ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1150
PSIXOLOGIYALIQ MÁSLAHAT PSIXOLOGIYANIŃ ARNAWLI MASHQALASI
SIPATINDA
Aldjanova Guljahan Amangeldievna
docent Pedagogika ilimleri boyınsha filosofiya doktori, PhD. Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq
mámleketlik universiteti.
Nızamova Matlyuba
A`meliy psixologiya qániygeliginin` 4-kurs talabası. Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik
universiteti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15478829
Annotaciya. Psixologiyalıq másláhát degen ne, ol qanday, shólkemlestiriliwi hám alıp
barılıwı haqqındaǵı tiykarǵı, keń kólemli hám túsinikli bayanlanǵan maǵlıwmatlar haqqında
túsinik berilgen.
Gilt sózler: Psixologiyalıq korrekciya, psixodiagnostika, psixologiyalıq másláhát páni,
psixologiyalıq másláhát boyinsha oqiw qollanba.
PSYCHOLOGICAL COUNSELING AS A SPECIAL PROBLEM OF PSYCHOLOGY
Abstract. An understanding of the basic, comprehensive and understandable information
about what psychological counseling is, how it is organized and conducted is provided.
Keywords: Psychological correction, psychodiagnostics, psychological counseling
science, psychological counseling textbook.
ПСИХОЛОГИЧЕСКОЕ КОНСУЛЬТИРОВАНИЕ КАК СПЕЦИАЛЬНАЯ
ПРОБЛЕМА ПСИХОЛОГИИ
Аннотация. Дает понимание базовой, всеобъемлющей и четко изложенной
информации о том, что такое психологическое консультирование, как оно организовано
и как проводится.
Ключевые слова: Психологическая коррекция, психодиагностика, психологическое
консультирование, учебник по психологическому консультированию.
Psixologiyalıq másláhát - bul psixolog kásiplik qánigelik iskerliginde salıstırmalı jańa
taraw esaplanıp, elimizdiń ilim rawajlanıwında psixologiyaga tiyisli ilimiy-izertlew jumısları
psixologiya pánin oqıtıw, psixologiyalıq korrekciya hám psixodiagnostika sıyaqlı dástúriy
ámeliy is formaları menen bir qatarda óz betinshe jumıs tarawı sıpatında jaqında ajıralıp shıqtı.
Zamanagóy psixologiyada insannıń ruwxiy halatın analiz etiw hám ogan járdem kórsetiw
usılları túrli jantasıwlar arqalı rawajlanıp barmaqta. Olardan biri - psixologiyalıq másláhát.
Psixologiyalıq másláhát - bul psixolog tárepinen shaxstıń mashqalalı turmıslıq
jaǵdayların ańlawına, jeke qararlar qabıl etiwine hám beyimlesiwin asırıwǵa járdem beriwshi
sociallıq-psixologiyalıq járdemniń túri. Bul baǵdar psixologiyanıń ámeliy tarawı bolıp, ózine tán
teoriyalıq hám metodologiyalıq mashqalalarǵa iye. Psixolog másláhátiniń mazmuni hám tiykarǵı
ideyaları. G.S. Abramovanıń atap ótiwinshe, psixologiyalıq másláhát - bul shaxsqa ruwxiy
teńsalmaqlılıqtı tiklew, stress hám ishki qarama-qarsılıqlardan shıǵıp ketiwde járdem beriwshi
ámeliy is-háreket esaplanadı. Másláhátlesiw procesinde mashqala emes, al insan - onıń
tájiriybeleri, sezimleri hám qararları orayda boladı. Bul jaǵınan psixologiyalıq keńes beriwdi
ápiwayı keńes beriw yamasa oqıtıwshılıq xızmetinen ajıratıp turadı.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1151
N. Bekmurodovanıń pikirinshe, psixologlıq másláhát beriw procesinde psixologtan tereń
tallaw, empatiya, tıńlay alıw, neytrallıq, etikalıq principlerge qatań ámel etiw talap etiledi.
Psixologiyalıq keńes shaxstıń óz ishki resursların aktivlestiriw, óz ómirin basqarıwdaǵı
aktivligin asırıwǵa xızmet yetedi.
Psixolog másláhátiniń basqıshları:
Psixologiyalıq keńes
tómendegi tiykarǵı basqıshlardan ibarat boladı:
1.Baylanıs ornatıw (raport): Psixolog hám klient arasında isenimli, ashıq baylanıstı jolǵa
qoyıw.
2.Mashqala anıqlaw: Klient tárepinen bildirilgen hám jasırın mashqalalardı anıqlaw.
3.Analiz: Shaxstıń psixologiyalıq ózgesheliklerin anıqlaw, test hám sóylesiw
metodlarınan paydalanıw.
4.Sheshim islep shiǵiw: Sáykes psixologiyalıq qatnaslar tiykarında másláhát beriw.
