268
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
TERAPEVTIK STOMATALOGIYADA BEMORLARNI
QO'SHIMCHA TEKSHIRISH USULLARI (PARAKLINIK USUL)
Axmedova Malika Qilichovna
Osiyo xalqaro universiteti assistenti.
Neymatov Dilshodbek Behzodovich
Osiyo xalqaro universiteti
Tibbiyot fakulteti ikkinchi bosqich talabasi
Buxoro, Oʻzbekiston
Email:
malikaaxmedova855@gmail.com.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14633157
Annotatsiya. Terapevtik stomatologiyada bemorlarni to’g’ri tekshiruv o’tkazilmasligi va
tasxish to’g’ri qo’yilmasligi oqibatida bemorlarda bir qancha yatrogen kasalliklar kelib chiqadi.
Buni oldini olish va bemorlarga to’g’ri tasxish qo’yish va davolash rejasini to’g’ri ishlab
chiqish muhim hisoblanadi. Bunda bemorlarni tekshiruv usullari to’liq va ketma-ketlikda amalga
oshirish talab etiladi.
Kalit so’zlar: Bemor, tekshirish usullari, yallig’lanish, rentgen, termodiagnostika,
sinamalar, og’iz bo’shlig’i, davolash, og’riq, pulpa, gigiyenik indeks.
METHODS OF ADDITIONAL EXAMINATION OF PATIENTS IN THERAPEUTIC
DENTISTRY (PARACLINICAL METHOD).
Abstract. In therapeutic dentistry, a number of iatrogenic diseases occur in patients due to
improper examination and diagnosis. It is important to prevent this and correctly diagnose
patients and develop a treatment plan. This requires the full and sequential implementation of
patient examination methods.
Keywords: Patient, examination methods, inflammation, X-ray, thermodiagnostics, tests,
oral cavity, treatment, pain, pulp, hygienic index.
МЕТОДЫ ДОПОЛНИТЕЛЬНОГО ОБСЛЕДОВАНИЯ БОЛЬНЫХ В
ТЕРАПЕВТИЧЕСКОЙ СТОМАТОЛОГИИ (ПАРАКЛИНИЧЕСКИЙ МЕТОД).
Аннотация. В терапевтической стоматологии у пациентов возникает ряд
ятрогенных заболеваний вследствие неправильного обследования и диагностики. Важно
предотвратить это, правильно диагностировать пациентов и разработать план лечения.
Для этого необходимы полные и последовательные процедуры обследования пациентов.
Ключевые слова: Пациент, методы обследования, воспаление, рентгенография,
термодиагностика, тесты, полость рта, лечение, боль, пульпа, гигиенический индекс.
269
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
Harorat tashxisi (Termodiagnostika) – Terapevtik stomatologiyada keng qo’llaniladigan
usullardan biri, harorat ta’sirlovchilariga nisbatan tish reaksiyasini aniqlash, tish pulpasi holatini
aniqlash uchun qo’llaniluvchi eng qadimgi fizik tekshirish usullaridan biri hisoblanadi. Tishlar
issiq va sovuqqa ta’sirchanlikka ega. Adekvat reaksiya- isitish va sovutish munosib sezgi
chaqirishi pulpani normal holatidan darak beradi. Yallig’lanish jarayonida indifferent zona
torayishi va tana haroratidan uncha sezilarli farq qilmagan ta’sir (5-7°) natijasida davomli intensiv
yoki og’riq yuzaga keladi.Ta’sirlovchi sifatida sovuq suv, quruq muz yoki dixloroftormetan, efir
(sovuq ta’sirlovchilar), issiq suv yoki qizdirilgan gutta-percha (issiq ta’sirlovchilar) ishlatiladi.
Ta’sirlovchi tishning pulpaga yaqin(bo’yin qismiga yaqin) sohasiga ta’sir etiladi. Odatda
pulpaning issiqlikka ta’sirlanish bo’sag’asi juda yuqori, shuning uchun bu usul noaniq.
Termometriya natijasiga dentinni qalinligi, mavjud o’rinbosar dentin va organizm
individual sezgirligi ta’sir qiladi. Tish pulpasi nekrozga uchragan bo’lsa, termik ta’sirlovchilarga
javob bermaydi, ko’p davom etuvchi og’rik pulpitdan, tez utuvchi og’rik kariesdan dalolat beradi.
