378
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
BOSHLANGʻICH TA’LIMDA TAHSIL OLUVCHI TALABALARGA ZAMONAVIY
BILIMLAR BERISH
Qudratova Shaxnoza Baxtiyor qizi
TAFU “Boshlang‘ich ta’lim nazariyasi va metodikasi”
kafedrasi katta o‘qituvchisi
Tilovboyeva Shaxnoza
TAFU talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14421119
Annotatsiya. Ushbu maqola Boshlang‘ich ta’limda tahsil oluvchi talabalarga yangi va
zamonaviy bilimlar berish, ularni kelajakda namunali kadr bo‘lib yetishishlarini hisobga olgan
holda ularga bilim berish.
Kalit so‘zlar: Boshlang‘ich ta’lim, zamonaviy ta’lim, pedagogik yondashuv, kompetensiya,
bilim, pedagogik texnologiya.
PROVIDING MODERN KNOWLEDGE TO STUDENTS STUDYING IN PRIMARY
EDUCATION
Abstract. This article is about providing new and modern knowledge to students studying
in primary education, providing them with knowledge taking into account their future development
as exemplary personnel.
Keywords: Primary education, modern education, pedagogical approach, competence,
knowledge, pedagogical technology.
ПРЕДОСТАВЛЕНИЕ СОВРЕМЕННЫХ ЗНАНИЙ УЧАЩИМСЯ,
ОБУЧАЮЩИМСЯ В СИСТЕМЕ НАЧАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ
Аннотация. В данной статье речь идет о предоставлении новых и современных
знаний учащимся, обучающимся в системе начального образования, с учетом того, что
они в будущем станут образцовыми кадрами.
Ключевые слова: Начальное образование, современное образование, педагогический
подход, компетентность, знания, педагогическая технология.
Hozirgi vaqtda Boshlang‘ich ta’lim yo‘nalishida tahsil oluvchi talabalarga zamonaviy
bilimlar berish maqsadi, o‘quvchilarga hayotdagi o‘zgaruvchan sharoitlarga moslashishga yordam
beradigan bilim va ko‘nikmalarni berishdan iboratdir. Bu jarayon o‘quvchilarga nafaqat an’anaviy
fanlarni o‘rganish, balki zamonaviy texnologiyalar va bilimlarga asoslangan ta’limni ham taqdim
etishni talab etadi. Boshlang‘ich ta’limda zamonaviy bilimlarni berish, o‘quvchilarning fikrlash
qobiliyatlarini rivojlantirish, yangiliklarga ochiq bo‘lishini ta’minlash, kreativlik va muammolarni
hal qilish ko‘nikmalarini oshirishga qaratilgan. Boshlang‘ich ta'limda zamonaviy bilimlar
379
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
berishning asosiy yo‘nalishlari:
1. Texnologiyalarni qo‘llash. Kompyuter va internetni o‘rganish: Talabalarga kompyuter
va internetdan samarali foydalanishni o‘rgatish. Bu nafaqat axborot izlash uchun, balki ta'limni
interaktiv, qiziqarli va samarali qilish uchun ham zarur.
Dijital ta’lim vositalarini qo‘llash: Elektron ta’lim platformalari, interaktiv doskalar, video
darsliklar va boshqa raqamli vositalardan foydalanish orqali ta'lim jarayonini jonlantirish.
Boshlang‘ich sinflarda kodlashni o‘rgatish, bolalarga kompyuter ilovalarini yaratish va robotlarni
boshqarish orqali texnologiyaga bo‘lgan qiziqishni oshirish.
2. Kreativ fikrlash va muammolarni hal qilish: Kreativ va tanqidiy fikrlash: O‘quvchilarga
yangi g‘oyalar yaratishni, mavjud bilimlarga tanqidiy yondashishni o‘rgatish. Bu ularga turli
vazifalarni hal qilishda yangi yechimlar topishga yordam beradi. Proyekt asosidagi ta’lim:
O‘quvchilarga ma’lum bir mavzuni o‘rganish uchun guruh bo‘lib ishlashni, ma’lumotni yig‘ish,
tahlil qilish va taqdim qilishni o‘rgatish. Bu usul talabalarga jamoada ishlash ko‘nikmalarini ham
rivojlantiradi.
3. Ko‘nikmalarni rivojlantirish: Zamonaviy ta’limda matematika va ilm-fan fanlariga
alohida e’tibor berish kerak. Bu fanlarni o‘rganishda amaliy va innovatsion yondashuvlar,
masalan, ilmiy tajribalar, eksperimentlar o‘tkazish, bolalarga hayotdagi muammolarni hal qilishda
yordam beradi. Zamonaviy adabiyotlarni o‘rganish, yozma va og‘zaki muloqot ko‘nikmalarini
rivojlantirish. O‘quvchilarni matnlar bilan ishlashga, ularda asosiy fikrlarni topishga va tahlil
qilishga o‘rgatish.
