2025
JANUARY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 1
29
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA DAVLAT MOLIYASI TIZIMIDAGI
ISLOHOTLARNING ASOSIY YO’NALISHLARI
Bazarova Mamlakat Supiyevna
Osiyo xalqaro universiteti katta o’qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.14608607
Annotatsiya.
Ushbu tezisda O’zbekiston Respublikasida davlat moliyasi tizimi va ularga
amalga oshiriladigan islohotlarning asosiy yo’nalishlari bo’yicha tegishli xulosa va takliflar berib
o’tilgan.
Kalit so’zlar:
moliya, davlat moliyasi, islohot, budjet.
O‘zbekiston Respublikasida davlatning strategik maqsadlariga erishish uchun
yo‘naltirilgan islohotlarni davlat moliyasini boshqarishni takomillashtirishga asoslangan holda
amalga oshirish talab etilmoqda.O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti (keyingi o‘rinlarda —
Davlat budjeti) to‘g‘risidagi ma’lumotlarning ochiqligi va shaffofligini hamda fuqarolarning
budjet jarayonidagi ishtirokini ta’minlashga qaratilgan bir qator tadbirlar amalga
oshirilayotganligi, shu jumladan Davlat budjeti Parlament tomonidan tasdiqlanishi, “Fuqarolar
uchun budjet” axborot nashri chop etilishi, Openbudget.uz axborot portali ishga tushirilishi, Davlat
budjeti ijrosi to‘g‘risidagi ma’lumotlar milliy hamda Xalqaro valyuta jamg‘armasining Davlat
moliyaviy statistikasi (GFS) standartlariga muvofiq e’lon qilinishiga qaramasdan, Davlat
moliyasini boshqarishni yanada takomillashtirishni talab etadigan bir qator yo‘nalishlari mavjud.
Jumladan:
davlat moliyasini boshqarish tizimida davlatning o‘rta va uzoq muddatli maqsadlariga
erishish borasida strategik o‘rta muddatli istiqbollarini belgilash;
budjet tashkilotlari va muassasalari hamda davlat ulushi mavjud bo‘lgan korxonalarning
hisobini alohida yuritish, shuningdek, vazirlik va idoralarning budjetdan tashqari mablag‘larini
konsolidatsiyalashgan budjetda aks ettirish;
mahalliy budjetlarni mustaqil ravishda belgilash imkonini beradigan budjetlararo
transfertlarni hisoblashning shaffof uslubiyatini ishlab chiqish;
davlat xaridlari va investitsiyalarini boshqarish samaradorligini oshirish, davlat qarzini
boshqarish strategiyasini ishlab chiqish, davlat aktivlari va majburiyatlarini boshqarish uchun
mavjud
tavakkalchiliklarni
baholashning
samarali
tizimini
joriy
etish
zarurligini
ko‘rsatmoqda.Shu munosabat bilan Xalqaro valyuta jamg‘armasi va boshqa xalqaro moliya
institutlari ko‘magida aniq maqsadlar, vazifalar va asosiy yo‘nalishlarni belgilovchi 2020 — 2024-
2025
JANUARY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 1
30
yillarda O‘zbekiston Respublikasining davlat moliyasini boshqarish tizimini takomillashtirish
strategiyasi (keyingi o‘rinlarda — Strategiya) ishlab chiqildi.Strategiyada davlat moliyasi
to‘g‘risida jamoatchilikka keng qamrovli ma’lumotlar berish va shaffoflikni ta’minlash,
samaradorlik va natijadorlikka bosqichma-bosqich erishishga qaratilgan soliq-budjet siyosatiga
o‘tish uchun strategik yondashuvlarni ishlab chiqish hamda budjet jarayoni ishtirokchilarining
mas’uliyati va javobgarligini oshirish kabi yo‘nalishlar ham belgilanmoqda.Strategiyani ishlab
chiqishda nafaqat iqtisodiyoti rivojlangan davlatlar, balki moliyaviy-iqtisodiy jihatidan tuzilmasi
o‘xshash davlatlar tajribasi ham o‘rganib chiqildi.Davlatni uzoq muddatli rivojlantirish
