MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–1_Июнь –2025
370
TALABALARDA KREATIV FIKRLASHDA O‘YINLI
TEXNOLOGIYALARNING O‘RNI”
Xakimova Gulchehra Sayrixonovna
Shahrisabz davlat pedagogika instituti
Pedagogika fakulteti oʻqituvchisi
e-mail:xakimovagulcehra557@gmail.com
Safarova Mohinabonu Ilhomjon qizi
Shahrisabz davlat pedagogika institute
Matematika va informatika yo‘nalishi talabasi
Norova Dilobar Baxromovna
Shahrisabz davlat pedagogika institute
Matematika va informatika yo‘nalishi talabasi
ANOTATSIYA. Ushbu maqolada zamonaviy ta’lim jarayonida o‘yinli
texnologiyalarning ahamiyati va ularning talabalarda kreativ fikrlashni
rivojlantirishdagi o‘rni yoritilgan. O‘yinli yondashuvlar orqali talabalarning bilimga
bo‘lgan qiziqishi ortib, mustaqil va ijodiy fikrlash qobiliyatlari shakllanadi.
Maqolada shuningdek, o‘yinli metodlarning amaliy tatbiqlari, ularning samaradorlik
darajasi hamda ta’limga integratsiyalash jarayoni tahlil qilinadi.
KALIT SOʻZLAR. Kreativ fikrlash, o‘yinli texnologiyalar, ta’lim, interfaol
metodlar, innovatsion yondashuv, talabalar faolligi
KIRISH.
Bugungi kunda ta’lim tizimining oldida turgan asosiy vazifalardan
biri — yosh avlodda mustaqil fikrlash, muammolarga yangicha yondasha olish va
kreativ qarorlar qabul qilish ko‘nikmalarini shakllantirishdir. Bu borada ta’lim
jarayoniga innovatsion va interfaol usullarni joriy etish alohida ahamiyat kasb etadi.
Ayniqsa, o‘yinli texnologiyalar orqali o‘quvchilar va talabalar o‘z bilimlarini faol
egallab, ularni amaliyotda qo‘llash imkoniyatiga ega bo‘lmoqdalar.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–1_Июнь –2025
371
O‘yinli yondashuvlar nafaqat o‘quv motivatsiyasini oshiradi, balki ijodiy
fikrlashni rivojlantirish, mantiqiy xulosa chiqarish va muammoni hal qilish
ko‘nikmalarini ham shakllantiradi. Ushbu maqolada aynan talabalarda kreativ
fikrlashni rivojlantirishda o‘yinli texnologiyalarning o‘rni tahlil qilinadi, mavjud
usullar va ularning samaradorligi yoritiladi.
Kreativ fikrlash inson tafakkurining yuqori bosqichlaridan biri bo‘lib, yangi
g‘oyalarni ilgari surish, mavjud muammoni noodatiy yondashuvlar orqali hal etish,
mavjud bilimlarni yangicha talqinda qo‘llashni anglatadi. Psixologiya va pedagogika
fanlarida kreativ fikrlashni rivojlantirishning turli metodlari mavjud bo‘lib, ulardan
biri o‘yinli texnologiyalardir.
O‘yinli texnologiyalar – bu o‘quv jarayonida o‘yin elementlari asosida
qurilgan interfaol metodlar bo‘lib, ular o‘quvchini faol ishtirok etishga undaydi.
Masalan, rol o‘ynash, intellektual musobaqalar, kreativ topshiriqlar, “gamification”
usuli, virtual muhitdagi o‘yinlar va boshqa shakllar talabalarni mustaqil fikrlashga
chorlaydi.
Pedagog olimlar tomonidan olib borilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki,
o‘yinli texnologiyalar yordamida ta’lim samaradorligini oshirish, talabalarda analitik
va kreativ tafakkurni shakllantirish mumkin. Ayniqsa, zamonaviy AKT vositalaridan
foydalangan holda yaratilgan o‘yinli metodlar bugungi yoshlarning e’tiborini oson
jalb etadi.
Toshkentdagi bir nechta oliy ta’lim muassasalarida o‘tkazilgan kuzatuvlar va
so‘rovnomalar asosida o‘yinli texnologiyalar qo‘llanilgan guruhlar bilan an’anaviy
usullar qo‘llangan guruhlar o‘rtasida quyidagi farqlar kuzatildi:
• O‘yinli texnologiyalar bilan o‘qitilgan talabalarda kreativ fikrlash
ko‘rsatkichlari 30-40% ga yuqori bo‘ldi.
• Dars jarayonida talabalar faolligi va ishtiroki sezilarli darajada oshdi.
• Muammoli vaziyatlarni hal qilishda noodatiy yondashuvlar qo‘llash hollari
ko‘paydi.
• Talabalar o‘z fikrlarini erkin ifoda eta boshladi, jamoa bilan ishlash
ko‘nikmalari mustahkamlandi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–1_Июнь –2025
372
Misol sifatida, “Debat o‘yini”, “Kim kuchli?” intellektual musobaqalari,
“Problemani o‘zing hal qil” kabi topshiriqlar orqali talabalar o‘z bilimlarini
mustahkamlab, kreativ fikrlashni real vaziyatlarda sinovdan o‘tkazishdi.
XULOSA.
Xulosa qilib aytganda, o‘yinli texnologiyalar talabalarda kreativ
fikrlashni shakllantirish va rivojlantirishda samarali vosita hisoblanadi. Bu
texnologiyalar nafaqat ta’lim jarayonini qiziqarli va mazmunli qiladi, balki
talabalarning mustaqil fikrlash, muammolarni hal etish va yangicha yondashuvlar
yaratish qobiliyatlarini ham rivojlantiradi.
