MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–2_Июнь –2025
133
MAʼLUMOTLARNI SAQLASH JOYLARI
Tojimamatov Israiljon Nurmamatovich
Farg’ona Davlat Universiteti
israiltojimamatov@gmail.com
Zokirjonova Xushnozaxon Ulug’bek qizi
Farg’ona Davlat Universiteti 2-kurs talabasi
xushnozaxonzokirjonova0@gmail.com
Annotatsiya: Ushbu maqolada maʼlumotlarni saqlash joylari tushunchasi,
ularning turlari, vazifalari va axborotni saqlashdagi o‘rni yoritiladi. Maqolada
tezkor xotira (RAM), doimiy xotira (ROM), tashqi xotira qurilmalari (HDD, SSD,
USB, optik disklar) va bulutli saqlash tizimlari haqida batafsil maʼlumotlar
keltiriladi. Shuningdek, saqlash joylarining tezligi, hajmi, ishonchliligi va qo‘llanilish
sohalariga ko‘ra tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar: maʼlumotlarni saqlash, xotira turlari, tezkor xotira, doimiy
xotira, tashqi xotira, SSD, HDD, bulutli saqlash, axborot texnologiyalari
Аннотация: В данной статье рассматривается понятие устройств
хранения данных, их типы, функции и роль в сохранении информации. Подробно
описаны оперативная память (RAM), постоянная память (ROM), внешние
накопители (HDD, SSD, USB, оптические диски) и облачные хранилища. Также
проводится анализ по скорости, объёму, надёжности и сферам применения
различных устройств хранения.
Ключевые слова: хранение данных, виды памяти, оперативная память,
постоянная память, внешняя память, SSD, HDD, облачное хранилище,
информационные технологии
Annotation: This article explores the concept of data storage devices, their
types, functions, and their role in information preservation. It provides detailed
information about random access memory (RAM), read-only memory (ROM),
external storage devices (HDD, SSD, USB, optical disks), and cloud storage systems.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–2_Июнь –2025
134
The storage media are also analyzed in terms of speed, capacity, reliability, and areas
of application.
Keywords: data storage, memory types, RAM, ROM, external memory, SSD,
HDD, cloud storage, information technology
Axborot texnologiyalari rivojlanib borishi bilan birga, maʼlumotlar hajmi ham
geometrik progressiyada ortib bormoqda. Har bir foydalanuvchi yoki tashkilot
tomonidan yaratiladigan, qayta ishlanadigan va saqlanadigan maʼlumotlar kundan-
kunga ko‘paymoqda. Shu sababli, maʼlumotlarni xavfsiz, tezkor va ishonchli tarzda
saqlash masalasi dolzarb muammolardan biriga aylangan. Dasturiy taʼminot va
kompyuter tizimlarining barqaror ishlashi, ayniqsa katta hajmdagi axborotlar bilan
ishlovchi tizimlar uchun samarali saqlash texnologiyalari muhim ahamiyat kasb etadi.
Maʼlumotlarni saqlash joylari (yoki saqlash qurilmalari) — bu foydalanuvchi yoki
tizim tomonidan yaratilgan maʼlumotlarni vaqtincha yoki doimiy saqlash imkonini
beruvchi apparat va dasturiy vositalardir. Bugungi kunda saqlash texnologiyalari turli
turlarda mavjud: ichki va tashqi xotiralar, mahalliy va bulutli (cloud) saqlash, magnitli
va elektronli saqlash texnologiyalari va boshqalar. Ushbu maqolada aynan ushbu
vositalarning turlari, afzalliklari, kamchiliklari hamda qo‘llanilish sohalari haqida
batafsil maʼlumot beriladi.
Maʼlumotlarni
saqlash
joylari
tushunchasi
Maʼlumotlarni saqlash joylari deganda kompyuter tizimida maʼlumotlarni yozish,
o‘qish, o‘zgartirish va uzoq muddatli saqlashga imkon beruvchi texnologiyalar
yig‘indisi tushuniladi. Saqlash vositalari texnologik jihatdan ikki asosiy toifaga
bo‘linadi:
1.
Ichki xotira (primary storage) – bu kompyuter ish faoliyati davomida
to‘g‘ridan-to‘g‘ri protsessor bilan ishlaydigan xotira turi bo‘lib, unga RAM (tezkor
xotira) va ROM (doimiy xotira) kiradi.
2.
Tashqi xotira (secondary storage) – bu maʼlumotlarni uzoq muddatli
saqlash uchun mo‘ljallangan qurilmalar: qattiq disklar (HDD), yarimo‘tkazgichli
disklar (SSD), flesh xotiralar (USB), optik disklar (CD/DVD) va bulutli xotira
xizmatlari.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–2_Июнь –2025
135
1. Tezkor xotira (RAM)
RAM – Random Access Memory – bu kompyuterning ish faoliyati davomida
dasturlar va maʼlumotlarni vaqtinchalik saqlovchi muhim xotira turidir. RAM
tezkorlik bo‘yicha yuqori, lekin energiyaga bog‘liq bo‘lgan volatile xotira
hisoblanadi. Kompyuter o‘chirilgach, RAMdagi barcha maʼlumotlar yo‘qoladi. RAM
hajmi tizim samaradorligiga bevosita taʼsir ko‘rsatadi.
