ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
412
JIGAR SIRROZI HAQIDA MALUMOTLAR VA DAVOLASH YO‘LLARI
Nafasov Javohir G‘ayrat o‘g‘li
Samarqand davlat tibbiyot universiteti 1-son davolash ishi 108-guruh talabasi.
Abduvaliyev Oybek XXX
Samarqand davlat tibbiyot universiteti 1-son davolash ishi 108-guruh talabasi.
Voxidov Dilshod Alikulovich
Samarqand davlat tibbiyot universiteti assistenti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14211187
Annotatsiya.
Jigar sirrozini davolashda avvalo unga sabab boʻladigan omillarni bartaraf
etish muhim. Jigar sirroziga olib kelgan infeksiya aniqlansa, uni tugatish choralari koʻriladi. Jigar
sirrozining oldini olish uchun mehnat va turmush sharoitini sogʻlomlashtirish, alkogolizmga
qarshi kurash olib borish kerak.
Kalit so’zlar:
revmatoid artrit, M2-AMA, IgM zardob, gastroskopiya, KT, patogenezi,
surunkali xolestaz, meteorizm, jigarni radioizotopi.
INFORMATION ABOUT LIVER CIRRHOSIS AND TREATMENT METHODS
Abstract.
In the treatment of liver cirrhosis, it is important to eliminate the factors that
cause it. If an infection that caused liver cirrhosis is detected, measures are taken to eliminate it.
To prevent liver cirrhosis, it is necessary to improve working and living conditions, and to
combat alcoholism.
Keywords:
rheumatoid arthritis, M2-AMA, IgM serum, gastroscopy, CT, pathogenesis,
chronic cholestasis, flatulence, liver radioisotope.
ИНФОРМАЦИЯ О ЦИРРОЗЕ ПЕЧЕНИ И СПОСОБЫ ЛЕЧЕНИЯ
Аннотация.
При лечении цирроза печени важно устранить факторы, его
вызывающие. При обнаружении инфекции, приводящей к циррозу печени, принимают меры
по ее устранению. Для предотвращения цирроза печени необходимо улучшение условий
труда и быта, борьба с алкоголизмом.
Ключевые слова:
ревматоидный артрит, М2-АМА, сыворотка IgM, гастроскопия,
КТ, патогенез, хронический холестаз, метеоризм, радиоизотоп печени.
KIRISH
Laboratoriya tadqiqotlari bilan antimitoxondrial antitanalar (AMA) aniqlanadi, eng xoslari
— piruvatdegidrogenazaning E2 subbirligiga qarshi yo’naltirilgan M2-AMA, IgM zardobning
ortishi. Bundan tashqari, immunitet tomonidan bilvosita chaqirilgan jigardan tashqari namoyon
bo’lishlar — Xashimoto tireoiditi, Shegren sindromi, fibrozlovchi alveolit, tubulointerstitsial
nefrit, seliakiya, shuningdek, revmatik doira kasalliklari bilan birlashib — tizimli
sklerodermiya, revmatoid artrit, tizimli qizil volchanka (yuguruk) ham ajratiladi.
ADABIYOTLAR TAXLILI VA METODOLOGIYA
Jigar sirrozi
- bu normal hujayralar chandiq to'qimasi bilan almashtiriladigan patologiya.
Bu tananing normal ishlay olmasligiga olib keladi. Jigarda toksinlar va safro to'planib,
butun tanani zaharlaydi. Ko'pgina hollarda kasallik o'rta va pensiya yoshidagi erkaklarda tashxis
qilinadi.
Sabablari:
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
413
Sirozning asosiy sabablari gepatit va spirtli ichimliklarni suiiste'mol qilishdir. Shuningdek,
kasallikning rivojlanishida rol o'ynashi mumkin:
- otoimmün kasalliklar;
- genetik kasalliklar;
- surunkali xolestaz (safro chiqishining buzilishi);
- jigar venalarining bloklanishi.