Kurak tishlarning indifferent sohasidagi 30° temperaturada sog’lom tishda reaksiya yo’q
(50-52° issiqqa sezgir, 17-22°sovuqqa).
Elektroodonto diagnostika (EOD) -tish pulpasi va uni o’rab turuvchi to’qimalar holati
haqida to’liq ma’lumot beradi. Pulpa normal va patologik holatdagi elektr sezuvchanligi
aniqlangan. Sog’lom tishlar 2-6 mkA tok kuchi sezuvchanligiga ega. Elektr
qo’zg’aluvchanligining 20-40 mkA gacha pasayishi pulpada patologik jarayon borligini bildiradi.
60mkA gacha pasayishi toj pulpasi nekrozlanganini ko’rsatadi. Agar ildiz pulpasi ham
nekrozlansa, u holda tish 100 mkA va undan yuqori tok kuchini sezadi. Periodontdagi yaqqol
morfologik o’zgarishlarda tish 200mkA dan yuqori bo’lgan tok kuchini sezadi.
Lyuminnessent tashxislash usuli to’qima va hujayralarning ultrabinafsha nurlar ta’siri
ostida o’z tabiiy rangini o’zgartirishiga asoslangan. Uni plomba qirrasining o’tkazuvchanligini
aniqlashda, boshlang’ich karies, til va og’iz bo’shlig’i shilliq qavati kasalliklarini aniqlashda
qo’llash mumkin.
Rentgen tekshiruv usuli – juda keng tarqalgan, ba’zida tashxis qo’yish uchun to’liq kafolat
beradigan tekshiruv usuli hisoblanadi. Har kunlik stomatologiya amaliyotida kasallik tashxisi va
davolash effektivligini baholash uchun qo’llaniluvchi yetakchi usul. Dinamikada bajarilgan
rentgenogramma yuzaga kelishi mumkin bo’lgan asoratlarni o’z vaqtida aniqlash imkonini beradi.
Rentgenologik tekshiruv usullari quyidagilarga bo’linadi:
✓
Og’iz ichi va og’iz tashqarisi rentgenografiyasi;
✓
Rentgenografiya;
✓
Stereorentgenografiya;
✓
Tomografiya;
270
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
✓
Panoram rentgenografiya;
✓
Ortopantomografiya;
✓
Radioviziografiya;
✓
Kompyuter tomografiyasi.
Rentgenografiya tishlar va yuz-jag’ sohasi suyaklar rentgenologik tekshiruvlarida keng
qo’llaniladi. Ko’proq og’iz ichi rentgenografiyasi va ortopantomografiya qo’llaniladi.
Profilometriya. Profilometriya tekshirishning yangi usuli bo‘lib oddiy uzunligi 1
mikromertdan kam bo‘lmagan infraqizil lazerni qo‘llashga asoslangan. Tekshiriladigan tish lazer
nurlari yordamida qizdiriladi va natijada tishning o‘zi infraqizil diapazonida nur tarqata boshlaydi.
Bu nurlardan tibbiyot xodimi kompyuter yordamida tishning ichki strukturasini tahlil qilish
imkoniga ega bo‘ladi.
Og’iz ichi rentgenogrammasini tahlil qilish usuli:
✓
Rentgenogramma sifatini baholash: kontrastliligi, ravshanligi, proeksion xatolik (tish
uzayganligi, qisqarganligi) tekshirish sohasini to’liq qamrab olganligi;
✓
Tekshirish hajmini aniqlash: jag’, tishlar guruhi;
✓
Tishlar tahlili: Toj holati-mavjud karioz kovak, plomba, plomba nuqsoni, karioz bo’shliq
tubi va tish bo’shlig’i aloqasi;
✓
Tish bo’shlig’i tavsifisi- mavjud plomba ashyoi, dentikl; Ildiz holati – soni, shakli, uzunligi,
konturi;
✓
Ildiz kanallari xarakteristikasi – kengligi, yo’nalishi, plombalash darajasi;
✓
Periodont yorig’ini baholash – bir xilligi, kengligi;
✓
Katakcha kompakt plastinkasi holati – saqlanganligi, buzilganligi, yupqalashganligi,
qalinlashganligi;
✓
Atrof to’qimalarni baholash: Tishlararo to’siq holati – shakli, balandligi, kompakt plastinka
holati;
✓
Mavjud suyak ichi qayta qurilmalari. Patologik soyalar tahlili (Destruksya yoki
osteoskleroz sohalar) – lokalizatsiyasi, shakli, o’lchami.
