KIMYO FANI BOYICHA STEAM DASTURIGA ASOSLANGAN LOYIHALARNI ISHLAB CHIQISH, QAYTA ISHLANGAN PLASTMASSADAN 3D CHOP ETISH UCHUN XOMASHYO YARATISH

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN

SCIENCE

АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

562

KIMYO FANI BOYICHA STEAM DASTURIGA ASOSLANGAN LOYIHALARNI

ISHLAB CHIQISH, QAYTA ISHLANGAN PLASTMASSADAN 3D CHOP ETISH

UCHUN XOMASHYO YARATISH

Umurzoqov Shoxrux Soxibjonovich

1

smartzver2008@gmail.com

Rabbimova Yulduz Botir qizi

1

tursunoyqosimova747@gmail.com

Xaliqulov Xamro Jasur o’g’li

3

E-mail:

hamroxoliqulov5@gmail.com

Ilmiy rahbar.

Eshonqulov Zoir Ahmedovich

2

E-mail:

eshonqulov.7997@gmail.com

Tashkilot

: 1 -O`zbekiston – Finlandiya pedagogika institutining akademik litseyi

o`quvchisi

2 - O`zbekiston – Finlandiya pedagogika institutining akademik litseyi o`qituvchisi

3 - O`zbekiston – Finlandiya pedagogika instituti xodimi.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14879339

Anotatsiya. Ushbu maqola, kimyo faniga asoslangan STEAM dasturlarini ishlab chiqish

jarayonini o'rganadi. STEAM (Science, Technology, Engineering, Arts, Mathematics) dasturi

o'quvchilarga fanlararo yondoshuvni o'rgatib, ilmiy bilimlarni amaliyotda qo'llash imkoniyatini

taqdim etadi. Maqolada, kimyo fani asosida STEAM loyihalarini yaratish uchun zarur bo'lgan

metodlar, o'quvchilarning bilim va ko'nikmalarini rivojlantirishdagi ahamiyati, shuningdek,

texnologiyalarning o'qitishda qo'llanilishi tahlil qilingan. Kimyo fanini o'rganish jarayonida

o'quvchilarda ijodkorlik, amaliy tajriba va fanlararo bog'liqlik rivojlanadi. Loyihalarning

natijalari o'quvchilarning ilmiy faoliyatga tayyorlanishini kuchaytiradi va ta'lim tizimida bunday

yondoshuvlarning ahamiyati haqida muhokama olib boriladi. Maqola, STEAM dasturlarining

ta'lim tizimida kengaytirish zaruratini ta'kidlaydi.

Kalit so`zlar: STEAM dasturi, kimyo fani, fanlararo yondoshuv, ijodkorlik, amaliy tajriba,

texnologiyalar, ilmiy loyihalar, ta'lim innovatsiyalari, STEM, o'qitish metodologiyasi,

o'quvchilarni rivojlantirish, ilmiy g'oyalar, o'quvchilarning ko'nikmalari.

DEVELOPING STEAM-BASED PROJECTS IN CHEMISTRY, CREATING RAW

MATERIALS FOR 3D PRINTING FROM RECYCLED PLASTIC

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN

SCIENCE

АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

563

Abstract. This article examines the process of developing STEAM programs in chemistry.

The STEAM (Science, Technology, Engineering, Arts, Mathematics) program provides students

with an interdisciplinary approach and the opportunity to apply scientific knowledge in practice.

The article analyzes the methods necessary for creating STEAM projects based on chemistry, their

importance in developing students' knowledge and skills, as well as the use of technology in

teaching. In the process of studying chemistry, students develop creativity, practical experience,

and interdisciplinary connections. The results of the projects strengthen students' preparation for

scientific activity, and the importance of such approaches in the education system is discussed.

The article emphasizes the need to expand STEAM programs in the education system.

Keywords: STEAM program, chemistry, interdisciplinary approach, creativity, practical

experience, technologies, scientific projects, educational innovations, STEM, teaching

methodology, student development, scientific ideas, student skills.

РАЗРАБОТКА ПРОЕКТОВ НА ОСНОВЕ STEAM В ОБЛАСТИ ХИМИИ,

СОЗДАНИЕ СЫРЬЯ ДЛЯ 3D-ПЕЧАТИ ИЗ ПЕРЕРАБОТАННОГО ПЛАСТИКА.

Аннотация. В данной статье рассматривается процесс разработки STEAM-

программ по химии. Программа STEAM (наука, технологии, инженерия, искусство,

математика) обучает студентов междисциплинарному подходу и предоставляет

возможности применять научные знания на практике. В статье анализируются методы,

необходимые для создания STEAM-проектов по химии, их значение в формировании знаний

и навыков учащихся, а также использование технологий в обучении. В процессе изучения

химии у студентов развиваются творческие способности, практический опыт и

межпредметные связи. Результаты проектов усилят подготовку студентов к научной

деятельности и приведут к дискуссии о важности подобных подходов в системе

образования. В статье подчеркивается необходимость расширения программ STEAM в

системе образования.

