Oktabr, 2024-Yil
302
TALABALARNI INTUITIV QOBILIYATLARINI RIVOJLANTIRISH ORQALI
PEDAGOGIK FAOLIYATNI TAKOMILLASHTIRISH
Baxrinova Munisa Xusniddinovna
Qarshi Xalqaro universiteti o’qituvchisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.13922515
Annotatsiya. Mazkur tezisda
talabalarni intuitiv qobiliyatlarini rivojlantirish orqali
pedagogik faoliyatni takomillashtirish,
Oliy ta’limda tahsil oluvchi talabalarning o‘quv faoliyat
jarayonida kreativ qobiliyatlarini shakllantirish masalalariga ahamiyat qaratiladi. Hamda
o‘quv faoliyat jarayonida talabalarning kreativ qobiliyatlarini shakllantirish uchun qanday
yo‘l-yo‘riq tutish lozimligi, maqsad va rejalarning mohiyati xususida fikr-mulohazalar yuritiladi.
Kalit so‘zlar: O‘quv faoliyat, talaba, kreativ qobiliyat, o‘quv vazifalar, ijodiy vazifalar,
ijodkorlik, ijodiy ko‘nikma.
IMPROVEMENT OF PEDAGOGICAL ACTIVITY THROUGH DEVELOPMENT OF
STUDENTS' INTUITIVE SKILLS
Abstract. This thesis focuses on improving pedagogical activity by developing intuitive
abilities of students, forming creative abilities of students studying in higher education in the
process of educational activity. At the same time, in the process of educational activity, opinions
are held about the nature of goals and plans, what direction should be taken to form the creative
abilities of students.
Key words: Educational activity, student, creative ability, educational tasks, creative tasks,
creativity, creative skill.
СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ ПЕДАГОГИЧЕСКОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ ЧЕРЕЗ
РАЗВИТИЕ ИНТУИТИВНЫХ НАВЫКОВ СТУДЕНТОВ
Аннотация. В данной дипломной работе особое внимание уделяется
совершенствованию педагогической деятельности путем развития интуитивных
способностей студентов, формирования творческих способностей студентов,
обучающихся в высших учебных заведениях, в процессе учебной деятельности. При этом в
процессе учебной деятельности высказываются мнения о природе целей и планов, в каком
направлении следует двигаться для формирования творческих способностей учащихся.
Ключевые слова: Учебная деятельность, обучающийся, творческие способности,
учебные задачи, творческие задачи, креативность, творческое умение.
Oktabr, 2024-Yil
303
Jamiyatning
axborotlashuvi,
texnologiyalarning
tez
o‘zgarishi,
zamonaviy
shaxsning kasbiy faoliyatining o‘ziga xos xususiyatlari yosh avlodni tarbiyalash va
o‘qitishga qo‘yiladigan qator talablarni belgilaydi. Zamonaviy Oliy ta’lim talabasi nafaqat
tubdan yangi texnologik madaniyatni o’zlashtiribgina qolmay, balki uni rivojlantirishga
qodir bo’lgan yuksak intellektual tashkil etilgan, tashabbuskor va ijodkor shaxs bo’lishi
kerak.
O’qitishdagi ustuvor yo’nalishlar bilim, ko’nikma va malakalarning ma‘lum
majmuini
shakllantirishdan
talabalarning
intellektual
va
ijodiy
qobiliyatlarini
rivojlantirishga o’tdi. Har bir Oliy ta’lim o‘quv predmeti doirasida o’quv faoliyatini tashkil
etish orqali kreativ qobiliyatlarni shakllantirish muammolarini hal etish zarur. Oliy ta’limda
kreativ qobiliyatlarni shakllantirish zarurati o‘quv va ijodiy faoliyat texnologiyalarini, ushbu
jarayonning shakllari, usullari va vositalarini ishlab chiqishni, tegishli didaktik va tarbiyaviy
yordamni, o‘quv va ijodiy vazifalar majmuasini yaratishni va boshqalarni talab qiladi.
Ijodkorlik, talabalarning kreativ qobiliyatlarini shakllantirish muammolari azaldan
olimlarning e’tiborini tortib kelgan mavzu hisoblanadi.
Talabalarning kreativ qobiliyatlarini shakllantirish zarurati bilan zamonaviy Oliy
ta’lim muassasalarida o‘quv va ijodiy faoliyatning modeli, texnologiyasi, vositalari va
shartlarining еtarli darajada ishlab chiqilishi lozimligini alohida qayd etish joiz. Shu sababdan
ham o‘quv va ijodiy faoliyatning mazmuni va texnologik elementlarini aniqlash, ijodiy
qobiliyatlarni shakllantirish jarayonining samaradorligini oshirishga yordam beradigan
pedagogik shartlarni aniqlash bugungi kunda dolzarb sanaladi. Bu jarayonda asosiy maqsad -
o‘quv-ijodiy faoliyat modeli va texnologiyasini ishlab chiqish va asoslash, talabalarning ijodiy
qobiliyatlarini shakllantirishning pedagogik shartlarini aniqlash bo‘lishi maqsadga muvofiq
bo‘ladi.