Sinamalar: Gistaminli sinama yoki gistaminli proba – organizmning allergik jarayonga
reaksiyasini aniqlash maqsadida o’tkaziladi. Bu jarayonni o’tkazish uchun gistaminni NaCl ning
izotonik eritmasi bilan 1:1000 nisbatda tayyorlab, yelkaning old tomoniga ingichka shpris bilan
4mm kiritiladi. So’ng 10 daqiqadan keyin normada 5mm ga teng bo’lgan papula hosil bo’ladi.
Agar papula 20mm ga teng bo’lsa, organizm allergik jarayonlarga reaksiyasi musbat.
Vital bo‘yash usuli. Bu usul emalning butunligini aniqlashga asoslangan. Vital bo‘yash
usulini o‘tkazish uchun tekshirilayotgan tishning yuzasi karashlardan tozalanadi, quritiladi va tish
yuzasiga 3 daqiqaga metilen ko‘kning 2–3% suvli eritmasiga botirilgan tampon qo‘yiladi.
271
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
Belgilangan vaqt o‘tganidan so‘ng tampon olib tashlanadi, tish yuzasi suv bilan yuviladi
va emalning bo‘yalish darajasi aniqlanadi. Emalning demineralizatsiya bo‘lgan qismi och ko‘kdan
to‘q zangori ranggacha bo‘yaladi.
Og‘iz bo‘shlig‘i gigiyenik indeksini aniqlash. Og‘iz bo‘shlig‘i gigiyenik indeksini aniqlash
kasallikni kelib chiqishi va kechishida muhim ko‘rsatkich hisoblanadi. Hozirgi kunda og‘iz
bo‘shlig‘i gigiyenik indeksini aniqlashning ko‘pgina usullari mavjud. Fedorov-Voldkin usulini
o‘tkazish uchun 6 ta kesish tishlarning vestibulyar yuzasiga yo‘did kaliy eritmasi surtiladi.
Tishlarni bo‘yalish darajasiga qarab 5 balli shkala asosida baholanadi.
Ya’ni:
• tishning butun yuzasi bo‘yalsa – 5 ball;
• 3/4 qismi bo‘yalsa – 4 ball;
• 1/2 qismi bo‘yalsa – 3 ball;
• 1/4qismi bo‘yalsa – 2 ball;
• Bo‘yalmasa – 1 ball.
Indeksni quyidagi formula yordamida hisoblab chiqariladi.
𝑇𝐾𝐼 =
6 ta tishning ko′rsatkichlari
6
3 va undan ortiq ball bo‘lsa og‘iz bo‘shlig‘i gigiyenik holati qoniqarsiz, 0 ball bo‘lsa
qoniqarli hisoblanadi
Labarator tekshiruv usullari. Bemorlarga aniq tashxis o‘rnatishda laboratoriya
tekshirishlarini o‘tkazish kerak bo‘lib qoladi. Laboratoriyada tekshirish usullariga sitologiya,
bakteriologik, biopsiya, immunobiologik tekshirish usuli, bioximik usul, qonning klinik analizlari
va boshqalar kiradi.
Sitologiya. Sitologiya usuli hujayra elementlarini o‘rganishga asoslangan.
Stomatologiyada sitologik tekshirish usuli uchun qirindi, punksiya mahsulotlaridan
foydalaniladi. Sitologiya usuli yordamida o‘sma kasalliklari, tuberkulyoz yazvalari, og‘iz
bo‘shlig‘i shilliq pardasi kasalliklarini aniqlashda muhim o‘rin tutadi.
Biopsiya. Patologik o‘zgargan to‘qimalarni sitologik tekshirishdan o‘tkazish. Skalpel va
maxsus asboblar yordamida patologik o‘zgargan qismdan 5–6 mm to‘qima kesib olinadi va
gistologik tuzilishni mikroskop ostida tekshiriladi.
Immunobiologik tekshirish usuli. Og‘iz bo‘shlig‘i shilliq pardasining ba’zi kasalliklari
tashxisini aniqlash uchun imunobiologik tekshirish usulidan foydalaniladi. Masalan zaxm,
brutsellyoz kasalliklarini aniqlashda muhim o‘rin tutadi.