Ключевые слова: программа STEAM, химия, междисциплинарный подход,

креативность, практический опыт, технологии, научные проекты, образовательные

инновации, STEM, методика преподавания, развитие учащихся, научные идеи, навыки

учащихся.

Kirish

STEAM (Science, Technology, Engineering, Arts, Mathematics) dasturi so'nggi yillarda

ta'lim tizimida innovatsion yondoshuv sifatida qabul qilingan.

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN

SCIENCE

АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

564

Bu dastur o'quvchilarda fanlararo o'rgatish va amaliy bilimlarni rivojlantirishga katta

e'tibor qaratadi. Kimyo faniga asoslangan STEAM dasturlari, o'quvchilarga kimyo nazariyasini

amaliyotda qo'llash imkoniyatini beradi. Bu maqolada kimyo fani asosida STEAM dasturiga mos

keluvchi loyihalarni ishlab chiqish jarayoni, ularning ta'limdagi ahamiyati va natijalari tahlil

qilinadi.

Metodologiya

Loyihalar ishlab chiqishda STEAM dasturining asosiy tamoyillari – fanlararo yondoshuv,

ijodkorlik, amaliy tajriba va innovatsion texnologiyalarni qo'llash alohida ahamiyatga ega.

Kimyo fanidan foydalanadigan STEAM loyihalarini yaratish uchun quyidagi bosqichlar

amalga oshiriladi:

1.

Loyihani tanlash: Kimyo fanining turli sohalarini (masalan, kimyoviy reaksiyalar,

ekotexnologiyalar, materialshunoslik va boshqalar) o'rganish.

2.

O'quvchilarga bilim berish: Kimyo fanining asosiy tushunchalari, metodlari va

texnologiyalarini o'rgatish.

3.

Amaliy ishlanmalar: Kimyo laboratoriyalarida yoki boshqa ilmiy laboratoriyalarda turli

tajribalar o’tkazish.

4.

Texnologiyalarning qo'llanilishi: Kompyuter dasturlari, simulyatsiyalar yoki 3D modellash

yordamida kimyoviy jarayonlarni vizualizatsiya qilish.

5.

Loyihaning natijalarini baholash: O'quvchilarning ilmiy natijalarini tahlil qilish va

baholash.

[1,2,3,4]

Natijalar

Kimyo faniga asoslangan STEAM dasturlarida amalga oshirilgan loyihalar natijasida

o'quvchilarda quyidagi ko'nikmalar rivojlangan:

Fanlararo yondoshuv: Kimyo va boshqa fanlar o'rtasidagi bog'liqlikni tushunish. O'quvchilar

fizika, biologiya, matematika va san'at kabi fanlar bilan kimyoni birlashtirgan holda loyihalar

yaratishga muvaffaq bo'lishdi.

Ijodkorlik: O'quvchilar o'zlarining ilmiy g'oyalarini amalga oshirishda innovatsion yechimlar

ishlab chiqa oldilar.

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN

SCIENCE

АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

565

Amaliy tajriba: Kimyo fanining asosiy tamoyillarini

amaliyotda qo'llash orqali o'quvchilar bilimlarni yanada

chuqurroq o'zlashtirdilar.

Texnologiyaning qo'llanilishi: STEAM dasturlarida

o'quvchilar

kompyuter

simulyatsiyalari

va

boshqa

texnologiyalarni ishlatish orqali kimyo jarayonlarini

o'rganishdi.

Muhokama

Kimyo fani bo'yicha STEAM dasturlarini o'qitishda bir

qator afzalliklar mavjud. Birinchidan, bu yondoshuv o'quvchilarga nafaqat ilmiy bilimlarni, balki

amaliy ko'nikmalarni ham o'rgatadi. O'quvchilar o'zlari yaratgan ilmiy loyihalar orqali fikrlash va

muammoni hal etish qobiliyatlarini rivojlantiradilar. Ikkinchidan, STEAM dasturi orqali

o'quvchilar ilmiy tadqiqotlar va ijodiy faoliyatni birlashtirib, ko'proq qiziqarli va o'rgatish samarali

bo'ladi.

[5,6,7]

Shuningdek, bunday dasturlarni o'quvchilarga taqdim etishda o'qituvchilar uchun ham

yangi yondoshuvlar va metodologiyalarni o'zlashtirish zarurati tug'iladi. Ta'limda

texnologiyalarning qo'llanilishi va ilmiy yondoshuvlar bilan tanishish o'quvchilarning kelajakdagi

ilmiy va amaliy faoliyatlariga bevosita ta'sir qiladi.

