ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
450
FARMASEVTIKADA SUN'IY INTELLEKT VA RAQAMLI TEXNALOGIYALAR
QO'LLANILISHI
Qayumova Dinara Laziz qizi
Toshkent Davlat Tibbiyot Universiteti
Farmatsiya yo'nalishi 4-kurs talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.17444124
Annotatsiya
. Ushbu maqolada farmasevtika sohasida sun’iy intellekt va raqamli
texnologiyalarning qo‘llanilishi, ularning dorilarni ishlab chiqish, sinovdan o‘tkazish, dorixona
tizimi va tibbiy xizmatlarni yaxshilashdagi o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek, raqamli
transformatsiya jarayonining farmasevtika tizimidagi samaradorligi, afzalliklari va kelajak
istiqbollari yoritilgan.
Kalit so‘zlar
: Sun’iy intellekt, raqamli texnologiyalar, farmasevtika, klinik sinovlar, dori
ishlab chiqish, blokcheyn, elektron retsept, raqamli sog‘liqni saqlash.
APPLICATION OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE AND DIGITAL
TECHNOLOGIES IN PHARMACEUTICALS
Abstract.
This article analyzes the application of artificial intelligence and digital
technologies in the pharmaceutical sector, their role in drug development, testing, pharmacy
system and improving medical services. It also highlights the effectiveness, advantages and
future prospects of the digital transformation process in the pharmaceutical system.
Keywords:
Artificial intelligence, digital technologies, pharmaceuticals, drug
development, clinical trials, blockchain, e-prescription, digital healthcare.
ПРИМЕНЕНИЕ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА И ЦИФРОВЫХ
ТЕХНОЛОГИЙ В ФАРМАЦЕВТИКЕ
Аннотация.
В статье анализируется применение искусственного интеллекта и
цифровых технологий в фармацевтическом секторе, их роль в разработке и
тестировании лекарственных средств, аптечной системе и улучшении качества
медицинских услуг. Также рассматриваются эффективность, преимущества и
перспективы цифровой трансформации фармацевтической системы.
Ключевые
слова
:
Искусственный
интеллект,
цифровые
технологии,
фармацевтика, разработка лекарств, клинические испытания, блокчейн, электронный
рецепт, цифровое здравоохранение.
XXI asrda tibbiyot va farmasevtika sohalarida raqamli transformatsiya jarayoni keskin
tezlashdi. Yangi davrda sun’iy intellekt (SI) texnologiyalari va raqamli yechimlar dori
vositalarini ishlab chiqish, sinovdan o‘tkazish, dorixona xizmatlari ko‘rsatish va sog‘liqni
saqlash tizimini boshqarishda muhim o‘rin egallamoqda. Dastlab ilmiy tajribalar uchun
yaratilgan algoritmlar bugungi kunda butun farmasevtik ishlab chiqarish zanjirini
avtomatlashtirishda qo‘llanilmoqda.
Farmasevtika sohasida SI va raqamli texnologiyalar yordamida dori ishlab chiqish
jarayoni tezlashmoqda, xarajatlar kamaymoqda, aniqlik va ishonchlilik esa ortmoqda.
Maqolaning maqsadi — ushbu texnologiyalarning farmasevtika tizimidagi o‘rni,
imkoniyatlari va istiqbollarini ilmiy tahlil qilishdir.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
451
Sun’iy intellekt — bu kompyuter tizimlarining inson tafakkuri, tahliliy fikrlash va qaror
qabul qilish jarayonlarini modellashtirish qobiliyatidir. Farmasevtika sohasida SI ma’lumotlar
tahlili, yangi molekulalarni aniqlash, dori vositalarining ta’sirini prognoz qilish va klinik
sinovlarni optimallashtirishda keng qo‘llanilmoqda.
Masalan, dori ishlab chiqish jarayonida millionlab kimyoviy moddalarning biologik
faolligini tahlil qilish uchun SI algoritmlaridan foydalanish natijasida yangi dori molekulalari
aniqlanishi osonlashadi. Bu jarayon ilgari o‘n yillab vaqt olgan bo‘lsa, hozirda bir necha oy
ichida amalga oshiriladi.
Raqamli texnologiyalar, xususan, “big data”, bulutli hisoblash tizimlari va
modellashtirish platformalari dori ishlab chiqishning barcha bosqichlarini qo‘llab-
quvvatlamoqda. Dori nomzodlarini tanlash, laboratoriya natijalarini tahlil qilish va klinik
sinovlarga tayyorgarlik jarayonida sun’iy intellekt asosidagi dasturlar muhim yordam beradi.
Misol tariqasida, “DeepMind”, “BenevolentAI” va “Insilico Medicine” kabi
kompaniyalar SI yordamida saraton, Altsgeymer va yurak kasalliklariga qarshi potentsial
dorilarni ishlab chiqishda katta muvaffaqiyatlarga erishgan.