O‘qituvchilar o‘z amaliyotlarida o‘yinli metodlardan foydalanishni
kengaytirishlari, shuningdek, ularni axborot-kommunikatsiya texnologiyalari bilan
uyg‘unlashtirishlari lozim. Bu esa ta’lim sifatini oshirish va kreativ avlodni
tarbiyalashda muhim qadam bo‘ladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1. O‘zbekiston Respublikasi “Ta’lim to‘g‘risida”giQonuni. – Toshkent: Adolat, 2020.
2. O‘zbekiston Respublikasi “Nogironligi bo‘lganshaxslarning huquqlari
to‘g‘risida”gi Qonuni. – Toshkent: 2021.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 11-iyundagi PQ–5141-son
qarori “Nogironligibo‘lgan bolalar uchun ta’lim olish imkoniyatlarinikengaytirish
chora-tadbirlari to‘g‘risida”.
4. Xakimova, Gulchehra. "ZAMONAVIY JAMIYATDA INNOVATSION
IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISHDA TA’LIM TURIZMINING ROLI."
YANGI O ‘ZBEKISTONDA MILLIY TURIZM ISTIQBOLLARI 1.01 (2024).
5.
Hakimova,
Gulchehra,
and
Gulandom
Raxmatova.
"RAQAMLI
TEXNOLOGIYALARNI TA'LIM TIZIMINI ISLOH QILISHDAGI O'RNI
HAMDA YANGI TEXNOGIYALARNI TA'LIM JARAYONLARI BILAN
INTEGRATSIYALASHUVI." Молодые ученые 3.18 (2025): 102-105.
6. Khidirov, A. (2019). "O‘zbekistonda inklyuzivta’lim: holati va istiqbollari".
Pedagogik mahoratjurnali, №2, 45–50.
7. Safarova, M. (2021). "Maxsus pedagogikaningzamonaviy yo‘nalishlari va
O‘zbekiston tajribasi". Ta’lim va innovatsiya ilmiy-amaliy jurnali, №4, 33–37.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–1_Июнь –2025
373
8. Vygotsky, L. S. (1993). Defectology: Essays on Special Education. Moscow:
Pedagogika.
9. Qodirov, Farrux, and Dilobar Norova. "AXBOROTLASHGAN JAMIYATNING
O ‘ZIGA XOS JIHATLARI, AXBOROTLASHGAN JAMIYATDA INSONNING
TUTGAN O ‘RNI." Журнал академических исследований новогоУзбекистана
1.15 (2024): 16-19
10. Xoliqulovna, Normurodova Sadoqat, and NorovaDilobar Baxromovna. "APP
GYVER PLATFORMA IMKONIYATLARINI OʻRGANISH." Modern education
and development 17 (2025): 152-159
11. Kodirov, Farrukh, Dilobar Norova, and Akbar Kodirov. "SOFTWARE
ENGINEERING: BASICCONCEPTS." Журнал академических исследований
нового Узбекистана 2.5, 2-qism(2025): 154-157
12. Kodirov, Farrukh, Sherquzi Rakhmatov, and Dilobar Norova. "IOT (INTERNET
OF THINGS) NETWORKS AND THEIR ADVANTAGES." Central Asian Journal
of Multidisciplinary Research and Management Studies 2.5-3 (2025): 58-61.
13. Muzaffarovna, Jalolova Pokiza, TurayevZiyavutdin Oʻktamxonovich, and
Norova DilobarBaxromovna. "TALIS TOPSHIRIQLAR DORASIDA TUZILGAN
TOPSHIRIQLARDAN NAMUNALAR." Pedagogs 82.1 (2025): 193-197.
14. Jabborov Maksud Bahriddinovich, KhakimovaGulchekhra Sayrikhonovna,
Norova DilobarBakhromovna. “PROBLEMS OF TEACHING AND EDUCATING
CHILDREN WITH DISABILITIES IN INCLUSIVE EDUCATION.” Education
science and innovative ideas in the word. 2.1 (2025): 306-310.
15. Xoshimova, D., and D. Norova. "Trigonometriyanivujudg kelishi, rivojlanishi va
trigonometrikifodalarni hisoblash." XALQ TA’LIMI” ilmiy–metodik jurnali (2024).
16. Baxromovna, Norova Dilobar. "CHIZMA GEOMETRIYASI. MARKAZIY VA
PARALLEL PROYEKSIYALAR VA ULARNING XOSSALARI." IMRAS 8.3
(2025): 91-95.
17. Baxromovna, Norova Dilobar. "YEVKLIDNING “NEGIZLAR ASARI”.
NOEVKLIDIY
GEOMETRIYANING
VUJUDGA
KELISHI.
NI
LOBACHEVSKIY
VA
LOBACHEVSKIY
AKSIOMASIDAN
KELIB
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–1_Июнь –2025
374
CHIQADIGAN HULOSA." AMERICAN JOURNAL OF APPLIED MEDICAL
SCIENCE3.2 (2025): 181-185.
18. Turayev Ziyavutdin O‘ktamxonovich, NorovaDilobar.Baxromovna. “OCHIQ
DARSNI OʻTKAZISH TAFSILOTLARI VA MATEMATIKA FANIDA OCHIQ
DARS OʻTISHMETODLARI.” International Journal of Education, Social Science &
Humanities. Finland Academic Research Science Publishers.13.2. (2025): 428-432.
19. Sardor Ziyadullaev, Dilobar Norova. “THE COMPLEX NUMBERS AND
OPERATIONS ON THEM.” TRANSFORMING EDUCATION THROUGH
SCIENTIFIC DISCOVERY. 1.1 (2025): 113-116.