[8,9]

STEAM (Science, Technology, Engineering, Art, and Mathematics) dasturiga asoslangan

kimyo fanidan loyihalar ishlab chiqishda nazariy bilimlarni amaliyot bilan bog‘lash muhim.

Quyida kimyo faniga oid STEAM yo‘nalishida qiziqarli va dolzarb loyihalar taklif

etiladi:

[10,11,12]

1. Yashil energiya: bioyoqilg‘i sintezi

Yo‘nalishlar:

Kimyo, muhandislik, ekologiya

Loyihaning mohiyati: O‘quvchilar chiqindi organik moddalar (meva qoldiqlari, yog‘och

talaşlari)dan bioyoqilg‘i olish jarayonini o‘rganadilar.

Amaliy qismi:

Fermentatsiya va distillatsiya jarayonlari

Yonilg‘i sifatini tahlil qilish

2. Kimyoviy reaksiya asosida harakatlanuvchi mini-raketalar

Yo‘nalishlar:

Kimyo, fizika, muhandislik

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN

SCIENCE

АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

566

Loyihaning mohiyati: O‘quvchilar karbonat va kislotali moddalarning reaktsiyasi

natijasida hosil bo‘ladigan gazlardan foydalanib, mini-raketa yasaydilar.

Amaliy qismi:

Natriy gidrokarbonat va sirka reaktsiyasi

Gaz bosimidan foydalanib, raketa uchirish

3. Qayta ishlangan plastmassadan 3D chop etish uchun xomashyo yaratish

Yo‘nalishlar:

Kimyo, muhandislik, ekologiya

Loyihaning mohiyati: Chiqindi plastmassalarni eritib, yangi 3D printer uchun filament

hosil qilish.

Amaliy qismi:

Polimerlar xossalarini o‘rganish

Plastmassalarni qayta ishlash usullarini o‘rganish

4. Elektrokimyoviy batareyalar: O‘simliklardan elektr energiyasi olish

Yo‘nalishlar:

Kimyo, ekologiya, muhandislik

Loyihaning mohiyati: Tuproqdagi mikroorganizmlar va elektrokimyoviy jarayonlar

yordamida elektr energiyasi olish.

Amaliy qismi:

Biobaktreyalar tayyorlash

Voltmetr yordamida o‘lchovlar qilish

Bu loyihalar STEAM tamoyillariga asoslangan bo‘lib, o‘quvchilarga kimyo fanining

hayotiy qo‘llanilishini tushunish va ijodiy yondashuvni shakllantirishga yordam beradi.

Yuqoridagi loyihalardan 3 – loyihani o`zimiz uchun munosib deb oldik va uning ustida ish

olib bordik:

[13,14,15,16]

Qayta ishlangan plastmassadan 3D chop etish uchun xomashyo yaratish

3D chop etish texnologiyasi so'nggi yillarda sanoat va ilm-fan sohalarida keng

qo'llanilmoqda. Bu texnologiya, asosan, materiallarni qatlam-qatlam qo'shib, obyektlarni yaratish

imkoniyatini beradi. Biroq, 3D chop etishda ishlatiladigan xomashyo, odatda, plastmassa bo'lib,

uning ko'plab turlari atrof-muhitga zarar yetkazadi. Shuning uchun, plastmassaning qayta

ishlanishi va qayta ishlangan materiallardan 3D chop etish uchun xomashyo yaratish dolzarb

masala hisoblanadi. Ushbu maqola qayta ishlangan plastmassadan 3D chop etish uchun xomashyo

yaratish jarayonini, metodlarini va uning samaradorligini o'rganadi.

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN

SCIENCE

АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

567

Plastmassaning qayta ishlanishi:

3D chop etish uchun plastmassa xomashyosi sifatida

ishlatiladigan materiallar, asosan polietilenteriftalat, Akrilonitrilbutadien stirol va Polilaktikkislota

kabi polimerlardan tashkil topadi. Ushbu plastmassalar qayta ishlanadi va maydalangan, eritilgan

holatga keltiriladi.

[17]

Qayta ishlangan plastmassaning tayyorlanishi:

Qayta ishlangan plastmassaning sifatini

oshirish uchun uning mexanik va kimyoviy xususiyatlari yaxshilanadi. Bu jarayonda polimerlar

aralashmasi qo'llanilishi mumkin, shuningdek, qo'shimcha stabilizatorlar va plastifikatorlar

qo'shiladi.

