1398
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
MILLETTI TÚSINIW SOCIALLIQ FILOSOFIYANIŃ PREDMETI SIPATINDA
Saparbaeva Úmidaxan Qállibek qızı
QMU Filosofiya qániygeligi 2-kurs magistranti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15257799
Annotaciya.
Bul maqalada millet túsiniginiń sociallıq filosofiyalıq talqılawı úyreniledi.
Millet – bul tariyxıy rawajlanıw procesinde qáliplesken, birden-bir til, mádeniyat, úrp-
ádetler hám aymaqlıq birlikke iye jámiyetlik-siyasiy birlik. Maqalada millettiń qáliplesiw
faktorları, onıń sociallıq filosofiyadaǵı áhmieti hám milletti ańlawda primordializm, modernizm
hám konstruktivizm sıyaqlı tiykarǵı teoriyalıq kózqaraslar tallanadı. Millet túsinigin sociallıq
filosofiya predmeti sıpatında talqılaw arqalı milliy ózlik hám siyasiy birlik máseleleri
sáwlelendiriledi.
Gilt sózler:
Millet, sociallıq filosofiya, tariyxıylıq, mádeniyat, siyasiy birlik,
primordializm, modernizm, konstruktivizm, milliy ózlik
.
ПОНИМАНИЕ НАЦИИ КАК ПРЕДМЕТА СОЦИАЛЬНОЙ ФИЛОСОФИИ
Аннотация
. В данной статье рассматривается социально-философская
интерпретация понятия нация. Нация – это общественно-политическая единица,
сформировавшаяся в ходе исторического развития, имеющая единый язык, культуру,
обычаи и территориальное единство. В статье анализируются факторы формирования
нации, ее значение в социальной философии, а также основные теоретические подходы к
пониманию нации, такие как примордиализм, модернизм и конструктивизм. Путем
анализа понятия нации как предмета социальной философии выдвигаются вопросы
национальной идентичности и политического единства.
Ключевые слова
: Нация, социальная философия, историчность, культура,
политическое единство, примордиализм, модернизм, конструктивизм, национальная
идентичность.
UNDERSTANDING THE NATION AS A SUBJECT OF SOCIAL PHILOSOPHY
Abstract.
This article studies the socio-philosophical interpretation of the concept of
nation. A nation is a socio-political entity formed in the process of historical development, with a
single language, culture, traditions and territorial unity. The article analyzes the factors of
formation of a nation, its importance in social philosophy, and the main theoretical approaches
to understanding a nation, such as primordialism, modernism and constructivism. By analyzing
the concept of nation as a subject of social philosophy, the issues of national identity and
political unity are highlighted.
Keywords
: Nation, social philosophy, historicism, culture, political unity, primordialism,
modernism, constructivism, national identity.
1399
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
Millet túsinigi adamzat tariyxında áhmiyetli orın tutadı. Ol tek ǵana sociallıq emes, al
mádeniy, siyasiy hám ekonomikalıq táreplerdi de qamtıp aladı. Milletti túsiniw hám onı talqılaw
sociallıq filosofiyanıń áhmiyetli wazıypalarınan biri esaplanadı.
1. Millet túsiniginiń filosofiyalıq tiykarları.
Milletti filosofiyalıq kóz-qarastan úyreniw jámiyet hám shaxs ortasındaǵı qatnasıqlardı
analizlewdi talap etedi. Millet - bul tariyxıy rawajlanıw procesinde qáliplesken sociallıq topar
bolıp, onıń wákilleri ulıwma til, mádeniyat, aymaq hám ekonomikalıq turmısqa iye boladı.
Sociallıq filosofiya millettiń qáliplesiw faktorların, olardıń tariyxıy rawajlanıwın hám
zamanagóy jámiyettegi ornın úyrenedi.
2. Millettiń sociallıq filosofiyalıq talqılawı.
Milletti sociallıq filosofiyalıq talqılawda eki tiykargı qatnas bar: primordial hám
konstruktivistlik. Primordial jantasıw boyınsha, millettiń tiykarları biologiyalıq hám tábiyiy
ózgesheliklerge baylanıslı. Konstruktivistlik jantasıw bolsa milletti sociallıq konstrukciya
sipatında kórip, oni insanlardıń birgeliktegi iskerligi nátiyjesi sipatında talqılaydı.
