2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
521
TIBBIYOT SOHASIDA AYOLLARNING OʻRNI
Umarova Musharraf Yunusaliyevna
FJSTI, Ijtimoiy fanlar kafedrasi asissenti.
Tojimaxamatova Gulzira Akmaljon qizi
FJSTI, Davolash ishi yo‘nalishi 1 – bosqich 25.24 – guruh talabasi.
https://doi.org/ 10.5281/zenodo.15511325
Annotatsiya. Mazkur maqolada tibbiyot sohasida ayollarning tutgan oʻrni, ularning
sogʻliqni saqlash tizimidagi faoliyati, ilmiy izlanishlari hamda bemorlarga nisbatan mehribon
va e’tiborli munosabati yoritiladi. Shuningdek, ayol shifokor va hamshiralar tomonidan
ko‘rsatilayotgan xizmatlarning sifati, sog‘lom jamiyat barpo etishdagi hissasi va gender
tengligi masalalari haqida fikr yuritiladi. Maqolada tarixiy misollar va zamonaviy holatlar
asosida ayollarning tibbiyotga qo‘shayotgan ulkan hissasi tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar: Ayollar tibbiyotda, sogʻliqni saqlash, ayol shifokorlar, hamshiralik ishi,
gender tengligi, tibbiy xizmat, sogʻlom jamiyat, tibbiyotda innovatsiyalar, tibbiyot tarixi,
ayollarning ilmiy izlanishlari.
THE ROLE OF WOMEN IN MEDICINE
Abstract. This article highlights the role of women in the field of medicine, their
contributions to the healthcare system, scientific research, and their compassionate and
attentive attitude towards patients. It also discusses the quality of services provided by female
doctors and nurses, their role in building a healthy society, and issues of gender equality. The
article analyzes the significant contributions of women to medicine through historical examples
and current developments.
Keywords: Women in medicine, healthcare, female doctors, nursing, gender equality,
medical services, healthy society, medical innovations, history of medicine, women's scientific
research.
РОЛЬ ЖЕНЩИН В МЕДИЦИНЕ
Аннотация. В данной статье освещается роль женщин в сфере медицины, их
вклад в систему здравоохранения, научные исследования, а также их заботливое и
внимательное отношение к пациентам. Также рассматривается качество услуг,
предоставляемых женщинами-врачами и медсёстрами, их вклад в построение
здорового общества и вопросы гендерного равенства. В статье анализируется
значительный вклад женщин в медицину на основе исторических примеров и
современных реалий.
2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
522
Ключевые слова: Женщины в медицине, здравоохранение, женщины-врачи,
сестринское дело, гендерное равенство, медицинские услуги, здоровое общество,
медицинские инновации, история медицины, научные исследования женщин.
Kirish
Ayollar jamiyatning barcha sohalarida muhim o‘rin egallab kelmoqda. Ayniqsa, tibbiyot
sohasida ayollarning o‘rni beqiyosdir. Ular inson salomatligi, sog‘lom turmush tarzini targ‘ib
qilish va tibbiy xizmat ko‘rsatishda faol ishtirok etib kelmoqda. Tibbiyot tarixida ayollar qadim
zamonlardayoq davolovchi, tabib va parvarishlovchi sifatida faoliyat yuritganlar. Misol uchun,
qadimgi Misrda ayol shifokorlar mavjud bo‘lgan.
O‘rta asrlarda Yevropada Hildegard von Bingen, XIX asrda esa Florence Nightingale
va Elizabeth Blackwell kabi mashhur ayollar tibbiyot rivojiga katta hissa qo‘shgan. Ayniqsa,
Florence Nightingale zamonaviy hamshiralik kasbining asoschilaridan biri sifatida tan olingan.
Bugungi kunda ayollar tibbiyotning deyarli barcha yo‘nalishlarida faoliyat yuritmoqda.
Ular: shifokor, hamshira, ginekolog, pediatr, farmatsevt, tibbiy laboratoriya xodimi,
psixolog, jarroh, ilmiy tadqiqotchi va boshqa kasblarda faoliyat olib bormoqda. Ayollar ayniqsa
pediatriya, ginekologiya va hamshiralik sohalarida ko‘proq uchraydi. Bu sohalarda ularning
sabr-toqati, mehribonligi va e’tiborli yondashuvi bemorlar uchun juda muhim hisoblanadi.