konsepsiyalari hamda ustuvor davlat dasturlari, xususan, 2017 — 2021-yillarda O‘zbekiston
Respublikasini
rivojlantirishning
beshta
ustuvor
yo‘nalishlari
mazkur Strategiyani ishlab chiqish uchun asos bo‘lib xizmat qildi.Strategiyani amalga
oshirish davri 2024-yilgacha mo‘ljallangan bo‘lib, quyidagi muhim maqsadlarni o‘z ichiga oladi:
soliq-budjet siyosatiga strategik yondashuvni tatbiq etish maqsadida o‘rta muddatli budjet
asoslarini ishlab chiqish hamda yillik budjetni shakllantirishning yangi “natijaga yo‘naltirilgan
budjet” tizimini joriy etish;
makrofiskal prognozlar ishonchliligini ta’minlash bo‘yicha institutsional salohiyatni va
budjet jarayoni ishtirokchilarining mas’uliyatini oshirish;
budjet mablag‘larini taqsimlovchilar va mahalliy davlat hokimiyati organlarining budjet
sohasidagi vakolatlarini va hisobdorligini oshirish hamda ularning mas’uliyatini kuchaytirish;
fiskal tavakkalchiliklarni baholash, moliyaviy aktivlar va majburiyatlar hisobini yuritish
hamda ularni samarali boshqarish tizimini joriy etish;
budjet hisobi standartlarini birxillashtirish, ichki nazorat va audit tizimini
takomillashtirish orqali moliyaviy intizomni mustahkamlash;
budjet ma’lumotlarining ochiqligi, to‘liqligi va xalqaro standartlarga mosligini
ta’minlash;
budjet jarayoni ustidan parlament va jamoatchilik nazoratini kuchaytirish.
Strategiya maqsadlariga erishish uchun quyidagi asosiy vazifalarni amalga oshirish zarur:
uzoq muddatli davlat moliyaviy barqarorligini ta’minlashga qaratilgan strategik o‘rta
muddatga mo‘ljallangan soliq-budjet siyosatini yuritish;
makroiqtisodiy cheklovlar va vazifalarni nazarda tutuvchi budjetlashtirishning
“yuqoridan pastga” yondashuvini joriy etish yo‘li bilan soliq-budjet nazoratini kuchaytirish va
barcha budjet jarayoni ishtirokchilarining javobgarligi va hisobdorligini oshirish;
2025
JANUARY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 1
31
budjet mablag‘lari taqsimlovchilari uchun ajratiladigan budjet mablag‘larini dasturlar
kesimida tasdiqlash va natijadorligini baholash tizimiga bosqichma-bosqich o‘tish;
fiskal tavakkalchiliklarini baholash hamda zamonaviy makroprognozlashtirish
modullarini qo‘llashni joriy etish;
budjet jarayonining shaffofligi va budjet ma’lumotlarining ochiqligini oshirib borish,
jumladan davlat budjeti ijrosi to‘g‘risidagi hisobotni Parlamentga taqdim etish jarayonini
takomillashtirish va shaffofligini oshirish;Budjetni rejalashtirishning amaldagi tizimida strategik
yondashuvning mavjud emasligi budjet mablag‘larini soliq-budjet siyosatining ustuvor
yo‘nalishlari va Davlat budjetining moliyaviy salohiyatidan kelib chiqqan holda taqsimlash
imkoniyatini cheklaydi.Bu esa, o‘z navbatida, budjet majburiyatlarining mantiqsiz o‘sishiga va
ajratilgan budjet mablag‘laridan foydalanish samaradorligi yetarli darajada nazorat qilinmasligiga
olib keladi.Davlat siyosatining o‘rta va uzoq muddatli maqsadlarini qo‘llab-quvvatlash va unga
erishish talablariga javob beradigan samarali davlat moliyasini boshqarish tizimini yaratish
maqsadida “moliya yili davomida moliyaviy resurslarning yetarliligini baholash” tamoyilidan
“qabul qilinayotgan siyosiy qarorlarning o‘rta va uzoq muddatli oqibatlarini va ajratilgan budjet
mablag‘larining natijadorligini baholash” tamoyiliga o‘tishni nazarda tutuvchi strategik
yondashuvni soliq-budjet siyosati doirasida keng joriy etish zarur.