3D chop etish uchun filament tayyorlash:

Qayta ishlangan plastmassa materiallari 3D

printerlarda ishlatish uchun maxsus filamentga aylantiriladi. Filament tayyorlash jarayonida

materiallar eritiladi va naychaga shakllanadi. Shuningdek, qayta ishlangan materiallardan

yaratilgan filamentning sifatini tekshirish uchun sinovlar o'tkaziladi.

Sinov va baholash:

Tayyorlangan filamentdan 3D chop etish jarayonida uning sifatini va

ishlash xususiyatlarini baholash uchun maxsus testlar o'tkaziladi. Filamentning mustahkamligi,

elastikligi va issiqlikka chidamliligi sinovdan o'tkaziladi.

Qayta ishlangan plastmassadan 3D chop etish uchun yaratilgan filament, aslida, original

plastmassalarga nisbatan biroz pastroq sifatga ega bo'lishi mumkin. Biroq, qayta ishlangan

materiallar yordamida ishlab chiqarilgan filamentlarning ko'plab ijobiy xususiyatlari mavjud:

[18,19]

Ekologik foyda:

Qayta ishlangan plastmassadan foydalanish, atrof-muhitni himoya qilish

va chiqindilarni kamaytirish imkonini beradi.

Narxni kamaytirish:

Xomashyo sifatida qayta ishlangan plastmassadan foydalanish,

ishlab chiqarish narxini sezilarli darajada pasaytiradi.

Qulaylik va samaradorlik:

Qayta ishlangan plastmassalar yordamida tayyorlangan

filament 3D chop etish jarayonida yaxshi natijalar ko'rsatdi, lekin ba'zi hollarda materialning

muayyan xususiyatlarini yaxshilash zarurati mavjud.

Qayta ishlangan plastmassadan 3D chop etish uchun xomashyo yaratish ekologik jihatdan

foydali va iqtisodiy jihatdan samarali. Biroq, qayta ishlangan materiallarning sifatini yaxshilash

va uning texnologik xususiyatlarini muvofiqlashtirish uchun qo'shimcha tadqiqotlar va rivojlanish

zarur. 3D chop etish uchun qayta ishlangan plastmassaning xususiyatlari, ularning kuchlanish,

elastiklik va issiqlikka chidamlilik kabi asosiy parametrlarini yanada takomillashtirish uchun yangi

texnologiyalarni joriy etish kerak. 2 – rasmda Plastik namunalar orqali foydalanish mumkin

bo`lgan 3D printer filamentiga ekstruzi keltirilgan.

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN

SCIENCE

АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

568

Qayta ishlangan plastmassaning

filament sifatida ishlatilishi atrof-

muhitga salbiy ta'sirni kamaytirishda

muhim o'rin tutadi.

Shuningdek, bunday materiallar

yordamida ishlab chiqarilgan 3D chop

etilgan

buyumlar

sanoat

va

muhandislik

sohalarida

keng

qo'llanishi mumkin.

[20]

Xulosa

Qayta ishlangan plastmassadan 3D chop etish uchun xomashyo yaratish — ekologik va

iqtisodiy jihatdan samarali yechimdir. Ushbu yondoshuv yordamida plastmassa chiqindilarining

miqdorini kamaytirish va yangi materiallardan foydalanish imkoniyati mavjud. Biroq, qayta

ishlangan plastmassaning sifatini yaxshilash uchun yanada samarali texnologiyalar va metodlarni

ishlab chiqish zarur. Bu o'zgarishlar 3D chop etish sanoatining kelajagida muhim rol o'ynaydi.

Kimyo fani bo'yicha STEAM dasturiga asoslangan loyihalar, o'quvchilarda fanlararo

yondoshuv, ijodkorlik va amaliy tajriba rivojlanishini ta'minlaydi. Ushbu metodologiya

o'quvchilarga ilmiy g'oyalarni amalga oshirish va texnologiyalarni amaliyotda qo'llashda yordam

beradi. Shuningdek, bu usul o'quvchilarning kelajakdagi ilmiy faoliyatlariga tayyorlanishda

muhim rol o'ynaydi. Ta'lim tizimida bunday dasturlarni kengaytirish, o'quvchilarni zamonaviy ilm-

fan va texnologiyalar bilan tanishtirishda muhim ahamiyatga ega bo'ladi.

REFERENCES

1.

Oussai A., Bártfai Z., Kátai L. Development of 3D printing raw materials from plastic waste.

A case study on recycled polyethylene terephthalate //Applied Sciences. – 2021. – Т. 11. – №.

16. – С. 7338.

2.