Ayollar sog‘liqni saqlash tizimining ajralmas qismidir. Ular nafaqat davolash, balki
profilaktika, sog‘lom turmush tarzini shakllantirish, emlash va parvarishlash ishlarida ham faol
ishtirok etadi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, bemorlar ayol shifokorlarga ko‘proq ishonch
bildiradilar, chunki ular g‘amxo‘r, e’tiborli va ehtiyotkor bo‘lishadi. Bugungi kunda ko‘pgina
mamlakatlarda tibbiyot universitetlarida o‘qiyotgan talabalar orasida ayollar soni
erkaklarnikidan ko‘p. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (WHO) ma’lumotlariga ko‘ra, sog‘liqni
saqlash sohasidagi ishchi kuchining yarmidan ortig‘ini ayollar tashkil etadi.
O‘zbekistonda ham ayollar tibbiyot sohasida faoliyat yuritmoqda. Shahar va
qishloqlardagi vrachlik punktlari, poliklinikalar, tug‘ruqxonalar, kasalxonalar hamda ilmiy
markazlarda ko‘plab ayol shifokorlar, hamshiralar va laboratoriya mutaxassislari ishlamoqda.
Davlat siyosatida tibbiyot sohasida faoliyat yuritayotgan ayollarni har tomonlama
qo‘llab-quvvatlashga alohida e’tibor qaratilmoqda.
Tibbiyot sohasida ayollarning o‘rni tarixan cheklangan bo‘lsa-da, ular o‘z bilimlari,
fidoyiligi va jasorati bilan bu sohada inqilobiy o‘zgarishlarga sabab bo‘lgan. Xususan, O‘rta
Osiyo, Hindiston va G‘arbda ayol shifokorlar nafaqat bemorlarni davolashda, balki tibbiyot
2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
523
ta’limi va ilmiy tadqiqotlarda ham muhim rol o‘ynaganlar. Masalan, Anandi Gopal Joshi
Hindistonda ilk ayol shifokorlardan biri bo‘lib, 1886 yilda AQShning Pensilvaniya shtatidagi
ayollar tibbiyot kollejini tamomlagan. U Hindistonga qaytib, Albert Edward kasalxonasida
ayollar bo‘limini boshqargan. Uning bu yutuqlari Hindistonda ayollar ta’limi va sog‘liqni
saqlash sohasida yangi sahifa ochdi.
Buyuk Britaniyada ilk ayol shifokor bo‘lgan Elizabeth Garrett Anderson London
Tibbiyot maktabining ayollar uchun tashkil etilishiga asos solgan. U, shuningdek, Aldeburgh
shahrining birinchi ayol meri bo‘lgan. Uning faoliyati ayollarning tibbiyot sohasida teng
huquqli ishtirokini ta’minlashda muhim ahamiyatga ega bo‘ldi. Bengalda tug‘ilgan va
Hindistonda faoliyat yuritgan ayol shifokorlardan biri bo‘lgan Jamini Sen, Glasgow Qirollik
Tibbiyot va Jarrohlik fakulteti a’zosi bo‘lgan.
U Nepalda qirollik oilasiga shifokorlik qilgan va Kathmandu Zenana kasalxonasini
boshqargan. Uning bu yutuqlari Hindistonda ayollarning tibbiyot sohasidagi ishtirokini
kengaytirishga xizmat qilgan. Bugungi kunda ayollar tibbiyot sohasida yetakchi o‘rinlarni
egallashmoqda. Masalan, 2025 yilga kelib Buyuk Britaniyada ayol shifokorlar soni erkaklardan
oshib ketgan.
Bu o‘zgarish bemorlarga yanada sifatli va insonparvar tibbiy xizmat ko‘rsatish imkonini
yaratmoqda. Shunga qaramay, ayol shifokorlar hali ham ayrim sohalarda, xususan, jarrohlikda
yetarlicha vakillikka ega emaslar. Bundan tashqari, ular ko‘pincha yuqori darajadagi stress va
charchoq bilan ham kurashishga majbur bo‘lishadi.