Oliy ta‘lim muassasalarida talabalarning kreativ qobiliyatlarini shakllantirishning nazariy
asoslarini aniqlash; talabalarning o‘quv-ijodiy faoliyati modeli va ijodiy qobiliyatlarni
shakllantirish texnologiyasini asoslash; ijodiy qobiliyatlarni shakllantirish uchun model va
texnologiyani eksperimental tekshirish; mezon bazasini tuzish va talabalarning ijodiy
qobiliyatlarini shakllantirish samaradorligining shartlarini aniqlash vazifalarini belgilab olish
yuqorida ta’kidlangan maqsadlarga erishishda eng ahamiyatli jihat hisoblanadi.
Bunda harakatning gipotezasi shundan iboratki, talabalarning ijodiy qobiliyatlarini
shakllantirish jarayoni quyidagi hollarda samarali bo‘ladi:
- o‘quv va ijodiy faoliyat modeli shaxsiy xususiyatlarning o‘ziga xos xususiyatlari,
Oktabr, 2024-Yil
304
ijodiy vazifalarning xususiyatlari va yеchimlarni topish usullari asosida tuzilgan axborot, tarkibiy-
mantiqiy, intuitiv-majoziy va aks ettiruvchi bloklarni o‘z ichiga oladi;
- ijodiy qobiliyatlarni shakllantirish texnologiyasi talabalarning o‘quv va ijodiy
faoliyatga tayyorligini diagnostika qilish, talabalarning turli guruhlari ijodiy qobiliyatlarini
farqlash, o‘quv va ijodiy faoliyatning individual traektoriyalarini qurish imkonini beradi;
- o‘quv-ijodiy faoliyat uchun tashkiliy, mazmunli va texnologik sharoitlar yaratiladi.
Nazariy tahlil va olib borilgan tadqiqotlar asosida talabalarning ijodiy qobiliyatlarini
shakllantirish qobiliyati nafaqat zarur ijodiy ko‘nikma va malakalarni, har qaysi o‘quv
predmeti bo‘yicha kasbiy ko‘nikmalarni shakllantirishni o‘z ichiga olishi bilan ahamiyatlidir.
Shuningdek, ijodkorlikka bo‘lgan ehtiyoj va ijodiy muammolarni hal qilish
qobiliyatini oziqlantirish;
talabalarning ijodkorligiga e’tiborni shakllantirish va ijodiy
qobiliyatlarini rag‘batlantirish o‘quv mashg‘ulotlarini ijodiy vaziyatlar bilan to‘ldirish, shu
jumladan, ularni rivojlantiradigan turli xil pedagogik muammolarni hal qilishning yangi
usullarini faol izlash asosida amalga oshirilishi natijakor bo’ladi, albatta. O‘z kasbiga kognitiv
va ijodiy qiziqish bo‘lajak pedagogika va psixologiya o‘qituvchilaridan o‘z imkoniyatlarini
safarbar etish qobiliyatini, harakatlarda yangilik va o‘ziga xoslik namoyon bo‘lishini talab
qiladi.
Yuqorida aytilganlarning barchasini umumlashtirib, shuni ta’kidlash kerakki, oliy
ta’limda tahsil oluvchi talabalar o‘quv faoliyati bo‘yicha auditoriyada ijodiy xarakterdagi
vazifalar alohida ahamiyatga ega. Ijodiy xarakterga ega bo‘lgan vazifalarning taklif qilingan
variant talabalarning ijodiy qobiliyatlarini shakllantirish darajasining mezonlari va
ko‘rsatkichlarini aniqlash imkonini beradi. Moslashuvchanligi bilan ajralib turadigan vazifalar
sub’yektlar o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarni rivojlantirishga yordam berishi kerak, buning
natijasida ijodiy qobiliyatlarni o‘z ichiga olgan shaxsiy fazilatlar majmuasi shakllanadi.
Muayyan vazifani bajarishda ijodiy yondashuvni qo‘llash, talabalar ma’lum bir mavzuni
o‘rganishda olingan ma’lumotlardan foydalanib, chegaradan tashqarida fikrlashni o‘rganadilar.
Natijada mutaxassislik fanlaridan olingan bilimlarni amaliyotda qo‘llash
imkoniyati
paydo bo‘ladi. Shunday qilib, talabalarning ijodiy faoliyati tajribasi rivojlanmoqda, bu
bilim sifatini oshirishga, yuqori darajada moslashish va ijtimoiylashuvga ega ijodiy va
barkamol shaxsni shakllantirishga olib keladi.
REFERENCES
1.
Mirzaeva,
D.
(2023).
TALABALARNING
IJODIY
QOBILIYATLARINI
Oktabr, 2024-Yil
305
RIVOJLANTIRISHDA ARTPEDAGOGIKANING AHAMIYATI. ЦЕНТР НАУЧНЫХ
ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu.Uz), 38(38).
2.
Мирзаева, Дилфуза. «Арт педагогикаси воситасида мактабгача таълим ташкилоти
болалари ижодкорлигини ривожлантириш.» Общество и инновации 3.1/S (2022).
3.
Mirzaeva D. КОНЦЕПЦИЯ АРТ-ПЕДАГОГИЧЕСКОГО НАБЛЮДЕНИЯ В
ПРОФЕССИО-НАЛЬНОЙ ПОДГОТОВКЕ БУДУЩЕГО УЧИТЕЛЯ //ЦЕНТР
НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz). – 2023.
