2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
530
POLIKISTOZ AYOLLAR SALOMATLIGIDAGI YASHIRIN XAVF
Umarova Musharraf Yunusaliyevna
FJSTI, Ijtimoiy fanlar kafedrasi asissenti.
Turg‘unova Oydinoy Davronbek qizi
FJSTI, Davolash ishi yo ‘nalishi 1 - bosqich 25.24 - guruh talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15511372
Annotatsiya. Ushbu maqolada hozirgi kunda ayollar orasida eng keng tarqalgan
ginekologik kasalliklardan biri bo‘lgan polikistik tuxumdonlar sindromi (PCOS) haqida
batafsil ma’lumot berilgan. Unda kasallikning sabablari, belgilari, tashxislash usullari,
asoratlari hamda davolash usullari haqida ilmiy manbalar asosida fikr yuritilgan. PCOS
nafaqat reproduktiv tizimga, balki ayol organizmining boshqa tizimlariga ham salbiy ta’sir
ko‘rsatadi. Shuningdek, ushbu maqola orqali PCOSning oldini olish choralari haqida ham
tushunchalar berilgan.
Kalit so‘zlar: Polikistoz, tuxumdon, gormonal disbalans, ayollar salomatligi,
ginekologik kasallik, PCOS, insulin rezistentlik, akne, bepushtlik.
HIDDEN HEALTH RISKS OF POLYCYSTIC OVARY SYNDROME IN WOMEN
Abstract. This article provides detailed information about polycystic ovary syndrome
(PCOS), one of the most common gynecological disorders among women today. It discusses
the causes, symptoms, diagnostic methods, complications, and treatment options based on
scientific sources. PCOS affects not only the reproductive system but also has negative impacts
on other systems of the female div. The article also provides insights into preventive measures
for PCOS.
Keywords: Polycystic ovary, hormonal imbalance, women's health, gynecological
disorder, PCOS, insulin resistance, acne, infertility.
СКРЫТАЯ УГРОЗА ДЛЯ ЗДОРОВЬЯ ЖЕНЩИН ПРИ ПОЛИКИСТОЗЕ
ЯИЧНИКОВ
Аннотация. В данной статье представлена подробная информация о синдроме
поликистозных яичников (СПКЯ), одном из самых распространённых гинекологических
заболеваний среди женщин на сегодняшний день. Рассматриваются причины,
симптомы, методы диагностики, осложнения и способы лечения на основе научных
источников. СПКЯ оказывает негативное влияние не только на репродуктивную
систему, но и на другие системы организма женщины. Также в статье даются
рекомендации по профилактике СПКЯ.
2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
531
Ключевые слова: Поликистоз, яичники, гормональный дисбаланс, женское
здоровье, гинекологическое заболевание, СПКЯ, инсулинорезистентность, акне,
бесплодие.
Kirish
So‘nggi yillarda ayollar salomatligiga bo‘lgan e’tibor ortib bormoqda. Xususan,
reproduktiv salomatlik, gormonal muvozanat va ginekologik kasalliklarning erta aniqlanishi
muhim ahamiyat kasb etmoqda. Ulardan biri - Polikistik tuxumdonlar sindromi (PCOS) - eng
ko‘p uchraydigan va murakkab kasalliklardan biri hisoblanadi. PCOS yosh ayollar orasida,
ayniqsa 15-44 yosh oralig‘ida keng tarqalgan bo‘lib, bu kasallik ayollarning sog‘lig‘i, hayz
sikli, farzand ko‘rish salohiyati va metabolik jarayonlariga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. PCOS —
bu tuxumdonlarda ko‘plab kichik kistalar (folikula) hosil bo‘lishi bilan xarakterlanuvchi
gormonal muvozanatsizlik kasalligi. Bu kistalar odatda tuxum yetilishiga to‘sqinlik qiladi va
hayz davrining buzilishiga olib keladi.
Aniq sabablari to‘liq aniqlanmagan, ammo asosiy omillar quyidagilardan iborat:
Genetik moyillik, insulin rezistentlik (insulinga chidamlik), gormonal disbalans, ayniqsa,
androgen (erkaklik gormonlari) darajasining ortib ketishi, yallig‘lanish jarayonlari. PCOS
kasalligi quyidagi belgilari bilan namoyon bo‘ladi: Hayz ko‘rishning buzilishi yoki to‘xtab
qolishi, tana tuklanishining ortishi (girsutizm), akne (yuz va tana terisidagi toshmalar), soch
to‘kilishi, homilador bo‘lishda qiyinchilik, ortiqcha vazn yoki semizlik
PCOSni tashxislashda quyidagi mezonlarga asoslaniladi (Rotterdam mezonlari,
2003): Ovulyatsiya buzilishi, giperandrogenizm belgilari (klinik yoki laborator),
tuxumdonlarda polikistik tuzilma (UZI yordamida) Ushbu belgilar ichidan kamida 2 tasi
aniqlansa, PCOS tashxisi qo‘yiladi.