5.Nátiyjeni bahalaw: Keńestiń nátiyjesin talqılaw, zárúr bolsa, qosımsha járdem usınıs
etiw. D. Xolmatovanıń "Ámeliy psixologiya tiykarları" kitabında keltiriliwinshe, psixologiyalıq
keńes beriwdiń qısqa múddetli hám uzaq múddetli formaları bar. Hár bir jaǵdayǵa qaray
individual qatnas zárúr boladı. Psixologiyalıq jantasıwlar hám metodlar. K.Rodjers tárepinen
islep shıǵılǵan "Shaxsqa baǵdarlanǵan qatnas" psixologiyalıq keńes beriwde keń qollanıladi. Bul
qatnasta psixolog klienttiń ishki dúnyasın empatikalıq túsiniw, oǵan shártsiz unamlı múnásibet
bildiriw hám psixologiyalıq qáwipsizlik jaratıw arqalı járdem beredi. Rogers boyınsha, insan óz
ómiri ushın ózi juwapker hám psixolog tek jol kórsetedi. G.Korınıń "Psixoterapiya hám keńes
beriw teoriyaları" shıǵarmasında bolsa keńes beriw procesinde qollanılatuǵın hár qıylı
jaqınlasıwlar - psixoanalitik, kognitiv, racional-emotiv, integrativ jaqınlasıwlar kórsetilgen.
Hárbir metod ózine tán teoriyalıq tiykar hám ámeliy kórsetpelerge iye.
Psixologlıq másláháttiń áhmiyetli mashqalaları: Psixologiyalıq keńes psixologiyanıń
arnawlı mashqalası sıpatında tómendegi tárepleri menen ajıralıp turadı:
1.
Keńes beriw hám psixoterapiya shegaralarınıń anıq emesligi;
2.
Jeke turmıs sırın támiyinlew, etikalıq normalarǵa ámel etiw máseleleri;
3.
Milliy, diniy hám mádeniy kontekstte másláhát beriwdiń qıyınshılıqları;
Shaxstin másláhátke bolgan tayarlıǵı, motivaciyası hám isenimi. V. Boykonıń pikirinshe,
psixologiyalıq járdem beriwde universal metod joq hár bir klient individual jaqınlasıwdı talap
etedi. Keńes beriw procesi júdá quramalı bolıp, bul payıtta eki tárep te másláháchi hám onı
alıwshı belgili bir atmosferaǵa túsedi. Psixologtan klienttiń dártin, mashqalasın hám ishki
keshirmelerin barı menen túsiniw hám qabıl etiwde úlken sabır, kúshli bilim talap etiledi. Bunıń
ushın psixolog ta ózin sáwbetke fizikalıq hám ruwxıy tayarlawı kerek. Negativ energiyanı ózine
qabıl etip, onıń tásirine túsip qalmawı kerek. Eger psixolog-keńesgóy haq bolsa, onda keńesgóy
oni isendiriwde dawam etiwi hám tek ǵana psixologtiń háreketlerine jeńilmes qarsılıq kórsetken
jaǵdayda ǵana toqtatıw kerek boladi. Sonnan keyin másláháchi klient ózi qalay durıs dep
esaplasa, usınday háreket etiwge imkaniyat beriwi kerek. Klientke isenim bul insanıylıq
ideyasına tiykarlanǵan bolıp, psixologiyalıq másláhátlesiwde tiykarǵı esaplanadı. Máslahatshiniǹ
klientke isenimi eger klientti túsiniwine hám mashqalanı sheshiw usılın onıń menen birge
tabıwǵa járdem berilse, óz mashqalasın klient óz betinshe sheshe alıwına isenimin názerde
tutadi. Isenim psixolog-másláháchiniń klient pikirine qosılıwı, eger álbette klient haq bolsa, óz
pikirinen bas tartıp, oniń pikirin qabil etiwin de anlatadi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1152
Hár bir klientke óz aldına waqıt belgilep, klienttiń emociyası hám háreketin baqlawı,
sózlerin diqqat penen tıńlawı hám solardan kelip shıqqan halda oǵan tuwrı jol-joba kórsete alıwı
bul psixologtıń tájiriybesi hám ámeliyatta alǵan biliwlerinde sáwlelenedi. Hár bir Psixolog keńes
beriw waqtında ózin hám klientin jeterli dárejede baqlap barıwı, hár bir emociyası, hár bir sózine
itibarlı bolıwı, yeń áhmiyetlisi ózi klientiniń tásirine túsip qalmawı hám unamsız energiyanı
qabıl yetpewi, kerisinshe klientti óz tásir sheńberine alıp barıwı, oǵan pozitiv keypiyat baǵıshıwı,
keyingi sóylesiwge aldınǵıǵa qaraǵanda ózine isenimi artqan halda keliwi hám jáne de óz
ómiriniń jarqın momentlerinen úmit penen ózin tabıwǵa umtılıwdı baslaw kerek. Psixologiyalıq
másláhát - bul quramalı, kóp qırlı hám ámeliyatqa baǵdarlanǵan jumıs bolıp, tek ǵana insannıń
ruwxıy salamatlıǵın saqlap qalıwǵa emes, al onı rawajlandırıwǵa da xızmet etedi. Ol
psixologiyanıń ǵárezsiz tarawi sipatında tereń ilimiy úyreniwdi, tájiriybe almasıwdı hám turaqlı
jetilisiwdi talap etedi. Psixologiyalıq másláhát búgingi jámiyette insan salamatlıǵı, abadanlıǵı
hám turaqlılıǵın támiyinlewde áhmietli orın ieleydi.