3. Milletti túsiniwdiń zamanagóy mashqalaları.
Zamanagóy dúnyada globallasıw processleri milletti túsiniw máselesine jańa túsinikler
kirgizbekte. Milliy identifikaciya hám kosmopolitizmniń soqlıǵısıwı zamanagóy jámiyetlerde
túrli sociallıq mashqalalardı keltirip shıǵarmaqta. Sociallıq filosofiya millet hám mámleket
ortasındaǵı qatnasıqlardı da analizleydi. Sociallıq filosofiyada millet túsinigi jámiyetti payda
etiwshi tiykargı sociallıq birliklerden biri sipatında qaraladı. Millet – bul uliwma tariyxıy
rawajlanıw procesinde qáliplesken, bir aymaqta jasaytuģın, birden-bir til, mádeniyat, dástúr hám
úrp-ádetlerge iye bolgan adamlardıń jámiyetlik-siyasiy birligi.
Millet túsiniginiń tiykarǵı tárepleri:
1.
Tariyxıylıq: Millet uzaq tariyxıy proceslerde qáliplesedi hám rawajlanadı. Ol xalıqtıń
tariyxıy rawajlanıwı hám sociallıq turmısı menen tıǵız baylanıslı.
2.
Aymaqlıq: Millet bir aymaqta jasawshı adamlar jámiyeti. Aymaq millettiń qáliplesiwinde
áhmietli faktor esaplanadı.
3.
Til birligi: Bir til milletti birlestiriwshi faktorlardan biri bolip, milliy ózlik hám
mádeniyattı kórsetedi.
4.
Mádeniy pútinlik: Millet birden-bir mádeniy miyras, dástúrler hám qádiriyatlar menen
birlesedi. Bul mádeniy ózlik milliy ózgesheliktiń tiykarǵı bólegi bolıp esaplanadı.
5.
Sociallıq-siyasiy birlik: Millet birgelikte jasaw, mámleket yaki belgili siyasiy dúzilme
átirapında birlesiw tilegin bildiredi.
6.
Ózlik hám ózine tánlik: Millet óz tariyxına, mádeniyatına hám qádiriyatlarına iye boliwi
menen basqa milletlerden ajıraladı.
1400
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4
Millet hám etnikalıq topar :
Millet kóbinese etnikalıq gruppadan parıq qıladı. Etnik topar bir etnik kelip shigiwga
tiykarlangan bolsa, millet siyasiy birlik hám mádeniy pútinlikti de qamtıp aladı.
Sociallıq filosofiyada milletke tiyisli teoriyalar.
1.
Primordializm: Millet áyyemgi hám tábiyiy birlik sipatında qaralıp, ol adamlar arasındaǵı
biologiyalıq hám mádeniy baylanıslarga tiykarlangan.
2.
Modernizm: Millet modern jámiyet jemisi. Bul teoriya milletti sociallıq hám
ekonomikalıq rawajlanıw nátiyjesinde payda bolgan birlik dep esaplaydı.
3.
Konstruktivizm: Millet sociallıq konstruktor bolip, adamlardıń tariyxıy hám mádeniy
faktorlar tiykarında jaratqan ónimi.
Juwmaqlap aytqanda : Milletti túsiniw sociallıq filosofiyanıń áhmiyetli mashqalalarınan
biri bolıp, onıń analizi milliy identifikaciya, mádeniyat hám sociallıq rawajlanıw máselelerin de
qamtıp aladı. Milletti filosofiyalıq jaqtan úyreniw zamanagóy sociallıq proceslerdi duris túsiniw
hám olardı basqarıw ushin zárúr.
REFERENCES
1.
G‘afurov, B. (2018). Ijtimoiy falsafa asoslari. Toshkent: O‘zbekiston Milliy
Ensiklopediyasi nashriyoti.
2.
Karimov, I. A. (2000). O‘zbekiston mustaqillik va taraqqiyot yo‘lida. Toshkent:
O‘zbekiston nashriyoti.
3.
Anderson, B. (1983). Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of
Nationalism. London: Verso.
4.
Smith, A. D. (1991). National Identity. Reno: University of Nevada Press.
5.
Gellner, E. (1983). Nations and Nationalism. Oxford: Blackwell.
6.
Connor, W. (1994). Ethnonationalism: The Quest for Understanding. Princeton: Princeton
University Press.
7.
Safarov, A. (2019). Milliy o‘zlik va identifikatsiya masalalari. Toshkent: Ma’naviyat
nashriyoti.
8.
Smith, A. D. (1998). Nationalism and Modernism: A Critical Survey of Recent Theories
of Nations and Nationalism. London: Routledge.
9.
Anderson, B. (1991). Millat va modernizm: nazariy yondashuvlar. Toshkent: Yangi asr
avlodi.
10.
Abdullayev, Z. (2020). Millat tushunchasining falsafiy talqini. Falsafa va Hayot, 3(4), 56-
63.