2. Doimiy xotira (ROM) ROM
– Read Only Memory – bu faqat o‘qish uchun mo‘ljallangan, elektr ta’minoti
to‘xtatilganda ham saqlanib qoluvchi xotira turi. Odatda ROMda tizim yuklash uchun
zarur bo‘lgan dasturlar (BIOS yoki UEFI) saqlanadi.
3. Qattiq disklar (HDD)
HDD (Hard Disk Drive) — magnitli plastinkalarga asoslangan tashqi saqlash
qurilmasidir. U katta hajmdagi maʼlumotlarni arzon narxda saqlash imkonini beradi.
Biroq, mexanik qismlar mavjudligi tufayli tezligi va ishonchliligi SSDlarga nisbatan
pastroq bo‘ladi.
4.
SSD
(Solid
State
Drive)
SSD – bu yarimo‘tkazgichli texnologiyalarga asoslangan saqlash qurilmasi. U
anʼanaviy HDDga nisbatan yuqori tezlik, kam energiya sarfi va mexanik qismlarning
yo‘qligi bilan ajralib turadi. Bugungi kunda tizim disklari sifatida SSDlar keng
qo‘llanilmoqda.
5.
Flesh
xotiralar
va
optik
disklar
USB flesh xotiralar kichik o‘lchamli va ko‘chma qurilmalar bo‘lib, maʼlumotlarni
qulay va tez uzatishga xizmat qiladi. Optik disklar (CD, DVD) esa avvallari keng
tarqalgan bo‘lsa-da, bugungi kunda kamroq qo‘llaniladi.
6.
Bulutli
saqlash
(Cloud
storage)
Bulutli texnologiyalar zamonaviy saqlashning eng ommabop yo‘nalishlaridan biridir.
Google Drive, Dropbox, OneDrive kabi xizmatlar foydalanuvchilarga maʼlumotlarni
internet orqali saqlash, ulashish va masofaviy kirishni taʼminlaydi. Bulutli
saqlashning afzalliklari – joydan mustaqillik, avtomatik zaxiralash va
kengaytiriluvchanlikdir.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–2_Июнь –2025
136
1.
Shaxsiy
kompyuter
va
noutbuklarda
SSD yoki HDD: operatsion tizim, dasturlar, hujjatlar, rasm va videolarni saqlash
uchun ishlatiladi. RAM:
kompyuter ishga tushganda vaqtincha dasturlarni yuklab olish va ishlatish uchun
zarur. USB
fleshka: hujjatlarni boshqa qurilmaga tez ko‘chirish yoki zaxiralash uchun.
2. Korxona va tashkilotlarda
Server HDD/SSD: mijozlar maʼlumotlari, hisob-kitoblar, moliyaviy hujjatlar
serverlarda saqlanadi.
Bulutli saqlash (Google Drive, OneDrive): xodimlar o‘rtasida hujjat
almashinuvi, zaxira nusxalar saqlash va uzoqdan ishlash imkonini beradi.
NAS (Network Attached Storage): lokal tarmoqdagi barcha foydalanuvchilar uchun
yagona saqlash joyi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
Nurmamatovich, T. I., & Azizjon o’g, N. A. Z. (2024). The SQL server language and
its structure. American Journal of Open University Education, 1(1), 11-15.
2.Nurmamatovich, T. I. (2024). MY SQL MISOLIDA LOYIHA YARATISH.
Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va
rivojlanish omillari, 31(2), 82-90. 3. Ro’zimatov, J. I., & Nurmamatovich, T. I.
(2024). SQL tili tarixi, vazifasi, turlari va rejimlari. 4. Nurmamatovich, T. I. (2024).
NORMALLASHTIRISH. NORMAL FORMALAR. worldly knowledge conferens,
7(2), 597-599. 5.
Isroil, T. (2023). NOSQL MA'LUMOTLAR BAZASI: TANQIDIY TAHLIL VA
TAQQOSLASH.
IJODKOR
O'QITUVCHI,
3(28),
134-146.
6. Tojimamatov, I. N., Olimov, A. F., Khaydarova, O. T., & Tojiboyev, M. M. (2023).
CREATING A DATA SCIENCE ROADMAP AND ANALYSIS. PEDAGOGICAL
SCIENCES
AND
TEACHING
METHODS,
2(23),
242-250.
7. Тожимаматов, И. Н. (2023). ЗАДАЧИ ИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНОГО АНАЛИЗА
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–2_Июнь –2025
137
ДАННЫХ.