Jasur o‘g‘li X. H., Umurzokovich M. T. ELEKTRON DOSKALARNI MAKTAB

JAMOASIGA TADBIG′ ETISH. DI MENDELEYEV DAVRIY SISTEAMSINING

ELEKTRON MODELI. ZAMONAVIY PEDAGOGIKANI YANGICHA TALQINI ORQALI

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN

SCIENCE

АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

569

O′ QUVCHINI JALB ETISH. VIRTUAL LABARATORIYA BO′ YICHA TAJRIBALAR TO′

PLAMI //ENG YAXSHI XIZMATLARI UCHUN. – 2023. – Т. 1. – №. 6. – С. 650-659.

3.

Xayrullo o‘g‘li U. et al. NATURAL INDICATOR: USE OF RED CABBAGE JUICE AS AN

INDICATOR IN FOOD, COSMETIC INDUSTRY AND EDUCATIONAL LABORATORIES

//Educational Research in Universal Sciences. – 2023. – Т. 2. – №. 13. – С. 306-312.

4.

Xayrullo o‘g‘li U. et al. MAKTAB LABORATORIYALARIDA HAYDASH USULI

YORDAMIDA AZEATROP BO ‘LMAGAN ARALASHMALARNI AJRATISH. HAYDASH

ASBOB–USUKUNALARI BILAN ISHLASHDA O ‘ZIGA XOS IMKONIYATLARDAN

FOYDALANISH //SCHOLAR. – 2023. – Т. 1. – №. 30. – С. 110-116.

5.

Alisher o‘g‘li M. O., Jasur o‘g‘li X. X. FAZOVIY DIAGRAMMALARNI TADQIQ QILISH.

BETA (Β) OLTINGUGURTNING TUZILISHI VA FAZOVIY XUSUSIYATLARI //Научный

Импульс. – 2024. – Т. 3. – №. 28. – С. 550-557.

6.

Asrorjon o’g’li I. I., Jasur o’g’li X. X. MOLEKULALARNING FAZOVIY VA DINAMIK

HOLATINI O ‘RGANISHDA MATEMATIK ALGORITMLAR VA RAQAMLI

USULLARDAN FOYDALANISH //Научный Импульс. – 2024. – Т. 3. – №. 28. – С. 504-

523.

7.

Jasur o‘g‘li X. H. et al. The importance of sulfur and oxygen for living organisms and plants

//FAN VA TA'LIM INTEGRATSIYASI (INTEGRATION OF SCIENCE AND EDUCATION).

– 2024. – Т. 1. – №. 3. – С. 86-91.

8.

Azim o‘g‘li O. R. et al. Importance of integrating virtual laboratory software into analytical

chemistry and learning processes //FAN VA TA'LIM INTEGRATSIYASI (INTEGRATION OF

SCIENCE AND EDUCATION). – 2024. – Т. 1. – №. 3. – С. 38-43.

9.

Jasur o‘g‘li X. H. et al. Effects of sulfur powder, fat pigments in lactose-derived cream on

damaged skin //FAN VA TA'LIM INTEGRATSIYASI (INTEGRATION OF SCIENCE AND

EDUCATION). – 2024. – Т. 1. – №. 3. – С. 99-103.

10.

Eshonqulov Z., Xoliqulov H. HALOGEN ELEMENTS AND THEIR IMPORTANCE IN

LIVING ORGANISMS //Medicine, pedagogy and technology: theory and practice. – 2024. –

Т. 2. – №. 12. – С. 231-240.

11.

Utashova S., Xoliqulov H., Tilyabov M. CONDUCTING LABORATORY CLASSES IN

CHEMISTRY ON THE BASIS OF THE STEAM EDUCATION PROGRAM //Medicine,

pedagogy and technology: theory and practice. – 2024. – Т. 2. – №. 4. – С. 801-808.

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN

SCIENCE

АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

570

12.

Narzullayev M. et al. APPLICATION OF GENERALIZED METHODS IN CHEMISTRY

CLASSES. ORGANIZATION OF EFFECTIVE LESSONS BASED ON KIMBIFT //Modern

Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 643-648.

13.

Xayrullo o'g P. U. et al. Using natural plant extracts as acid-base indicators and pKa value

calculation method //FAN VA TA'LIM INTEGRATSIYASI (INTEGRATION OF SCIENCE

AND EDUCATION). – 2024. – Т. 1. – №. 3. – С. 80-85.

14.

Xayrullo o'g P. U. et al. The importance of improving chemistry education based on the

STEAM approach //FAN VA TA'LIM INTEGRATSIYASI (INTEGRATION OF SCIENCE

AND EDUCATION). – 2024. – Т. 1. – №. 3. – С. 56-62.

15.

Pardayev U. et al. THE EFFECTS OF ORGANIZING CHEMISTRY LESSONS BASED ON

THE FINNISH EDUCATIONAL SYSTEM IN GENERAL SCHOOLS OF UZBEKISTAN

//Journal of universal science research. – 2024. – Т. 2. – №. 4. – С. 70-74.