Bakteriologik tekshirish usuli. Bu usul kasallikni keltirib chiqargan mikrob va
zamburug‘lar turini aniqlash hamda ularni sezuvchanlik darajasini aniqlash maqsadida o‘tkaziladi.
272
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
Sezuvchanligi yuqori bo‘lgan dori vositalaridan foydalanish kasallikni tez davolanishiga
zamin bo‘ladi.
Bioximiya usuli. Bu usulda qon va peshobning tarkibida qand borligi aniqlanadi.
Ko‘pincha bu usul og‘iz bo‘shlig‘i shilliq pardasi kasalliklari tez-tez qaytalaydigan
bemorlarda, qandli diabet kasalligi bor yo‘qligini aniqlashda yordam beradi.
Xulosa:
Terapevtik stomatologiyada bemorga to’g’ri va aniq tashxis qo’yib davolash
rejasini to’g’ri ishlab chiqish bemorning kasalligini erta tuzalishiga,har qanday yatrogen
kasalliklar kelib chiqishini oldini olishga yordam beradi. Biz bu maqoladan xulosa qilib shuni
aytamizki bemorga individual yondashish lozim loqaydlik tuzalmas xatolarga olib keladi.
REFERENCES
1.
Qilichovna, A. M. (2024). CLINIC FOR PATIENTS WITH DENTURES COMPARATIVE
DIAGNOSIS AND PATHOGENESIS.
TADQIQOTLAR
,
30
(3), 127-135.
2.
Ahmedova, M. (2023). COMPARATIVE ANALYSIS OF NUTRITIONAL DISPARITIES
AMONG PEDIATRIC POPULATIONS: A STUDY OF CHILDREN WITH DENTAL
CAVITIES VERSUS THOSE IN OPTIMAL HEALTH.
International Bulletin of Medical
Sciences and Clinical Research
,
3
(12), 68-72.
3.
Ahmedova, M. (2023). DIFFERENCES IN NUTRITION OF CHILDREN WITH DENTAL
CARIES AND HEALTHY CHILDREN.
International Bulletin of Medical Sciences and
Clinical Research
,
3
(12), 42-46.
4.
Axmedova, M. (2023). TISH KARIESINING KENG TARQALISHIGA SABAB
BO’LUVCHI
OMILLAR.
Центральноазиатский
журнал
образования
и
инноваций
,
2
(12), 200-205.
5.
Ахмедова, М. (2023). ИСПОЛЬЗОВАНИЕ КОМПЬЮТЕРНЫХ ТЕХНОЛОГИЙ НА
ЭТАПАХ ДИАГНОСТИКИ И ПЛАНИРОВАНИЯ ОРТОПЕДИЧЕСКОГО ЛЕЧЕНИЯ
НА ОСНОВЕ ЭНДОССАЛЬНЫХ ИМПЛАНТАТОВ.
Центральноазиатский журнал
образования и инноваций
,
2
(11 Part 2), 167-173.
6.
Axmedova, M. (2023). USE OF COMPUTER TECHNOLOGY AT THE STAGES OF
DIAGNOSIS AND PLANNING ORTHOPEDIC TREATMENT BASED ON
ENDOSSEAL IMPLANTS.
International Bulletin of Medical Sciences and Clinical
Research
,
3
(11), 54-58.
7.
Ахмедова, М. (2020). НАРУШЕНИЯ ЭНДОТЕЛИАЛЬНОЙ ФУНКЦИИ ПРИ
РАЗВИТИИ АФТОЗНОГО СТОМАТИТА.
Достижения науки и образования
, (18
(72)), 65-69.
273
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
8.
Axmedova, M. (2023). THE IMPACT OF SOCIOCULTURAL FACTORS ON THE
PERVASIVENESS OF DENTAL CARIES AS A COMPLEX HEALTH CONDITION IN
CONTEMPORARY SOCIETY.
International Bulletin of Medical Sciences and Clinical
Research
,
3
(9), 24-28.
9.
Ахмедова, М. К. (2024). ОБЩИЕ ПРИЧИНЫ КАРИЕСА ЗУБОВ.
Лучшие
интеллектуальные исследования
,
14
(4), 77-85.
10.