PCOSning asoratlari: Bepushtlik, 2-tip diabetga moyillik, yurak-qon tomir kasalliklari,
depressiya va ruhiy tushkunlik, metabolik sindrom, endometriy rakiga olib kelishi mumkin
Davolash usullari: PCOSni davolashda birinchi navbatda bemorning simptomlari va
sog‘lig‘i holatidan kelib chiqiladi. Dori vositalaridan tashqari sog‘lom turmush tarziga rioya
qilish – ya’ni sog‘lom ovqatlanish, jismoniy faollik va stressni boshqarish muhim ahamiyatga
ega. Ba’zida og‘irlikni 5-10% kamaytirish ham hayz davrini tiklashi va homiladorlik ehtimolini
oshirishi mumkin. PCOSni to‘liq davolash usuli mavjud emas, ammo simptomatik davolash
orqali holatni nazorat qilish mumkin: Ovulyatsiyani tiklash uchun dori vositalari (masalan,
klomifen), gormonal kontratseptivlar yordamida hayz davrini me’yorga solish, insulin
2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
532
darajasini boshqaruvchi dorilar (metformin), tibbiy dieta va jismoniy faollik, psixologik
yordam va stressni boshqarish
PCOSni davolashda birinchi navbatda bemorning simptomlari va sog‘lig‘i holatidan
kelib chiqiladi. Dori vositalaridan tashqari sog‘lom turmush tarziga rioya qilish – ya’ni sog‘lom
ovqatlanish, jismoniy faollik va stressni boshqarish muhim ahamiyatga ega. Ba’zida og‘irlikni
5-10% kamaytirish ham hayz davrini tiklashi va homiladorlik ehtimolini oshirishi mumkin.
PCOSning oldini olish uchun quyidagilar muhim: Sog‘lom turmush tarziga amal qilish, vaznni
me’yorda ushlab turish, shakar va yog‘li ovqatlarni cheklash, doimiy tibbiy ko‘rikdan o‘tish,
sport bilan shug‘ullanish.
Xulosa
Polikistik tuxumdonlar sindromi (PCOS) - bu murakkab va ko‘p qirrali kasallik bo‘lib,
ayollar salomatligi uchun jiddiy xavf tug‘diradi. Ushbu sindromni erta aniqlash va samarali
davolash orqali ayollarda kelajakda yuzaga keladigan og‘ir asoratlarning oldi olinishi mumkin.
Zamonaviy tibbiyotda bu boradagi izlanishlar davom etmoqda va PCOSga qarshi
kurashish usullari tobora takomillashib bormoqda. PCOSni davolashda birinchi navbatda
bemorning simptomlari va sog‘lig‘i holatidan kelib chiqiladi. Dori vositalaridan tashqari
sog‘lom turmush tarziga rioya qilish - ya’ni sog‘lom ovqatlanish, jismoniy faollik va stressni
boshqarish muhim ahamiyatga ega. Ba’zida og‘irlikni 5-10% kamaytirish ham hayz davrini
tiklashi va homiladorlik ehtimolini oshirishi mumkin.
Polikistoz tuxumdonlar sindromi (PCOS) - bu ayollarda tuxumdonlar faoliyatining
buzilishi bilan kechadigan gormonal kasallik bo‘lib, u nafaqat reproduktiv tizimga, balki butun
organizmga ta’sir qiladi. Tadqiqotlarga ko‘ra, bu sindromga ega bo‘lgan ayollarda insulin
rezistentligi, 2-tur diabet, yurak-qon tomir kasalliklari xavfi ortadi. Bundan tashqari, PCOS
gormonal disbalansga olib keladi, bu esa ayollarda giperandrogenizm – ya'ni erkaklarga xos
gormonlar miqdorining ko‘payishiga sabab bo‘ladi. Bu esa yuzda akne, ortiqcha tuk o‘sishi
(hirsutizm), semirish va hayz siklining buzilishi kabi muammolarni keltirib chiqaradi.avrini
tiklashi va homiladorlik ehtimolini oshirishi mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1.
Teede HJ, Misso ML, Costello MF, et al. (2018). 'Recommendations from the
international evidence-based guideline for the assessment and management of PCOS'.
Human Reproduction.
2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
533
2.
Azziz R, Carmina E, Dewailly D, et al. (2006). 'Positions statement: criteria for defining
PCOS as a predominantly hyperandrogenic syndrome'. Journal of Clinical
Endocrinology & Metabolism.
3.
Rotterdam ESHRE/ASRM-Sponsored PCOS Consensus Workshop Group. (2004).
'Revised 2003 consensus on diagnostic criteria and long-term health risks related to
PCOS'. Fertility and Sterility.
4.
Norman RJ, Dewailly D, Legro RS, Hickey TE. (2007). 'Polycystic ovary syndrome'.
The Lancet.
5.
Balen AH, Morley LC, Misso M, et al. (2016). 'The management of anovulatory
infertility in women with polycystic ovary syndrome: an analysis of the evidence to
support the development of global WHO guidance'. Human Reproduction Update.