4. Emotsional va ijtimoiy rivojlanish: Ijtimoiy ko‘nikmalar: O‘quvchilarga jamoada
ishlash, bir-biri bilan yaxshi munosabatda bo‘lish, tushunish va yordam berish kabi ijtimoiy
ko‘nikmalarni o‘rgatish. O‘quvchilarga o‘z his-tuyg‘ularini boshqarishni, boshqalar bilan
muloqotda bo‘lishda xushmuomalalikni o‘rgatish.
5. Mavzularni interaktiv o‘rganish: O‘quvchilarning qiziqishini saqlab qolish uchun
interaktiv o‘yinlar, testlar, viktorinalar va boshqa usullarni qo‘llash. Masalan, ilm-fan va
matematika fanlarini o‘rgatishda vizual materiallar, simulyatsiyalar, interaktiv dasturlarni
ishlatish.
6. Doimiy o‘rganish va mustahkamlash: O‘quvchilarni mustaqil o‘rganishga
rag‘batlantirish, ularga ilmiy izlanishlarni amalga oshirishga yordam berish. Bu ularda o‘z-o‘zini
o‘rganish qobiliyatini rivojlantiradi. O‘quvchilarga hayotiy ko‘nikmalarni o‘rgatish, masalan,
sog‘lom turmush tarzini saqlash, muammolarni hal qilish, tez yordam ko‘rsatish.
7. O‘zaro bog‘lanish va muloqot: Ota-onalar bilan hamkorlik: Ota-onalar va o‘qituvchilar
o‘rtasida samarali muloqot o‘rnatish, o‘quvchilarning ta'lim jarayonida o‘zaro yordam va
maslahatlar olish. O‘quvchilarni jamoa sifatida ishlashga undash, guruh bo‘lib o‘rganish va
380
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
muammolarni birgalikda hal qilish.
Boshlang‘ich ta’limda zamonaviy bilimlar berish — bu o‘quvchilarning turli sohalarda
bilim va ko‘nikmalarini rivojlantirishni, ularga innovatsion texnologiyalarni o‘rgatishni, kreativ
fikrlashni rag‘batlantirishni va amaliy ko‘nikmalarni oshirishni maqsad qiladi. Zamonaviy ta'lim
metodlarini qo‘llash, o‘quvchilarga zamonaviy dunyo bilan moslashishga yordam beradigan bilim
va ko‘nikmalarni o‘rgatishda muhim ahamiyatga ega.
O‘qituvchilar tayyorlanadigan bitta pedagogik universitet bor. Shuning uchun bu yerda
ajablanarli darajada katta raqobat bor. Universitetni tamomlagan talabalar nafaqat yaxshi bilim va
bahoga ega bo‘lishlari kerak, shuningdek, ular insonning shaxsiy fazilatlari o‘qituvchilik
faoliyatiga qanday mos kelishini ko‘rsatadigan testlardan ham o‘tishlariga to‘g‘ri keladi. Shunga
ko‘ra universitet bir yilda atigi 70 nafar talabani qabul qilishga tayyor. Talaba pedagogika
oliygohiga kirishi bilan Ta’lim vazirligining xodimi bo‘ladi va vazirlik bilan abadiy bog‘lab
qo‘yiladi. Uning mavqeyi, barcha to‘lovlari, qo‘llab-quvvatlashlariga ega bo‘ladi.
O‘qituvchilarning malakasini oshirish har hafta o‘tkaziladi. Maktabning butun jamoasi
zalga yig‘iladi, vazirlik xodimi yoki boshqa mutaxassislar kelib, har qanday mavzuda treninglar
o‘tkazadilar. Bu treninglar bepul o‘tkaziladi. Bu vaqtda bolalar jismoniy mashg‘ulotlar bilan
shug‘ullanishadi, o‘qituvchilar bir necha soat o‘qishadi va keyin darslarini o‘rgatish uchun qaytib
kelishadi.
Janubiy Koreyaning ta’lim tizimidagi tajribani o‘rganish ham muhim hisoblanadi. Bu
yerda o‘quvchilarning qiziqishini rag‘batlantirish uchun maktablarda fakultativlar joriy qilingan.
Bu mamlakat konstitutsiyasiga muvofiq, boshlang‘ich va o‘rta maktab (1-9-sinflar) har bir fuqaro
uchun majburiy bo‘lib, ta’lim mazmuni o‘quvchining shaxsiyatini rivojlantirishga yordam beradi
va ularni mustaqil qaror qabul qilishga o‘rgatiladi. Talabaning kelajakda kerakli bilimlarni
egallash qobiliyatiga rahbarlik qilib, u estetik, vatanparvarlik va milliy g‘oyaga hurmat ruhida,
mustaqil va erkin fikrlaydigan, mas’uliyatni anglagan holda tarbiyalanadi.Janubiy Koreya
hukumati 2009-2011-yillar uchun milliy o‘quv dasturini qayta ko‘rib chiqdi, u mamlakatning
milliy va ijtimoiy ehtiyojlarini hisobga olgan holda takomillashtirildi va asta-sekin amaliyotga
joriy etildi. Yaxshilangan o‘quv dasturi umumiy va ixtiyoriy qismdan iborat bo‘lib, 1-9-sinflarni
to‘rt guruhga bo‘ladigan baholash tizimi ham joriy qilingan: 1-guruh 1-2-sinflar, 2-guruh 3-4-
sinflar, 3-guruh 5- 6-sinflar, 4 -guruh 7-9-sinflar. Bu yondashuv o‘quv dasturini bir yildan ortiq
emas, balki bir necha yil davomida ishlab chiqish imkonini beradi, ya’ni o‘quvchilarning
individual xususiyatlarini inobatga olgan holda, bu ularning ta’lim natijalarini to‘g‘rilashga zamin
yaratadi.