REFERENCES
1.
Abidovna, A. S. (2024). XUSUSIY OLIY TA’LIMDA HR MENEJMENTDAN
FOYDALANISHNING KONSEPTUAL ASOSLARI. Scientific Journal of Actuarial
Finance and Accounting, 4(08), 68-74.
2.
Джураева,
М.
С.,
&
Алимова,
Ш.
А.
(2024).
СОЦИАЛЬНОЕ
ПРЕДПРИНИМАТЕЛЬСТВО КАК ИНСТРУМЕНТ РЕШЕНИЯ ОБЩЕСТВЕННЫХ
ПРОБЛЕМ. STUDYING THE PROGRESS OF SCIENCE AND ITS SHORTCOMINGS,
1(2), 347-352.
3.
Алимова, Ш. А., & Джураева, М. С. (2024). РОЛЬ ИННОВАЦИЙ В РАЗВИТИИ
ПРЕДПРИНИМАТЕЛЬСТВА. MODERN
EDUCATIONAL
SYSTEM
AND
INNOVATIVE TEACHING SOLUTIONS, 1(3), 355-359.
4.
EI, I. (2024). MAKROIQTISODIY KO ‘RSATKICHLARNNG O ‘ZIGA XOS
XUSUSIYATLARI. MODERN PROBLEMS IN EDUCATION AND THEIR
SCIENTIFIC SOLUTIONS, 1(3), 275-281.
2025
JANUARY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 1
32
5.
EI,
I.
(2024).
YALPI
ICHKI
MAHSULOT
TUSHUNCHASI
VA
UNI
HISOBLASHNING ASOSIY SHARTLARI. MODERN PROBLEMS IN EDUCATION
AND THEIR SCIENTIFIC SOLUTIONS, 1(3), 266-274.
6.
EI, I. (2024). O ‘ZBEKISTONDA MAKROIQTISODIY KO ‘RSATKICHLAR O
‘ZGARISHLARINING 2022 VA 2023 YILLAR VA TARMOQLAR MIQYOSIDA
TAHLILI. STUDYING THE PROGRESS OF SCIENCE AND ITS SHORTCOMINGS,
1(3), 44-52.
7.
Mamlakat, I. (2023). THE USE OF DICTIONARIES IN READING AND
UNDERSTANDING LITERARY TEXTS IN NATIVE LANGUAGE LESSONS.
International Journal of Advance Scientific Research, 3(09), 285-292.
8.
Supiyevna, B. M. (2024). IMPROVING THE EFFICIENCY OF LEADER LABOR IN
THE MODERN MANAGEMENT SYSTEM. Gospodarka i Innowacje., 54, 51-55.
9.
Bazarova, M., Zhomartkyzy, G., & Kumargazhanova, S. (2019). Using an ontological
model for transfer knowledge between universities. In Computational and Information
Technologies in Science, Engineering and Education: 9th International Conference,
CITech 2018, Ust-Kamenogorsk, Kazakhstan, September 25-28, 2018, Revised Selected
Papers 9 (pp. 34-43). Springer International Publishing.
10.
Sodikova, N. T. (2024). PROMOTION OF LABOR PRODUCTIVITY GROWTH IN
THE ENTERPRISE AS A BASIC CONDITION. Bulletin news in New Science Society
International Scientific Journal, 1(3), 188-198.
11.
To'rayevna, S. N. (2024). KORXONA FAOLIYATIDA INNOVATSIYALARNI
BOSHQARISHNING XORIJ TAJRIBASIDAN FOYDALANISH IMKONIYATLARI.
12.