Xulosa
Tibbiyot sohasida ayollarning o‘rni har doim muhim bo‘lgan. Ular tibbiyot tarixida
qadim zamonlardan boshlab davolovchi, tabib va parvarishlovchi sifatida faoliyat yuritgan.
Bugungi kunda ayollar shifokor, hamshira, jarroh, farmatsevt, ilmiy tadqiqotchi kabi
turli lavozimlarda ishlamoqda. Ayniqsa, pediatriya, ginekologiya va hamshiralik sohalarida
ayollar ko‘p uchraydi va ularning sabr-toqati, mehribonligi bemorlar uchun muhimdir.
Zamonaviy tibbiyotda ayollar o‘z bilim va tajribalari bilan salomatlik tizimini
rivojlantirishda faol ishtirok etmoqda. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (WHO)
ma’lumotlariga ko‘ra, sog‘liqni saqlash sohasidagi ishchi kuchining yarmidan ortig‘ini ayollar
tashkil etadi.
O‘zbekistonda ham ayollar tibbiyot sohasida katta rol o‘ynaydi va davlat ularni qo‘llab-
quvvatlamoqda. Ayollar tibbiyotda ilmiy tadqiqotlar, texnologiyalarni ishlab chiqishda ham
muhim yutuqlarga erishgan.
2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
524
Shunga qaramay, ayol shifokorlar ba’zi sohalarda kam vakillikka ega, masalan,
jarrohlikda. Biroq, ayollar o‘z ishlariga fidoyilik bilan yondashib, jamiyat salomatligini
yaxshilashda davom etmoqdalar.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
Sog‘liqni saqlash sohasida ayollarning roli. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (WHO)
tomonidan chop etilgan ma’lumotlar, 2023-yil.
2.
Florence Nightingale: Tibbiyotda inqilob. Tibbiyot tarixi va hamshiralik kasbi. Florence
Nightingale asarlari, 2008.
3.
Ayol shifokorlarning tarixiy roli. Elizabeth Garrett Anderson va uning ilmiy ishlari.
Londondagi tibbiyot maktabi, 2010.
4.
Ayollar va tibbiyot: Dunyo tajribalari. G‘arb va Hindistondagi ayol shifokorlar, 19-asr.
Global tibbiyot tarixi, 2015.
5.
O‘zbekistonda ayollar tibbiyot sohasida. O‘zbekiston tibbiyot oliygohlaridagi ayollar
soni va rivojlanish. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi, 2020.
6.
Umarova, M. (2023). TEMURIY MALIKA GAVHARSHODBEGIM TUGʻILGAN
OILA VA UNING AMIR TEMUR DAVRIDAGI HAYOTI.
Farg'ona davlat
universiteti,(6)
, 70-70.
7.
Yunusaliyevna, U. M. (2024). AYOLLAR GINEKOLOGIYASI, HAYZ SIKLI
UNDAGI
KASALLIKLARNI
DAVOLASH
USULLARI
VA
ULARNI
DAVOLASHDAGI HOZIRGI ZAMON INNOVATSIYALARI.
ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
44
(7), 142-147.
8.
Ҳасанов, М. Н., Бошмонов, С. У., & Жонибеков, Т. О. (2022). АБУ НАСР
ФОРОБИЙНИНГ ИЛМ-ФАНЛАР ТАСНИФИДА АҲЛОҚИЙ ВА ДИНИЙ
ҚАРАШЛАРИНИНГ
ТАҲЛИЛИ.
Academic
research
in
educational
sciences
,
3
(TSTU Conference 1), 608-613.
9.
Umarova, M. Y. (2024). Onalar salomatligi-kelajak poydevori.
Yangi O'zbekiston
taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
,
7
(5), 124-127.
10.
Umarova, M. (2024). TEMURIYLAR DAVLATIDA GAVHARSHODBEGIMNING
BUNYODKOR SHAXS SIFATIDA TUTGAN O ‘RNI.
Educational Research in
Universal Sciences
,
3
(1), 21-24