Qilichovna, A. M. (2024). CLINICAL SIGNS WHEN ACCOMPANIED BY DENTAL
DISEASES
AND
METABOLIC
SYNDROME.
ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА
И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
39
(5), 116-24.
11.
Ахмедова, М. К. (2024). Профилактика Стоматологических Заболеваний У
Беременных.
Research Journal of Trauma and Disability Studies
,
3
(3), 66-72.
12.
Ахмедова, М. К. (2024). ОСНОВНЫЕ ПРОФИЛАКТИЧЕСКИЕ МЕТОДЫ ТКАНЕЙ
ПАРОДОНТА У ДЕТЕЙ И ПОДРОСТКОВ.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
41
(5), 254-260.
13.
Qilichovna, A. M. (2024). PREVENTION OF PERIODONTAL DISEASES IN
CHILDREN AND TEENAGERS.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
,
41
(5), 234-239.
14.
Qilichovna, A. M. (2024). PREVENTION OF PERIODONTAL AND GUM DISEASES IN
PREGNANT WOMEN.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В
МИРЕ
,
41
(5), 240-245.
15.
Qilichovna, A. M. (2024). HOMILADOR AYOLLARDA TISH VA PARADONT
KASALLIKLARINING
OLDINI
OLISH.
ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА
И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
41
(5), 246-253.
16.
Ахмедова,
М.
К.
(2024).
ИЗУЧЕНИЕ
ПРИЧИННЫХ
ФАКТОРОВ
ПАРОДОНТИТА.
Journal of new century innovations
,
49
(3), 47-53.
17.
Qilichovna, A. M. (2024). TO STUDY THE FACTORS THAT CAUSE
PERIODONTITIS.
Journal of new century innovations
,
49
(3), 40-46.
18.
Qilichovna, A. M. (2024). THE ROLE OF PATHOGENESIS IN THE GROWTH
FACTORS OF PERIODONTITIS DISEASE.
Journal of new century innovations
,
49
(3),
25-32.
19.
Qilichovna, A. M. (2024). TISH KARIYESI BO'LGAN BOLALAR VA SOG'LOM
BOLALARNING
OVQATLANISHIDAGI
FARQLAR.
Ta'limning
zamonaviy
transformatsiyasi
,
6
(2), 213-223.
20.
Ахмедова, М. К. (2024). РАЗЛИЧИЯ В ПИТАНИИ ДЕТЕЙ С КАРИЕСОМ ЗУБОВ И
ЗДОРОВЫХ ДЕТЕЙ.
Ta'limning zamonaviy transformatsiyasi
,
6
(2), 224-234.
274
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
21.
Ergashevich, I. I., Bahronovich, B. F., & Qilichevna, A. M. (2024). ASTMATIK
STATUSDAN
BEMORLARNI
CHIQARISHNING
ZAMONAVIY
TAMOYILLARI.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В
МИРЕ
,
43
(8), 36-44.
22.
Qilichovna, A. M., Nematilloyevna, X. M., & Ergashevich, I. I. (2024). THE ROLE OF
CARIOGENIC AND PROTECTIVE FACTORS IN THE PREVENTION OF
CARIES.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
43
(8), 45-
51.
23.
Qilichovna, A. M., Nematilloyevna, X. M., & Ergashevich, I. I. (2024). KARIYESNING
OLDINI
OLISHDA
KARIOGEN
VA
HIMOYA
OMILLARNING
ROLI.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
43
(8), 52-59.
24.
Qilichovna, A. M. (2024). FACTORS CAUSING THE WIDE SPREAD OF DENTAL
CARIES.
EUROPEAN JOURNAL OF MODERN MEDICINE AND PRACTICE
,
4
(4), 154-
160.
25.
Nematilloyevna, X. M., & Qilichovna, A. M. (2024). MORPHO-FUNCTIONAL
CHANGES IN ACUTE FORMS OF APHTHOUS STOMATITIS: Yangi O'zbekiston
taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari.
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida
tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
,
6
(4), 177-186.
26.
Qilichovna, A. M., & Nematilloyevna, X. M. (2024). METABOLIK SINDROMI VA QON
BOSIMI BOR BEMORLARDA O'ZGARISH XUSUSIYATLARI BAHOLASH: Yangi
O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari.
Yangi O'zbekiston
taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
,
6
(4), 187-196.