To’rayevna, S. N. (2024). O’ZBEKISTONDAGI XUSUSIY TADBIRKORLIKNI
RIVOJLANTIRISHDA AHOLINI ISH BILAN BANDLIGINI TASHKIL ETISHNING
INNOVATSION XUSUSIYATLARI. Scientific Journal of Actuarial Finance and
Accounting, 4(08), 113-118.
13.
Халилов, Б. Б., Нарзуллаева, Г. С., Баҳодиров, С., & Университети, Б. Д. (2021).
ТИЖОРАТ БАНКЛАРИНИНГ ИНВЕСТИЦИОН ФАОЛИЯТИ ВА УНИ
ШАКЛЛАНТИРИШ МЕХАНИЗМЛАРИ. MODERN SCIENTIFIC CHALLENGES
AND TRENDS, 51.
14.
Bahodirovich, X. B. (2024). KICHIK BIZNES SUB'EKTLARINING MOLIYAVIY
MEXANIZMINI TAKOMILLASHTIRISH MASALALARI.
2025
JANUARY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 1
33
15.
Bahodirovich, X. B. (2024). O’ZBEKISTONDA MOLIYAVIY HISOBOTNING
XALQARO STANDARTLARI ASOSIDA MOLIYAVIY HISOBOTLARINI TUZISH
TARTIBI. Gospodarka i Innowacje., 52, 9-13.
16.
Kayumovich, K. O., Gulyamovich, D. I., & Khudoynazarovich, S. A. (2020). Information
and information technologies in digital tourism. Special issue on financial development
perspectives of the life standard in Central Asia, 32.
17.
Khudoynazarovich, S. A. (2022). Features of evaluating the effectiveness of activities at
the Bukhara State University. Galaxy International Interdisciplinary Research Journal,
10(11), 153-159.
18.
Khudoynazarovich, S. A. (2022). Features of evaluating the effectiveness of activities at
the Bukhara State University. Galaxy International Interdisciplinary Research Journal,
10(11), 153-159.
19.
Azimov, B. F., & Qudratova, G. M. (2024). TIKUVCHILIK SANOAT
KORXONALARINING RAQOBATBARDOSHLIGINI OSHIRISHDA INNOVATSION
STRATEGIYALARINI QOLLASH. STUDYING THE PROGRESS OF SCIENCE AND
ITS SHORTCOMINGS, 1(2), 325-330.
20.
Azimov, B. F., & Qudratova, G. M. (2024). SANOAT KORXONALARIDA
INNOVATSION
STRATEGIYANI
SHAKLLANTIRISH
VA
AMALGA
OSHIRISHNING DOLZARBLIGI. MODERN PROBLEMS IN EDUCATION AND
THEIR SCIENTIFIC SOLUTIONS, 1(3), 183-187.
21.
Azimov, B. F., & Qudratova, G. M. (2024). TIKUVCHILIK SANOATI
KORXONALARIDA
BAZAVIY
INNOVATSION
STRATEGIYALARNI
TAKOMILLASHTIRISH. MODERN EDUCATIONAL SYSTEM AND INNOVATIVE
TEACHING SOLUTIONS, 1(3), 332-336.
22.
Qizi, R. N. O. (2024). YASHIL IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISH ORQALI MILLIY
IQTISODIYOTNI BARQAROR O’SISH KO’RSATKICHLARI. Gospodarka i
Innowacje., 54, 113-118.
23.
қизи Рахмонқулова, Н. О. (2023). КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИНГ ҲУДУДЛАР
ИҚТИСОДИЁТИНИ РИВОЖЛАНТИРИШДАГИ ЎРНИ. " Экономика и туризм"
международный научно-инновационной журнал, 6(14).
24.
Рахманкулова, Н. (2023). Роль инвестиций в региональном экономическом развитии.
Gospodarka i Innowacje., 36, 168-170.
2025
JANUARY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 1
34
25.
Hakimovich, T. M., & Avazovna, R. L. (2024). AHOLI BANDLIGINI OSHIRISH.
MODERN PROBLEMS IN EDUCATION AND THEIR SCIENTIFIC SOLUTIONS,
1(3), 314-322.