PEDAGOG,
6(4),
514-516.
8. Muqaddam, A., Shahzoda, A., Gulasal, T., & Isroil, T. (2023). NEYRON
TARMOQLARDAN FOYDALANIB TASVIRLARNI ANIQLASH USULLARI.
SUSTAINABILITY OF EDUCATION, SOCIO-ECONOMIC SCIENCE THEORY,
1(8), 63-74. 9. Raximov, Q. O., Tojimamatov, I. N., & Xo, H. R. O. G. L.
(2023). SUNIY NЕYRON TARMOQLARNI UMUMIY TASNIFI. Scientific
progress, 4(5), 99-107. 10. Ortiqovich, Q. R., &
Nurmamatovich, T. I. (2023). NEYRON TARMOQNI O ‘QITISH USULLARI VA
ALGORITMLARI. Scientific Impulse, 1(10), 37-46. 11.
Tojimamatov, I. N., Mamalatipov, O., Rahmatjonov, M., & Farhodjonov, S. (2023).
NEYRON
TARMOQLAR.
Наука
и
инновация,
1(1),
4-12.
12. Tojimamatov, I. N., Mamalatipov, O. M., & Karimova, N. A. (2022). SUN’IY
NEYRON TARMOQLARINI O ‘QITISH USULLARI. Oriental renaissance:
Innovative,
educational,
natural
and
social
sciences,
2(12),
191-203.
13. Muqaddam, A., Shahzoda, A., Gulasal, T., & Isroil, T. (2023). NEYRON
TARMOQLARDAN FOYDALANIB TASVIRLARNI ANIQLASH USULLARI.
SUSTAINABILITY OF EDUCATION, SOCIO-ECONOMIC SCIENCE THEORY,
1(8), 63-74. 14. Raximov, Q. O., Tojimamatov, I. N., & Xo, H. R. O. G. L.
(2023). SUNIY NЕYRON TARMOQLARNI UMUMIY TASNIFI. Scientific
progress, 4(5), 99-107. 15. Raxmatjonova, M. N., &
Tojimamatov, I. N. (2023). BIZNESDA SUNIY INTELEKT TEXNOLOGYALARI
VA ULARNI AHAMIYATI. Лучшие интеллектуальные исследования, 11(3), 46-
52. 16.
Nurmamatovich, T. I. (2024, April). BIR QATLAMLI PERCEPTRONNI O
‘QITISH. In " CANADA" INTERNATİONAL CONFERENCE ON
DEVELOPMENTS İN EDUCATİON, SCİENCESAND HUMANİTİES (Vol. 17,
No. 1). 17. Nurmamatovich, T. I.
(2024, April). SUN’IY NEYRONNING MATEMATIK MODELI HAMDA
FAOLLASHTIRISH FUNKTSIYALARI. In " USA" INTERNATIONAL
SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE TOPICAL ISSUES OF
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–2_Июнь –2025
138
SCIENCE
(Vol.
17,
No.
1).
18. Tojimamatov, I. (2023). KOMPYUTERNING STATIK VA DINAMIK
OPERATIV XOTIRALARI. Current approaches and new research in modern
sciences, 2(12), 133-139. 19. Tojimamatov, I. (2023). VAKUUM
NAYCHALARIDAN
KREMNIY
CHIPLARIGACHA:
KOMPYUTER
TEXNIKASI EVOLYUTSIYASINI KUZATISH. Development and innovations in
science, 2(12), 121-131. 20.
Goyibova,
G.
G.,
&
Tojimamatov,
I.
N.
(2023).
ZAMONAVIY
KAMPYUTERLARNING
DASTURIY
TA’MINOTI
VA
ULARNING
RIVOJLANISH TENDENSIYALARI. Solution of social problems in management
and economy, 2(13), 209-214. 21.
Онаркулов, М. К. (2023). ГЛУБОКИЕ НЕЙРОННЫЕ СЕТИ В ЗАДАЧАХ
РАСПОЗНАВАНИЯ
РЕЧИ.
INNOVATIVE
DEVELOPMENTS
AND
RESEARCH
IN
EDUCATION,
2(18),
248-250.
22. Onarqulov, M., Yaqubjonov, A., & Yusupov, M. (2022). Computer networks and
learning from them opportunities to use. Models and methods in modern science,
1(13), 59-62. 23. Karimberdiyevich, O. M., & Mahamadamin
o’g’li, Y. A. (2023). BASHORATLI TAHLILLAR UCHUN MASHINALI O‟
QITISH ALGORITMLARI. QIYOSIY QARASHLAR. THE JOURNAL OF
INTEGRATED EDUCATION AND RESEARCH, 130. 24. Karimberdiyevich,
O. M., & Axmedovna, X. M. (2023). NEYRONLAR HARAKATINING
MATEMATIK MODELI. Finland International Scientific Journal of Education,
Social Science & Humanities, 11(1), 515-518.