27.
Qilichovna, A. M., & Nematilloyevna, X. M. (2024). TIBBIYOT TILI HISOBLANMISH
LOTIN TILINI SAMARALI O’RGANISH OMILLARI: Yangi O'zbekiston taraqqiyotida
tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari.
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni
o'rni va rivojlanish omillari
,
6
(4), 197-206
28.
Qilichovna, A. M., & Vahidovna, K. N. (2024). FACTORS CAUSING DISEASES OF
PERIODONTAL TISSUES.
JOURNAL OF HEALTHCARE AND LIFE-SCIENCE
RESEARCH
,
3
(5), 196-201.
29.
Qilichovna, A. M., & Abdumutalib o’g’li, U. A. (2024). KARIES PROFILAKTIKASI
NAZARIYASI VA AMALIYOTI.
JOURNAL OF HEALTHCARE AND LIFE-SCIENCE
RESEARCH
,
3
(5), 202-209.
30.
Vahidovna, K. N., & Kilichovna, A. M. (2024). FACTORS CAUSING PERIODONTAL
TISSUE
DISEASES.
JOURNAL
OF
HEALTHCARE
AND
LIFE-SCIENCE
RESEARCH
,
3
(5), 185-195.
275
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
31.
Qilichovna, A. M. (2024). THEORETICAL FUNDAMENTALS OF CARIES
PREVENTION.
Journal of Science in Medicine and Life
,
2
(5), 222-226.
32.
Qilichovna, A. M., & Safarboy o’g’li, T. S. (2024). 4-AVLOD ADGEZIV
SISTEMA.
JOURNAL OF HEALTHCARE AND LIFE-SCIENCE RESEARCH
,
3
(5), 307-
313.
33.
Axmedova, M. (2024). CONDITION OF THE ALVEOLAR PROCESS AND PERIOSTE
WHEN
USING
REMOVABLE
DENTURES.
EUROPEAN
JOURNAL
OFMODERNMEDICINEAND PRACTICE
,
4
(11), 528-538.
34.
Qilichevna, A. M. (2024). COMPARATIVE ANALYSIS OF NUTRITIONAL
DISPARITIES AMONG PEDIATRIC POPULATIONS: A STUDY OF CHILDREN WITH
DENTAL CAVITIES VERSUS THOSE IN OPTIMAL HEALTH.
Central Asian Journal
of Multidisciplinary Research and Management Studies
,
1
(2), 30-34.
35.
Narzulaeva, U. (2024). PATHOGENETIC MODELS OF CHRONIC HEART FAILURE. В
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF EDUCATION AND INNOVATION (Т. 3, Выпуск 12,
сс. 154–157). Zenodo.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14557952
36.
Farida Farkhodovna, K. ., Umida Rakhmatulloevna, N. ., & Mokhigul Abdurasulovna, B.
(2022). ETIOLOGY OF CHRONIC RHINOSINUSITIS AND EFFECTIVENESS OF
ETIOTROPIC TREATMENT METHODS (LITERATURE REVIEW). Новости
образования: исследование в XXI веке, 1(4), 377–381. извлечено от
https://nauchniyimpuls.ru/index.php/noiv/article/view/1367
37.
Numonova,
A.,
&
Narzulayeva,
U.
(2023).
EPIDEMIOLOGY
AND
ETIOPATHOGENESIS OF CHF. Наука и инновация, 1(15), 115-119.
38.
Орипова Озода Олимовна, Самиева Гулноза Уткуровна, Хамидова Фарида Муиновна,
& Нарзулаева Умида Рахматуллаевна (2020). Состояние плотности распределения
лимфоидных клеток слизистой оболочки гортани и проявления местного иммунитета
при хроническом ларингите (анализ секционного материала). Academy, (4 (55)), 83-
86.
39.
Umida Rakhmatulloevna Narzulaeva, & Xamrayeva Muxlisa Farmon qizi. (2023).
ETIOPATHOGENESIS OF HEMOLYTIC ANEMIA. Web of Medicine: Journal of
Medicine,
Practice
and
Nursing,
1(1),
1–4.
Retrieved
from
https://webofjournals.com/index.php/5/article/view/26
40.
Нарзулаева, У., Самиева, Г., & Насирова, Ш. (2023). Гемореологические нарушения
на ранних стадиях гипертензии в жарком климате. Журнал биомедицины и практики,
1(1), 221–225.