26.
Hakimovich, T. M., & Avazovna, R. L. (2024). BUXORO VILOYATIDA XIZMAT
KO’RSATISH SOHASI VA BANDLIK. STUDYING THE PROGRESS OF SCIENCE
AND ITS SHORTCOMINGS, 1(3), 67-73.
27.
Hakimovich, T. M., & Avazovna, R. L. (2024). “BUXORO SUV TA’MINOTI” MCHJ
KORXONASINING UMUMIQTISODIY HOLATI. MODERN EDUCATIONAL
SYSTEM AND INNOVATIVE TEACHING SOLUTIONS, 1(3), 390-398.
28.
Akbarovna, N. N. (2024). TASHQI IQTISODIY FAOLIYAT YURITISHNING
SHAKLLARI VA YO’NALISHLARI. STUDYING THE PROGRESS OF SCIENCE
AND ITS SHORTCOMINGS, 1(3), 57-63.
29.
Akbarovna, N. N. (2024). KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIK
IQTISODIYOTNING MUHIM SOHASI SIFATIDA. MODERN PROBLEMS IN
EDUCATION AND THEIR SCIENTIFIC SOLUTIONS, 1(3), 307-313.
30.
Akbarovna, N. N. (2024). O ‘ZBEKISTON IQTISODIYOTINI BARQAROR
RIVOJLANTIRISHDA MAKROIQTISODIY DASTURLARNI ISHLAB CHIQISH VA
AMALGA OSHIRUVCHI YONDASHUVLARDAN FOYDALANISH. MODERN
EDUCATIONAL SYSTEM AND INNOVATIVE TEACHING SOLUTIONS, 1(3), 383-
389.
31.
Qayumovna, J. Z., Ne’matovna, R. N., & Azizovna, P. A. FAVORABLE INVESTMENT
CLIMATE FORMATION ISSUES FOR ATTRACTING ACTIVE INVESTMETNS.
GWALIOR MANAGEMENT ACADEMY, 29.
32.
Жумаева, З. (2023). МИРОВОЙ ОПЫТ РАЗВИТИЯ ЦИФРОВОЙ ЭКОНОМИКИ.
Nashrlar, 318-321.
33.
Jumayeva, Z. K., & Mamadjonov, G. N. (2024). Ways to Strengthen Financial Control in
the Utilization of State Budget Funds. EUROPEAN JOURNAL OF BUSINESS
STARTUPS AND OPEN SOCIETY, 4(1), 61-64.
34.
Bustonovna, J. Z. (2024). IQTISODIY MUAMMOLARNI HAL QILISHDA
BARQARORLIKNI TA'MINLASHNING MUHIM SHARTLARI. Miasto Przyszłości,
55, 1436-1440.
35.
Bustonovna, J. Z. (2024). JISMONIY SHAXSLAR DAROMADLARINI SOLIQQA
TORTISH MEXANIZIMINI TAKOMILASHTIRISH.
2025
JANUARY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 1
35
36.
Jumayeva, Z. (2024). RАQАMLI IQTISОDIYОT SHАRОITIDА ЕLЕKTRОN
TIJОRАTNING RIVОJLАNISH ISTIQBОLLАRI. Modern Science and Research, 3(6).
37.
Azimov, B. F. (2024). MOLIYAVIY SEKTORDA STATISTIK KUZATISH VA UNING
USULLARI.
XALQARO
KONFERENSIYA
VA
JURNALLARNI
SIFATLI
INDEXLASH XIZMATI, 1(1), 28-31.
38.
Azimov, B. F., & Qudratova, G. M. (2024). TIKUVCHILIK SANOAT
KORXONALARINING RAQOBATBARDOSHLIGINI OSHIRISHDA INNOVATSION
STRATEGIYALARINI QOLLASH. STUDYING THE PROGRESS OF SCIENCE AND
ITS SHORTCOMINGS, 1(2), 325-330.
39.
