-quvvatlash maydoni markaziga qaratilgan.
o‘zgarishlarni ko‘rsatadi. Prokin 5.0 (Pk
-Manop- 05-uz-01 Begomo, Italiya) qurilmasi, COP
maydoni (sm
²), old
-orqa COP (COP-Y), medio-lateral COP (COp-X), standart og'ish,
o'rtacha old-orqa/o'rta-
lateral tezlik (mm/sek.), COP maydoni (mm^²) va COP sayohat
yoki yo'l (mm) parametrlari baholandi.
PLIOMETRIK TRENING
Plyometrik so'zni ma'no jihatidan ko'rib chiqsak; yunoncha "ko'proq" "Ko'p"
ma'nosini bildiruvchi "pleion" va "o'lchash" ma'nosini bildiruvchi "metrik" so'zlaridan dan
olingan. Plyometrik, yuqori tezlikda dinamik harakatlarda kuch . Bu mushaklarning
mushaklar ishlab chiqarish qobiliyatini yaxshilaydigan mashg'ulot turi. Bu harakatlar
portlovchi mushaklardir. Bu mushak qisqargandan so'ng darhol cho'zishni o'z ichiga oladi
. Plyometrik mashg'ulotlar bo'yicha ko'pgina tadqiqotlarda tavsiya etilgan umumiy
tamoyillar Natijada PA chaqqonligi va vertikal sakrashni o'lchash kabi sportga xos
ko'nikmalardagi mushaklarning kuchi. qiymatlariga sezilarli ta'sir ko'rsatadi. Plyometrik
mashg'ulotlar natijasida Tadqiqot loyihalariga qarab, baholashda ba'zi qarama-qarshi
natijalar paydo bo'lishi mumkin. Tadqiqotlardagi bu nomuvofiqliklar jinsga, mashg'ulot
holatiga, test usuli va materiallarga bog'liq bo'lishi mumkin. Jismoniy mashqlar turlarining
farqi va ishlatiladigan mashqlar dasturining turi / intensivligi / davomiyligi kabi ba'zi
omillar. Bu omillarga bog'liq bo'lishi mumkin (Markovich, 2007). Plyometrik
mashg'ulotlar har kuni emas, balki kuniga ikki marta amalga oshirilishi kerak, chunki u
erta charchoqni keltirib chiqaradi. Buni har 3 kunda qilish maqsadga muvofiqdir. Ushbu
mashqlarni bajarayotganda mos sirtni tanlab qilinishi kerak. Aks holda, mushaklar,
bo'g'inlar va ligamentlarning shikastlanishi osongina paydo bo'lishi mumkin. Jarohatdan
endigina tiklangan sportchilar mushaklar kuchini tiklangunga qadar pliometrik
m
ashqlarni bajarmasliklari kerak. Pliometrik mashqlar, tizzaning turli burchaklarida 30 °
/ sek, 90°/sek, 150°/sek va boshqalar. qiladi. Shunday qilib, mushakning turli qismlari
harakatda ishtirok etadi. Plyometrik mashg'ulotlarda odatda qo'llaniladigan testlar; Bosco
Splash testi.
XULOSA
Ushbu tadqiqot mavsum davomida 8 hafta davomida o'tkazilgan pliometrik
mashg'ulotlarga asoslangan. dastur, izokinetik va izometrik tizza kuchi, statik va Dinamik
muvozanat, anaerob kuch, tezlik va chaqqonlik ta'sirini o'rganish uchun. rejalashtirilgan.
Tad
qiqot natijasida, izokinetik tizzani kengaytirish kuchi 180 ° / sek edi va 300°/sek
tezlikda eng yuqori moment va boshqa kuch parametrlarini oshirish, T-Resurrection Test
va 30 PG shuningdek, m sprint testlarini qisqa vaqt ichida yakunlash tarafdori ekanligi
aniqlandi. P.A. Dastur natijasida, izometrik tizzaning fleksiyon-uzatilishi va izokinetik tizza
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue
–
1 (2024) / ISSN 2181-3701
846
fleksiyon momenti Guruhlar o'rtasida qiymatlar, CMJ va muvozanat parametrlari bo'yicha
sezilarli farq yo'q edi. topilmadi. Elita gandbolchilari uchun 8 haftalik pliometrik o'quv
dasturi ayniqsa, yuqori izokinetik tezlik testlarida, maksimal tizza uzaytirish kuchi, tezligi
va Chaqqonlik ham oshdi. Ushbu tadqiqotda elita gandbolchilari, jamoaning oddiy
mashg'ulotlari o'tkazildi Dasturlarga qo'shimcha ravishda 8 hafta davomida
qo'llaniladigan PA modelida 60 ° / sek izokinetik konsentrik tizzaning kengayishi /
fleksiyasining maksimal moment parametrlarida sezilarli darajada. 180°/sek tezlikda
ikkala oyoqda tizza cho‘zish kuchi parametrlarida o‘sish kuzatilmagan bo‘lsa
-da, (ZT, Avg.