Klinik sinovlar — dori vositalarining samaradorligi va xavfsizligini baholashning eng
muhim bosqichidir. Bugungi kunda raqamli texnologiyalar bu jarayonni masofaviy tarzda tashkil
etish imkonini bermoqda. Mobil ilovalar, “raqamli pasportlar” va onlayn sog‘liqni saqlash
platformalari bemorlarning holatini real vaqt rejimida kuzatish imkonini beradi. Shu tariqa, SI
tizimlari klinik ma’lumotlarni avtomatik tahlil qilib, nojo‘ya ta’sirlarni oldindan aniqlash
imkoniyatini yaratadi.
Dorixonalar faoliyatida raqamli texnologiyalar xizmat sifatini oshirish va inson omilini
kamaytirishda muhim rol o‘ynamoqda. Elektron retsept tizimlari, onlayn dorixona xizmatlari va
sun’iy intellektga asoslangan maslahat tizimlari farmasevtik xizmatlarni optimallashtiradi.
Masalan, SI dasturlari bemorning kasallik tarixi, allergik holatlari va avvalgi dori qabul
qilishlarini tahlil qilib, mos tavsiyalar bera oladi. Bu, o‘z navbatida, farmasevtik xatoliklarning
oldini olishga xizmat qiladi.
So‘nggi yillarda farmasevtika tarmog‘ida blokcheyn texnologiyasi dori mahsulotlarining
haqiqiyligini tasdiqlash va ta’minot zanjirini kuzatishda keng qo‘llanilmoqda. Har bir dori birligi
ishlab chiqaruvchidan bemorgacha bo‘lgan yo‘lini raqamli tarzda qayd etuvchi tizimlar
yordamida soxta dorilarning oldini olish mumkin.Bu jarayon sog‘liqni saqlash tizimida
ishonchni oshirib, dori sifatini kafolatlash imkonini beradi.
Farmasevtika sohasida sun’iy intellekt va raqamli texnologiyalar nafaqat ilmiy tadqiqotlar
samaradorligini oshirmoqda, balki tibbiy xizmat ko‘rsatish tizimini tubdan o‘zgartirmoqda. Ular
dori ishlab chiqish tezligini oshiradi, xarajatlarni kamaytiradi, xatoliklarni qisqartiradi va bemor
xavfsizligini ta’minlaydi.
Kelajakda bu texnologiyalar farmasevtikaning ajralmas qismiga aylanishi, SI yordamida
shaxsga yo‘naltirilgan dori terapiyalari va aqlli dorixona tizimlari keng joriy etilishi kutilmoqda.
Shu bois, farmasevtika sohasida raqamli innovatsiyalarni qo‘llab-quvvatlash va kadrlarni
yangi texnologiyalar asosida tayyorlash dolzarb masaladir.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
452
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
Sultana A. va boshq. Emerging of Artificial Intelligence and Technology in
Pharmaceuticals. Futur J Pharm Sci 9 (2023).
2.
Saini J.P.S., Thakur A., Yadav D. AI-driven Innovations in Pharmaceuticals. RSC Pharm.,
2 (2025).
3.
Mehta H., Soni S., Pant A. Impact of AI in the Pharmaceutical Industry. IJRASET (2024).
4.
Kosaraju D. Revolutionizing Pharma: How AI is Accelerating the Path to New Drugs.
IJRR (2022).
5.
Tsenov S. Digital Technologies Transforming the Pharmaceutical Industry. AHP (2023).
6.
Almeman A. The Digital Transformation in Pharmacy. J Health Popul Nutr 43 (2024).
7.
Dave P. How AI Can Revolutionize the Pharmaceutical Industry. J Drug Delivery Ther 14
(6) (2024).
8.
Rutuja N. va boshq. Recent Trends of AI in Pharmaceutical Industries. OAJ Data Sci & AI
(2024).
9.
Blanco-Gonzalez A. va boshq. The Role of AI in Drug Discovery. arXiv (2022).
10.
Alizadehsani R. va boshq. Explainable AI for Drug Development. arXiv (2023).
11.
Advanced AI Technologies Transforming Pharmaceutical Research. Bioengineering 12(4)
(2025).
12.
Gómez-González E. va boshq. AI in Medicine and Healthcare. arXiv (2020).
13.
Ashik A.R. va boshq. AI and Big Data: A Pathway to Pharma 4.0. IJBPAS (2023).
14.
Nasarian E., Alizadehsani R. va boshq. Interpretable ML Systems in Healthcare. arXiv
(2023).
15.
Khalifa N.E. The Role of AI in Drug Delivery Systems. Asian J Pharm Res Health Care
17(2) (2025).