16.

Xayrullo o'g P. U. et al. The essence of the research of synthesis of natural indicators, studying

their composition and dividing them into classes //FAN VA TA'LIM INTEGRATSIYASI

(INTEGRATION OF SCIENCE AND EDUCATION). – 2024. – Т. 1. – №. 3. – С. 50-55.

17.

Amangeldievna J. A. et al. Integrated teaching of inorganic chemistry with modern information

technologies in higher education institutions //FAN VA TA'LIM INTEGRATSIYASI

(INTEGRATION OF SCIENCE AND EDUCATION). – 2024. – Т. 1. – №. 3. – С. 92-98.

18.

Amangeldievna J. A. et al. THE ROLE OF MODERN INFORMATION TECHNOLOGIES

IN CHEMICAL EDUCATION //International journal of scientific researchers (IJSR)

INDEXING. – 2024. – Т. 5. – №. 1. – С. 711-716.

19.

Жиемуратова А. А. ОЦЕНКА ВАЖНОСТИ И ЭФФЕКТИВНОСТИ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ

СОВРЕМЕННЫХ ИКТ ПРИ ПРЕПОДАВАНИИ НЕОРГАНИЧЕСКОЙ ХИМИИ В

ВЫСШИХ УЧЕБНЫХ ЗАВЕДЕНИЯХ //Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali. – 2024.

– Т. 2. – №. 58. – С. 445-449.

20.

Kosimova X. et al. NATRIY VA KALIYNING INSON HAYOTIDAGI BAJARADIGAN

VAZIFASI //Educational Research in Universal Sciences. – 2024. – Т. 3. – №. 2 SPECIAL. –

С. 735-739.

21.

КОМПЛЕКСНЫХ С. SYNTHESIS AND STUDY OF MIXED-LIGAND COMPLEX

COMPOUNDS BASED ON ALANINE AND 3d-METAL BENZOATES //INORGANIC

CHEMISTRY. – 2022. – Т. 96. – №. 6.

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN

SCIENCE

АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

571

22.

Maxsudjon T. et al. SYNTHESIS AND STUDY OF MIXED-LIGAND COMPLEX

COMPOUNDS BASED ON ALANINE AND 3D-METAL BENZOATES //Universum:

химия и биология. – 2022. – №. 6-4 (96). – С. 17-21.

23.

Xoliyorova S., Tilyabov M., Pardayev U. EXPLAINING THE BASIC CONCEPTS OF

CHEMISTRY TO 7TH GRADE STUDENTS IN GENERAL SCHOOLS BASED ON

STEAM //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 362-365.

24.

Xayrullo o'g P. U. et al. Incorporating Real-World Applications into Chemistry Curriculum:

Enhancing Relevance and Student Engagement //FAN VA TA'LIM INTEGRATSIYASI

(INTEGRATION OF SCIENCE AND EDUCATION). – 2024. – Т. 1. – №. 3. – С. 44-49.

25.

Xayrullo o'g P. U. et al. Inquiry-Based Learning in Chemistry Education: Exploring its

Effectiveness and Implementation Strategies //FAN VA TA'LIM INTEGRATSIYASI

(INTEGRATION OF SCIENCE AND EDUCATION). – 2024. – Т. 1. – №. 3. – С. 74-79.

26.

Narzullayev M. et al. THE METHOD OF ORGANIZING CHEMISTRY LESSONS USING

THE CASE STUDY METHOD //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С.

119-123.

27.

Choriqulova D. et al. THE ROLE OF THE METHOD OF TEACHING CHEMISTRY TO

STUDENTS USING THE" ASSESSMENT" METHOD //Modern Science and Research. –

2024. – Т. 3. – №. 11. – С. 256-264.

28.

Berdimuratova B. et al. DAVRIY SISTEMANING III A GURUHI ELEMENTI

ALYUMINIYNING DAVRIY SISTEMADA TUTGAN O ‘RNI VA FIZIK-KIMYOVIY

XOSSALARINI TADQIQ ETISH //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 10. –

С. 517-526.

29.

Abdukarimova M. A. Q. et al. Tabiiy fanlar o ‘qitishda STEAM yondashuvi //Science and

Education. – 2024. – Т. 5. – №. 11. – С. 237-244.

30.

Xayrullo og P. U. et al. TETRAFOSFOR GEPTASULFID ASOSIDA BORADIGAN

OKSIDLANISH-QAYTARILISH JARAYONINI TURLI XIL METODLAR YORDAMIDA

REAKSIYA TENGLAMASINI TENGLASHTIRISH USULLARI //SO ‘NGI ILMIY

TADQIQOTLAR NAZARIYASI. – 2024. – Т. 7. – №. 1. – С. 347-350.