Peak va ZT / VA) sezilarli darajada oshdi, KGda esa faqat normallashtirilgan ish va o'rtacha
quvvat parametrlarining ortishi aniqlandi. Ikkala guruhning izokinetik tizzasi Fleksion
maksimal kuch o'lchovlarida sezilarli o'sish kuzatilmadi.
F
OYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
:
1.
Acsinte A. Gandbolchilardagi biokimyoviy va fiziologik o'zgarishlar a
2.
Maxsus yuqori intensivlikdagi o'quv dasturi. EHF davriy nashri. 2004; (bitta). 58-
62.
3.
Aÿÿrönü A., Kiratlÿ G. 12
-16 yoshli ayol gandbolchining ba'zi jismoniy
tayyorgarligi parametrlariga 8 haftalik plyometrik mashg'ulotning ta'sirini tekshirish.
4.
Yarasheva, D. (2024). SUBJECTIVE AND SPORT. Modern Science and Research,
3(1).
5.
Yarasheva, D. (2024). TYPES AND EFFECTIVENESS OF FITNESS TRAINING.
Modern Science and Research, 3(1), 299-307.
6.
Yarasheva, D. (2024). IN HANDBALL GYMS: SAFE PHYSICAL EXERCISES AND
INJURY PREVENTION. Modern Science and Research, 3(2), 23-32.
7.
Yarasheva, D. (2024). USE OF HANDBALL INDUSTRY AND TECHNOLOGY. Modern
Science and Research, 3(2), 9-15.
8.
Yarasheva, D. (2024). THE İMPORTANCE OF ENDURANCE İN HANDBALL.
International Bulletin of Engineering and Technology, 4(3), 73-77.
9.
Dilnoza, Y. (2023). GANDBOL MURABBIYLARINING FIKRIGA KO'RA,
SPORTCHILARNING KO'RSATKICHLARIGA PSIXOLOGIK TA'SIR ETUVCHI OMILLAR.
Research and Publications, 1(1), 86-100.
10.
Yarasheva, D. (2024). INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN
SOME PARAMETERS OF PHYSICAL TRAINING IN ELITE HANDBALL PLAYERS. Modern
Science
and
Research,
3(2),
696
–
701.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/31182
11.
Yarasheva, D. (2024). METHODS OF IDENTIFYING UNDERDEVELOPED
MUSCLES OF HANDBALL PLAYERS. Modern Science and Research, 3(2), 462
–
470.
Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/31114
12.
Yarasheva, D. (2024). FUNCTIONAL MOVEMENT ANALYSIS IN HANDBALL.
Modern
Science
and
Research,
3(2),
456
–
461.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/31113
13.
Yarasheva, D. (2024). DETERMINING THE SKILL LEVEL OF CHILDREN IN
HANDBALL. Modern Science and Research, 3(2), 471
–
478. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/31115
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue
–
1 (2024) / ISSN 2181-3701
847
14.
Yarasheva, D. (2024). TYPES AND EFFECTIVENESS OF FITNESS TRAINING.
Modern
Science
and
Research,
3(1),
299
–
307.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/28041
15.
Yarasheva, D. (2024). SUBJECTIVE AND SPORT. Modern Science and Research,
3(1).
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
research/article/view/28960
16.
Yarasheva, D. (2024). SPONSORSHIP RELATIONSHIPS IN SPORTS MARKETING.
Modern
Science
and
Research,
3(2),
337
–
345.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/29029
17.
Dilnoza, Y. (2023). FOCUS ON AEROBIC (LI) TYPE OF MOTOR ACTIVITY BASED
ON FITNESS PROGRAMS. American Journal Of Social Sciences And Humanity Research,
3(11), 81-90.
18.
Yarasheva Dilnoza. (2023). METHODS OF ORGANIZING NON-TRADITIONAL
FITNESS CLASSES. American Journal Of Social Sciences And Humanity Research, 3(11),
61
–
72. https://doi.org/10.37547/ajsshr/Volume03Issue11-09
19.
Yarashova, D. (2023). THE IMPACT OF PLAYING SPORTS IN EARLY CHILDHOOD
ON SOCIAL DEVELOPMENT. Modern Science and Research, 2(10), 230
–
234. Retrieved
from https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/24325
20.
Ярашева, Д. (2023). СТИЛИ ОРГАНИЗАЦИИ НЕТРАДИЦИОННЫХ
ОЗДОРОВИТЕЛЬНЫХ ЗАНЯТИЙ. ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ
В МИРЕ, 19(5), 6
-10.
21.
Дильноза Ярашева. (2023). ФИТНЕС КАК ОЗДОРОВИТЕЛЬНАЯ
ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ.
Proceedings of International Conference on Modern Science and
Scientific
Studies,
2(283.
Retrieved
from
https://econferenceseries.com/index.php/icmsss/article/view/1777