276
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
41.
Umida Rakhmatulloevna Narzulaeva. (2023). Important Aspects of Etiology And
Pathogenesis of Hemolytic Anemias. American Journal of Pediatric Medicine and Health
Sciences
(2993-2149),
1(7),
179–182.
Retrieved
from
https://grnjournal.us/index.php/AJPMHS/article/view/817
42.
Нарзулаева, У. Р., Самиева, Г. У., & Насирова, Ш. Ш. (2021). ИССИҚ ИҚЛИМДА
КЕЧУВЧИ ГИПЕРТОНИЯ КАСАЛЛИГИНИНГ БОШЛАНҒИЧ БОСҚИЧЛАРИДА
ГЕМОРЕОЛОГИК БУЗИЛИШЛАР. ЖУРНАЛ БИОМЕДИЦИНЫ И ПРАКТИКИ,
6(1).
43.
Нарзулаева, У., Самиева, Г., Лапасова, З., & Таирова, С. (2023). Значение диеты в
лечении артериальной гипертензии . Журнал биомедицины и практики, 1(3/2), 111–
https://doi.org/10.26739/2181-9300-2021-3-98
44.
Narzulaeva Umida Rakhmatulloevna, Samieva Gulnoza Utkurovna, & Ismatova Marguba
Shaukatovna (2020). SPECIFICITY OF THE CLINICAL COURSE OF THE INITIAL
STAGES OF HYPERTENSION IN ARID ZONES OF UZBEKISTAN AND NON-DRUG
APPROACHES TO TREATMENT. Кронос, (4 (43)), 15-17.
45.
Umida Raxmatulloevna Narzulaeva, & Mohigul Abdurasulovna Bekkulova (2023). Arterial
gipertenziya etiologiyasida dislipidemiyaning xavf omili sifatidagi roli. Science and
Education, 4 (2), 415-419.
46.
Narzulaeva, U. R., & Samieva, G. U. (2021). Nasirova ShSh. Hemoreological Disorders in
The Early Stages Of Hypertension In Hot Climates. Journal of Biomedicine and Practice,
6(1), 221-225.
47.
Dilsora Nuriddinovna Juraeva, Umida Rakhmatulloevna Narzulaeva, & Kurbonova
Gulbahor Aslamovna. (2022). GENDER DIFFERENCES IN THE PARACLINICAL
FEATURES OF THE COURSE OF TRIGEMINAL NEURALGIA. World Bulletin of
Public
Health,
8,
186-190.
Retrieved
from
https://www.scholarexpress.net/index.php/wbph/article/view/751
48.
Нарзуллаева, У. Р., Самиева, Г. У., & Пардаева, З. С. (2020). Pathogenetic aspects of
verified risk factors such as arterial hypertension and dyslipidemia in the development of
chronic heart failure. American Journal of Medicine and Medical Sciences, 10(10), 776-779.
49.
Жураева, Д. Н., & Нарзулаева, У. Р. (2020). Эркак ва аёлларда уч шохли нерв
невралгияси кечишининг параклиник хусусиятлари. ЖУРНАЛ НЕВРОЛОГИИ И
НЕЙРОХИРУРГИЧЕСКИХ ИССЛЕДОВАНИЙ, 1(1).
50.
Narzulyeva, U., & Ismoilova, N. (2023). DETECTION OF EATING BEHAVIOR
DISORDERS IN STUDENTS BEFORE THE EXAM USING THE DEBQ
QUESTIONNAIRE. Наука и инновация, 1(15), 112-114.
277
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
51.
Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC MECHANISMS OF MICROCIRCULATION
DISORDERS. International Bulletin of Medical Sciences and Clinical Research, 3(10), 60–
65. Retrieved from
https://researchcitations.com/index.php/ibmscr/article/view/2811
52.
Narzulaeva
Umida
Rakhmatulloevna
and
Rakhmatova
Fotima
Ulugbekovna,
“PATHOGENETIC MECHANISMS OF DISORDERS IN THE HEMOSTASIS SYSTEM
OBSERVED IN PATIENTS INFECTED WITH COVID-19”, IEJRD - International
Multidisciplinary Journal, vol. 7, no. ICMEI, p. 3, Feb. 2023.
53.
Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC SIGNIFICANCE OF HYPERLIPIDEMIA IN
THE CLINICAL COURSE OF ARTERIAL HYPERTENSION. International Bulletin of
Medical Sciences and Clinical Research, 3(11), 86-91.
54.
Narzulaeva, U. (2023). PATHOGENETIC SIGNIFICANCE OF HYPERLIPIDEMIA IN
THE CLINICAL COURSE OF ARTERIAL HYPERTENSION. International Bulletin of
Medical Sciences and Clinical Research, 3(11), 86-91.
55.
Нарзуллаева, У., Самиева, Г., & Пардаева, З. (2022). ПАТОФИЗИОЛОГИЯ
РЕПЕРФУЗИОННОГО ПОВРЕЖДЕНИЯ МИОКАРДА. Журнал вестник врача, 1(2),
155–158.
https://doi.org/10.38095/2181-466X-2020942-154-157
56.
Самиева, Г., Нарзулаева, У., & Самиев, У. (2023). Течение артериальной гипертензии
у жителей засушливого региона. Каталог монографий, 1(1), 1–108. извлечено от
https://inlibrary.uz/index.php/monographs/article/view/27456
57.
Oripova, O. O., Samieva, G. U., Xamidova, F. M., & Narzulaeva, U. R. (2020). Sostoyanie
plotnosti raspredeleniya limfoidnyx kletok slisistoy obolochki gortani va proyavleniya
mestno immuna pri xroncheskom laringite (tahlil seksionnogo material). Akademiya,(4
(55)), 83-86.
58.
Rakhmatulloevna, N. U., & Abdurasulovna, B. M. (2022). GEMOREOLOGIK
BUZILISHLАR
VА
ERITROTSITLАR
АGREGАTSION
XOSSАLАRI
OʼZGАRISHINING
PАTOGENETIK
MEXАNIZMLАRI.
JOURNAL
OF
BIOMEDICINE AND PRACTICE, 7(6).
59.
Кузиева, М. А. (2023). Клиникоморфологические Критерии Органов Ротовой Полости
При Применении Несъемных Ортопедических Конструкций.
Research Journal of
Trauma and Disability Studies
,
2
(12), 318-324.
60.
Abdusalimovna, K. M. (2024). THE USE OF CERAMIC MATERIALS IN ORTHOPEDIC
DENTISTRY.(Literature review).
TADQIQOTLAR
,
31
(3), 75-85.
61.
Abdusalimovna, K. M. (2024). CLINICAL AND MORPHOLOGICAL FEATURES OF
THE USE OF METAL-FREE CERAMIC STRUCTURES.
TA’LIM VA INNOVATSION
TADQIQOTLAR
,
13
, 45-48.
278
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 2 Issue 1
62.
Abdusalimovna, K. M. (2024). THE ADVANTAGE OF USING ALL-CERAMIC
STRUCTURES.
TA’LIM VA INNOVATSION TADQIQOTLAR
,
13
, 49-53.
63.
Abdusalimovna, K. M. (2024). MORPHO-FUNCTIONAL FEATURES OF THE
METHOD
OF
PREPARATION
OF
DEPULPATED
TEETH
FOR
PROSTHETICS.
SCIENTIFIC JOURNAL OF APPLIED AND MEDICAL SCIENCES
,
3
(4),
301-307
64.
Abdusalimovna, K. M. (2024). Clinical and Morphological Features of the Use of Non-
Removable Orthopedic Structures.
JOURNAL OF HEALTHCARE AND LIFE-SCIENCE
RESEARCH
,
3
(5), 73-78.
65.
Kuzieva, M. A. (2024). CARIOUS INFLAMMATION IN ADOLESCENTS: CAUSES,
FEATURES AND PREVENTION.
European Journal of Modern Medicine and
Practice
,
4
(11), 564-570.
66.
Kuzieva, M. A. (2024). Malocclusion–Modern Views, Types and Treatment.
American
Journal of Bioscience and Clinical Integrity
,
1
(10), 103-109.
67.
KUZIEVA, M. A. (2024). MODERN ASPECTS OF MORPHO-FUNCTIONAL DATA
AND TREATMENT OF AGE-RELATED CHANGES IN THE MAXILLOFACIAL
REGION.
Valeology: International Journal of Medical Anthropology and Bioethics
,
2
(09),
126-131.