Azimov, B., Toshev, F., & Raximova, D. ILMIY TADQIQOT VA INNOVATSION
FAOLIYATNI TASHKIL ETISH VA MOLIYALASHTIRISH MODELLARI. TA’LIM,
FAN VA INNOVATSIYA, 4.
40.
Turayevich, I. A. (2024). MILLIY IQTISODIYOTGA INVESTITSIYALARNI JALB
QILISHNI BOSHQARISH YO ‘LLARI. Miasto Przyszłości, 55, 1464-1468.
41.
AT, I. (2024). MINTAQALARDA TADBIRKORLIK SUB’EKTLARI INVESTITSION
LOYIHALARINI IQTISODIY SAMARADORLIGINI BAHOLASH USULLARI VA O
‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI. STUDYING THE PROGRESS OF SCIENCE AND ITS
SHORTCOMINGS, 1(2), 306-314.
42.
AT, I. (2024). TADBIRKORLIK FAOLIYATINING DAVLAT TOMONIDAN QO
‘LLAB
QUVVATLANISHI
VA
SOHAGA
MINTAQALAR
MIQYOSIDA
INVESTITSIYA JALB QILISH SAMARADORLIGI. THEORY OF SCIENTIFIC
RESEARCHES OF WHOLE WORLDT, 1(2), 264-271.
43.
Avazovna, R. L. (2024). PENSIYA TA’MINOTINI MOLIYAVIY BARQARORLIGINI
TA’MINLASH ORQALI PENSIYA QAMROVINI KENGAYTIRISH MASALALARI.
Miasto Przyszłości, 55, 1469-1474.
44.
Hakimovich, T. M., & Avazovna, R. L. (2024). AHOLI BANDLIGINI OSHIRISH.
MODERN PROBLEMS IN EDUCATION AND THEIR SCIENTIFIC SOLUTIONS,
1(3), 314-322.
45.
Hakimovich, T. M., & Avazovna, R. L. (2024). BUXORO VILOYATIDA XIZMAT
KO’RSATISH SOHASI VA BANDLIK. STUDYING THE PROGRESS OF SCIENCE
AND ITS SHORTCOMINGS, 1(3), 67-73.
2025
JANUARY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 1
36
46.
qizi Bobojonova, M. J. (2023). AGROTURIZMNING IQTISODIYOTDA O ‘RNI,
SALOHIYATI VA INFRATUZILMASINI YAXSHILASH. Educational Research in
Universal Sciences, 2(8), 48-52.
47.
Jumayeva, Z. B., & Bobojonova, M. J. (2024). TIJORAT BANKLARINI
TRANFORMATSIYA QILISHDA DIVERSIFIKATSIYA STRATEGIYASINING
AHAMIYATI.
MODERN
EDUCATIONAL
SYSTEM
AND
INNOVATIVE
TEACHING SOLUTIONS, 1(3), 300-306.
48.
Jumayeva, Z. B., & Bobojonova, M. J. (2024). KORXONALARNING BOZORDAGI
FAOLLIGINI
BAHOLASHDA
ANSOFF
MATRISASINI
QO’LLASH:
AFZALLIKLARI VA USTUNLIKLARI. ANALYSIS OF MODERN SCIENCE AND
INNOVATION, 1(3), 100-106.
49.
Yunusovana, U. N., Munira, D., Nigina, M., & Munojot, M. (2021). WAYS OF
DEVELOPING DIGITAL ECONOMY IN UZBEKISTAN. САМАРҚАНД ДАВЛАТ
УНИВЕРСИТЕТИ, 527.
50.
Sadilloevna,
D.
M.
(2024).
IQTISODIYOTDA
INSON
TARAQQIYOTI
KONSEPSIYASI VA UNI BAHOLASH MEZONLARIDAN FOYDALANISHNING
METOLOGIK ASOSLARI. Scientific Journal of Actuarial Finance and Accounting,
4(08), 161-167.
51.
Djurayeva M.S. (2024). ORGANIZATIONAL STRUCTURE OF A MODERN
ENTERPRISE. Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research, 11(12),
222–227.