Eng boshidan boshlab bolaga asosiy fanlar beriladi, ular atrofida ta’lim tashkil qilinadi. Bu
mamlakatlarda ota onalar bolaning test savollariga to‘g‘ri javob berishi va ma’lumotlarni yodlab
381
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
olishi yetarli emas deb hisoblaydi va maktabda oladigan bilim va ko‘nikmalarini zamonaviy
jamiyat va biznes talablariga javob berishini xohlaydi. Yuqorida ta’kidlangan fikrlardan xulosa
shuki, bugun bolaning samarali muloqot qila olish, jamoada ishlash, o‘rganilayotgan masalaga
tanqidiy va ijodiy munosabat bildira olish hamda kamida bitta chet tilda yuqori darajada muloqot
qilish qobilyati qadrlanmoqda. Xorijiy tajribalar esa o‘quvchilarda aynan shu ko‘nikmalarni
shakllantirishga va takomillashtirishga qaratilgandir. Xalqaro baholash tadqiqotlari materiallarida
ham aynan shu ko‘nikmalarni aniqlashga e’tibor berilgan. Qisqacha qilib aytganda, xalqaro
tadqiqotlar natijalari yoshlarimizning hayotga qanchalik tayyorlanayotgani va buning uchun
ularga taqdim etilayotgan ta’lim dasturlari bugungi kun talabiga qanchalik javob berishini
ko‘rsatib beradi va milliy ta’lim tizimini takomillashtirishda muhim rol o‘ynaydi.
REFERENCES
1.
Qudratova, S. (2024). Problematic education, which is one of the foundations of the STEAM
approach in education. Modern Science and Research, 3(1), 1-6.
2.
Sh.Qudratova Oliy talim muassasalarida boshlang`ich ta`lim yo`nalishi talabalarining o‘quv
mashgulotlarini tashkil etishda xalqaro tajribalardan foydalanish tizimi. //
“Yangi
O‘zbekistonda maktabgacha ta’lim: kecha, bugun va ertaga” mavzusidagi respublika
miqyosidagi ilmiy-nazariy anjumani
155-162 betlar
3.
Konyushenko S. M. STEAM ta’lim: kelajakdagi matematika va informatika
o‘qituvchilarining kasbiy tayyorgarligi / S. M. Konyushenko, S. V. Kuzmin / / Baltiya davlat
baliq ovlash floti Akademiyasining yangiliklari: psixologik va pedagogik fanlar. – 2019. –
№ 4(50). 185-189 betlar
4.
4.Рождественская Л. STEM - STEAM - STREAM на смену предметам и
предметникам.../ Л. Рождественская. – Новатор. – URL: https://novator.team/post/142
(дата обращения: 12.08.2022)
5.
Semenova R. I. STEAM-axborot texnologiyalarida ta'lim va bandlik Rossiya mintaqalarida
iqtisodiyotning raqamli transformatsiyasiga moslashish omillari sifatida / R. I. Semenova,
S. P. Zemtsov, P. N. Polyakova // innovatsiya. – 2019. – №10. 58-sahifa.
6.
Digital Companies Need More Liberal Arts Majors (raqamli kompaniyalarga ko‘proq
gumanitar fanlar bo‘yicha mutaxassislar kerak). - URL: https://hbr.org/2016/01/digital-
companies-need-more-liberal-arts-majors (kirish: 15.08.2021).
7.
7.
Qudratova, S., & To‘rabekova, D. (2023). THE ROLE OF STEAM EDUCATION IN THE
FORMATION OF THE FUTURE TEACHER'S PERSONALITY.
Modern Science and
Research
,
2
(9), 40-44.
382
ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 10
8.
Jamoldinova, O. R. (2015). Improving the pedagogical mechanisms for the implementation
of the principles of continuity and continuity in the development of a culture of healthy living
among young people.
9.
9.Ismailova, Z. K., Jamoldinova, O. R., Khimmataliev, D. O., Khakimov, J. O., & Daminov,
O. O. (2020). Use of the art of management in improving the teaching skills and pedagogical
techniques of the modern teacher. Solid State Technology, 258-267.
10.
Аynisa, M. (2018). Improvement of the pedagogical mechanisms of the family and
educational institutions in the development of the spiritual culture of adolescents of social
and legal risk groups. Проблемы педагогики, (1 (33)), 5-7.