Alomatlar:
Ushbu kasallikni imkon qadar erta aniqlash juda muhimdir. Dastlabki bosqichlarda
kasallikning belgilari quyidagicha:
- ishtahani yo'qotish, vazn yo'qotish;
- umumiy buzuqlik, bosh og'rig'i;
- o'ng hipokondriyumda yoki qorinning yuqori qismida og'riqli og'riq;
- taloqning kattalashishi;
- jigar hajmining o'zgarishi (ham keskin o'sish, ham pasayish);
- qorin bo'shlig'i hajmining keskin oshishi (suyuqlikning to'planishi tufayli);
- belching, ko'ngil aynishi, og'izda achchiqlanish, meteorizm;
- siydik chiqarishning buzilishi;
- qorin old devoridagi tomirlar hajmining oshishi;
- kindik atrofidagi terining ohangini o'zgartirish (u mavimsi rangga ega bo'ladi);
- ko'krak, orqa va elkada qizg'ish dog'lar paydo bo'lishi;
- kaftlarning qizarishi;
- erkaklarda: ko'krakning kattalashishi, qo'ltiq osti va pubisdagi soch to'kilishi, jinsiy
disfunktsiya;
- ayollarda: hayz davrining buzilishi.
Asta-sekin, siroz bilan bemorda sariqlik paydo bo'ladi, terining qichishi mumkin.
Diagnostika:
Tashxis tor mutaxassislar tomonidan amalga oshiriladi: gastroenterolog va gepatolog.
Shikoyatlarni to'plash va vizual tekshiruvdan so'ng bemor tekshiruvga yuboriladi:
- qon testlari (biokimyoviy, gepatit mavjudligi uchun);
- qorin bo'shlig'ining ultratovush tekshiruvi;
- gastroskopiya.
Agar kerak bo'lsa, qo'shimcha tadqiqotlar buyuriladi:
- jigarni radioizotop o'rganish;
- KT;
- jigar biopsiyasi.
Davolash:
Afsuski, jigar sirrozini to'liq engish mumkin emas, ammo agar kasallik dastlabki
bosqichlarda aniqlansa, u holda uni sekinlashtirish mumkin. Sirozning ilg'or shakli bilan terapevtik
choralar simptomlarni bartaraf etishga va yuzaga kelishi mumkin bo'lgan asoratlarga qarshi
kurashishga qaratilgan.
Sirozni davolash murakkab bo'lib, quyidagilarni o'z ichiga oladi:
- maxsus ovqatlanish;
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
414
- antiviral preparatlar;
- gormonal vositalar (otoimmün kasalliklar uchun);
- jigar hujayralariga foydali ta'sir ko'rsatadigan dorilar;
plazmaferez.
Og'ir holatlarda sirozni davolash shifoxonada o'tkazilishi kerak.
Ba'zi hollarda jarrohlik zarur:
- qorin bo'shlig'idan suyuqlikni olib tashlash (parasentez);
- manyovr;
- Jigar transplantatsiyasi.
Oldini olish:
Jigar sirozining oldini olish uchun quyidagilar zarur:
- sog'lig'ingizga g'amxo'rlik qiling;
- jigarga salbiy ta'sir ko'rsatadigan va sirozga olib keladigan kasalliklarni o'z vaqtida
davolash;
- spirtli ichimliklarni suiiste'mol qilmang.
Jigar sirozini davolash faqat tajribali mutaxassisning nazorati ostida amalga oshirilishi
kerak.
MUHOKAMA
Ko’p oy va yillar davomida gepatotsitlarning genomi o’zgaradi va patologik o’zgargan
hujayralarning kloni yaratiladi. Natijada immun-yallig’lanish jarayoni rivojlanadi.
Sirroz patogenezining quyidagi bosqichlari ajratiladi:
1.
Etiologik omillar ta’siri
: viruslarning sitopatogen ta’siri, immun mexanizmlar,
gepatotoksik sitokinlar, xemokinlar, prooksidantlar, eykozonoidlar, atsetaldegid, temir,
lipidlarning perekisli oksidlanishi mahsulotlari ta’siri;
2.
Ito hujayralari funktsiyasining faollashishi
, bu perisinusoidal fazoda ortiqcha
biriktiruvchi to’qima o’sishi va jigarning perisellyulyar fibroziga olib keladi;
3.
Sinusoidlar kapillyarizatsiyasi
va gepatositlarning ishemik nekrozi rivojlanishi bilan
tomir bo’shlig’ining torayishi natijasida jigar parenximasining qon bilan ta’minlanishi buzilishi;
4.
Gepatotsitlarning sitolizi immun mexanizmlarining faollashishi
.
