10-10-2025
41-46
112
41
INTONATSIYA, MIMIK, KINESTIK VOSITALARNING O’ZBEK VA INGLIZ TILLARIDAGI O‘RNI
Ushbu maqolada etik muloqot vositalarining lingvopragmatik tizimi doirasida intonatsiya, mimika va kinestik (tana-harakat) vositalarning o‘zbek va ingliz tillaridagi o‘rni tadqiq etiladi. Maqola nazariy va empirik jihatdan yondashuvni uyg‘unlashtiradi: mualliflar avvalo intonatsion va noverbal nazariyalarni (display rules, proxemics, facial expression theory) tahlil qiladi, so‘ngra o‘zbek va ingliz tilidagi og‘zaki muloqot matnlari, sahna dialoglari va videokorpus namunalarini lingvopragmatik metodlar orqali taqqoslaydi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, o‘zbek muloqot madaniyati kinestik va mimik vositalarni duo, hurmat va ijtimoiy ierarxiyani mustahkamlash vositasi sifatida kengroq ishlatadi; ingliz tilida esa yuz ifodasi va imo-ishoralar ko‘proq individuallik, aniqlik va ijtimoiy masofani belgilashda xizmat qiladi. Intonatsiya esa har ikki tillarda etik mazmunni modulyatsiya qiladi: iltimoslar va uzrlar yumshatiladi, dramatik nutqda esa noverbal elementlar semantik va pragmatik yukni sezilarli darajada kuchaytiradi. Maqola nazariy jihatdan lingvopragmatika va noverbal kommunikatsiya tadqiqotlarini boyitadi hamda amaliy jihatdan til o‘qitish, tarjima, madaniyatlararo kommunikatsiya va sahna amaliyotlari uchun tavsiyalar beradi.