31.

Shermatovich, B. J., & Umurzokovich, T. M. ORGANIZATION OF CHEMISTRY LESSONS

IN SECONDARY SCHOOLS THROUGH VARIOUS DIDACTIC GAMES.

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN

SCIENCE

АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

572

32.

Ravshanov M., Xudoyberdiyev B. TEACHING CHEMISTRY BASED ON DISTANCE

EDUCATION

TECHNOLOGIES

(SYNCHRONOUS

AND

ASYNCHRONOUS

TEACHING METHODS) //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 6.

33.

Yuldoshevich E. E. et al. KIMYO FANINI O ‘QITISHDA, SINFLAR KESIMIDA KRITIK

VA KREATIV FIKRLASH KO ‘NIKMASINI RIVOJLANTIRISHNING ZAMONAVIY

STRATEGIYALARI VA METODLARIDAN FOYDALANISH //Ustozlar uchun. – 2024. – Т.

61. – №. 1. – С. 8-15.

34.

Эргашев Э. Ю., Латипова Ё. Л. К., Хамрокулова Ф. Р. К. ФОРМИРОВАНИЕ

СОВМЕСТНОЙ РАБОТЫ ПО МЕТОДИКЕ «INSERT» ПРИ ПРЕПОДАВАНИИ ТЕМЫ

«ФИЗИКО-ХИМИЧЕСКИЕ ИЗМЕНЕНИЯ» //Universum: психология и образование. –

2025. – Т. 1. – №. 1 (127). – С. 64-68.

35.

Akramovna T. M. THE ROLE OF NON-STANDARD EXPERIMENTS IN IMPROVING

THE COMPETENCE OF CHEMISTRY TEACHERS //Web of Teachers: Inderscience

Research. – 2024. – Т. 2. – №. 12. – С. 44-46.

36.

Xolmirzayev M. M. Muammoli ta’lim texnologiyalarining kimyo fanini o ‘qitishda qo ‘llash

//Science and Education. – 2024. – Т. 5. – №. 12. – С. 246-257.

37.

Abdukarimova M., Xolmirzayev M. KIMYO FANINI O ‘QITISHDA NOSTANDART

TESTLARDAN FOYDALANISHNING AHAMIYATI //Modern Science and Research. –

2025. – Т. 4. – №. 1. – С. 12-20.

38.

Tilyabov M., Khaydarov G., Saitkulov F. Chromatography-mass spectrometry and its

analytical capabilities //Development and innovations in science. – 2023. – Т. 2. – №. 1. – С.

118-121.

39.

Tilyabov M., Khaydarov G., Saitkulov F. The study of esters chromatography-mass

spectrometry of absolute ethanol extract of the central asian mint plant (lamiaceae)

//International Bulletin of Medical Sciences and Clinical Research. – 2023. – Т. 3. – №. 1. –

С. 61-65.

40.

Tilyabov M., Khaydarov G., Saitkulov F. The study of esters chromatography-mass

spectrometry of absolute ethanol extract of the central asian mint plant (lamiaceae)

//International Bulletin of Medical Sciences and Clinical Research. – 2023. – Т. 3. – №. 1. –

С. 61-65.

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN

SCIENCE

АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

573

41.

Ergashovich S. I., Umurzokovich T. M. Preparation for International Assessment Research by

Forming Types of Functional Literacy in Future Chemistry Teachers //Web of Technology:

Multidimensional Research Journal. – 2023. – Т. 1. – №. 7. – С. 49-53.

42.

Buvraev E. et al. Mis (II) acetatning melamin va glicin bilan aralash ligandli kompleksi: sintez,

tarkibi va tuzilishi. – 2020.

43.

Тилябов

М.

НАУЧНОЕ

ЗНАЧЕНИЕ

ПОДГОТОВКИ

СТУДЕНТОВ

К

МЕЖДУНАРОДНОМУ ОЦЕНОЧНОМУ ИССЛЕДОВАНИЮ //Предпринимательства и

педагогика. – 2024. – Т. 5. – №. 2. – С. 108-120.

44.

Хайдаров Г. Ш. и др. СИНТЕЗ И БИОЛОГИЧЕСКАЯ АКТИВНОСТЬ ГИДРОХЛОРИД

ХИНАЗОЛИН-4-ОНА //“Fan va taʼlim integratsiyasi” jurnalining Tahrir hay’ati tarkibi.

45.

Bobozhonov Z. S. et al. Study of Solubility of Ca (ClO 3) 2–[90% C 2 H 5 OH+ 10% C 10 H

11 ClN 4]–H 2 O System //Russian Journal of Inorganic Chemistry. – 2021. – Т. 66. – С. 1031-

1035.