Yuqoridagilardan kelib chiqib,
jigar sirrozini davolashda
sabab boʻladigan omillarni
bartaraf etish muhim ekanligini ko‘rish mumkin.
XULOSA
Ushbu maqolamizda
jigar sirrozi
spirtli ichimliklarni iste'mol qilishdan kelib chiqishi
mumkinligidan insonlarni ogohlantirish, va kasallikni to‘liq davolash imkoni yo‘qligini ommaviy
vositalar orqali yetkazishdan iboratdir.
An’anaviy davolash asosan jigar hujayralarini shikastlanishdan himoyalash, safro
ajralishini rag’batlantirish, modda almashinuvi buzilishlarini tuzatish uchun farmatsevtik
vositalarni qo’llashdan iborat.
Shubhasiz, bu bemorning ahvolini yaxshilaydi, ammo kasallikning rivojlanishini to’xtata
olmaydi. Agar yuqorida ko’rsatilgan muolajalar yordam qilmasa, jigar ko’chirib o’tkazish
(transplantatsiya) amalga oshiriladi.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
415
REFERENCES
imperial.ac.uk/newsandeventspggrp/imperialcollege/newssummary/news_6-7-2016-22-4-
54 „Imperial kolleji maqolasi“. 2016-yil 17-avgustda asl nusxadan arxivlangan.
Qaraldi: 2024-yil 1-may.
2.
↑ {
{Cite
web|.url=http://www.doctor22.ru/autoimmune-hepatitis/#more-
571%7Ctitle=Autoimmune (Wayback Machine saytida 2012-03-08 sanasida arxivlangan)
gepatitis|nashriyotchi=Oltoy
Medicine|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150409205329/http://www.url/ =http:/
/www.doctor22.ru/autoimmune-hepatitis/#more-571|archivedate=2012-02-05}}
3.
iyulda Butunjahon gepatitga qarshi kurash kuni“.
www.rospotrebnadzor.ru. 2018-yil 27-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2 -07-27.
4.
Артикова, Д. М., Мирхайдарова, Ф. С., Ахмедова, Ф. Ш., & Артиков, А. Ф. (2023).
Изучение инсулинового ответа на введение пиримидиновых нуклеотидов у пациенток
с ожирением и синдромом поликистозных яичников (Doctoral dissertation, Ўзбекистон,
Тошкент).
5.
Ахмедова, Ф. Ш., & Шагазатова, Б. Х. (2022). СУРУНКАЛИ ВИРУСЛИ ГЕПАТИТ С
БЕМОРЛАРИДА ИНСУЛИНРЕЗИСТЕНТЛИК РИВОЖЛАНИШИГА ТАЪСИР
МЕХАНИЗМИ. Инновационные исследования в современном мире: теория и
практика, 1(11), 28-30.
6.
Akhmedov, Sh. M., Liverko, I. V., & Akhmedova, F. Sh. (2023). FREQUENCY OF
OCCURRENCE OF THE SYMPTOM OF EXCESSIVE DAYTIME SLEEPINESS IN
PATIENTS WITH CHRONIC OBSTRUCTIVE PULMONARY DISEASE ASSOCIATED
WITH OBSTRUCTIVE SLEEP APNEA-HYPOPNEA SYNDROME.
7.
Шагазатова, Б. Х., Ахмедова, Ф. Ш., & Тухтамишев, М. (2022). Pathogenetic mechanism
of development of insulin resistance in chronic viral hepatitis C.
8.
Шагазатова, Б. Х., Мирхайдарова, Ф. С., Артикова, Д. М., Ахмедова, Ф. Ш., &
Кудратова, Н. А. (2019). Особенности течения сахарного диабета у вич-
инфицированных больных.
9.
Shagazatova, B. K., Teshaev, O. R., Kudratova, N. A., & Ruziev, U. S. (2022). SURGICAL
METHODS OF OBESITY TREATMENTS FOR LOWERING BODY MASS INDEX.
Central Asian Journal of Medicine, (1), 21-27.
10.
Shagazatova, B. X., Mirkhaydarova, F. S., Artikova, D. M., Axmedova, F. S., & Kudratov,
N. A. (2019). FEATURES OF DIABETES MELLITUS IN HIV-INFECTED PATIENTS.
Toshkent tibbiyot akademiyasi axborotnomasi,(1), 149-152.