REFERENCES
1.
Z.Nishanova,Sh.Asomuddinova "Psixologiyalıq másláhát"
2.
Ózbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti Toshkent - 2010.
3.
E.Ǵoziyev Uliwma psixologiya qánigeligi ushin oqiw.
4.
qollanba. -kitap. -tashkent: "Universitet," 2002.
5.
Abramova G.S. Amaliy psixologiya. – Toshkent: O‘qituvchi, 2005.
6.
Bekmurodova N. Psixologik maslahat berish nazariyasi va amaliyoti. – Toshkent:
O‘zbekiston, 2018.
7.
Xolmatova D. Amaliy psixologiya asoslari. – Toshkent: TDPU, 2020.
8.
Rogers C. Client-Centered Therapy. – Boston: Houghton Mifflin, 1951.
9.
Corey G. Theory and Practice of Counseling and Psychotherapy. – USA: Cengage
Learning, 2016.
10.
Boyko V.V. Psixologik yordam ko‘rsatish metodikasi. – Moskva: Rech, 2004.
11.
Dryden W., Neenan M. Counselling in Practice. – London: SAGE Publications, 2010.
12.
O‘zbekiston Respublikasi “Psixologik xizmat to‘g‘risida”gi nizomi, 2022-yil.
13.
Aldjanova G., Bekmuratova G. ÓSPIRIMLER XARAKTERINDE TOLERANTLIQTIŃ
ORNI //Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 5. – С. 39-42.
14.
Aldjanova G., Yernazarova G. " MEN HÁM MENIŃ DENEM": DENESINE BOLǴAN
QATNAS ÓSPIRIMNIŃ ÓZIN-ÓZI BAHALAW ÁHMIYETLI FAKTOR SIPATINDA
//Modern Science and Research. – 2025. – Т. 4. – №. 5. – С. 43-46.
15.
Aldjanova G., Qosbawlieva Q. SOCIAL-PSYCHOLOGICAL TRAINING AS A WAY
TO CHANGE PERSONAL AND BEHAVIORAL FEATURES //Modern Science and
Research. – 2025. – Т. 4. – №. 4.
16.
Aldjanova G., Qosbawlieva Q. SOCIAL-PSYCHOLOGICAL TRAINING AS A WAY
TO CHANGE PERSONAL AND BEHAVIORAL FEATURES //Modern Science and
Research. – 2025. – Т. 4. – №. 4.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1153
17.
Aldjanova G. A. TYPES OF LEARNING ACTIVITIES IN THE CREDIT-MODULAR
TRAINING SYSTEM //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 9. – С. 15-
21.
18.
Didenko I. A., Frantseva E. N. Features of interaction between preschool teachers and
“special” children and their parents //Procedia-Social and Behavioral Sciences. – 2016. –
Т. 233. – С. 459-462.
19.
Aljanova G. A. Development of creative thinking in the process of learning in higher
school. – 2021.
20.
Aljanova G. A. Formation of Young Teacher Professionalism Through Mentoring
//European Scholar Journal. – 2021. – Т. 2. – №. 11. – С. 128-130.
21.
Альджанова Г. А. ЭФФЕКТИВНЫЕ ВОЗМОЖНОСТИ ПСИХОДИАГНОСТИКИ В
ПОДГОТОВКЕ БУДУЩЕГО УЧИТЕЛЯ //Путь науки. – 2017. – №. 4. – С. 66-67.
22.
Альджанова Г. ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ МӘДЕНИЯТ КОНЦЕПЦИЯСЫ НЕГИЗЛЕРИ
//ВЕСТНИК КАРАКАЛПАКСКОГО ГОСУДАРСТВЕННОГО УНИВЕРСИТЕТА
ИМЕНИ БЕРДАХА. – 2018. – Т. 38. – №. 1. – С. 53-56.
23.
Альджанова
Г.
А.
ЭФФЕКТИВНОСТЬ
ЗНАКОВО-КОНТЕКСТНОЙ
ТЕХНОЛОГИИ В ПОДГОТОВКЕ БУДУЩЕГО УЧИТЕЛЯ В ВЫСШИХ
ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ УЧРЕЖДЕНИЯХ //Актуальные проблемы гуманитарных и
естественных наук. – 2018. – №. 11. – С. 89-92.
24.
Альджанова Г. А. МОДЕЛЬ ФОРМИРОВАНИЯ ПРОФЕССИОНАЛЬНЫХ
КОМПЕТЕНЦИЙ БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ В УСЛОВИЯХ ПРОЕКТНО-
КОНТЕКСТНОГО ОБУЧЕНИЯ