46.

Bobozhonov Z. S., Sidikov A. A. U., Shukurov S. Study of solubility of СН 3 СООН-CO (NH

2) 2-H 2 O system //Journal of Chemical Technology and Metallurgy. – 2023. – Т. 58. – №. 2.

– С. 310-317.

47.

Khusanov E. S. et al. Solubility of Components in the Acetic Acid–Triethanolamine–Water

System //Russian Journal of Inorganic Chemistry. – 2023. – Т. 68. – №. 11. – С. 1674-1680.

48.

Bobozhonov Z. S., Sidikov A. A. U., Shukurov Z. S. STUDY OF SOLUBILITY OF CH 3

COOH-CO (NH 2) 2-H 2 O SYSTEM //Journal of Chemical Technology & Metallurgy. –

2023. – Т. 58. – №. 2.

49.

Бобожонов Ж. Ш. и др. ИЗУЧЕНИЕ РАСТВОРИМОСТИ СИСТЕМЫ Ca (ClO 3) 2 ٠2CO

(NH 2) 2-[90% C 2 H 5 OH+ 10% C 10 H 11 ClN 4]-H 2 O //Uzbek Chemical

Journal/O'Zbekiston Kimyo Jurnali. – 2021. – №. 1.

50.

Бобожонов Ж. Ш., Шукуров Ж. С., Тогашаров А. С. Растворимость системы

тетракарбамидохлората кальция-ацетат аммония-вода //Universum: технические науки.

– 2022. – №. 4-8 (97). – С. 30-33.

51.

Бобожонов, Ж. Ш., Шукуров, Ж. С., Тогашаров, А. С., & Ахмаджонова, М. Х. (2021).

Изучение растворимости системы Ca (ClO 3) 2–[90% C 2 H 5 OH+ 10% C 10 H 11 ClN

4]–H 2 O.

Журнал неорганической химии

,

66

(7), 921-924.

52.

Бобожонов Ж. Ш. РАСТВОРИМОСТЬ В СИСТЕМЕ ХЛОРАТА КАЛЬЦИЯ-АЦЕТАТ

АММОНИЯ-ВОДА //Universum: химия и биология. – 2022. – №. 7-1 (97). – С. 60-63.

ISSN:

2181-3906

2025

International scientific journal

«MODERN

SCIENCE

АND RESEARCH»

VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

574

53.

БОБОЖОНОВ Ж. Ш. и др. ИЗУЧЕНИЕ РАСТВОРИМОСТИ СИСТЕМЫ СН3СООН-NH

3-H 2 O //Uzbek Chemical Journal/O'Zbekiston Kimyo Jurnali. – 2022. – №. 3.

54.

Бобожонов Ж. Ш. РАСТВОРИМОСТЬ В СИСТЕМЕ ХЛОРАТА КАЛЬЦИЯ-АЦЕТАТ

АММОНИЯ-ВОДА //Universum: химия и биология. – 2022. – №. 7-1 (97). – С. 60-63.

55.

Бобожонов Ж. Ш., Шукуров Ж. С. Изучение политермической растворимости системы

CH3COOH–NH3–H2O. – 2022.

56.

БОБОЖОНОВ Ж. Ш. и др. NaClO 3∙ CO (NH 2) 2-C 10 N 2 H 22 O 9-H2O СИСТЕМАДА

КОМПОНЕНТЛАРИНИНГ ЭРУВЧАНЛИГИ //Uzbek Chemical Journal/O'Zbekiston

Kimyo Jurnali. – 2020. – №. 2.

57.

Бобожонов Ж. Ш. и др. РАСТВОРИМОСТИ КОМПОНЕНТОВ В ВОДНЫХ

СИСТЕМАХ, ВКЛЮЧАЮЩИХ ЭТАНОЛА С КАРБАМИДОЙ И ФОСФАТ

МОЧЕВИНОЙ //Евразийский Союз Ученых. – 2020. – №. 8-5 (77). – С. 61-64.

58.

Бобожонов Ж. Ш., Шукуров Ж. С. ИЗУЧЕНИЕ ПОЛИТЕРМИЧЕСКОЙ

РАСТВОРИМОСТИ СИСТЕМЫ СН3СООН–NH3–H2O //ББК 74.58 я43 П27. – С. 112.

59.

O‘G‘Li H. A. I., Alisher o‘g‘li T. J., Asrorovna X. F. OʻQUVCHILARNING AQLIY

FAOLYATINI INSERT METODI ORQALI RIVOJLANTIRISH //TA'LIM VA

RIVOJLANISH TAHLILI ONLAYN ILMIY JURNALI. – 2024. – Т. 4. – №. 2. – С. 213-216.