“TABIIY FANLAR: DOLZARB MUAMMOLAR VA ULARNING YECHIMLARI”
45
STEAM YONDASHUVI ASOSIDA TABIIY FANLAR INTEGRATSIYASINI
TA’MINLASHNING INNOVATSION METODIK ASOSLARI
Abdukarimova Marjona Alisher qizi, Mustafayev Tojibek Odil o‘g‘li, Tilyabov Maxsudjon
Umurzokovich
O‘zbekiston-Finlandiya pedagogika instituti
abdukarimovamarjona1@gmail.com
Annotatsiya:
Maqolada STEAM yondashuvi asosida tabiiy fanlar o‘rtasida integratsiyani
ta’minlashning innovatsion metodik asoslari yoritilgan. Tadqiqot davomida fanlararo bog‘liqlikni
mustahkamlash, o‘quvchilarda ilmiy tafakkurni rivojlantirish hamda amaliy ko‘nikmalarni
shakllantirishda STEAM modeli imkoniyatlari o‘rganildi. Tajriba-sinov ishlari orqali ushbu
yondashuvning samaradorligi baholandi va grafik hamda chizmalar asosida natijalar tahlil qilindi.
Kalit so‘zlar:
STEAM yondashuvi, tabiiy fanlar integratsiyasi, innovatsion metodika,
fanlararo bog‘liqlik, amaliy ko‘nikmalar.
Kirish:
Zamonaviy ta’lim tizimi fanni o‘qitishda integratsiyalashgan yondashuvlarga muhtoj.
STEAM (Science, Technology, Engineering, Art, Mathematics) konsepsiyasi aynan shunday
yondashuvni taklif etadi. Bu model orqali o‘quvchilarda analitik fikrlash, muammo yechish va ilmiy
amaliyotga asoslangan ko‘nikmalar shakllanadi. Mazkur maqola tabiiy fanlarni bir-biriga
bog‘lashda STEAM yondashuvining o‘rnini ochib beradi.[1, 47 b.]
Adabiyotlar tahlili:
Ilmiy adabiyotlar tahliliga ko‘ra, so‘nggi yillarda STEAM modeli
xalqaro ta’lim tizimida keng qo‘llanilmoqda.[2, 76 b.] Xususan, L.S. Vygotskiy, J. Dewey, H.
Gardner, va M. Resnicklarning ishlanmalarida interaktiv, loyihaviy va muammoli yondashuvlar
asosida o‘qitish g‘oyalari ilgari surilgan.[3, 120 b.] O‘zbekiston sharoitida ham YUNESKO hamda
Ta’lim Vazirligi tomonidan STEAM asosidagi eksperimentlar olib borilmoqda.[4, 60 b.]
Metodologiya:
Tadqiqot quyidagi metodlar asosida amalga oshirildi:
O‘quv dasturlarining tahlili (kimyo, fizika, biologiya fanlari bo‘yicha);
O‘quvchilar bilan integratsiyalashgan mashg‘ulotlar tashkil etish;[5, 260 b]
Diagnostik testlar yordamida dastlabki va yakuniy bilim darajasini baholash;
O‘qituvchilar va o‘quvchilar fikrini so‘rovnomalar orqali o‘rganish; [6, 713-715 b.]
Olingan natijalarni statistik va grafik tahlil qilish.
Natijalar:
RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI 7-8-MAY 2025-YIL
46
Grafikdan ko‘rinib turibdiki, darsgacha o‘quvchilarning o‘rtacha balli
58
bo‘lgan bo‘lsa,
STEAM yondashuvi asosida tashkil etilgan darslardan so‘ng bu ko‘rsatkich
84
ga oshgan. Bu esa
STEAM metodikasining samaradorligini ochiq ko‘rsatib beradi va darslar natijasida bilim
darajasining 44,8% ga oshganini anglatadi.
O‘quvchilarning baholari 5 ballik tizimda baholangan. Ulardan eng yuqori baholar
"Zamonaviylik" (4.9) va "Qiziqarlilik" (4.8) mezonlariga berilgan. Bu esa STEAM asosidagi darslar
o‘quvchilar uchun motivatsiyalovchi, qiziqarli va yangi texnologiyalar bilan boyitilgan ekanligini
ko‘rsatadi.
O‘qituvchilar fikriga ko‘ra, eng muhim afzalliklar — fanlararo bog‘liqlik (90%), darsga
qiziqish (88%), mustaqil fikrlash (85%)
va amaliyotga yo‘naltirilganlik (82%)
sifatida baholangan.
Bu, STEAM metodikasi faqat o‘quvchilar emas, balki o‘qituvchilar tomonidan ham yuqori
baholanayotganini anglatadi.
Muhokama:
O‘tkazilgan eksperimentlar STEAM yondashuvi asosida tabiiy fanlarning
integratsiyasi ta’lim samaradorligini oshirishini ko‘rsatdi. Fanlararo bog‘liqlikni ta’minlagan holda
o‘quvchilarning mustaqil fikrlash va amaliy faoliyatga tayyorgarlik darajasi oshgan. STEAM
modeli shuningdek, o‘qituvchilarning metodik yondashuvlarini yangilashga turtki bo‘ldi.[7, 240-
242 b.]
Xulosa:
Tadqiqot natijalariga ko‘ra, STEAM yondashuvi asosida tabiiy fanlar integratsiyasini
ta’minlash o‘quv jarayonining samaradorligini oshiradi. O‘quvchilarda analitik fikrlash, kreativ
yondashuv va amaliy ko‘nikmalar rivojlanadi. Mazkur metodik yondashuv umumiy ta’lim
maktablarida keng joriy etilishi tavsiya etiladi.
“TABIIY FANLAR: DOLZARB MUAMMOLAR VA ULARNING YECHIMLARI”
47
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Xayrullo o'g P. U. B., Rajabboyovna K. X. Incorporating Real-World Applications into
Chemistry Curriculum: Enhancing Relevance and Student Engagement //Fan va ta'lim integratsiyasi
(integration of science and education). – 2024. – Т. 1. – №. 3. – С. 44-49.
2.
Xayrullo o'g P. U. B., Umurzokovich T. M. Inquiry-Based Learning in Chemistry
Education: Exploring its Effectiveness and Implementation Strategies //Fan va ta'lim integratsiyasi
(integration of science and education). – 2024. – Т. 1. – №. 3. – С. 74-79.
3.
Narzullayev M. et al. The method of organizing chemistry lessons using the case study
method //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 119-123.
4.
Xayrullo o'g P. U. et al. The importance of improving chemistry education based on the
STEAM approach //fan va ta'lim integratsiyasi (integration of science and education). – 2024. – Т.
1. – №. 3. – С. 56-62.
5.
Choriqulova D. et al. The role of the method of teaching chemistry to students using the"
assessment" method //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 11. – С. 256-264.
6.
Amangeldievna J. A. et al. The role of modern information technologies in chemical
education //International journal of scientific researchers (ijsr) indexing. – 2024. – Т. 5. – №. 1. – С.
711-716.
7.
Abdukarimova M. A. Q. et al. Tabiiy fanlar o ‘qitishda steam yondashuvi //Science and
Education. – 2024. – Т. 5. – №. 11. – С. 237-244.
